Hiperkeratoza – przyczyny, objawy, leczenie rogowacenia naskórka

Hiperkeratoza – przyczyny, objawy, leczenie rogowacenia naskórka

Nadmierne rogowacenie stóp to zagęszczenie wierzchnich warstw naskórka, które stanowią naturalną barierę ochronną organizmu. Mimo właściwiej pielęgnacji proces rogowacenia skóry może wzmagać się samoistnie. Wówczas mamy do czynienia ze zmianami patologicznymi w skórze właściwiej, a często również w tkance łącznej.

Hiperkeratoza – przyczyny, objawy, leczenie rogowacenia naskórka

Zmiany na stopach związane z nadmiernym rogowaceniem mogą posiadać formę rozległą jak np. modzele lub miejscową (punktową), do których należy odcisk. Nadmierne rogowacenie naskórka (hiperkeratoza) może pojawiać się na przebiegu różnego rodzaju chorób, jednocześnie posiadając postać wrodzoną (rogowiec) lub nabytą, będącą konsekwencją noszenia niewłaściwego obuwia.

W związku z tym w grupie ryzyka osób, u których może pojawić się hiperkeratoza znajdują się diabetycy, osoby chorujące na reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), sportowcy, seniorzy, osoby otyłe i niepełnosprawni.

Jak powstaje hiperkeratoza?

W mechanizmie powstawania nadmiernego rogowacenia skóry należy wziąć pod uwagę kilka ważnych czynników.

Jednym z nich jest zaburzona równowaga hydrolipidowa naskórka, która objawia się suchością skóry w obrębie stóp, a w sytuacji niewłaściwej jej pielęgnacji może przekształcić się w nadmierne rogowacenie.

Na naturalny płaszcz hydrolipidowy negatywny wpływ mają niedobory witaminowe, proces starzenia się skóry, powikłania chorobowe, alergie oraz niska jakość NMF – naturalny czynnik nawilżający skóry.

Problem nadmiernego rogowacenia może wystąpić zarówno u osób zdrowych jak i na przebiegu chorób takich jak łuszczyca. Ponadto suchość skóry w obrębie stóp często związana jest z zaburzeniami w składzie NMF oraz zbyt niskim nawodnieniem warstwy rogowej naskórka.

Mechanizm powstawania hiperkeratozy:

  • działanie czynnika zewnętrznego lub wewnętrznego (często również oba jednocześnie) – nadwaga i/lub cukrzyca;
  • zwiększone ukrwienie poprzez rozszerzenie naczyń krwionośnych wynikające z drażnienia naskórka;
  • namnażanie się komórek naskórka jako reakcja obronna organizmu na negatywne bodźce;
  • kumulacja komórek rogowych w miejscu permanentnie drażnionym;
  • twardnienie oraz wnikanie masy rogowej w głąb skóry lub kumulowanie jej na zewnątrz skóry.

Przyczyny nadmiernego rogowacenia stóp

Przyczyn powstawania nadmiernego rogowacenia stóp jest wiele. Do najczęściej występujących należy:

  • nadwaga;
  • noszenie źle dopasowanego obuwia;
  • podrażnienia skóry wywołane przez bodźce zewnętrzne;
  • niewłaściwe ułożenie szkieletu kostnego;
  • deformacja w budowie stopy;
  • zaburzenia w gospodarce hormonalnej organizmu;
  • cukrzyca;
  • reumatoidalne zapalenie stawów (RZS);
  • zaburzenia funkcji narządów wewnętrznych (wątroby, nerek).

Objawy nadmiernego rogowacenia stóp

Zmiany w obrębie skóry stóp są symetryczne i występują w formie zgrubień, przede wszystkim warstwy rogowej naskórka. Podeszwa stopy staje się twarda i zmienia swoje zabarwienie na żółte.

Nadmierne rogowacenie stóp często obserwuje się w miejscach, które są najbardziej podatne na obciążenia. Należy do nich pięta, zewnętrzna krawędź podeszwy stopy, obszar proksymalnych stawów palców, a także czubki palców.

Następstwem tych zmiany mogą być odciski, rozpadliny skóry, a nawet stany zapalne.

Leczenie nadmiernego rogowacenia stóp

Leczenie nadmiernego rogowacenia stóp polega przede wszystkim na ostrożnym usunięciu nadmiernie zgromadzonej masy rogowej z podeszwy stóp przy użyciu skalpela lub frezarki. Najlepszym rozwiązaniem jest udanie się do specjalisty, który w profesjonalny sposób wykona to w gabinecie podologicznym.

Sukces w terapii przyniesie również stosowanie się do pewnych zaleceń:

  • odpowiednie nawadnianie organizmu;
  • noszenie wygodnego obuwia, najlepiej wykonanych z naturalnych surowców;
  • kąpiele stóp w ciepłej lub letniej wodzie z dodatkiem preparatów poprawiających krążenie;
  • wykonywanie masażu stóp;
  • indywidualna, odpowiednio dobrana pielęgnacja domowa skóry stóp.

Ponadto w terapii hiperkeratozy wykorzystuje się leczenie ogólne w postaci retinoidów. Niesie to za sobą wiele działań niepożądanych, jednak metoda ta wykazuje wysoką skuteczność w złuszczaniu warstwy rogowej naskórka. Jako leczenie miejscowe wykorzystuje się działanie maści na bazie kwasu salicylowego oraz mocznika.

Polecane produkty:

Hiperkeratoza – przyczyny, objawy, leczenie rogowacenia naskórka
Hiperkeratoza – przyczyny, objawy, leczenie rogowacenia naskórka

Aktualizacja: 26 czerwca 2020 by admin

Hiperkeratoza – przyczyny, objawy, leczenie rogowacenia naskórka

Hiperkeratoza – co to za schorzenie?

Hiperkeratoza nosa może wystąpić przy chorobach autoimmunologicznych, takich jak toczeń krążkowy, pęcherzyca liściasta, zwyczajna lub paranowotworowa, czy chłoniak t-komórkowy. Mogą one wywoływać zmiany i miejscowo dawać takie objawy.

Drugą grupą chorób, z którymi łączy się hiperkeratoza, są choroby niedoborowe, takie jak na przykład dermatoza cynko-zależna. Występuje ona często u ras północnych, takich jak np. malamut, husky.

Psy te mają skłonności do dermatozy cynko-zależnej, która może przebiegać właśnie w postaci hiperkeratozy skóry okolic nosa albo opuszek palców.

Hiperkeratoza – przyczyny, objawy, leczenie rogowacenia naskórka

Hiperkeratoza może występować przy różnego rodzaju chorobach niedoborowych, np. dermatozie cynko-zależnej. Schorzenie to często występuje u psów rasy husky czy malamut.

Hiperkeratoza może być objawem nosówki

Przy pęcherzycy liściastej, oprócz hiperkeratozy małżowiny usznej i nosa, może pojawić się również hiperkeratoza opuszek palców, zwana chorobą twardej łapy.

Jest jeszcze jedna choroba – wirusowa, występująca u młodych psów, której objawem może być rogowacenie opuszek palców. To nosówka. Gdybyśmy podejrzewali chorobę twardej łapy, należy się zastanawiać w jakim wieku jest pies.

Jeśli jest młody to niewykluczone, że zachorował na nosówkę. Jednak to się rzadko zdarza, ponieważ teraz psy systematycznie poddawane są szczepieniom.

Jak leczyć hiperkeratozę?

Czasami zdarza się, że dochodzi do nadmiernego rogowacenia lusterka nosa, albo nosa w ogóle, oraz opuszek palców, i traktujemy tę dolegliwość jako chorobę idiopatyczną, czyli taką, której przyczyny nie można ustalić. Dzieje się tak  np.

u labradorów, którym często nadmierne rogowacieje lusterko nosa. W tej sytuacji możemy jedynie działać profilaktycznie, gdyż nic się z tym nie da zrobić. Natomiast w pozostałych przypadkach hiperkeratozy, jeśli ustalimy chorobę podstawową i będzie to choroba autoimmunologiczna, np.

pęcherzyca liściasta, to leczymy chorobę autoimmunologiczną. Jeśli będzie to dermatoza cynko-zależna – uzupełniamy niedobory cynku. Na przykład u ras północnych, które mają wrodzone problemy z wykorzystaniem cynku w organizmie. Cynk jest niezbędny do prawidłowego różnicowania naskórka i włosów.

Dlatego jego niedobór prowadzi automatycznie do zaburzenia rogowacenia. Wyjątkiem są bulteriery, u których dermatoza cynko-zależna jest śmiertelna, jest to tzw. acrodermatitis. Gdy wystąpi – pies żyje około siedmiu, ośmiu miesięcy i niestety umiera.

Choroba ta powoduje nadmierne rogowacenie opuszek palców oraz lusterka nosa, i jest nieuleczalna. Z pozostałymi nie ma problemu, można je wyleczyć.

  • Zobacz też:
  • Atopowe zapalenie skóry u psów – leczenie
  • Pies łysieje – czy to jest choroba?
  • Przerost gruczołu ogonowego

Hiperkeratoza – przyczyny, objawy, leczenie rogowacenia naskórka

  • Dermatolog
  • dorosły pies
  • pies
  • zdrowie

Czym jest hiperkeratoza? Przyczyny, objawy i leczenie choroby

Hiperkeratoza – przyczyny, objawy, leczenie rogowacenia naskórka

Fot.: Robert Przybysz / stock.adobe.com

Hiperkeratoza to pogrubienie warstwy rogowej naskórka w bardzo dużym stopniu. Do nadmiernego rogowacenia dochodzi w tych częściach skóry, które są najbardziej podatne na wszelkiego rodzaju podrażnienia.

Hiperkeratoza stanowi reakcję obronną organizmu na bodźce ze środowiska zewnętrznego, które prowadzą do uszkodzeń mechanicznych. Jej postaciami mogą być nie tylko nagniotek, ale także często spotykane na skórze brodawki.

Hiperkeratoza – co to jest?

Hiperkeratoza to nazwa procesu chorobowego wierzchnich warstw skóry, w przebiegu którego naskórek znacząco się pogrubia i rogowacieje. Proces namnażania się zrogowaciałych komórek postępuje szybko i intensywnie.

Często ma miejsce w okolicy pięt. Rogowacenie w hiperkeratozie jest reakcją obronną wobec drażniących skórę czynników zewnętrznych.

Mogą mieć one pochodzenie mechaniczne, jednak zalicza się tutaj również czynniki o pochodzeniu zarówno termicznym, jak i chemicznym.

Hiperkeratoza skóry – przyczyny powstawania

Wśród przyczyn występowania przykrej dolegliwości, jaką jest hiperkeratoza skóry, często wymieniane jest noszenie zbyt ciasnego i przede wszystkim wprawiającego przez to w znaczny dyskomfort obuwia. Hiperkeratozie często towarzyszy grzybica stóp – także bardzo mocno powiązana z niewłaściwie dobranym rodzajem butów.

Łączy ona w sobie najczęściej wszystkie czynniki drażniące skórę. Wywołujące ją grzyby z gatunku Trichophyton przeważnie rozwijają się i rozprzestrzeniają w warunkach ciepła i wilgoci – jeżeli stopy przegrzeją się, a następnie zawilgotnieją, w ich obrębie mogą powstać zmiany grzybicze.

Może się tak stać nie tylko w wyniku braku zachowania odpowiedniej higieny, ale także w przypadku niedokładnego wycierania stóp po kąpieli. 

Jeżeli przestrzenie między palcami są wilgotne, a następnie stopa zostaje szczelnie okryta skarpetą z nieprzepuszczających powietrza tworzyw sztucznych, takich jak akryl bądź poliester, jest ona narażona na rozwój grzybicy.

Sytuacja potęguje się w przypadku noszenia butów z tworzyw syntetycznych słabej jakości. Na grzybicę podatne są osoby, których praca wymaga zakładania ściśle przylegającego do skóry gumowego obuwia ochronnego. Jednak choroba może być również dziedziczona.

You might be interested:  Padaczka skroniowa – co to jest, rodzaje, objawy, leczenie, dziedziczność, dieta

Ryzyko zakażenia zwiększają rany, otarcia i głębokie, krwawiące zadrapania na stopach.

Zachorowaniu na grzybicę i powiązaną z nią hiperkeratozę sprzyja również cukrzyca i miażdżyca kończyn dolnych. Ta druga choroba wiąże się z niedokrwieniem kończyn dolnych, podwyższoną tendencją do powstawania urazów i zaburzeniami regulacji temperatury.

Hiperkeratoza może mieć swoje przyczyny także w innych patologiach, takich jak zaburzenia w prawidłowej pracy nerek, choroby wątroby, reumatyzm, nadwaga oraz długotrwałe przebywanie w pozycji stojącej. Kluczowe mogą być także wrodzone deformacje stopy i nieprawidłowości w jej budowie, w tym również niewłaściwe ułożenie kośćca.

Hiperkeratoza podpaznokciowa

Jedną z odmian hiperkeratozy jest hiperkeratoza podpaznokciowa. Stanowi ona bardzo częsty objaw łuszczycy paznokci, dlatego, aby nie dopuścić do rozwoju poważniejszego schorzenia, należy jak najszybciej podjąć z nią walkę.

Pod paznokciem, zazwyczaj w wyniku niedostatków w zakresie higieny, gromadzą się komórki, które powinny zostać usunięte.

Zajęta procesem chorobowym część paznokcia przyjmuje białe zabarwienie i następuje stopniowe oddzielanie się płytki od palca.

Hiperkeratoza wokół stomii

Z hiperkeratozą zmagają się nieraz także ludzie, których dotykają bardzo poważne przypadłości. Jedną z nich jest posiadanie stomii, czyli sztucznego ujścia dla produktów przemiany materii, które zastępuje układ wydalniczy.

Hiperkeratoza może wystąpić wokół stomii jako efekt nieprawidłowej pielęgnacji i naprzemiennych biegunek i zaparć, a także w wyniku uczuleń na preparaty ochronne.

Dlatego istotna jest bardzo dokładna pielęgnacja tej okolicy i dobór odpowiednich kosmetyków.

Hiperkeratoza – leczenie

Leczenie hiperkeratozy dobierane jest w zależności od tego, co jest powodem jej występowania. W przypadku grzybicy niezbędne jest wykonanie badania, którego wynik będzie podstawą do dobrania odpowiednich środków grzybobójczych. W innych przypadkach możliwe są kąpiele lecznicze części skóry objętych chorobą.

Jednak najlepiej chronić się przed hiperkeratozą. W tym celu pomocna będzie dokładna higiena i odpowiedni dobór skarpet oraz butów, które powinny być wykonane z naturalnych materiałów umożliwiających wentylację stóp. Warto stosować także kosmetyki, które zapobiegają rogowaceniu naskórka i zmiękczają skórę – takie preparaty najczęściej zawierają mocznik, rumianek i glicerynę.

Czy artykuł okazał się pomocny?

Zrogowacenia stóp

Hiperkeratoza – przyczyny, objawy, leczenie rogowacenia naskórka

Na pewno każdy z nas zaobserwował kiedyś na swoich stopach zrogowacenia, które najczęściej zajmują swoje lokum na podeszwie w okolicach palców czy pięt. Rogowacenie, to nic innego jak nadmierne gromadzenie się komórek rogowych.

Sprawdź, jak uzyskać i utrzymać efekt gładkich stóp!

Skóra i jej funkcje

W świecie, w którym obowiązuje kult młodości, każdy chciałby prezentować się jak najlepiej. Coraz częściej zwracamy uwagę nie tylko na ubiór, ale również na skórę i jej stan. Zrogowaciała skóra na stopach jest nie tylko nieestetyczna w swoim wyglądzie, ale może być również przyczyną bólu.

Skóra tworzy, tzw. ochronę dla naszego ciała przed działanie czynników zewnętrznych, chemicznych i fizycznych.

Obecność w skórze licznych receptorów sprawia, że reagujemy na bodźce zewnętrzne.

Warto również zaznaczyć, że skóra bierze udział w niezwykle ważnym procesie termoregulacji – proces ten polega na zachowaniu równowagi między wytwarzaniem ciepła, a jego oddawaniem lub zatrzymywaniem.

Skóra, która pokrywa nasze ciało, nie w każdej partii jest taka sama. Różnice w grubości czy kolorze tej skóry zależne są od miejsca jej występowania. Czynnikiem warunkującym ogólny wygląd skóry jest również wiek, płeć, a nawet rasa. Kobiety zwykle mają cieńszą skórę od mężczyzn. Skóra osób młodych jest jaśniejsza od skóry osób starszych.

Cechy charakterystyczne skóry stóp

Przede wszystkim skóra stóp miejscami jest trzy, a nawet cztery razy grubsza od przeciętnej grubości skóry w innych partiach ciała. Wynika to, m.in. z tego, że stopy ‘dźwigają’ nasze ciało oraz mają codziennie styczność z twardym podłożem.

Kolejną istotną cechą jest duża ilość zakończeń nerwowych oraz brak mieszków włosowych. Skóra stóp wyposażona jest również w liczne gruczoły potowe ekrynowe – ich obecność sprawia, iż stopy mają tendencję do pocenia się. Wydzielany pot niekorzystnie wpływa na pH naskórka, a tym samym, procesy ochronne skóry stają się coraz słabsze.

Niezwykle charakterystyczną cechą jest również to, iż skórę stóp bardzo ciężko nawilżyć i natłuścić.

Wynika to z tego, że skóra stóp na podeszwie nie jest wyposażona w gruczoły łojowe.

Skóra stóp ma skłonność do szybkiego uruchamiania czynności ochronnych, które polegają na wytworzeniu większej ilości warstwy rogowej naskórka w miejscach najbardziej narażonych na obciążenia.

Hiperkeratoza skóry stóp

Hiperkeratoza, to nic innego, jak zaburzony proces keratynizacji w wyniku którego dochodzi do nadmiernego przerostu niezłuszczających się warstw rogowych naskórka.

O hiperkeratozie świadczy jasno żółtawy odcień stóp. Przyczyną rogowacenia jest zwykle trwały ucisk na jeden punkt.

Ciało ma zdolność do procesów obronnych, a więc w sytuacjach, gdy czuje się zagrożone, będzie tworzyć nieestetyczne, często bolące zrogowacenia.

Co jest przyczyną hiperkeratozy?

Przyczyną hiperkeratozy może być dieta uboga w witaminę A oraz niedobór lipidów w organizmie. Jednakże najczęściej sprawcą zrogowaceń na stopach, jest źle dobrane obuwie, które powoduje trwały ucisk w pewnym punkcie oraz słaba elastyczność skóry.

Zaburzenia w procesie keratynizacji mogą również wynikać z niewłaściwej pielęgnacji- sucha, pozbawiona wody skóra bardziej narażona jest na podrażnienia mechaniczne i chemiczne.

Często sami chcemy pozbyć się tego nieestetycznego defektu przy użyciu tarek i pumeksów. Jednakże należy pamiętać o tym, że skóra na stopach pełni głównie funkcję ochronną i amortyzacyjną. Wynika to z tego, że wciąż narażona jest na ucisk i na kontakt z twardą powierzchnią.

Dlatego skóra stóp powinna być delikatnie złuszczana.

Jeśli będziemy tę skórę katować, nadmiernie złuszczać w krótkim okresie czasu, to skóra zareaguje zupełnie odwrotnie – będzie próbować się bronić, próbując nadrobić ubytki naskórka, a tym samym proces keratynizacji ulegnie przyspieszeniu.

Zdrowa skóra stóp wymaga złuszczania naskórka nie częściej niż raz w miesiącu!

Pęknięcia skóry stóp

Stwardniała, sucha, nadmiernie zrogowaciała skóra ma tendencję do powstawania pęknięć na skórze. Pęknięcia te przyjmują postać drobnych szczelin w naskórku. Jeśli takie defekty zaczynają pokrywać stopy, konieczna jest natychmiastowa reakcja.

Nieodpowiednia pielęgnacja może w tym przypadku doprowadzić do pogłębienia szczelin do skóry właściwej, tkanki podskórnej, a w szczególnych przypadkach – do tkanki mięśniowej. Tak głębokie szczeliny, to idealne miejsce dla rozwoju wirusów i bakterii.

Modzele stóp

Modzele powstają w wyniku reakcji obronnej skóry. To nic innego, jak zrogowaciałe narośla, które niestety często są przyczyną piekącego bólu. Nieusunięty modzel może doprowadzić do stanu zapalnego oraz w znaczny sposób utrudniać normalne poruszanie się.

Rola podologii

W sytuacji, gdy hiperkeratoza jest zaawansowana, a nasze stopy pokryte są licznymi modzelami i odciskami, warto udać się do gabinetu podologicznego i wykonać pedicure leczniczy.

Zabieg specjalistycznego pedicure ma na celu usunąć zmiany ze stóp, które uniemożliwiają swobodne poruszanie się i są przyczyną bólu.

Zrogowacenia zwykle usuwane są za pomocą frezarki 1-2 razy w miesiącu.

Pielęgnacja domowa stóp

Przede wszystkim warto zainwestować w krem z dużą zawartością mocznika. Idealnym rozwiązaniem na odciski będą płyny złuszczające na bazie kwasu salicylowego. Aby opóźnić wzrost zrogowaciałego naskórka warto stosować preparaty wzmacniające płaszcz hydro-lipidowy skóry.

Produkty aplikowane na stopy, powinny w swoim składzie zawierać takie substancje jak: lanolina, alantoina, bisabolol, NNKT, wyciąg z awokado, olejki eteryczne, mydło lekarskie. Ukojeniem dla zrogowaciałych stóp będzie również maska parafinowa.

Pamiętaj, że częste używanie tarek czy pumeksów do stóp przynosi tylko chwilowy efekt gładkich, niemowlęcych stóp. Konsekwencją nadmiernego złuszczania naskórka jest szybsze rogowacenie komórek!

Rogowacenie mieszkowe – objawy, leczenie

Spis treści

Rogowacenie mieszkowe jest częstym w polskiej populacji schorzeniem, u podstawy którego leży zaburzenie procesów keratynizacji naskórka z nadmiernym tworzeniem substancji rogowej, niedostatecznym jej usuwaniem z powierzchni skóry oraz odkładaniem w bezpośrednim sąsiedztwie mieszków włosowych. Rogowacenie mieszkowe należy do chorób dziedziczonych z pokolenia na pokolenie, w literaturze wskazuje się na tzw. dominujący typ dziedziczenia, w którym objawy choroby widoczne są zarówno u rodzica, jak i u dzieci.

Rogowacenie mieszkowe – przyczyny

Najważniejszą przyczyną rozwoju objawów rogowacenia mieszkowego jest osobnicza skłonność uwarunkowana genetycznie. W literaturze opisywany jest dominujący typ dziedziczenia. Polega on na ujawnianiu się choroby w każdym pokoleniu, tzn. potwierdzone występowanie objawów u:

You might be interested:  Znieczulenie przewodowe – co to jest, jakie są rodzaje, jak działa, jakie są przeciwwskazania i skutki uboczne?

Jest to tzw. pionowe przekazywanie nieprawidłowego allelu.

Najważniejszym czynnikiem ryzyka wystąpienia objawów rogowacenia mieszkowego jest obecność schorzenia u członków najbliższej rodziny. Interesujące są przede wszystkim te przypadki choroby, które pojawiły się u krewnych pierwszego stopnia oraz wszystkich z tej samej linii, np.: u matki, jej ojca, ciotki lub babci.

Wśród innych czynników mogących mieć wpływ na pojawienie się objawów choroby wymienia się:

  • nadmierną suchość skóry,
  • zaburzenia endokrynologiczne – w tym głównie niedoczynność tarczycy
  • zaburzenia naczynioruchowe – polegające na nadmiernym skurczu mięśniówki gładkiej drobnych naczyń krwionośnych skóry, w wyniku którego dochodzi do ograniczenia przepływu krwi w danym obszarze i tym samym do zaburzeń w procesach wewnątrzkomórkowych keratynocytów.

Wymienione wyżej możliwe czynniki ryzyka rogowacenia mieszkowego opierają się głównie na zaburzeniu procesu keratynizacji komórek naskórka oraz ich eliminacji z powierzchni skóry.

Rogowacenie mieszkowe – objawy

Do najważniejszych objawów rogowacenia mieszkowego zalicza się:

  • grudki – mnogie, drobne (zaledwie kilkumilimetrowe), skupiające się ze sobą, zlokalizowane głównie w obrębie skóry kończyn górny, dolnych oraz twarzy; zmiany młode, kilkutygodniowe mogą być niekiedy niewidoczne gołym okiem, a jedynie badane palpacyjnie, wykwity starsze, wieloletnie są zwykle czerwone lub ciemnobrunatne; wykwity są zlokalizowane charakterystycznie w miejscu ujścia drobnych włosów;
  • zaczerwienienie – ledwo zauważalne, nie zawsze obecne, zlokalizowane ściśle w miejscu występowania zmian grudkowych; stanowi wyraz toczącego się w obrębie skóry stanu zapalnego;
  • suchość skóry – związana głównie z obecnością hiperkeratotycznych nawarstwień tworzących grudki.

Wśród najważniejszych objawów rogowacenia mieszkowego wymienia się obecność na skórze:

  • mnogich,
  • drobnych,
  • zaledwie kilkumilimetrowych

grudek zlokalizowanych w miejscach, gdzie włosy wychodzą na powierzchnię skóry. Barwa wykwitu zależy od czasu, jaki upłynął od momentu pojawienia się go na skórze.

Grudki kilkutygodniowe są w większości wypadków:

  • słabo widoczne,
  • barwy otaczającej skóry,
  • badalne praktycznie wyłącznie palpacyjnie.

Zmiany starcze, wieloletnie, są:

  • ciemniejsze,
  • łatwo zauważalne,
  • mają też większe rozmiary.

Grudki mogą lokalizować się w każdym miejscu, najczęściej zajęte są kończyny dolne, górne oraz twarz (okolice brwi). Stopniowe złagodzenie objawów obserwuje się w miesiącach wiosennych i letnich, jako skutek działania promieniowania słonecznego.

Objawy rogowacenia mieszkowego pojawiają się już w najmłodszych latach, choroba najczęściej dotyka dzieci oraz młodzież. Nie obserwuje się zwiększonej predylekcji do płci.

Reklama

Skóra – budowa

Aby w pełni zrozumieć procesy patologiczne doprowadzające do powstawania objawów rogowacenia mieszkowego warto zapoznać się z prawidłową budową skóry oraz mieszka włosowego.

Skóra każdego zdrowego człowieka składa się z trzech warstw. Idąc od najbardziej zewnętrznej jest to:

  • naskórek, 
  • skóra właściwa,
  • tkanka podskórna.

Najgłębszą warstwą naskórka jest warstwa podstawna.

To właśnie w jej obrębie zlokalizowane są między innymi komórki macierzyste, które dzielą się i przesuwają ku górze w obręb bardziej powierzchownych warstw.

Podlegają procesowi rogowacenia i po przedostaniu się na powierzchnię skóry ulegają złuszczeniu. Zaburzenie tego procesu stanowi podstawę do rozwoju zmian grudkowych w rogowaceniu mieszkowym.

Mieszek włosowy – budowa

Budowa mieszka włosowego przedstawia się następująco. Składa się on z tzw.

części nabłonkowej, która w górnych warstwach skóry tworzy osłaniającą włos pochewkę, w dolnych natomiast stanowi źródło dzielących się komórek, które również podlegają procesowi rogowacenia i przyczyniają się do wydłużenia łodygi włosa.

Część łącznotkankowa mieszka włosowego w głębszych warstwach skóry, w okolicy macierzy włosa, nosi nazwę brodawki włosa. W jej obrębie zlokalizowane są naczynia krwionośne oraz włókna nerwowe niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania macierzy włosa.

 Zrogowaciałe komórki naskórka, które nie uległy w odpowiednim czasie eliminacji z powierzchni skóry, skupiają się w okolicy mieszków włosowych, tworząc charakterystyczny dla choroby obraz drobnych, mnogich grudek.

Choroby dziedziczone autosomalnie

Choroby dziedziczone autosomalnie dominująco spotykane są znacznie częściej w populacji niż jednostki o odmiennym typie dziedziczenia (autosomalnie recesywnym lub sprzężonym z płcią).

 Wynika to przede wszystkim z faktu, iż do ujawnienia się objawów choroby w typie dominującym wystarczy jeden zmutowany allel danego genu. W dziedziczeniu autosomalnie recesywnym natomiast wymagane są dwie wadliwe wersje genu.

Sytuacja ma się nieco inaczej w dziedziczeniu sprzężonym z płcią, w którym jeden zmutowany allel wystarczy, aby wywołać objawy choroby u mężczyzn. U kobiet, w zależności od jednostki chorobowej, zazwyczaj konieczne są dwie nieprawidłowe wersje genu.

 Rogowacenie mieszkowe – diagnostyka

W przypadku stwierdzenia pierwszych objawów rogowacenia mieszkowego wskazana jest wizyta u dermatologa. Z racji tego, iż schorzenie nie zagraża bezpośrednio zdrowiu i życiu konsultacja w trybie planowym w zupełności wystarczy.

W razie wątpliwości co do przebiegu choroby, jej przyczyn oraz patomechanizmu warto zadać lekarzowi szereg pytań, które pozwolą uzupełnić dotychczasową wiedzę. Oto kilka przydatnych propozycji:

  1. Jestem pierwszą osobą w rodzinie u której pojawiły się objawy rogowacenia mieszkowego. Jaka jest tego możliwa przyczyna?
  2. Jaki model terapii należy zastosować w moim przypadku?
  3. Czy w trakcie terapii rogowacenia mieszkowego mogę planować ciążę bez obaw o negatywne oddziaływanie przyjmowanych leków na rozwijający się płód?
  4. Jaki jest procent szans, że u mojego dziecka podobnie jak u mnie rozwiną się objawy rogowacenia mieszkowego

Najważniejszymi i w zasadzie jedynymi powszechnie stosowanymi elementami diagnostyki rogowacenia mieszkowego są wywiad lekarski oraz badanie fizykalne.

Wywiad, czyli rozmowa lekarza z pacjentem powinna uwzględnić:

  • główne dolegliwości będące przyczyną konsultacji,
  • inne zaburzenia w obrębie skóry,
  • schorzenia dodatkowe, w tym przewlekłe, obejmujące inne niż skóra narządy (jak np. cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność lub nadczynność tarczycy),
  • alergie
  • stosowane leki oraz używki.

Każdy element wywiadu lekarskiego jest niezmiernie ważny w procesie stawiania diagnozy. Jednak dla wszystkich schorzeń o charakterze dziedzicznym najważniejsze wydaje się zebranie informacji na temat obecności objawów u członków rodziny, czyli stworzenie tzw. rodowodu.

Aby był on wykonany prawidłowo i miał odpowiednią wartość diagnostyczną powinien zawierać informacje na temat co najmniej trzech pokoleń wstecz oraz wszystkich kolejnych pokoleń. Dla rogowacenia mieszkowego charakterystyczne jest występowanie choroby w każdym pokoleniu, czyli tzw.

pionowy model dziedziczenia.

Badanie fizykalne opiera się przede wszystkim na oglądaniu oraz palpacji zajętych okolic. Skóra jest:

  • nadmiernie sucha,
  • szorstka w dotyku,
  • niekiedy zaczerwieniona.

 Rogowacenie mieszkowe – leki

Terapia rogowacenia mieszkowego opiera się na metodach zachowawczych. Leki stosowane miejscowo to przede wszystkim:

  • maści zawierające mocznik – jest to substancja silnie keratolityczna, usuwa nadmiar zrogowaciałego naskórka;
  • gorące kąpiele z dodatkiem soli kuchennej – podobnie jak mocznik ma za zadanie zredukować nadmiar zrogowaciałego naskórka.

Rzadziej od terapii miejscowej stosowana jest terapia ogólna (doustna) preparatami witaminy A oraz C. Witamina A ingeruje głównie w proces keratynizacji komórek naskórka, znacznie go ograniczając. Witamina C natomiast działa protekcyjnie na naczynia krwionośnie usprawniając przepływ krwi.

 Rogowacenie mieszkowe – zapobieganie

Ze względu na dziedziczny charakter choroby nieznane są obecnie sposoby zapobiegania rogowaceniu mieszkowemu. Istnieją natomiast metody mogące pozytywnie wpłynąć na przebieg schorzenia:

  • regularne stosowanie kremów intensywnie nawilżających – zapobiega nadmiernemu wysuszeniu skóry,
  • diagnozowanie oraz skutecznie leczenie zburzeń endokrynologicznych (ze szczególnym, uwzględnieniem suplementacji hormonalnej w niedoczynności tarczycy),
  • w miesiącach wiosennych i letnich regularne wystawianie skóry na działanie promieni słonecznych – WAŻNE: nie należy zastępować naturalnego promieniowania wizytami w solarium, gdyż sztuczne światło częściej sprzyja rozwojowi nowotworów złośliwych (przewaga szkody nad korzyścią).

Terapia schorzeń o podłożu naczynioruchowym nie zawsze jest możliwa, gdyż większość z nich, podobnie jak samo rogowacenie mieszkowe, również ma charakter dziedziczny.

Rogowacenie mieszkowe w żadnym przypadku nie jest schorzeniem obciążającym pacjenta. Decyzję o wprowadzeniu leczenia podejmuje się stosunkowo rzadko, gdyż objawy zwykle są umiarkowanie rozwinięte.

 Rogowacenie mieszkowe – najczęściej zadawane pytania

Jakie są główne objawy rogowacenia mieszkowego?

Wśród najważniejszych objawów rogowacenia mieszkowego wymienia się obecność na skórze mnogich, drobnych, zaledwie kilkumilimetrowych grudek zlokalizowanych w miejscach, gdzie włosy wychodzą na powierzchnię skóry. Barwa w zależności od czasu pojawienia się zmian waha się od jasnej, zbliżonej do koloru skóry po ciemnobrunatną. Skóra w obrębie zmian jest nadmiernie sucha.

Jaki schemat leczenia jest najskuteczniejszy?

Nie istnieje leczenie w pełni skuteczne, gdyż podstawą rozwoju objawów rogowacenia mieszkowego są czynniki genetycznie, których przy obecnym stanie wiedzy medycznej nie jesteśmy w stanie modyfikować. Środki łagodzące stosowane miejscowo to preparaty mocznika działającego keratolitycznie oraz gorące kąpiele z dodatkiem niewielkiej ilości soli kuchennej.

Czytaj też:

Rogowce dłoni i stóp

Rogowce dłoni i stóp jest to duża grupa chorób skóry uwarunkowanych zaburzeniami procesu rogowacenia naskórka o podłożu genetycznym. W zależności od stopnia nasilenia procesu chorobowego i morfologii zmian skórnych rogowacenie dłoni i stóp dzieli się na rozlane, linijne lub wyspowe. Występują także formy grudkowe.

You might be interested:  Guzek w pachwinie – co może oznaczać zgrubienie w okolicy pachwiny udowej?

Najczęstszym typem rogowca jest rogowiec epidermolityczny, dziedziczony w sposób autosomalny dominujący i zajmuje ręce i stopy. Za objawy w tym podtypie odpowiedzialne są mutacje dwóch ważnych keratyn naskórka (keratyny 9 i 1).

Rogowacenie dłoni i stóp może być ograniczone, ale może też być jednym z wielu objawów w przebiegu rożnych zespołów chorobowych, w tym dysplazji ektodermalnych.

Wówczas zmianom skórnym mogą towarzyszyć objawy ze strony przydatków skóry (paznokci, włosów), a także innych narządów (głuchota, choroby serca, wady zębów i inne). Istnieje też związek rogowców z nowotworami złośliwymi, np. rakiem przełyku.

Jak często występują rogowce dłoni i stóp?

Częstość występowania rogowca epidermolitycznego wynosi 1:100 000. Pozostałe typy genetycznie uwarunkowane występują jeszcze rzadziej. Poza mutacjami w obrębie keratyny, wrodzone rogowce dłoni i stóp wiążą się też z mutacjami innych białek, takich jak koneksyna.

Jak się objawiają rogowce dłoni i stóp?

Rogowce dłoni i stóp manifestują się masywnym pogrubieniem naskórka (jego warstwy rogowej). Charakterystyczne dla tego stanu jest żółte zabarwienie skóry.

rogowcu epidermolitycznym dłoni i stóp zmiany skórne są rozlane, symetryczne i pojawiają się już w dzieciństwie. Typowo nie są zajęte powierzchnie grzbietowe dłoni. W rogowcu pasmowatym zmiany skórne początkowo są grudkowe i później przybierają formę linijną.

rogowcu punktowym zmiany skórne są ograniczone i wymagają różnicowania z modzelami czy brodawkami wirusowymi.

Istnieją też bardziej agresywne postacie rogowców, w przebiegu których zmiany skórne szerzą się na powierzchnie grzbietowe dłoni i stóp i mogą zajmować łokcie, kolana, a także okolicę wokół ust. Pacjenci mogą uskarżać się na dolegliwości bólowe, zwłaszcza gdy występują głębokie pęknięcia skóry.

Dodatkowo może pojawić się nadpotliwość dłoni i/lub stóp, a także zwiększone ryzyko nadkażenia grzybiczego.

Jeśli zmiany skórne o typie rogowca są częścią składową zespołu (w tym dysplazji ektodermalnych), mogą wystąpić inne objawy, takie jak głuchota, choroby zębów, zmiany płytek paznokciowych i włosów.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów wskazujących na rogowca dłoni i stóp?

W przypadku pojawienia się zmian skórnych na dłoniach i stopach wskazana jest konsultacja dermatologiczna.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie rogowca dłoni i stóp?

Rozpoznanie rogowca dłoni i stóp ustala się na podstawie badania dermatologicznego, ale często do ustalenia ostatecznej diagnozy konieczne jest wykonanie biopsji i pobranie wycinka do badania histopatologicznego.

Jeśli zmianom skórnym towarzyszą objawy ze strony innych narządów, wskazane są konsultacje specjalistyczne. W przypadku dysplazji ektodermalnych należy rozważyć konsultację genetyczną i badania specjalistyczne.

Rogowce pojawiające się późno u osób dorosłych mogą sugerować chorobę onkologiczną.

Jakie są metody leczenia rogowca dłoni i stóp?

Leczenie rogowca dłoni i stóp jest objawowe i polega na stosowaniu miejscowych środków keratolitycznych (złuszczających warstwę rogową), takich jak kwas salicylowy. W przypadku rogowców przebiegających ze stanem zapalnym, zastosowanie znajdują miejscowe glikortykosteroidy.

W cięższych postaciach w niektórych postaciach rogowca dłoni i stóp pomocne może być ogólne leczenie retinoidami. Są one pochodnymi witaminy A i ich stosowanie wiąże się z możliwymi działaniami niepożądanymi, w tym teratogennością (powodowanie wad płodu). Dlatego w trakcie takiej terapii wymagany jest stały nadzór dermatologa.

U kobiet w okresie rozrodczym wskazana jest antykoncepcja.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie rogowca dłoni i stóp?

Zastosowanie retinoidów w terapii ogólnej pozwala zwykle kontrolować chorobę, ale całkowite wyleczenie jest niemożliwe.

Co należy robić po zakończeniu leczenia rogowca dłoni i stóp?

Leczenie rogowca dłoni i stóp z uwagi na genetyczny charakter choroby trwa zwykle przez całe życie.

Co robić, aby uniknąć zachorowania na rogowca dłoni i stóp?

W chorobach genetycznie uwarunkowanych nie są znane czynniki zapobiegające zachorowaniom.

Hiperkeratozy, geneza, różnicowanie

Hiperkeratoza (łac. Hyperkeratosis) – pod tym pojęciem rozumiemy zjawisko nadmiernego i przyspieszonego namnażania się komórek naskórka, ich rogowacenia i gromadzenia. Procesy te zachodzą jako reakcja obronna przed działaniem czynników drażniących. Do hiperkeratoz zaliczamy brodawki, modzele, odciski oraz pękające pięty.

Jest dość duży, ograniczony, wystaje powyżej poziomu skóry. Posiada wyraźnie powiększone struktury papilarne. Jego masa zrogowaciała jest stosunkowo luźna.

 Jest elementem modzela, lecz bardziej ograniczonym. Może wnikać głęboko aż do okostnej. Bardzo często posiada jądro. Stanowi on skutek skoncentrowanego i intensywnego ucisku.

Brodawka wirusowa (łac. verruca) Potocznie zwana kurzajką. Jest nadmiernie zrogowaciałą grudką na skórze, wywołaną określonymi typami wirusa brodawczaka ludzkiego. Brodawka wirusowa stopy typu myrmecia: pojawia się zazwyczaj w postaci nielicznych, pojedynczych wykwitów. Posiada cieliste lub brunatne zabarwienie i przybiera postać grudek o kalafiorowatej, nierównej formie. W miejscu zmienionym chorobowo linie papilarne ulegają zanikowi. Brodawka wirusowa stopy mozaikowa to: zmiany bardziej powierzchowne i liczniejsze od myrmecia. Na ogół mają rozległy i zlewny charakter, grupują się w kolonie. Nie dają dolegliwości bólowych. Jedna większa brodawka może być otoczona przez wiele mniejszych.

 W początkowym stadium problemu skóra nie musi sprawiać większych kłopotów, odczuwalne jest jedynie napięcie skóry. Przesuszenie i wrażliwość  to często pierwsze sygnały. W fazie bardziej zaawansowanej, skóra na piętach może być tak przesuszona, że przybiera kolor biały, żółty lub jest czerwona i zaczyna się łuszczyć. Na tym etapie nie posiada ona już elastyczności i zaczyna pękać.

Z czasem pęknięcia mogą się pogłębić do tego stopnia, że zwykłe chodzenie staje się bardzo trudne i bolesne. Popękane pięty mogą zacząć krwawić i stać się otwartymi wrotami dla bakterii, grzybów i wirusów.Najczęściej występuje w przeciążonych miejscach stopy. Często tworzy się na opuszkach palców, grzbietowych stawach palców, w przestrzeniach międzypalcowych oraz pod paznokciami.

 Może pojawić się w każdym miejscu stopy, które miało kontakt z wirusem. Wirus brodawczaka może rozprzestrzenić się w inne miejsca stopy a nawet na dłonie. Zawsze, gdy na piętach tworzą się grube warstwy zrogowaciałego naskórka (hiperkeratoza) a skóra traci optymalne nawilżenie, należy zainteresować się tym stanem.

W momencie, gdy do czynienia będziemy mieć z obciążeniem stóp czy uciskiem, nie trudno o pęknięcia. Poza piętami problem może pojawić się również na przyśrodkowej części palucha.Profilaktyka zrogowaceń to unikanie stresu mechanicznego, tj. ucisku (np. z powodu deformacji w obrębie stopy), tarcia (np.

przy użyciu tarek lub pilników do stóp), skaleczeń oraz unikanie stresu termicznego, tzn. bardzo wysoka (oparzenie) lub bardzo niska temperatura (odmrożenie). Zaleca się również unikanie stresu chemicznego, czyli nie używanie preparatów z substancjami żrącymi i drażniącymi. Bardzo ważne jest także leczenie chorób towarzyszących takich jak łuszczyca czy niedoczynność tarczycy.

Wskazana jest również dieta bogata w witaminy, szczególnie A i E, z dużą ilością kwasów omega-3 oraz cynku. Noszone obuwie powinno być wygodne, nie za ciasne i nie za luźne.

W celu uniknięcia zakażenia wirusem należy unikać skaleczeń i otarć skóry, nie korzystać z cudzych ręczników i akcesoriów, nie przymierzać cudzych butów bez skarpetek. Na basenie zawsze należy zakładać klapki. Siedlisko wirusów stanowi zarówno jego płyta, jak i brodzik prysznicowy oraz podłoga w przebieralni.

Jeśli brodawki na skórze już występują należy zrezygnować z korzystania z publicznych kąpielisk aż do momentu, gdy stan zdrowia ulegnie poprawie. Niezbędne jest tu bieżące kontrolowanie stanu swoich stóp. Szybkie rozpoznanie jest kluczem do skutecznego leczenia.

W celu uniknięcia powstawania odcisków, modzeli oraz pękających pięt zaleca się ich manualne usuwanie co 6-8 tygodni. Bardzo pomocne może okazać się stosowanie opatrunków ochronnych, ortoz odciążających, korygujących dobranych odpowiednio do tkanki.

W gabinecie podologicznym w celu usunięcia brodawek stosuje się odpowiedni preparat, może to być kwas mrówkowy, rezorcyna lub azotan srebra. Podczas wizyty zakłądany jest również odpowiedni opatrunek ochronny.

Pielęgnacja domowa hiperkeratoz polega na nawilżaniu skóry stóp preparatami z zawartością mocznika do 15 %. Preparaty z zawartością witaminy A i E wykazują działanie ochronne, nawilżające i antyoksydacyjne.

Nie zaleca się stosowania skarpet złuszczających, jako, że złuszczają one nie tylko podeszwę stóp, lecz także skórę powierzchni grzbietowej oraz mocno wysuszają paznokcie.

Niewskazane jest również używanie tarek, pumeksów i omegi – ruch tarcia otwiera łuski skórne, prowokując ucieczkę wody i zmniejszenie nawilżenia. Podczas używania omegi istnieje duże ryzyko skaleczenia.

W przypadku brodawki – nierozsiewanie wirusa z wcześniejszego ogniska choroby. Niezbędne będzie tu także sprawdzenie, czy infekcja występuje u pozostałych członków rodziny.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *