Hipoksja – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, skutki

HipoksjaHipoksja – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, skutki

Hipoksja to niski poziom tlenu w tkankach powodujący charakterystyczne objawy. Dochodzi do niej wówczas, gdy dyfuzja między pęcherzykami a krwią jest poważnie utrudniona lub kiedy ilość tlenu transportowanego przez krew jest niewystarczająca. Potocznie mówiąc jest to zatem niedotlenienie.

Efekty hipoksji

Hipoksja powoduje głównie:

  • zwiększenie pojemności minutowej serca;
  • zwiększenie oporu obwodowego;
  • podwyższenie ciśnienia tętniczego krwi.

Dochodzi również do:

Hipoksja – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, skutki

  • pobudzania komórek śródbłonka do syntezy wazodylatatora, którym jest tlenek azotu;
  • natychmiastowego rozszerzenia naczyń krwionośnych.

Dodatkowo, wystąpienie hipoksji stanowi bodziec do syntezy i wydzielania erytropoetyny (EPO). Hipoksja często, choć nie zawsze, łączy się z hiperkapnią. To zwiększone stężenie dwutlenku węgla we krwi.

Klasyfikacja niedotlenienia

Wyróżnia się kilka rodzajów hipoksji:

  • hipoksyczną – spowodowaną niskim poziomem tlenu we krwi. Wśród jej przyczyn znajdują się: przebywanie na dużej wysokości, hipowentylacja pęcherzykowa, zmniejszona pojemność dyfuzyjna płuc bądź patologiczna perfuzja;
  • z niedokrwistości – to zmniejszona całkowita ilość tlenu związanego z hemoglobiną. Przyczyną tego stanu jest najczęściej utrata krwi, zatrucie tlenkiem węgla i niedokrwistość;
  • niedokrwienną – obejmuje zmniejszony przepływ krwi spowodowany niewydolnością serca lub zatorowością;
  • histotoksyczną – niemożność wykorzystania tlenu przez komórki z powodu zatrucia. Jak zatem można się domyśleć, przyczyną jest zatrucie cyjankiem lub inne zaburzenia metaboliczne.

Zapobieganie niedotlenieniu

W celu uniknięcia hipoksji organizm wykorzystuje czynniki monitorujące skład krwi tętniczej. Czynniki te reagują na 3 zmienne podlegające regulacji fizjologicznej:

  1. Tlen – dostarczanie tlenu z krwią tętniczą do komórek musi być wystarczające do podtrzymania oddychania aerobowego i produkcji ATP;
  2. Dwutlenek węgla – powstaje jako produkt cyklu kwasu cytrynowego. Jego wydalanie przez płuca jest ważne z dwóch powodów: wysoki poziom powoduje depresję ośrodkowego układu nerwowego, a zwiększone stężenie powoduje kwasicę (obniżone pH);
  3. pH – utrzymywanie homeostazy pH jest kluczowym elementem zapobiegającym denaturacji białek. Układ oddechowy „monitoruje” pH osocza i wykorzystuje zmiany wentylacji, aby modyfikować pH.

Bibliografia

  1. Silverthorn D., Fizjologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2018.
  2. Traczyk W., Fizjologia człowieka w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007.
  3. Błaszczak-Świątkiewicz K., Olszewska P., Mikiciuk-Olasik E., Wpływ hipoksji na zmiany metabolizmu komórek nowotworowych, Journal of Oncology, 4/2012.

Polecane produkty:

Hipoksja – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, skutki
Hipoksja – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, skutki

Hipoksja – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, skutki

Hipoksja – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, skutkiHipoksja – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, skutkiHipoksja – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, skutki

Jak ograniczyć ryzyko wystąpienia niedotlenienia w POChP ? | NOVAMED.PL Hurtownia Sprzętu Medycznego

Hipoksja, saturacja, niedotlenowanie, duszność to terminy, które często są mylone przez pacjentów. Są ze sobą powiązane, często jeden jest powikłaniem drugiego ale nie oznaczają tego samego. Zacznijmy od początku, czyli od uczucia duszność.

Kto z nas nigdy nie powiedział: ,, duszno mi?'' Tylko skąd wiemy, że to co czujemy to rzeczywiście duszność? Określenie duszności w medycynie jest określeniem subiektywnym tzn. że każdy z nas inaczej to odczuwa i opisuje, podobnie jak odczuwanie bólu. Dla jednych dusznością będzie utrudnienie swobodnego oddychania np.

przy bieganiu, dla innych intensywny kaszel, inni będą opisywać zjawisko duszności w pogłębiającej się chorobie płuc.

Duszność może występować przy różnych schorzeniach:

  • chorobach układu oddechowego: w astmie, mukowiscydozie, POCHP w przewlekłym zapaleniu płuc
  • w patofizjologiach układu krążenia, niewydolności prawo komorowej serca, w chorobie wieńcowej 
  • w chorobach żył przy zakrzepowej niewydolności naczyń
  • w chorobach psychosomatycznych, nerwicach, w różnego rodzaju fobiach

O czym mówi nam wskaźnik saturacji czyli niedotlenienia organizmu?

Często również pacjenci zgłaszają duszność, która nie niesie za sobą żadnych zmian w parametrach oddechowych chorego. W zdecydowanej większości pierwszym parametrem jaki ulega zmianie w następstwie pojawienia się duszności jest saturacja. Saturacja (łac. Saturato) po polsku nasycenie krwi gazem.

W medycynie powszechnie uznaje się, iż określenie saturacja, odnosi się do poziomu nasycenia krwi tętniczej tlenem. Ogólnie można powiedzieć, iż wraz ze spadkiem saturacji chory będzie odczuwał duszność (wyjątek zaawansowane choroby płuc).

Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż nie każda duszność będzie niosła ze sobą spadek saturacji.

Groźne niedotlenienie organizmu – hipoksja.  

Hipoksja, kliniczne określenie niedotlenienia organizmu, wynikające z ograniczenia wymiany tlenowej bądź w następstwie nieefektywnego transportu tlenu przez krew. Jest niezwykle groźnym symptomem, wszak bez tlenu organizm obumiera.

Przerwa w dostępie dopływu tlenu do serca a przede wszystkim mózgu jest zagrożeniem dla zdrowia i życia.

Jednak zanim dojdzie do ograniczenie dostaw tlenu do mięśnia sercowego i mózgu, organizm stara się ,,odciąć” od tlenu inne mniej istotne dla przeżycia organy.

Wyróżniamy kilka rodzajów hipoksji:

  • anoksemiczną (hipoksemiczną) – wywołaną spadkiem wymiany tlenowej w płucach
  • anemiczna – wywołaną zmniejszeniem pojemności utlenowanej krwinki, w krwotokach oraz zatruciu tlenkiem węgla
  • krążenia – wynikająca jako następstwo chorób łożyska naczyniowego, zatory
  • histotoksyczna – jako następstw zatrucia organizmu np. cyjankiem
  • wysokościowa – która jest związana z obniżeniem ciśnienie atmosferycznego na dużych wysokościach nad poziomem morza

Pierwsze objawy hipoksji:

  • uczucie mrowienia w dłoniach i stopach
  • zmiana koloru płytki paznokciowej na siny
  • zwiększenie liczby oddechów
  • mdłości, ból brzucha
  • oszołomienie podobnie do tego odczuwanego po spożyciu alkoholu
  • ból i szum w uszach

Dalsze objawy hipoksji, niedotlenienia organizmu:Hipoksja – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, skutki

Groźne powikłania wynikające z długotrwałej hipoksji. Na powikłania będą narażeni szczególne pacjenci, którzy lecza się na przewlekle choroby zwiane z zaburzeniami wymiany gazowej np. . chorzy na POChP. Spośród licznych powikłań warto wymienić :

  • wzrost produkcji erytrocytów
  • zaburzenia w procesie krzepnięcia krwi
  • upośledzenie funkcji pracy nerek (białkomocz)
  •  nadmierny rozrost tkanki kostnej

Długo trwała hipoksja doprowadza do dramatycznego wyniszczenie organizmu, prowadzi do uszkodzenie różnych narządów i układów, dlatego istotne jest by nie dopuszczać do jej rozwoju. W tym miejscu warto zwrócić szczególna uwagę na pacjentów objętych DLT – domową terapią tlenową, wszak brak odpowiedniej, jakościowej kontroli saturacji może doprowadzić do pogorszenia stanu chorego.

Pulsoksymetr w POChP

Do pomiaru saturacji używamy narzędzia zwanego pulsoksymetrem. Pulsoksymetr przeprowadzając pomiar nasycenia krwi tlenem wykorzystuje zjawisko spektrofotometrii transmisyjnej. Wykorzystuje fakt, iż hemoglobina utlenowana i odtlenowana ma inna barwę. Bada zależność pochłaniania przez tkanki promieniowania o dwóch różnych długościach fal.

Pulsoksymetry analizują dwie różne długości fal: fale czerwoną i podczerwoną. Na postawie przenikania światła przez hemoglobinę uzyskujemy informację ile tlenu znajduje się w krwince.

You might be interested:  Zgryz przewieszony – leczenie u ortodonty i aparatem

Obecnie na rynku mamy szeroki wybór pulsoksymetrów: dla dzieci dla dorosłych, na-palcowe, z detektorami oddechu, pomimo różnic w ich kształcie, kolorze czy zakresie kalibracji podstawowym zadaniem jest pulsoksymetra jest: pomiar saturacji.

Prawidłowy, fizjologiczny zakres saturacji u zdrowego człowieka waha się miedzy: 95 -99%, u osób po 74 roku życia oraz u palaczy może być niższy. Wartości poniżej 90% świadczą o niedotlenieniu organizmu na poziomie tkankowym. By ustrzec się niebezpiecznej hipokasemii, w celach diagnostycznych i prewencyjnych używa się pulsometrów.

Pulsoksymetr jest prostym narzędziem medycznym, służącym do nieinwazyjnego (przez skórnego) badania wysycenia krwi tlenem tzw. Saturacji. Większość dostępnych pulsoksymetrów oprócz saturacji krwi mierzy również tętno (częstotliwość pracy mięśnia sercowego). Jak działania pulsoksymetr?

Zasada działania pulsoksymetru.

Pulsoksymetr przeprowadzając pomiar nasycenia krwi tlenem posługuje się zjawiskiem spektrofotometrii transmisyjnej. Wykorzystuje fakt, iż hemoglobina utlenowana i odtlenowana ma inna barwę. Bada zależność pochłaniania przez tkanki promieniowania o dwóch różnych długościach fal.

Pulsoksymetry wykorzystują dwie różne długości fal: fale czerwoną i podczerwoną. Na postawie przenikania światła przez hemoglobiną uzyskujemy informację ile tlenu znajduje się w krwince.

Algorytm obliczania w wysokiej jakości pulsoksymetrach uniezależnia wynik saturacji od stopnia grubości skóry pacjenta, koloru skóry, posiadanych blizn czy lakieru do paznokci. Przyjmuje się, iż krew z założenia jest w kolorze czerwonym, jednak kolor ten może mieć różne odcienie.

Krew natlenowana (krew płynąca w tętnicach) jest żywo czerwona, jest dużo jaśniejsza w porównaniu do krwi w której zawartość tlenu jest niższa (krew płynąca w łożysku żylnym), ta druga będzie ciemniejsza, czasem wręcz purpurowa.

Jaki pulsoksymetr wybrać dla siebie?

Obecnie na rynku mam dostęp do szeregu pulsoksymetrów, podstawowe modele są dostene już od kilkudziesięciu złotych, zaawansowane model posiadające certyfikaty jakości, generują koszty rzędu kilkuset.

Przed dokonaniem zakupu zastanówmy się dla kogo pulsoksymetr ma być dedykowany dla dorosłego, dziecka, przewlekle chorej osoby czy sportowca. Czy to na oddział intensywnej terapii, na salę operacyjną, do karetki czy dla pacjenta w domu.

Jeśli na być przeznaczony dla leczenia szpitalnego ważne by miał szeroki zakres kalibracji od 0-do 100%, dodatkową opcją będzie detektor oddechu, który świetnie sprawdza się przy intubacji pacjenta.

Jeśli ma być to wybór dla ratownika, ważne by pulsoksymetr był mały, poręczny, niezawodny, uniwersalny jeśli chodzi o rozmiar, dawał wynik możliwe w jak najszybszym czasie oraz by niwelował artefakty i zaś pomiar mógłby być wykonany nie tylko na palcu poszkodowanego np. na płatku ucha.

Jeśli to zakup do kontroli saturacji dla prywatnego pacjenta, to istotny jest zakres kalibracji, to czy będzie mieć zainstalowany alarm dźwiękowy, który powiadomi nas samych lub naszych bliskich o tym, że dzieje się coś niepokojącego. Czy będzie łatwy w obsłudze nawet dla osoby starszej oraz jak przedstawia się cena zakupu baterii.

Generalny podział wyróżnia :

Hipoksja – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, skutki

Inny podzial grupuje pulsokometry ze względu na kalibrację pomiaru. Inny dzieli je na sprzęt dedykowany dla dorosłych i dzieci.

Kiedy pulsoksymetr jest niezbędny?                                                                                                            Kontrola natlenowania krwi, organizmu człowieka ma szczególne znaczenie :

  • w ciężkich, zaawansowanych chorobach układu oddechowego szczególnie w jednostkach chorobowych gdzie obserwuje upośledzenie przepuszczalności tlenu w pęcherzyków płucnych np. POChP, w zaostrzeniach astmy czy innych schorzeniach w dróg oddechowych.
  • w kontroli ciężkich chorób z zaburzeniami oddychania, szczególnie dla chorych korzystających z koncentratorów tlenu
  • w czasie zabiegu operacyjnego, w znieczuleniu ogólnym oraz w okresie pooperacyjnym
  • w przypadkach kiedy podejrzewamy, iż u pacjenta występuje niedotlenienie organizmu: wypadki, parzenia, zatrucia

Pulsoksymetr jest małym, prostym w obsłudze, praktycznym urzeczeniem, które często ratuje życie, zarówno na sali operacyjnej czy też w środowisku domowym. Decydując się na zakup warto zainwestować w dobrą jakość urządzenia, wszak w pewnych sytuacjach nie można pozwolić sobie nawet na małe pomyłki czy drobne awarie.

Hipoksja, czyli niedotlenienie. Przyczyny, objawy i leczenie

Hipoksja – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, skutkifot. Adobe Stock

Hipoksja to stan niedotlenienia tkanek, który powoduje hipoksemia, czyli niedobór tlenu we krwi. Dotyczy głównie osób, które mają problemy z układem krążenia. W przypadku podejrzenia choroby należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Hipoksja może zagrażać zdrowiu, a nawet życiu pacjenta.

Przyczyny hipoksji

Hipoksja najczęściej występuje z powodu chorób układu krążenia, chodzi przede wszystkim o niewydolność serca. Inne przyczyny:

Hipoksję powoduje również duże ciśnienie. Narażeni są na nią zwłaszcza nurkowie (tzw. hipoksja hiperbaryczna).

Choroba wysokościowa

Jedną z odmian hipoksji jest hipoksja hipobaryczna, tzw. choroba wysokościowa. Zwykle występuje na wysokości około 1500-2500 m n.p.m. Dotyczy osób, które długo przebywają na dużych wysokościach, gdzie dostępność tlenu jest dużo mniejsza. Jej objawy to:

  • nudności, 
  • wymioty, 
  • zmęczenie, 
  • przyśpieszone tętno, 
  • zwiększone ciśnienie krwi.

Na dużych wysokościach pojawić się mogą halucynacje. Choroba może mieć łagodny i ostry przebieg. Jej ostra odmiana prowadzić może nawet do obrzęku płuc, mózgu a nawet śmierci. Pacjent w ciężkim stanie powinien zostać jak najszybciej przetransportowany do szpitala.

Bardzo ważna jest odpowiednia aklimatyzacja, czyli stopniowe zwiększanie wysokości, tak aby organizm miał okazję przygotować się do nowych warunków. Należy jednak pamiętać, że na niektórych wysokościach (powyżej 5800 m n.p.m.) aklimatyzacja nie jest skuteczna.

Objawy hipoksji

Najbardziej charakterystycznym objawem hipoksji jest sinica centralna. Powoduje ona niebieskie zabarwienie ust, języka i błon śluzowych. Inne objawy:

  • zawroty głowy, 
  • plucie krwią, 
  • zmęczenie, 
  • senność, 
  • wymioty, 
  • nudności, 
  • zaburzenia widzenia, 
  • omamy słuchowe, 
  • senność, 
  • duszności.

Dodatkowo hipoksja powoduje zwiększenie liczby erytrocytów, co ostateczne może prowadzić do nadkrwistości. W zaawansowanym stadium choroby pojawić się może również pałeczkowatość palców, która objawia się zwiotczeniem paznokci i pogrubieniem paliczków.

Leczenie hipoksji

Główną metodą leczenia hipoksji jest tlenoterapia. Choremu należy podać 100 proc. tlenu. W przypadku, gdy hipoksja jest skutkiem innej choroby lub urazu, leczenie musi obejmować również główną dolegliwość.

Trzeba również pamiętać, że hipoksja, a zwłaszcza jej ostra odmiana, może zagrażać życiu. Pacjentom w takim stanie powinna być udzielona natychmiastowa opieka medyczna. Skutki i powikłania hipoksji zależą od stopnia zaawansowania choroby.

W ciężkich przypadkach jest to uszkodzenie nerek, a nawet śmierć. Łagodna hipoksja zazwyczaj nie niesie za sobą poważnych powikłań. Zdarza się, że u pacjentów zaobserwować można nadciśnienie płucne i przeciążeniową niewydolność serca.

Choroby układu krążenia: Miażdżyca – przewodnik

Wrodzone i nabyte wady serca – przyczyny

Choroba wieńcowa – przewodnik

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Niedotlenienie okołoporodowe noworodka: przyczyny, objawy, przeciwdziałanie

2018-10-15 11:16 Marta Nowik Hipoksja – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, skutki Autor: photos.com Niedotlenienie okołoporodowe: przyczyny, objawy, przeciwdziałanie

Ciężkie niedotlenienie okołoporodowe dotyczy szacunkowo jednego na tysiąc noworodków. Ale o niewielkim niedotlenieniu okołoporodowym noworodka słyszymy zdecydowanie częściej – na porodówce mówi się o nim niemal tak często jak o żółtaczce fizjologicznej, którą stwierdza się u prawie połowy zdrowych dzieci. Przeczytaj, skąd się bierze niedotlenienie okołoporodowe, czym skutkuje i jak można mu zapobiec oraz w jaki sposób leczyć.

Niedotlenienie okołoporodowe noworodka to prawdziwa zmora przyszłych mam, które obawiają się, że mimo prawidłowo przebiegającej ciąży, maksymalnej troski o zdrowie swoje i dziecka, coś na finiszu może się skomplikować i w zaledwie kilka minut doprowadzić do tego, że noworodek nie urodzi w pełni zdrowy.

Niedotlenienie dziecka może być zdiagnozowane od razu po porodzie. Ale bywa też tak, że wykazuje je dopiero rezonans magnetyczny u ponad 3-tygodniowego dziecka lub USG przezciemniączkowe u kilkumiesięczniaka. Zanim porządnie się wystraszysz, przeczytaj, jakie są najczęstsze przyczyny niedotlenienia.

Czym jest niedotlenienie noworodka?

Lekarz powiedziałby ci, że to proces, na który składa się hipoksemia i hipoksja, tzn. obniżenie ciśnienia cząsteczkowego tlenu we krwi tętniczej, które prowadzi do niedoboru tlenu w tkankach.

Upraszczając, to sytuacja, kiedy dziecko otrzymuje za małą dawkę tlenu. Zwykle dzieje się tak pod koniec ciąży, podczas porodu lub tuż po narodzinach. Niedotlenienie często dotyka dzieci zdrowe, donoszone i o prawidłowej wadze.

Czytaj:

Kalendarz rozwoju dziecka – pierwszy tydzień życia

Niedotlenienie mózgu jest najbardziej niebezpieczne dla dziecka

Najbardziej wrażliwym na niedotlenienie narządem jest mózg. Gdy niedotlenienie u noworodka trwa długo, może dojść do nieodwracalnych zmian.

Z medycznego punktu widzenia sytuacja wygląda tak: pod wpływem braku odpowiedniej ilość tlenu zachodzą w mózgu reakcje biochemiczne, które mogą prowadzić do powstania wolnych rodników tlenowych uszkadzających komórki nerwowe (giną natychmiast lub po jakimś czasie).

Na szczęście, zwykle mamy do czynienia z krótkotrwałym niedotlenieniem, zaś ciężkie niedotlenienie podczas porodu występuje stosunkowo rzadko. Jego skutkiem bywa:

  • trwałe uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego;
  • mózgowe porażenie dziecięce;
  • opóźnienia rozwoju umysłowego;
  • upośledzenia narządu słuchu lub wzroku;
  • padaczka

Ile punktów i za co otrzymuje noworodek w skali Apgar? Zobacz film

Niedotlenienie okołoporodowe: pomoże hipotermia i hormony

Eksperci od zdrowia najmłodszych pacjentów nie próżnują. Ostatnio wykazali, że hipotermia przeciwdziała skutkom niedotlenienia.

Niektóre ośrodki zdrowia dysponują więc specjalnymi czepkami do ochładzania główki dziecka – obniżającymi temperaturę mózgu o około 2-2,5 st.C, co zapobiega powstawaniu wolnych rodników i obumieraniu komórek.

Dobre efekty w zwalczaniu skutków niedotlenienia daje również leczenie erytropoetyną – hormonem krwiotwórczym, który dodatkowo chroni mózg.

Przyczyny niedotlenienia okołoporodowego

Dziecko w brzuchu mamy oraz podczas porodu otrzymuje tlen dzięki łożysku, przez pępowinę. Do głównych przyczyn niedotlenienia zalicza się:

  • ciążę przenoszoną, która często idzie w parze z niewydolnością łożyska;
  • przedwczesny poród;
  • przedłużający się poród, np. zbyt długie przedostawanie się główki przez kanał rodny;
  • nieprawidłowe ułożenie dziecka w brzuchu oraz ciąża mnoga;
  • schorzenia łożyska – łożysko przodujące, niewydolne łożysko oraz przedwczesne odklejanie się łożyska;
  • problemy z pępowiną, np. wypadnięcie pępowiny lub owinięcie pępowiny na szyi dziecka.

Objawy niedotlenienia okołoporodowego

Nie ma oddzielnego badania, które stwierdziłoby stan niedotlenienia u noworodka. Diagnozę stawia się podczas oceny skalą Apgar. Jeśli w 5. oraz 10. minucie życia ta ocena wynosi maksymalnie 3 punkty, można stwierdzić ciężkie niedotlenienie. Do symptomów niedotlenienia należy również śpiączka czy drgawki.

Natomiast krótkotrwałe niedotlenienie prowadzi zwykle do mikrouszkodzeń, które dają o sobie znać dopiero później, np. u kilkumiesięcznego niemowlęcia, które nie rozwija się prawidłowo (ma problemy ze zdobywaniem kolejnych sprawności fizycznych itp.).

Mikrouszkodzeniem po niedotlenieniu może być nawet opóźnienie w rozwoju psychoruchowym obserwowane w przedszkolu i szkole albo problemy z zapamiętywaniem i koncentracją.

Niedotlenienie okołoporodowe wymaga natychmiastowej reakcji lekarza

Jeśli po urodzeniu noworodek nie oddycha, lekarz natychmiast podaje mu tlen przez maskę i zakłada rurkę intubacyjną do tchawicy oraz podłącza do respiratora i masuje serce. Następnie noworodek zwykle trafia do specjalnego inkubatora do oddychania mieszankę gazową wzbogaconą tlenem.

Ale akcja zwalczania skutków niedotlenienia u dziecka nie kończy się na porodówce. Dziecko z niedotlenieniem okołoporodowym powinno być przez pierwsze lata życia pod stałą opieką specjalistów, by w razie konieczności szybko reagowali. Jest nadpobudliwe ruchowo? Pomoże odpowiednia rehabilitacja.

Ma problemy z nauką? Nieoceniona będzie terapia u psychologa i wsparcie rodziców. Warto wiedzieć, że mózg ma niewiarygodne zdolności kompensacyjne, co oznacza, że bezpowrotnie uszkodzone komórki nerwowe mogą zostać zastąpione przez inne.

Niedotlenienie okołoporodowe – problem, któremu czasem można zapobiec

UWAGA! Niektórym niedotlenieniom okołoporodowym można zapobiec. Przykładowo, kobieta po terminie zatrzymuje się na oddziale patologii ciąży, gdzie można monitorować stan dziecka za pomocą KTG (może wykazać nieodpowiednią pracę serca z powodu braku wystarczającej ilości tlenu). Dzięki temu w razie konieczności, lekarz wykonuje cesarskie cięcie. KTG pomaga również w trakcie porodu.

Należy jednak pamiętać, że poród operacyjny wcale nie jest dla dziecka najbezpieczniejszy. Gdy wykonywany jest bez wskazań, również może noworodkowi zaszkodzić. Dziecko rodząc się w sposób naturalny, przeciska się przez drogi rodne mamy, co pomaga wycisnąć wody płodowe z płuc. Cesarskie cięcie może zaś skutkować nadciśnieniem płucnym, które prowadzi do niedotlenienia noworodka.

Hipoksja: rodzaje, objawy, leczenie

Hipoksja to stan kliniczny polegający na za małej ilości tlenu w tkankach.

Hipoksja wynika nie tylko z chorób serca czy płuc, ale też bardzo często bywa skutkiem działania czynników zewnętrznych.

Biorąc pod uwagę drugi z wymienionych przypadków, chodzi o to, że niedotlenienie pojawia się jako rezultat przebywania na dużych wysokościach, towarzyszy też krwotokom i zatruciom (między innymi tlenkiem węgla).

Hipoksja – rodzaje

Współczesna medycyna wyróżnia takie rodzaje hipoksji jak: hipoksja okołoporodowa, hipoksemiczna (kiedy dochodzi do zmniejszania się dyfuzji w płucach), anemiczna (przy zatruciach tlenkiem węgla, krwotokach, w sytuacjach, kiedy krew ma mniej tlenu), krążeniowa (jako spowolnienie przepływania krwi przez organy), a także hipotoksyczna (np. przy zatruciu cyjankiem potasu, kiedy tkanki nie są już tak dobrze utleniane, jak powinny w ramach normalnego funkcjonowania).

Objawy hipoksji

Hipoksja objawia się zaburzeniami w obrębie układu nerwowego. Inne jej przejawy to: zaburzenia oddychania, niewydolność nerek, martwicze zapalenie jelit czy upośledzenie procesów metabolicznych.

W przypadku hipoksji okołoporodowej objawy pojawiają się bezpośrednio po rozwiązaniu ciąży lub nieco później – już w trakcie diagnostyki i badań, szczególnie przesiewowych, których pod żadnym pozorem nie wolno zaniedbać.

Warto wiedzieć też, że hipoksja jako objaw pokazuje się w postaci sinicy.

Ogólnie przy hipoksji charakterystyczne są: krwioplucie, silne bóle głowy połączone z zawrotami głowy, zaburzenia widzenia, omamy słuchowe, dekoncentracja. Odczuwa się bardzo silne zmęczenie i senność.

Jeżeli hipoksja utrzymuje się długo, dochodzi między innymi do zaburzeń krzepnięcia krwi, upośledzenia funkcji nerek (badania laboratoryjne pokazują występowanie białkomoczu oraz wyższy niż zwykle poziom kreatyniny). Można też spodziewać się nienaturalnego powiększania tkanki kostnej. Niestety bywa tak, że przewlekła hipoksja jest na tyle zaawansowana, że z uwagi na niedotlenienie mózgu zagraża życiu.

Hipoksja – jak wygląda leczenie?

Kiedy lekarze stwierdzą pojawienie się hipoksji, szczególnie na wspomnianym wyżej etapie, w ramach leczenia niezbędna jest korekcja wady serca. Jeżeli ta nie przynosi poprawy, medycy wdrażają tzw. leczenie zachowawcze.

Często sprowadza się ono, niezależnie od rodzaju hipoksji i towarzyszących objawów, do tlenoterapii.

Jeżeli natomiast hipoksja pojawiła się wraz z urazem lub inną chorobą, leczenie wymaga zlikwidowania powodu urazu czy też choroby.

Trzeba jednak przede wszystkim mieć świadomość, że zaawansowane stadium hipoksji, a tym samym długotrwałe niedotlenienie, musi być przedmiotem szybkiej i profesjonalnej interwencji medycznej. Zanim na ratunek będzie już za późno.

Sinica

Sinica, inaczej cyjanoza, to sine zabarwienie skóry, błon śluzowych i paznokci wywołane zwiększoną zawartością hemoglobiny odtlenionej we krwi. Sinica nie jest chorobą, lecz raczej objawem różnych chorób.

Jeśli ilość nieutlenowanej hemoglobiny we krwi wynosi 5% lub więcej (5 g odtlenowanej hemoglobiny na 100 ml krwi), może wystąpić sinica. Mówiąc najogólniej, sinica powstaje wtedy, gdy krew jest niedostatecznie wysycona tlenem.

Przy prawidłowej zawartości hemoglobiny we krwi sinica świadczy o zmniejszonej ilości tlenu przenoszonego przez krew i zagrażającym lub istniejącym niedotlenieniu.

1. Przyczyny sinicy

Najczęstszymi przyczynami sinicy są zaburzenia oddychania (słaba wentylacja płuc), niewydolność krążenia krwi i przecieki żylno-tętnicze. Sinica u noworodka z reguły jest skutkiem wrodzonych wad serca. Przy pierwotnych zaburzeniach oddychania sinica ma odcień śliwkowy i jest bardzo intensywna na skutek rozszerzania się naczyń włosowatych skóry.

Z kolei przy pierwotnych zaburzeniach krążeniowych sinica ma z reguły odcień szary. Jakiekolwiek zmiany barwy skóry u noworodka są oceniane według skali Apgar. Sine zabarwienie skóry może być również wywołane zatruciem substancjami chemicznymi, takimi jak fenacetyna, sulfonamidy i azotyny, które blokują zdolność hemoglobiny do łączenia się z tlenem.

W postaci ostrej, schorzenie występuje jako następstwo duszenia się i w wyraźny sposób wskazuje na zaburzenia oddychania. Stężenie tlenu we krwi odzwierciedlone jest przez jej kolor – gdy jest utlenowana przybiera barwę czerwoną, a odtlenowana – niebieską. Z tego powodu przy niedoborze tlenu, czyli tzw.

hipoksji, zmianie ulega zabarwienie błon śluzowych, skóry oraz warg.

2. Rodzaje sinicy

Ze względu na źródło przyczyny sinicy, wyróżnia się:

  • sinicę centralną – jest wynikiem przeciekania krwi żylnej do układu tętniczego, np. we wrodzonych wadach serca, lub zmniejszonej wymiany tlenowej w płucach, spowodowanej czynnikami sercowymi, takimi jak np. przekrwienny zastój płucny czy zespół płucno-sercowy; sinica centralna ujawnia się bardzo wyraziście na błonach śluzowych jamy ustnej – jej charakterystyczną cechą są sine usta;
  • sinicę obwodową – powstaje na skutek zwolnienia przepływu krwi w naczyniach włosowatych i zwiększenia poboru tlenu przez tkanki; sinica obwodowa jest szczególnie wyraźna na dystalnych częściach ciała, takich jak nos, płatki uszu oraz palce dłoni i nóg; czasami przy sinicy obwodowej ręce i nogi są bardzo zimne; główne przyczyny sinicy obwodowej to niewydolność serca, zapaść krążeniowa lub zamknięcie albo nadmierny skurcz tętnic.

W zależności od warunków i czasu wystąpienia, sinicę można również podzielić na ostrą i przewlekłą. Ostra sinica wymaga bezwzględnej interwencji lekarskiej. W sinicy przewlekłej pomoc lekarza jest również nieodzowna, ale nie tak pilna, jak w przypadku sinicy ostrej, ponieważ przewlekłe przyczyny jej występowania powodują adaptację organizmu chorego.

3. Profilaktyka sinicy

Objawy sinicy często występują z napadem duszności. Aby łagodzić sinicę, warto:

  • zaprzestać palenia papierosów w celu zlikwidowania nieżytu oskrzeli utrudniającego wentylację płuc,
  • ograniczyć wysiłek fizyczny,
  • zapewnić sobie maksymalnie świeże powietrze,
  • stosować preparaty rozszerzające oskrzela lub leki wykrztuśne,
  • regularnie przyjmować leki usprawniające pracę serca w przypadku przewlekłej niewydolności krążenia,
  • systematycznie odbywać wizyty kontrolne u lekarza w przypadku chorób przewlekłych.

Sinica u noworodków i niemowląt wymaga natychmiastowej reakcji i pomocy lekarskiej. Często jest efektem zadławienia się małego dziecka i wymaga udrożnienia dróg oddechowych. Należy zatem maluchy zawsze mieć pod kontrolą, pod uważnym okiem opiekuna.

Sinica występująca u dziecka od razu po porodzie nie musi oznaczać kłopotów z sercem czy zaburzenia oddychania. Niekiedy jest po prostu wywołana wysiłkiem fizycznym w przypadku ciężko przebiegającego porodu.

Poważne wady serca u dzieci są zwykle rozpoznawane już na etapie życia płodowego i wymagają leczenia operacyjnego – zaraz po narodzinach dziecka lub w kilka dni po porodzie (w zależności od rodzaju wady).

Joanna Krocz,  ponad rok temu

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *