Jakie są objawy alergii?

Alergia pokarmowa występuje u 4–8% dzieci i 2–4% dorosłych. Już śladowa ilość uczulającego produktu może u alergików spowodować kolkę, biegunkę, wysypkę czy nawet – zagrażający życiu – wstrząs anafilaktyczny. Dowiedz się, czym jest alergia pokarmowa, co najczęściej uczula oraz jakie testy alergiczne pomagają ją diagnozować i leczyć.

Jakie są objawy alergii?Spis treści:

Co to jest alergia pokarmowa?

Alergia to niewspółmierna do bodźca reakcja układu odpornościowego. Bodziec taki, zwany alergenem, jest nieszkodliwy dla większości osób, jednak u alergika wywołuje objawy chorobowe. W alergii pokarmowej objawy te powtarzają się każdorazowo po spożyciu określonego produktu żywnościowego. Alergenami mogą być pokarmy, jak i dodane do nich substancje.

Objawy alergii pokarmowej

Objawy alergii pokarmowej mogą być różnorodne i dotyczyć jednocześnie wielu narządów. Należą do nich np.:

  • pokrzywka,
  • świąd, wysypka (typowe dla atopowego zapalenia skóry),
  • katar,
  • kaszel,
  • zatkany nos,
  • duszności (będące jednym z objawów astmy),
  • obrzęk jamy ustnej, krtani,
  • podrażnienie śluzówki jamy ustnej,
  • kolka,
  • biegunka,
  • zaparcia,
  • ból brzucha,
  • nudności,
  • ciągłe rozdrażnienie,
  • zaburzenia snu,
  • wstrząs anafilaktyczny (silna, uogólniona reakcja organizmu, która może zagrażać życiu).

Alergia pokarmowa – co uczula

Oszacowano, że za 90% alergii pokarmowych odpowiada 8 produktów. Nazywa się je „wielką ósemką”. Są to:

  • mleko krowie (alergia na białko mleka krowiego to 1–5% alergii pokarmowych u dzieci),
  • jajka (białko jaja kurzego),
  • pszenica,
  • soja,
  • ryby,
  • skorupiaki,
  • orzeszki ziemne (arachidowe),
  • inne orzechy.

Jakie są objawy alergii?

Alergia pokarmowa a alergia wziewna na pyłki

Objawy alergii pokarmowej mogą także wynikać z tzw. reakcji krzyżowych. Dotyczą one m.in. osób pierwotnie chorujących na alergię wziewną, np. na pyłki roślin. Jest to najczęściej związane z podobieństwem w budowie alergenów.

Przykłady alergenów wziewnych, które krzyżowo mogą prowadzić do objawów alergii pokarmowej to:

  • pyłek brzozy, leszczyny – m.in. jabłka, owoce pestkowe, orzechy, surowa marchew, seler,
  • pyłek traw – m.in. melony, arbuzy, pomidory, orzeszki ziemne,
  • pyłek chwastów – m.in. zioła, przyprawy, seler, jabłka, marchew.

Alergia pokarmowa a nietolerancja

Alergia pokarmowa to nie to samo, co nietolerancja. Nietolerancja nie wiąże się z reakcją odpornościową. Wynika z braku lub niedostatecznej ilości czynnika, który pomaga w trawieniu lub wchłanianiu jakiegoś składnika pokarmu.

Najczęściej występuje nietolerancja – znajdującej się w mleku – laktozy, która jest spowodowana niedoborem lub brakiem enzymu laktazy. Wbrew potocznemu przekonaniu, nie istnieje „uczulenie na laktozę”.

Innym przykładem nietolerancji jest nietolerancja glutenu charakteryzująca celiakię (chorobę trzewną).

Alergia pokarmowa diagnostyka

Rozpoznanie alergii pokarmowej zaczyna się od szczegółowego wywiadu oraz obserwacji objawów, jeżeli w danej chwili występują. Następnie alergolog może zlecić wykonanie dodatkowych badań, do których należą testy alergiczne.

W diagnostyce alergii pokarmowej najczęściej stosuje się:

  • Testy skórne: bada się w nich reakcję skórną na poszczególne alergeny. W alergii pokarmowej większe znaczenie ma wynik ujemny, pozwalający na wykluczenie jakiegoś alergenu. 
  • Teksty alergiczne z krwi: najczęściej służą oznaczeniu miana swoistych przeciwciał IgE skierowanych przeciwko konkretnym alergenom. Badania krwi znajdują zastosowanie zwłaszcza w alergii pokarmowej u dzieci do 4. roku życia, ponieważ testy skórne wymagają współpracy z pacjentem.
  • Prowokacje alergenem: polegają na wyeliminowaniu jakiegoś produktu z jadłospisu, a następnie zbadaniu reakcji organizmu na ponowne wprowadzenie go do diety.

Leczenie alergii pokarmowej

Leczenie alergii pokarmowej polega najczęściej na stosowaniu indywidualnie dobranej diety, z której (na stałe lub czasowo) wyklucza się uczulające pokarmy. W cięższych przypadkach, ta tzw. dieta eliminacyjna wspomagana jest leczeniem farmakologicznym.

Sprawdź także:Testy alergiczne – kiedy zrobić testy alergiczne?Alergia na zwierzęta – objawy i leczenie alergii na zwierzętaAlergia na pyłki – objawy i leczenie alergii na pyłki

“Alergeny i alergie pokarmowe”http://journal.pttz.org/wp-content/uploads/2018/01/02_Czernecki.pdf

“Alergia i pseudoalergia pokarmowa u młodzieży i osób dorosłych”http://m.alergie.pl/library/aai_volume-3_issue-2_article-211.pdf

Alergia – dowiedz się jak najwięcej i stwórz własną instrukcję obsługi

Alergia to jedna z najpowszechniej występujących chorób, dzięki czemu zyskała niechlubne miano choroby cywilizacyjnej.

Obecnie mało kto nie boryka się z uczuleniem na kurz, pyłki roślin, sierść zwierząt czy alergeny pokarmowe. Objawy alergii potrafią uprzykrzyć życie, zwłaszcza w sezonie pylenia.

Jakie są przyczyny alergii i czy można ją jakoś leczyć?

Alergia to nieprawidłowa reakcja układu immunologicznego na  alergeny, które w normalnych warunkach nie są szkodliwe i nie wywołują żadnych oznak uczulenia u osób zdrowych. Słowo alergia pochodzi z języka greckiego od wyrazów allos – inny i ergos – reakcja. Czynnikami odpowiedzialnymi za alergię są głównie białka, które wchodzą m.

in w skład produktów spożywczych, pyłków roślin i komórek zwierząt. Mechanizm powstawania alergii jest skomplikowany. W odpowiedzi na substancje uznawane za obce, organizm broni się za pomocą komórek układu odpornościowego, takich jak granulocyty kwasochłonne, komórki tuczne, limfocyty oraz przeciwciała klasy IgE.

W klasyfikacji ICD-10 alergia znajduje się pod symbolem T 88.4.

W ostatnich latach obserwuje się gwałtowny wzrost zachorowań na choroby alergiczne, a zwłaszcza alergiczny nieżyt nosa i astmę oskrzelową.

Europejska Biała Księga Alergii określa choroby alergiczne mianem epidemii XXI wieku. W badaniu ECAP (Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce) przeprowadzonym w 2014 roku, ponad 40 proc.

badanych osób miało dodatnie testy na powszechnie występujące alergeny, a u prawie 50 proc. rozpoznano jedną lub więcej cech alergii.

Jakie są objawy alergii? Jakie są objawy alergii?

Bezpośrednią przyczyną alergii jest niewłaściwa reakcja układu odpornościowego człowieka na kontakt z alergenem. Dostający się do organizmu alergen jest rozpoznawany przez komórki dendrytyczne, które prezentują go limfocytom T. Limfocyty T pobudzają limfocyty B do produkcji przeciwciał – immunoglobulin IgE.

Te łączą się z komórkami tucznymi, które wydzielają histaminę i inne substancje powodujące rozszerzenie naczyń krwionośnych i zwiększenie ich przepuszczalności oraz drażnienie zakończeń nerwowych. Skutkuje to pojawieniem się typowych objawów alergii.

Stały kontakt z alergenem prowadzi do przewlekłego stanu zapalnego organizmu.

Do czynników ryzyka zachorowania na choroby alergiczne należą:

  • obecność alergenu oraz jego właściwości fizyko-chemiczne;
  • czynniki genetyczne – rodzinne występowanie chorób alergicznych, szczególnie alergicznego nieżytu nosa; na rozwój odpowiedzi immunologicznej na powszechnie występujące alergeny mogą mieć wpływ geny zlokalizowane w obrębie różnych antygenów układów HLA;
  • czynniki ryzyka we wczesnym okresie życia – mała masa urodzeniowa płodu, palenie papierosów przez matkę w ciąży;
  • bierne palenie w okresie niemowlęcym i dzieciństwie;
  • zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego;
  • obecność w diecie dużej ilości utwardzonych tłuszczów roślinnych;
  • narażenie na infekcje wirusowe.

Alergie dzieli się ze względu na rodzaj alergenu, który wywołuje objawy choroby. Możemy wyróżnić alergie wziewne, pokarmowe, kontaktowe oraz alergie na jad owadów.

Alergie wziewne

Alergie wziewne spowodowane są przez:

  • pyłek roślin – najczęściej uczula brzoza, bylica i trawy. Alergia na pyłki traw i drzew zwykle występuje sezonowo, w okresie pylenia danych gatunków roślin;
  • zarodniki grzybów – Alternaria, Stemphylium, Ulocladium. Stężenie zarodników pleśni jest największe latem, szczególnie w pomieszczeniach źle wentylowanych i wilgotnych. O alergii na zarodniki grzybów może świadczyć kaszel oraz duszności;
  • roztocza kurzu domowego – w mieszkaniach może występować ponad 130 gatunków roztoczy, źródłem alergii są ich odchody. „Alergia na kurz” jest najczęstszą przyczyną alergicznego nieżytu nosa w Polsce. Objawia się występowaniem całorocznego nieżytu nosa oraz astmy oskrzelowej;
  • naskórek zwierząt – alergeny znajdują się w wydzielinie gruczołów łojowych, ślinie, gruczołach okołoodbytnicznych, w naskórku i na sierści zwierząt. Bardzo łatwo przenikają do układu oddechowego i nawet jeśli zwierzę już z nami nie mieszka,  potrafią utrzymać się w powietrzu jeszcze przez cztery-sześć miesięcy. Najczęściej mówi się o alergii na psa lub kota, choć mogą uczulać też inne zwierzęta, takie jak świnki morskie, myszy, szczury czy konie.

Alergia pokarmowa

Alergie pokarmowe wywołują alergeny pochodzenia roślinnego, takie jak orzeszki ziemne, soja, pszenica lub gluten oraz alergeny pochodzenia zwierzęcego: mleko krowie, jaja, ryby i skorupiaki.

You might be interested:  Siniak po pobraniu krwi – jakie są przyczyny, co robić, czym smarować, jak leczyć?

Jednym z rodzajów alergii pokarmowej jest alergia na gluten obecny w pszenicy, życie i jęczmieniu. W przeciwieństwie do celiakii, alergia na gluten nie powoduje uszkodzeń w jelicie cienkim.

  Do objawów alergii pokarmowej należą przede wszystkim zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunki, bóle brzucha), ale też pokrzywka lub nieżyt nosa.

U dzieci, a szczególnie niemowląt, obserwuje się alergię na mleko, a dokładniej alergię na białka mleka krowiego – frakcje kazeinowe i serwatkowe.

Alergia może manifestować się pod postacią atopowego zapalenia skóry, biegunek, pokrzywki, świądu, zaczerwienienia spojówek lub wycieku z nosa.

Uważa się, że dziecko może „wyrosnąć” z alergii pokarmowej, co jest związane z dojrzewaniem układu immunologicznego dziecka.

Alergie na jad owadów

Owadami błonkoskrzydłymi, które powodują alergię są osy, pszczoły i szerszenie. U osób uczulonych objawy alergii mogą pojawić się zarówno po kilku/kilkunastu minutach, ale też kilku godzinach po użądleniu.

Najbardziej niebezpieczne jest użądlenie w okolicy szyi, głowy i wewnątrz jamy ustnej, ponieważ może prowadzić do obrzęku krtani i śmierci spowodowanej uduszeniem. Łagodne objawy alergii na jad owadów to pokrzywka, obrzęk, bóle brzucha, nudności i wymioty.

Nasilenie objawów ze strony układu krążenia może spowodować rozwój wstrząsu anafilaktycznego, który wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej.

Alergia skórna

Przyczyną alergii skórnej (kontaktowej) jest ekspozycja na metale: nikiel, chrom i kobalt, substancje obecne w kosmetykach oraz dodatki do pokarmów. Alergia kontaktowa prowadzi do wyprysku kontaktowego, czyli różnorodnych zmian skórnych – grudek, pęcherzyków, strupów, rumienia lub obrzęku skóry.

Alergia krzyżowa

Alergia krzyżowa to reakcja w jednym czasie na co najmniej dwa alergeny o zbliżonej budowie białkowej.

Najczęściej jest to reakcja na alergeny pokarmowe i wziewne (brzoza i owoce) oraz alergeny pokarmowe i kontaktowe (np. lateks i owoce).

Objawy reakcji krzyżowej to pieczenie i świąd języka, bóle brzucha, nudności, wymioty, wodnisty katar, łzawienie, a w skrajnym przypadku wstrząs anafilaktyczny.

Poniższa tabelka przedstawia reakcje krzyżowe między różnymi alergenami.

Pyłki i alergeny inhalacyjne Pokarmy 
Brzoza Jabłko, czereśnia, wiśnia, morela, kiwi, orzech laskowy, gruszka, seler, marchew 
Leszczyna Orzech laskowy 
Trawy Melon, arbuz, pomarańcza, pomidor, ziemniak, orzech ziemny 
Roztocza kurzu domowego Skorupiaki: krewetki, kraby, ostrygi, ślimaki, kiwi 
Ptasie pióra Jajo kurze, kurczak 
Sierść kota Mięso wieprzowe  Lateks 
Grzyby Lateks 
Lateks Banan, awokado, kiwi, ananas, migdały, seler, ziemniaki, pomidory, papryka, szpinak 

Alergie mogą manifestować się w różnorodny sposób, w zależności od czynnika wyzwalającego. W odpowiedzi na alergen mogą wystąpić objawy:

  • skórne: obrzęk warg, języka, twarzy lub gardła, pokrzywka, zaczerwienienie skóry, świąd, wyprysk;
  • ze strony układu oddechowego: katar, trudności w oddychaniu, kaszel;
  • ze strony układu pokarmowego: kurczowe bóle brzucha, biegunki, nudności, wymioty, wzdęcia, przelewania;
  • ogólne: gorączka, wstrząs anafilaktyczny;
  • ze strony układu nerwowego: migreny, nadpobudliwość.

Alergiczny nieżyt nosa to zapalenie błony śluzowej nosa charakteryzujące się obecnością wycieku z nosa, zatkaniem nosa, świądem nosa i kichaniem. ANN powstaje w reakcji IgE zależnej jako odpowiedź na alergeny wziewne – roztocza, naskórki i sierść zwierząt oraz pyłki roślin.

Alergiczne choroby oczu

Do najczęściej występujących alergicznych chorób oczu należy alergiczne zapalenie spojówek, atopowe zapalenie rogówki i spojówek pojawiające się u osób z atopowym zapaleniem skóry (AZS) oraz kontaktowe zapalenie skóry powiek i spojówki, powstające po kontakcie z substancjami podanymi w okolice oka lub do spojówki. Typowe objawy chorób oczu to zaczerwienienie, świąd, przekrwienie spojówki, światłowstręt, łzawienie i pieczenie.

Astma oskrzelowa

Astma oskrzelowa to przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych, w której nadreaktywność oskrzeli powoduje duszność, ściskanie w klatce piersiowej, nawracające epizody świszczącego oddechu i kaszel. Głównym czynnikiem rozwoju astmy jest atopia, czyli wytwarzanie nadmiernej ilości przeciwciał klasy IgE w odpowiedzi na alergeny środowiskowe.

Atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry to przewlekła choroba zapalna skóry, w której występuje silny świąd i suchość skóry. AZS często towarzyszą takie choroby jak astma atopowa, katar sienny i atopowe zapalenie spojówek.

Podstawą diagnostyki alergii jest dokładny wywiad lekarski, który uwzględni charakter objawów i okoliczności, w których występują. Do ostatecznego rozpoznania konieczne będzie wykonanie dodatkowych badań np.

testów skórnych punktowych w przypadku podejrzenia alergicznego nieżytu nosa.

Jeśli prawdopodobnym czynnikiem wyzwalającym objawy jest pokarm – konieczne będzie zastosowanie diety eliminacyjnej i ewentualne skorzystanie z testów na alergie pokarmowe.

Postępowanie terapeutyczne w alergii zależy od rodzaju choroby i nasilenia jej objawów. W leczeniu należy brać pod uwagę stopień ciężkości, czas trwania choroby, preferencje chorego oraz dostępność i koszty leczenia. Niestety w większości przypadków alergii nie da się całkowicie wyleczyć. Profilaktycznie należy unikać ekspozycji na alergen, ale nie zawsze jest to możliwe.

W przypadku sezonowego alergicznego nieżytu nosa można stosować tabletki na alergię i krople do oczu na alergię.

Nieżyt nosa leczy się lekami przeciwhistaminowymi II generacji, glikokortykosteroidami, lekami antyleukotrienowymi oraz lekami obkurczającymi błonę śluzową nosa.

Leki na alergię bez recepty stosowane przy katarze siennym zawierają pseudoefedrynę, która poprawia drożność nosa i dróg oddechowych oraz prowadzi do oczyszczania się zatok.

Co jeszcze można stosować na alergię? Być może pozytywny efekt przyniesie odczulanie czyli tzw. immunoterapia alergenowa. Dzięki tej metodzie możliwa jest eliminacja lub zmniejszenie stopnia nasilenia objawów choroby. Leczenie jest jednak czasochłonne, średnio trwa trzy-pięć lat i nie daje gwarancji wyzdrowienia.

Stosując działania profilaktyczne, jesteśmy w stanie zmniejszyć ryzyko alergii i związanych z nią nieprzyjemnych dolegliwości. Oto wskazówki, które należy wziać pod uwagę:

  1. Mając alergię na pyłki drzew, traw i innych roślin, sprawdźmy kalendarz pylenia poszczególnych gatunków roślin i ograniczmy przebywanie miejscach, gdzie rosną, szczególnie w w czasie ich intensywnego pylenia.
  2. Gdy jesteśmy uczuleni na roztocza kurzu domowego, warto pozbyć się z mieszkania przedmiotów, na których gromadzi się najwięcej kurzu – dywanów, pluszowych zabawek, grubych zasłon, firanek, tapicerowanych mebli, tradycyjnej pościeli. Dobrym rozwiązaniem mogą okazać się poszwy antyalergiczne. Co najmniej raz w tygodniu należy odkurzyć wszystkie powierzchnie, a kurz ścierać tylko i wyłącznie na mokro. Do sprzątania przydadzą się odkurzacze z filtrem HEPA. Pościel powinno się prać raz w tygodniu w temperaturze powyżej 60°C.
  3. Odpowiednia wentylacja pomieszczeń, utrzymanie niskiej wilgotności i umiarkowanej temperatury to działania zapobiegające występowaniu pleśni.
  4. Do podstawowych metod prewencji alergii należy eliminacja narażenia na dym tytoniowy. Dzieci narażone na bierne palenie częściej chorują na obturacyjne zapalenie oskrzeli oraz mają gorszą czynność płuc. Palenie podczas ciąży i laktacji zwiększa ryzyko wystąpienia atopowego zapalenia skóry u dziecka nawet 2-3 krotnie.
  5. Kobiety w czasie laktacji nie powinny eliminować produktów potencjalnie alergizujących, ponieważ nie wykazano ich wpływu na rozwój alergii u dzieci. Spożywanie w czasie ciąży i laktacji tłustych ryb zawierających nienasycone kwasy tłuszczowe może z kolei zmniejszyć ryzyko chorób alergicznych i wyprysku alergicznego u dziecka
  6. Karmienie piersią to ważny element prewencji chorób alergicznych.

Bibliografia:

  1. Bolesław Samoliński, „Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce (ECAP)”, Alergologia Polska, 1 (2014) 10–18.
  2. Ukleja-Sokołowska N i wsp., „Alergia na roztocza kurzu domowego i krewetki – co wiemy obecnie?”, Alergia Astma Immunologia 2018, 23 (4): 221-227.
  3. Ewa Dadas-Stasiak, Bolesław Kalicki, Anna Jung, „Najczęściej występujące przyczyny i rodzaje alergii u dzieci w świetle aktualnej epidemiologii”, Pediatr Med Rodz 2010, 6 (2), p. 92-99.

Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Przyczyny i rodzaje alergii

alergeny wziewnealergeny pokarmowealergeny kontaktowealergeny iniekcyjne Jakie są objawy alergii?

Zazwyczaj odpowiedź immunologiczna jest zjawiskiem korzystnym, ponieważ pozwala organizmowi zwalczyć infekcję oraz zapewnia ochronę przed czynnikami zakaźnymi (bakterie, wirusy, pasożyty). Układ immunologiczny posiada umiejętność odróżniania elementów własnych od tych pochodzących z zewnątrz. Zdarzają się jednak sytuacje, w których substancja sama w sobie nieszkodliwa wywołuje odpowiedź układu prowadzącą do objawów chorobowych. Mówimy wtedy o alergii. W otoczeniu występuje bardzo wiele alergenów, które mogę powodować różne objawy alergii. W zależności od drogi przedostawania się do organizmu, alergeny podzielić możemy na kilka grup:

You might be interested:  Powiększone węzły chłonne na szyi (limfadenopatia szyjna) – co oznacza taka zmiana?

Alergeny wziewne

Dostają się do organizmu wraz z wdychanym powietrzem i wywołują najczęstsze choroby alergiczne: alergiczny nieżyt nosa i astmę.

Alergiczny nieżyt nosa jest chorobą, na która może cierpieć 25 % populacji, czyli co 4 człowiek w krajach rozwiniętych.

Natomiast astma dotyczy 5-10 % populacji i jest najbardziej niebezpieczną chorobą o podłożu alergicznym. W ciężkich przypadkach może nawet prowadzić do śmierci.

Alergenów wziewnych jest bardzo dużo, ale najczęstszą przyczyną alergii w tej grupie jest pyłek roślin wiatropylnych.

  1. Pyłek roślin wiatropylnych:
    • pyłek traw: najpowszechniejsza przyczyna pyłkowicy na całym świecie.
    • pyłki drzew liściastych: brzozy, leszczyny, olchy, oliwki w krajach śródziemnomorskich (często), dębu, wiązu, topoli, platanu (rzadziej) i pyłki drzew iglastych: cedr, cyprys. W naszym klimacie, z pośród drzew najsilniej alergizuje brzoza.
    • pyłek chwastów: bylicy, ambrozji.

    Rośliny zapylane przez owady, wytwarzające kolorowe kwiaty, zwykle nie są przyczyną alergii. Pyłek tych roślin wytwarzany w małych ilościach jest ciężki i lepki, przylepia się do nóg owadów, nie unosi się w powietrzu, alergię może wywołać jedynie wówczas, gdy uczulona osoba intensywnie wdycha pyłek wąchając kwiat.

  2. Zarodniki grzybów pleśniowych z gatunków Cladosporium, Alternaria, Aspergillus unoszą się w powietrzu w ogromnej ilości i wywołują objawy alergii w okresie późnego lata i jesieni. Pleśnie rozwijają się także w wilgotnych pomieszczeniach zamkniętych i systemach klimatyzacyjnych i mogą powodować objawy chorobowe u osób uczulonych przez cały rok.
  3. Roztocza kurzu domowego są najważniejszym źródłem alergenów wziewnych w pomieszczeniach zamkniętych. Roztocza to mikroskopijne (0,3 mm) pasożyty, które żywią się złuszczonym naskórkiem człowieka. Idealne warunki rozwoju znajdują w materacach, poduszkach, szczególnie wykonanych z pierza lub wełny, dywanach oraz meblach tapicerowanych. Alergen roztoczy zawarty jest przede wszystkim w kuleczkach kału roztoczy, które w największej ilości znajdują się w łóżkach (dlatego objawy chorobowe u osób uczulonych często nasilają się w nocy) oraz unoszą się wewnątrz pomieszczeń. Odkurzanie powoduje wzrost ilości alergenów roztoczy w powietrzu. Im więcej roztoczy w pomieszczeniu, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia objawów pod postacią alergicznego nieżytu nosa i/lub ataku astmy.
  4. Zwierzęta domowe: koty, psy, chomiki, świnki morskie, myszy, a także papużki, konie, krowy i gołębie są źródłem silnych alergenów wziewnych, wywołujących alergiczny nieżyt nosa i astmę.
  5. Pozostałe alergeny wziewne: np. pył z różnych rodzajów zbóż, pył drzewny, pył bawełniany, inne substancje powodujące tzw. astmę zawodową.

Alergeny pokarmowe

Dostają się do organizmu wraz ze spożywanym pokarmem i powodują alergię pokarmową. Objawy alergii pokarmowej dotyczą głównie przewodu pokarmowego (wymioty, biegunka, kurcze i ból brzucha), jamy ustnej (świąd i obrzęk), ale także skóry (swędzenie, zaczerwienienie, obrzęk) i niekiedy układu oddechowego (kichanie, chrypka, trudności w oddychaniu).

Alergia pokarmowa pojawia się około u  2% dzieci i w większości przypadków ustępuje wraz z rozwojem dziecka. Najczęstszym alergenem jest mleko krowie, które u niemowląt może powodować poważne objawy pokarmowe, skórne i oddechowe.

Często spotyka się alergię na białko jaja kurzego, ryby, białko pszenicy (gluten), orzechy arachidowe. Chorzy z pyłkowicą często cierpią jednocześnie na alergię pokarmową spowodowaną świeżymi owocami i warzywami. Takie zjawisko nazywane jest reakcją krzyżową.

Uczulają brzoskwinie, czereśnie, melony, orzechy, truskawki, owoce cytrusowe, pomidory, seler, groszek zielony i wiele innych.

Alergenami pokarmowymi mogą być także leki oraz chemiczne dodatki do żywności: barwniki, konserwanty, środki poprawiające smak np. glutaminian sodu.

Alergeny kontaktowe

Alergeny, które w wyniku kontaktu ze skórą wywołują objawy alergicznego (atopowego) zapalenia skóry: świąd, zaczerwienienie, wyprysk grudkowy lub pęcherzykowy, nasilone drapanie zmian przez chorego.

Najczęstszymi alergenami kontaktowymi są: wełna, kurz z betonu, ciepło, bakterie, stres, kosmetyki.

Mogą one wywoływać objawy alergicznego zapalenie spojówek oka pod postacią łzawienia, pieczenia, zaczerwienienia, obrzęku.

Alergiczne zapalenie skóry występuje głównie u dzieci, często równocześnie z alergią pokarmową. Większość z nich „wyrasta” z choroby, ale u 50-80% w dorosłym życiu występują inne choroby alergiczne, najczęściej jest to alergiczny nieżyt nosa i astma.

Alergeny iniekcyjne

Alergeny, które dostają się do organizmu poprzez wstrzyknięcie. Mogą to być leki podawane w formie zastrzyków oraz jad owadów żądlących. Objawy alergii mogą być łagodne (świąd, pokrzywka, obrzęk) aż do dramatycznych, mogących zakończyć się śmiercią (trudności w oddychaniu, zaburzenia pracy serca, utrata przytomności).

Najczęstsze objawy alergii

Uczulenie najczęściej objawia się nieżytem nosa, napadami kichania i kaszlu, a także dusznością. Jeżeli wystąpi alergia skórna, na jej powierzchni pojawiają się zmiany. Typowym objawem są również nawracające infekcje dróg oddechowych.

1. Co to jest alergia?

Alergia to inaczej uczulenie. Jest to schorzenie, dla którego typowa jest nadmierna reakcja układu immunologicznego w odpowiedzi na kontakt z alergenem.

To skłonność organizmu do nadwrażliwości na pewne czynniki prowokujące.

Mogą być nimi: pokarm lub składnik pokarmowy (alergia na orzechy, na gluten), pyłki roślin (alergia na pyłki traw), zwierzęta (alergia na sierść psa) czy kurz (alergia na roztocza kurzu domowego).

2. Objawy alergii

Do grupy najczęstszych symptomów reakcji alergicznej należą: katar, swędzenie skóry i zmiany na skórze, wrażenie pieczenia pod powiekami,
napady kichania,
duszność,
kaszel,
* powracające infekcje górnych i dolnych dróg oddechowych.
Symptomy alergii pojawiają się tuż po kontakcie z substancją uczulającą lub po kilku tygodniach narażania organizmu na działanie alergenu. Zazwyczaj objawy ustępują, gdy czynnik uczulający zostanie wyeliminowany z otoczenia człowieka.

Alergia często przejawia się katarem

Objawy tej choroby są odmienne w zależności od rodzaju alergii. Uwalnianie mediatorów alergii może przebiegać w inny sposób w zależności od typu schorzenia i cech osobniczych człowieka. Zazwyczaj alergia występuje miejscowo i ogranicza się do tkanki, narządu lub układu.

Nieczęsto uczulenie wiąże się z reakcją ogólnoustrojową. Objawy miejscowe alergii to w przypadku nosa – nieżyt nosa, swędzenie i obrzmienie śluzówki. Dla dróg oddechowych typowy jest skurcz oskrzeli, problemy z oddychaniem i pełnoobjawowy atak astmy.

Może wystąpić również pogorszenie słuchu ze względu na niedrożną trąbkę Eustachiusza, a oczy mogą być zaczerwienione. Innym symptomem miejscowym alergii jest izolowane alergiczne zapalenie spojówek. Jeżeli wystąpi alergia skórna, na jej powierzchni obserwuje się wysypkę i pokrzywkę.

Chory może cierpieć z powodu dolegliwości bólowych głowy.

3. Objawy chorób o podłożu alergicznym

W grupie najczęściej występujących chorób alergicznych znajduje się:
astma,
alergiczny nieżyt nosa,
alergiczne choroby oczu,
alergiczne choroby skóry,
alergia na białko mleka krowiego,
obrzęk naczynioruchowy,
wstrząs anafilaktyczny,
alergia na jad owadów.

Objawem alergicznego nieżytu nosa jest wydzielina (wodnista lub gęsta, gdy czas trwania kataru wydłuża się). Katar alergiczny występuje okresowo (w alergii na pyłki traw) albo stale (w alergii na sierść zwierząt). Wówczas mogą wystąpić problemy z odróżnianiem zapachów. Chory może często kichać i kasłać.

Uciążliwe bywają zaburzenia snu, bóle głowy i światłowstręt. Z katarem często współwystępuje choroba oczu o podłożu alergicznym. Symptomem alergicznego zapalenia spojówek jest swędzenie oczu. Chory może mieć wrażenie kłucia, pieczenia i piasku pod powiekami.

Dolegliwość pojawia się nagle, a po zaniechaniu kontaktu z alergenem jej objawy zanikają.

Do grupy symptomów alergii skórnej należy: pokrzywka, atopowe zapalenie skóry i kontaktowe zapalenie skóry. Dla wysypki pokrzywkowej typowe są białe lub różowe bąble otoczone przez zaczerwienienie, które zanikają po upływie doby. Przyczyną pokrzywki są m.in. pokarmy, leki i alergeny wziewne. Podstawowym objawem atopowego zapalenia skóry jest swędzenie, co prowadzi do powstania ran.

Dla dzieci z tą chorobą skóry typowe są grudki na zaczerwienionej skórze twarzy i kończyn, z kolei atopowe zapalenie skóry u dorosłych objawia się nadmiernie pomarszczonym naskórkiem i grudkami na kolanach, łokciach i nadgarstkach. Na skutek kontaktu z substancją chemiczną dochodzi do kontaktowego zapalenia skóry. Jego objawem są swędzące pęcherzyki i grudki na rumieniowej skórze.

Niebezpieczne jest użądlenie osy, pszczoły i szerszenia. Reakcja organizmu po ukąszeniu obejmuje opuchliznę, dreszcze i gorączkę oraz złe samopoczucie. Jad działa toksycznie i może powodować uszkodzenie mięśni, narządów wewnętrznych i zaburzenia krzepnięcia krwi. U osoby uczulonej na jad owadów może wystąpić wstrząs anafilaktyczny – stan zagrażający życiu człowieka.

JAKIE objawy alergii mogą występować? – Zdrowegeny.pl

W ramach objawów pokarmowych można wyróżnić dwa rodzaje manifestacji reakcji alergicznej:

  • reakcja ze strony żołądka i jelit,
  • zespół alergii jamy ustnej.

Pierwszy rodzaj reakcji występuje w ciągu około dwóch godzin od spożycia alergenu pokarmowego. Typowymi dolegliwościami są mdłości, wymiotowanie, bóle brzucha (mogą mieć charakter kolkowy), wzdęcia oraz biegunka. Mogą również współwystępować objawy ze strony układu oddechowego i skóry.

Zespół alergii jamy ustnej ma natomiast szybszy początek, gdyż ujawnia się już w momencie kontaktu pokarmu (zazwyczaj surowego owocu) z błonami śluzowymi w jamie ustnej. Do typowych objawów należą swędzenie, mrowienie, obrzęki i zaczerwienienie warg, języka, jamy ustnej, gardła oraz krtani.

Objawy alergii w atopowym zapaleniu skóry

Atopowe zapalenie skóry charakteryzuje się przede wszystkim przewlekłą suchością skóry, co wiążę się z zaburzoną funkcją bariery skórne (ma to w pewnym stopniu przyczyny genetyczne) i utratą nadmiernych ilości wody.

Chorzy mają dodatkowo niski próg świądu i już niewielkie ilości czynników drażniących (w tym alergenów) uprzykrzają im znacznie życie.

Przebieg atopowego zapalenia skóry różni się w zależności od wieku chorego zarówno pod względem typu zmian, jak i ich lokalizacji.

Atopowego zapalenie skóry u niemowląt (od 3-6 m.ż. do 2 r.ż.) – objawy alergii:

  • Zmiany o charakterze swędzących grudek i pęcherzyków na rumieniowym podłożu.
  • Występuje płaczliwość i niepokój.
  • Zmiany zlokalizowane są na policzkach, owłosionej skórze głowy, czole, płatkach usznych i dystalnych częściach kończyn.

Atopowe zapalenie skóry u dzieci (od 2. r.ż. do okresu dojrzewania) – objawy alergii:

  • Zmiany o typie rumieniowo-grudkowym, możliwy jest ostry stan zapalny z sączeniem, nadżerkami i lichenizacją.
  • Występuje ryzyko nadkażenia bakteryjnego.
  • Zmiany mają symetryczną lokalizację na powierzchniach grzbietowych rąk i stóp, wokół nadgarstków i kostek, w zgięciach łokci i kolan, na szyi, powiekach i wokół ust.

Atopowe zapalenie skóry u dorosłych – objawy alergii:

  • Zmiany o typie łuszczących się i suchych grudek, blaszek z rumieniem oraz lichenizacji.
  • Lokalizacja zmian w fałdach zgięciowych (głównie łokciowych i podkolanowych), na twarzy (wokół ust, czoło, powieki) i szyi, górnych częściach tułowia, dłoniach i stopach.

Objawy alergii w obrzęku naczynioruchowym

W ciągu od kilku minut do kilku godzin może rozwinąć się obrzęk naczynioruchowy tkanki podskórnej lub podśluzowej. Ten rodzaj obrzęku jest niesymetryczny i dobrze odgraniczony. Zazwyczaj pojawia się na powiekach, wargach, w okolicy narządów płciowych, dystalnych częściach kończyn oraz w obrębie przewodu pokarmowego i górnych dróg oddechowych.

Obrzęk naczynioruchowy może mieć różne przyczyny, a jedną z nich są alergie głównie na leki, pokarmy, lateks i jady owadów.

Objawy alergii w pokrzywce

Pokrzywka jest również jednym z rodzajów manifestacji alergii, chociaż spowodowana może być również innymi niealergicznymi czynnikami. Alergenami ją wywołującymi są najczęściej pokarmy i leki, a w rzadszych przypadkach alergeny wziewne (głównie w sytuacji występowania alergii krzyżowej pomiędzy wziewnymi i pokarmowymi alergenami).

Pokrzywka jest swędzącym bąblem o kolorze różowym lub porcelanowobiałym otoczonym rumieniem. Bąbel pokrzywkowy wynosi się ponad skórę. Może dojść do zlewania się ze sobą bąbli i objęcia nimi znacznej powierzchni skóry. Po zaniknięciu nie pozostają żadne zmiany.

Pokrzywka alergiczna:

  • zlokalizowana jest zazwyczaj w miejscu kontaktu z alergenem,
  • pojawia się w ciągu kilku minut do kilku godzin od kontaktu z alergenem,
  • utrzymuje się od jednej do czterech godzin.

Objawy alergii w alergicznym nieżycie nosa i zapaleniu spojówek

Alergiczny nieżyt nosa jest jedną z częściej występujących chorób alergicznych. Może występować okresowo bądź przewlekle w zależności od rodzaju uczulającego alergenu. Nieżyt nosa wynika z IgE-zależnego zapalenia w obrębie błony śluzowej nosa.

Alergiczny nieżyt nosa objawia się:

  • świądem,
  • wyciekaniem z nosa wydzieliny,
  • spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie noso-gardła,
  • niedrożnością,
  • kichaniem,
  • świądem podniebienia
  • kaszlem,

Często współwystępują objawy alergicznego zapalenia spojówek:

  • swędzenie oczu,
  • przekrwienie i zaczerwienienie,
  • łzawienie.

Dość typowe jest również stałe występowanie cieni i worków pod oczami.

Kontakt z alergenem takim jak roztocza czy sierść nasila przewlekłe alergiczne zapalenie spojówek.

Objawy alergii w astmie

Do astmy dochodzi w wyniku przewlekłego zapalenia dróg oddechowym. Bardzo często choroba ta rozwija się po wielu latach nieleczonej alergii (np. alergicznego nieżytu nosa). Ataki astmy mogą być wyzwalane przez nie tylko alergeny, ale również zakażenia, zanieczyszczenie powietrza czy emocje.

Do objawów ataku astmy należą:

  • duszności,
  • świszczący oddech,
  • ściskanie w klatce piersiowej,
  • kaszel o charakterze suchym napadowym,
  • utrudnione wydychanie powietrza.

Objawy alergii we wstrząsie anafilaktycznym

Wstrząs anafilaktyczny jest uogólnioną reakcją na kontakt z alergenem, która następuje natychmiast lub w ciągu kilku godzin po kontakcie. Objawy wstrząsu anafilaktycznego obejmują dolegliwości ze strony różnych układów:

  • skóra blada, chłodna, spocona,
  • zaczerwienienie skóry, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy,
  • obrzęk górnych dróg oddechowych, nieżyt nosa, chrypka, kaszel, świsty, duszność,
  • nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka (bezwiedne oddanie stolca),
  • spadek ciśnienia tętniczego, częstoskurcz mięśnia sercowego,
  • zawroty lub ból głowy,
  • skurcze macicy,
  • skąpomocz/bezmocz,
  • uczucie zagrożenia.

Bez szybkiej pomocy medycznej może dojść do zatrzymania mięśnia sercowego i zgonu.

Z alergiami wiązane są takie objawy jak katar, łzawienie, kichanie, kaszel, wysypka, bóle brzucha, wzdęcia, biegunki czy wymioty. Jeżeli takie dolegliwości występują u Ciebie, wykonaj test pod kątem alergii.

Sprawdź dostępne testy alergiczne

Jakie badania z krwi wykonać przy objawach alergii?

Jeżeli występują objawy alergii, koniecznie należy wykonać odpowiednią diagnostykę alergologiczna. Tylko w ten sposób możliwe jest unikanie kontaktu ze szkodliwymi alergenami lub profilaktyczne działanie zanim objawy nastąpią.

Alergeny można podzielić na pokarmowe, oddechowe, leki i jady owadów. Pierwsze z nich będą wywoływać przede wszystkim dolegliwości pokarmowe, a alergeny oddechowe objawy alergicznego nieżytu nosa, zapalenia spojówek lub astmy.

Leki i jady mogą przyczynić się do pojawienia różnorodnych dolegliwości z wstrząsem anafilaktycznym włącznie.

Panel, w ramach którego będzie się wykonywać badanie, można więc wybrać pod względem dominujących objawów, a później ewentualnie rozszerzać diagnostykę.

Badania alergiczne z krwi są aktualnie dość powszechnie stosowane w diagnostyce alergologicznej ze względu na ich łatwość wykonania, brak konieczności odstawiania większości leków oraz brak powikłań w czasie wykonywania badania.

Panel pokarmowy obejmuje 21 powszechnie uczulających produktów spożywczych z grupy, a panel oddechowy jednakową liczbę alergenów oddechowych (takich jak roztocza, sierść zwierząt czy pyłki). Panel pediatryczny natomiast dostosowany jest pod najmniejszych pacjentów i obejmuje 28 alergenów pokarmowych i wziewnych, które najczęściej uczulają małe dzieci.

Test molekularny ALEX w pewnym stopniu odróżnia się od wspomnianych paneli.

Badanie to stanowi kompleksową ocenę profilu alergicznego pacjenta, gdyż badanych jest aż 282 ekstrakty i molekuły alergiczne z takich grup jak pokarmy, sierść zwierząt, pyłki, roztocza czy jady owadów.

Jest to również test na alergie z krwi o znacznej precyzji, dzięki której określone może być konkretne białko powodujące alergię.

Autor merytoryczny: Mgr Katarzyna Startek, Dietetyk

Aktualizacja: 2018-12-06

Bibliografia:

  • Alergiczny nieżyt nosa w: Interna Szczeklika. Medycyna Praktyczna.
  • Anafilaksja i wstrząs anafilaktyczny w: Interna Szczeklika. Medycyna Praktyczna, Kraków.
  • Astma w: Interna Szczeklika. Medycyna Praktyczna.
  • Nadwrażliwość pokarmowa w: Interna Szczeklika. Medycyna Praktyczna, Kraków.
  • Nowicki R.: Podział kliniczny w zależności od wieku pacjentów. [W:] Nowicki R. (red.): Atopowe zapalenie skóry w praktyce. Cornetis, Wrocław 2013: 74–77.
  • Obrzęk naczynioruchowy w: Interna Szczeklika. Medycyna Praktyczna, Kraków.
  • Pokrzywka w: Interna Szczeklika. Medycyna Praktyczna, Kraków.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *