Jakie są objawy uzależnienia od nikotyny?

Każdy zna opowiadanie o babci albo o dziadku, którzy już po dziewięćdziesiątce i po wielu przejściach życiowych, niekoniecznie najlepszych dla zdrowia, wypalają codziennie przynajmniej paczkę papierosów i pozostają nadal w dobrej formie.

Zatem palenie może nie jest tak niebezpieczne! Ale statystyka lecznicza wykazuje zupełnie coś innego: ryzyko chorób jamy ustnej, krtani, przełyku, a także raka płuc i raka pęcherza moczowego jest u palaczy wielokrotnie wyższe niż u osób niepalących.

Ponadto nikotyna jest trucizną dla naczyń krwionośnych i tym samym stanowi jeden z najgroźniejszych czynników mogących spowodować miażdżycę oraz jej schorzenia wtórne (zawał mięśnia serca, zaburzenia ukrwienia mózgu).

Jakie są objawy uzależnienia od nikotyny?

Uzależnienie od nikotyny rozpoczyna się u większości palaczy już w młodym wieku i również wcześnie często dochodzi u nich do schorzeń dróg oddechowych.

Stałe podrażnienie przez dym tytoniowy paraliżuje rzęski w tchawicy oraz oskrzelach i w efekcie niszczy je. Wtedy wdychane wraz z powietrzem zarazki i zanieczyszczenia nie mogą być wydalane.

Reszty dokonują substancje zawarte w dymie tytoniowym; prócz nikotyny i trojącego tlenku węgla są to naftyloamina, smoła i arsen – wszystkie mają działanie rakotwórcze.

Nikotynizm jest przyczyną wielu chorób nie tylko wśród nałogowych palaczy, ale także wśród osób niepalących, a liczba tzw. biernych palaczy jest znacznie większa, niż dotychczas szacowano.

Jakie są objawy uzależnienia od nikotyny?

Czym jest nikotyna?

Jakie są objawy uzależnienia od nikotyny?

Liście rośliny o nazwie tytoń zawierają nikotynę, można je palić, wąchać lub żuć. Przy zaciąganiu się papierosem tytoń spala się w wysokich temperaturach, przy czym uwalnia się nikotyna i inne szkodliwe składniki, takie jak benzol, tlenek węgla i nitrozaminy.

Producenci wykonują pomiary ilości nikotyny wydzielanej przy paleniu jednego papierosa, zazwyczaj są to wartości od 0,1 do 2,1 miligrama. Przy papierosach robionych samodzielnie zawartość nikotyny jest uzależniona od porów w papierze, im więcej powietrza miesza się z dymem, tym niższa jest zawartość nikotyny.

Palacz reguluje ilość nikotyny, którą przyjmuje – szybkie, intensywne palenie uwalnia potrzebną ilość nikotyny nawet z lekkiego papierosa. Większa część nikotyny dostaje się do krwiobiegu przez płuca i szybko ujawnia swoje działanie: zwiększa się uwaga, poprawia się pamięć, stres jest łatwiejszy do zniesienia.

Zwiększa się ciśnienie krwi, bicie serca i oddech stają się szybsze.

Pali się często w towarzystwie – a dużą rolę odgrywa tutaj naśladownictwo. Ze względu na pojawianie się coraz większej liczby dowodów na to, że także bierne palenie jest szkodliwe, palenie jest obecnie rzadko tolerowane.

Tytoń jako środek uzależniający

Stopień uzależnienia zależy od przyczyny palenia. Tak zwani palacze dla przyjemności nie widzą często konieczności zaprzestania, ponieważ palą rzadko lub niewiele. Osoby palące dla uspokojenia nerwów, dla łatwiejszego pokonywania problemów lub zwiększenia koncentracji określa się jako palaczy pod wpływem stresu lub konfliktów. Są oni zagrożeni powstaniem uzależnienia.

Palacze, którzy są uzależnieni, potrzebują dziennie dużej ilości nikotyny.

Częste schorzenia palaczy to przewlekłe zapalenie oskrzeli, choroby serca i układu krążenia, wrzody i rak błon śluzowych wystawionych na działanie składników tytoniu (jama ustna, przełyk, krtań, płuca, pęcherz moczowy).

Choroby te rozwijają się jednak powoli i dlatego można żyć w nadziei, że palenie rzekomo nie jest szkodliwe i nie pozostawia śladów w organizmie.

Jak dym tytoniowy wpływa na nasze zdrowie?

Jakie są objawy uzależnienia od nikotyny?

Dym tytoniowy wywołuje niedobory zarówno poprzez palenie czynne, jak i bierne. Spotykane u osób palących niskie stężenie przeciwutleniaczy, takich jak witaminy C i E, beta-karoten i cynk, rzutuje na zdolność organizmu do dezaktywacji wolnych rodników docierających do ciała wraz z dymem. Może to prowadzić do chorób sercowo-naczyniowych.

Wdychanie dymu tytoniowego pozbawia tkanki witaminy C, a zatem zwiększa dzienne zapotrzebowanie.

Wprawdzie zalecana dawka tego składnika dla palaczy została podniesiona do 100 mg, jednak wydaje się, że osoby palące powinny go spożywać dwa razy więcej (osobom niepalącym wystarczy 60 mg). A przecież to właśnie palacze najczęściej zaniedbują odżywianie.

Badania przeprowadzone w Duke University w Karolinie Południowej dowiodły, że rozpylanie witaminy C z rurki w kształcie papierosa może dopomóc palaczom w rzuceniu nałogu.

W wyniku kontaktu z dymem z papierosa lub cygara, albo żucia tytoniu, spada stężenie witaminy A w płucach i tkankach jamy ustnej. Warto sobie uzmysłowić, że witamina A jest naturalną ochroną przed nowotworami. Z kolei witamina E ogranicza powstawanie uszkodzeń tkanki płucnej w wyniku skażenia środowiska. Prawdopodobnie dotyczy to także skażenia dymem tytoniowym.

Palacze mają z reguły obniżone stężenie cynku: preparaty tego składnika zmniejszają ryzyko wystąpienia miażdżycy tętnic. Palenie w czasie ciąży zazwyczaj łączy się z niedoborem cynku nie tylko u matki, ale i u dziecka, które jest ponadto szczególnie zagrożone wadami wrodzonymi i chorobami.

U palaczy niższe jest też stężenie kwasu foliowego, zwiększenie zaś jego spożycia może zapobiec niektórym uszkodzeniom wywoływanym przez dym tytoniowy. Ponadto palenie papierosów zakłóca przemianę witaminy B6, a szkodliwe substancje mogą zalegać w organizmie nawet do dwóch lat po rzuceniu palenia.

Jakie są skutki biernego palenia papierosów?

Jakie są objawy uzależnienia od nikotyny?

Osoby niepalące to palacze bierni. Wdychają zarówno główny strumień dymu, pochodzący z ust palacza, jak też strumień boczny, dochodzący z zapalonej końcówki papierosa. Strumień boczny zawiera jeszcze więcej niebezpiecznych gazów niż dym, który został przefiltrowany w papierosie, zanim dotarł do płuc osoby palącej. Zawiera mianowicie dwa razy tyle smoły i nikotyny, trzy razy tyle rakotwórczego benzopirenu i trującego tlenku węgla i aż siedemdziesiąt trzy razy tyle amoniaku. Wszystkie te toksyczne gazy przedostają się do płuc i krwiobiegu nie tylko palacza, ale i osób niepalących z jego otoczenia, i działają jeszcze długo po odłożeniu przez palacza papierosa i wyjściu z zadymionego pokoju.

Wdychanie tlenku węgla ogranicza dopływ tlenu do serca, mózgu i wszystkich tkanek. U obu rodzajów palaczy, i czynnych, i biernych, mogą wystąpić bóle głowy, a ryzyko nowotworu płuc i chorób serca wzrasta.

Palacze bierni, w tym dzieci osób palących, częściej cierpią na choroby układu oddechowego, zapalenie oskrzeli i płuc, podrażnienia oczu i zapalenie migdałków. Dym nasila także objawy astmy i alergii.

Wiadomo też, że dzieci palących matek częściej rodzą się martwe lub umierają w pierwszym roku życia.

Najlepszą metodą zapobiegania nowotworom płuc i chorobom układu oddechowego, takim jak rozedma czy zapalenie oskrzeli, jest dla palaczy rzucenie nałogu, a dla wszystkich — unikanie osób palących papierosy i cygara. Ponadto spożywanie odpowiednich ilości niektórych witamin zapobiega szkodliwym skutkom nałogu innych ludzi.

Jak walczyć z uzależnieniem? Metody odwykowe

Jakie są objawy uzależnienia od nikotyny?

Bardzo skuteczna jest psychoterapia zachowania, podczas której chory sam obserwuje siebie według udzielonych mu wskazówek i prowadzi na przykład pamiętnik palacza. Krok po kroku rozpoznaje, w jakich warunkach nie jest w stanie odmówić, uczy się kontroli nad sobą i poszukuje alternatywy dla palenia.

Przy metodach sugestywnych i akupunkturze palacz pozostaje bierny i „pozwala się oduczyć”. Rezultaty są różne. Trening autogenny może pomóc w psychicznym przezwyciężeniu potrzeby palenia.

Tak zwana terapia awersji polega na obrzydzeniu przyjemności palenia, na przykład przez lekarstwa, które wywołują wymioty podczas palenia. Stosuje się je jednak bardzo rzadko ze względu na szkodliwe działania uboczne.

You might be interested:  Zaniki pamięci – jakie są przyczyny, co to oznacza, jak można leczyć?

Plastry zawierające nikotynę pomagają zmniejszyć objawy fizyczne, które występują przy rzucaniu palenia.

Podobnie jak przy innych nałogach, czynnikiem decydującym o „życiu bez palenia” jest uświadomienie sobie własnego nałogu i pragnienie wyzwolenia się z niego.

Objawy odstawienia nikotyny i sposób radzenia sobie z nimi

PsychologiaUzależnieniaTerapieZdrowieWellbeing Jakie są objawy uzależnienia od nikotyny? Złamany papieros / Źródło: Fotolia / nito Kiedy nikotyna zaczyna opuszczać ciało po wieloletnim paleniu tytoniu, ludzie odczuwają fizyczne i psychiczne skutki odstawienia. To właśnie z ich powodu osoba uzależniona rezygnuje z dalszej walki.

Fakt – nikotyna jest jedną z najsilniej uzależniających substancji. Gdy organizm dostosowuje się do regularnego przyjmowania nikotyny, ludzie mają trudności z rzuceniem palenia z powodu nieprzyjemnych objawów odstawienia nikotyny.

Objawy odstawienia zwykle nasilają się po 1–3 dniach, a następnie zmniejszają w ciągu 3–4 tygodni. Po tym czasie organizm wydalił większość nikotyny, a skutki odstawienia są głównie psychiczne.

Kiedy nikotyna dociera do mózgu, aktywuje obszary związane z uczuciem przyjemności i nagrody oraz podnosi poziom substancji chemicznej zwanej dopaminą.

Nikotyna wpływa również na obszary mózgu związane z:

  • oddechowy,
  • pamięć,
  • apetyt,
  • tętno.

Kiedy ludzie używają nikotyny przez dłuższy czas, prowadzi to do zmiany równowagi chemicznych przekaźników w ich mózgu.

Gdy dana osoba szybko przestaje używać nikotyny, zaburza równowagę chemiczną i doświadcza fizycznych i psychicznych skutków ubocznych, takich jak głód i niski nastrój.

Fizyczne i psychiczne objawy odstawienia nikotyny

Fizyczne działania niepożądane utrzymują się tylko przez kilka dni, podczas gdy nikotyna opuszcza ciało, ale psychologiczne działania niepożądane mogą trwać znacznie dłużej.

Objawami psychicznymi odstawienia nikotyny są:

  • silne pragnienie nikotyny,
  • drażliwość lub frustracja,
  • niski nastrój,
  • trudności z koncentracją,
  • niepokój,
  • wahania nastroju.

Ludzie mogą również doświadczyć następujących fizycznych objawów odstawienia nikotyny:

  • bóle głowy,
  • niepokój,
  • drżenie mięśni,
  • trudności ze snem,
  • budzenie się w nocy,
  • zwiększony apetyt,
  • skurcze brzucha,
  • problemy trawienne, w tym zaparcia.

Warto podkreślić, że nasilenie objawów jest kwestią indywidualną. Objawy osiągają szczyt około 3 dnia odejścia, a następnie stopniowo ustępują w ciągu kolejnych 3 do 4 tygodni.

Jak sobie pomóc w trakcie rzucania palenia?

Nikotynowa terapia zastępcza polega na tym, że osoba przestaje używać tytoniu i zamiast tego stosuje jedną z następujących substancji, które zawierają mniejsze ilości nikotyny np.:

  • guma do żucia,
  • plastry skórne,
  • inhalatory,
  • tabletki,
  • spraye do nosa lub jamy ustnej.

Można także zgłosić się do lekarza i poprosić o lek na receptę, który pomaga walczyć z objawami odstawienia. Poradnictwo może pomóc niektórym osobom poradzić sobie z psychologicznym i fizycznym aspektem odstawienia nikotyny. Poradnictwo może pomóc ludziom zidentyfikować czynniki wyzwalające, które uniemożliwiają im zerwanie z nałogiem.

Wiele osób uważa, że ​​następujące wskazówki i strategie mogą pomóc im poradzić sobie z objawami odstawienia nikotyny:

  • mentalnie przygotowanie się na objawy odstawienne,
  • sporządzenie listy korzyści z rzucenia palenia i ponowne przeczytanie ich, gdy pojawi się pragnienie,
  • ćwiczyć częściej podczas odstawienia, szczególnie jako odwrócenie uwagi od głodu nikotynowego,
  • zwiększanie presji społecznej poprzez informowanie ludzi o swojej decyzji o odejściu od palenia,
  • unikanie wyzwalaczy, takich jak picie alkoholu lub odwiedzanie określonych miejsc,
  • świadomość, jak długo może trwać rzucanie palenia,
  • podejmowanie nowych zainteresowań i zajęcie się,
  • spędzać więcej czasu z przyjaciółmi, którzy nie używają nikotyny.

Czytaj także:20 postanowień noworocznych, które pozytywnie zmienią twoje życie

Źródło: Medical News Today Informacje zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej, a stosowanie ich w praktyce powinno za każdym razem być konsultowane na indywidualnej wizycie lekarskiej z lekarzem specjalistą.

Leczenie uzależnienia od tytoniu

W SKRÓCIE

Palenie papierosów jest przyczyną znacznej chorobowości i dużej liczby zgonów. Mimo chęci zerwania z nałogiem i istnienia skutecznych metod wspierających więcej niż 1 osoba na 5 dorosłych osób jest uzależniona od nikotyny.

Ogromne znaczenie ma systematyczna diagnostyka palaczy.

Dla nałogu tytoniowego charakterystyczne są powroty do palenia, dlatego lekarze powinni być przygotowani do podjęcia walki z nim, zachęcać pacjentów do ponownego zaprzestania palenia oraz proponować nowe metody terapii farmakologicznej i niefarmakologicznej.

W Stanach Zjednoczonych palenie papierosów jest najczęstszą przyczyną śmierci i chorób;1 powoduje 30% zgonów z powodu raka i 18% wszystkich zgonów.2,3 Większość palaczy chce zerwać z nałogiem lub podejmowała takie próby.

4 Zainteresowanie problemem uzależnienia od nikotyny stało się jednym z kryteriów oceny jakości programów opieki medycznej stosowanych przez takie instytucje, jak National Committee for Quality Assurance (HEDIS – Healthcare Effectiveness Data and Information Set) oraz Joint Commission.

5,6 W artykule dokonujemy przeglądu metod terapeutycznych i technik poradnictwa stosowanych w leczeniu uzależnienia od nikotyny oraz przedstawiamy porady dla lekarzy, jak motywować pacjentów do zaprzestania palenia.

Ogólne zasady postępowania

Pierwszym krokiem podczas każdej wizyty pacjenta w poradni powinno być zadanie mu pytania, czy pali tytoń. Informacje te powinny mieć dla lekarza zasadnicze znaczenie.7 Dzięki nim przybliża się możliwość rozpoczęcia postępowania terapeutycznego prowadzącego do zerwania z nałogiem.

Model choroby przewlekłej

Osiągnięcie całkowitej abstynencji w przypadku osób uzależnionych rzadko jest możliwe po jednorazowej terapii.

Proces zrywania z nałogiem charakteryzuje się okresami nawrotów oraz remisji i najlepiej opisuje go model choroby przewlekłej.

8 Powrót do nałogu nie jest powodem, by przerwać terapię, tak samo jak nie zaprzestaje się podawania leków przeciwcukrzycowych pacjentowi, u którego nie udało się osiągnąć zakładanych wartości hemoglobiny A1c.

Niektórzy palacze po kilku próbach, lub nawet po jednej, potrafią długo wytrwać w abstynencji (>6 miesięcy), w przypadku większości wysiłki kończą się jednak niepowodzeniem. Jest to najbardziej prawdopodobny efekt każdej próby rzucenia palenia.

Większość pacjentów nie wytrzymuje 6-miesięcznej abstynencji, a połowa tych, którym się to udaje, wraca do palenia w ciągu następnych 8 lat.

9 Podobnie jak chorzy ze słabo kontrolowanym nadciśnieniem tętniczym lub cukrzycą, tak palacze, którym nie udało się pokonać nałogu, powinni na nowo podjąć leczenie. Należy wówczas zmodyfikować terapię oraz udzielać im wsparcia, dopóki nie odniosą sukcesu.

10,11 Zadaniem lekarza jest umocnienie pacjenta w postanowieniu zerwania z nałogiem i zachęcenie go do podjęcia kolejnej próby. W osiągnięciu tego może pomóc badanie przeprowadzane podczas wizyt kontrolnych oraz proponowanie nowych terapii wielolekowych.

Początek rozmowy: pytania skalujące

Prawdopodobieństwo rzucenia palenia jest większe w przypadku palaczy, których zachęcają do tego lekarze, co więcej, są oni również bardziej zadowoleni z terapii.

7,12,13 W przepełnionych przychodniach większość pacjentów nie otrzymuje pomocy w walce z nałogiem, rzadko też są kierowani do właściwego specjalisty. Postępowanie lekarza ogranicza się zwykle do pytania o palenie tytoniu i zalecenia zerwania z nałogiem.

14 Lekarze prawdopodobnie nie rozwijają tego tematu, ponieważ nie wiedzą, jak poprowadzić rozmowę. Dialog można zacząć od pytania: „Czy możemy porozmawiać o paleniu papierosów?”. Jeśli pacjent podejmie temat, lekarz może zacząć zadawać pytania skalujące, tzn.

 takie, na które pacjent będzie mógł odpowiadać, używając skali od 0 do 10.

 W ten sposób będzie można poznać motywację pacjenta do rzucenia palenia (przykładowe pytanie: „Jak ważne jest dla pana zerwanie z nałogiem? Proszę ocenić wg skali od 0 do 10, na której 0 oznacza brak jakiegokolwiek znaczenia”) oraz przekonać się, czy wierzy on w to, że tego dokona („Czy ma pan pewność, że uda się panu rzucić palenie? Proszę ocenić wg skali od 0 do 10, na której 0 to zupełny brak pewności”). Uzyskane odpowiedzi są pomocne w określeniu, w jakiej sferze pacjent potrzebuje wsparcia.

Lekarz może zebrać więcej informacji, nawiązując do pierwszych dwóch pytań. Jeśli np. pacjent ocenił znaczenie rzucenia palenia na 3, kolejne pytanie może brzmieć: „Na skali oceniającej znaczenie zerwania z nałogiem zaznaczył pan 3. Dlaczego nie 0?”.

You might be interested:  Lewatywa – na czym polega, czy boli, kiedy się ją stosuje?

Odpowiedź pozwala zrozumieć osobiste powody, dla których pacjent próbuje zaprzestać palenia, które motywują o wiele bardziej niż jakakolwiek argumentacja medyczna. Jeśli pacjent ocenił swoją pewność, iż uda mu się rzucić palenie, na 5 pkt, lekarz może zapytać, dlaczego nie na 2.

 W ten sposób dowie się, co sprawia, że pacjent czuje się na tyle silny, aby zerwać z nałogiem (np. poprzednie udane próby). Sukcesy odniesione w przeszłości mogą pomóc w pokonaniu nałogu.

Kolejne pytanie: „Co musiałoby się zmienić, aby na skali zaznaczył pan 7?”, pozwala określić, co zwiększyłoby motywację pacjenta.

Dzięki tym informacjom lekarz może zindywidualizować wybór metody terapeutycznej i wyjaśnić pacjentowi, jak przestrzegać zaleceń. Taki model wywiadu może ułatwić współpracę, wzajemne zrozumienie i wypracowanie odpowiedniego schematu leczenia. Może również pomóc powtórnie rozpocząć leczenie, jeśli pacjent wrócił do nałogu.15

Jeśli pacjent próbuje uwolnić się od nałogu, terapia powinna być na tyle intensywna, aby maksymalnie zwiększyć szansę jej powodzenia. Leki mogą pomóc w łagodzeniu objawów zespołu odstawienia i zmniejszyć nasilenie reakcji nawykowych.

Nikotyna w leczeniu nałogu tytoniowego

Wszystkie dostępne metody farmakologiczne wskazane w leczeniu nałogu tytoniowego mogą być skuteczne jako monoterapia. Takie podejście sprawdza się w przypadku osób wypalających ≤10 papierosów dziennie.

Ogólna zasada postępowania w leczeniu objawów odstawienia nikotyny u osób wypalających >10 papierosów dziennie polega na jednoczesnym stosowaniu kilku preparatów, np. plastra nikotynowego (zapewniającego ciągłość dawek) oraz jednego z krótkodziałających produktów zawierających nikotynę (np.

gumy nikotynowej, donosowego aerozolu z nikotyną, inhalatora nikotynowego lub pastylek do ssania z nikotyną), które łagodzą głód nikotynowy.

Jeśli nie ma przeciwwskazań, często z produktami zawierającymi nikotynę (np. plastrami nikotynowymi lub krótkodziałającymi środkami nikotynowej terapii zastępczej) łączy się bupropion o przedłużonym uwalnianiu. Pytanie: „Jakie środki stosował pan wcześniej i czego chciałby pan spróbować tym razem?”, ułatwia lekarzowi podjęcie decyzji co do metody terapii.

Choć ani leczenie skojarzone preparatami nikotynowej terapii zastępczej, ani łączenie ich z bupropionem o przedłużonym uwalnianiu nie zostało zatwierdzone przez amerykańską Food and Drug Administration (FDA), dostępne dowody wskazują, że w zrywaniu z nałogiem skuteczniejsza od monoterapii jest terapia skojarzona.16-19

Plaster nikotynowy

Plastry nikotynowe należy stopniowo zmieniać w zależności od dawki nikotyny, którą zawierają. Początkowa dzienna dawka nikotyny dostarczana w plastrach powinna być taka sama lub nieco większa od dawki zawartej w wypalanych dotychczas papierosach. Tak więc dla pacjenta wypalającego 30 papierosów dziennie początkowa dawka wynosi 35 mg/24h (plastry uwalniające po 21 mg + 14 mg).

W zależności od czasu abstynencji i nasilenia związanych z tym objawów można modyfikować dawkowanie. Jeśli w ciągu pierwszych dwóch tygodni terapii pacjent nadal pali, należy zmienić schemat leczenia.

Dawkę powinno się zwiększyć w przypadku występowania silnych objawów zespołu odstawienia, takich jak rozdrażnienie, niepokój, frustracja, spadek koncentracji, głód nikotynowy lub częste stosowanie krótkodziałających produktów zawierających nikotynę.

Prawdopodobnie pacjenci, u których stosowanie plastrów nie przyniosło efektu, przyjmowali zbyt małe dawki nikotyny, a objawy zespołu odstawienia przypisywali działaniu plastrów, a nie niewłaściwemu doborowi krótkodziałających produktów zawierających nikotynę.

Trzeba uświadomić pacjentom, że plastry nie powodują działań niepożądanych, jeśli objawy udaje się łagodzić krótkodziałającymi preparatami zawierającymi nikotynę. Głównym działaniem niepożądanym zbyt dużej dawki nikotyny jest senność.

NIKOTYNIZM

Palenie tytoniu jest nałogiem wywołanym przez dwa podstawowe, wzajemnie oddziałujące na siebie uzależnienia: farmakologiczne uzależnienie od nikotyny (związane z koniecznością utrzymania odpowiednich jej stężeń  w surowicy krwi) oraz uzależnienie behawioralne (złożone, zależące od czynników psychologicznych, środowiskowych, kulturowych i społecznych).  Zespół uzależnienia jest zaburzeniem zdrowotnym i charakteryzują go specyficzne objawy, które zostały opisane w Klasyfikacji Chorób Światowej Organizacji Zdrowia ICD-10, gdzie wyodrębniono kategorię F-17: Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane paleniem tytoniu.

Zespól uzależnienia charakteryzuje się następującymi objawami:

  1. silna potrzeba przyjmowania nikotyny
  2. trudność w kontrolowaniu tego zachowania
  3. uporczywe używanie tytoniu wbrew szkodliwym następstwom
  4. przedkładanie przyjmowania nikotyny ponad inne zajęcia i zobowiązania
  5. zwiększona tolerancja
  6. Występowanie objawów zespołu abstynencyjnego (głód tytoniowy, złe samopoczucie, lęk, nastrój dysforyczny, drażliwość i niepokój, bezsenność, wzmożony apetyt, zwiększony kaszel, owrzodzenia jamy ustnej, trudności koncentracji)

W celu autodiagnozy najlepiej posłużyć się testem Fagerstroma:

pytanie odpowiedź punkty
1. Jak szybko, po przebudzeniu zapala Pan/i pierwszego papierosa? w ciągu 30 min 1
po 30 min. 0
2. Czy sprawia Pani/Panu trudność powstrzymanie się od palenia w miejscach, gdzie obowiązuje zakaz palenia? tak 1
nie 0
3. Z którego papierosa byłoby Pani/Panu najtrudniej zrezygnować? z pierwszego 1
z każdego 0
4. Ile papierosów dziennie Pani/Pan wypala? mniej niż 15 0
15 – 25 1
powyżej 25 2
5. Czy częściej pali Pani/Pan papierosy w ciągu pierwszych godzin po przebudzeniu, czy w pozostałej części dnia? tak 1
nie 0
6. Czy pali Pani/Pan podczas choroby, która zmusza Panią/Pana do pozostawania w łóżku przez większą część dnia? tak 1
nie 0
7. Jak jest zawartość nikotyny w papierosach, które Pani/Pan pali? mniej niż 0,9 mg 0
1,0 – 1,2 mg 1
ponad 1,3 mg 2
8. Czy zaciąga się Pani/Pan dymem tytoniowym? nigdy 0
czasami 1
zawsze 2

Komentarz:Maksymalna liczba punktów wynosi 11.

  • Uzyskanie 0-4 pkt. wskazuje na brak cech farmakologicznego (biologicznego) uzależnienia od nikotyny lub na bardzo “niski” poziom uzależnienia. Palenie jest raczej nawykiem, którego dana osoba nie chce lub nie potrafi się pozbyć.
  • Uzyskanie 5-8 pkt. wskazuje na obecność cech uzależnienia od nikotyny. Takiej osobie trudno jest obejść się bez papierosa, szczególnie w sytuacjach stresowych lub za przykładem (pod presją, za namową) otoczenia.
  • Uzyskanie 9-11 pkt. wskazuje jednoznacznie na obecność objawów farmakologicznego (biologicznego) uzależnienia od nikotyny, a część schorzeń i odczuwanych dolegliwości ma niewątpliwy związek z paleniem.

Test Motywacji Do Zaprzestania Palenia

Kiedy już podejmiemy decyzję o zaprzestaniu palenia, warto zbadać, jak wygląda nasza motywacja do zaprzestania. Pomocą może nam służyć Test Motywacji Do Zaprzestania Palenia, opracowany przez dr Ninę Schneider z Uniwersytetu w Los Angeles:

1. Czy chce Pan/i zaprzestać palenia? tak nie
2. Czy Pan/i decyduje się na to dla siebie (zaznaczyć „tak”) tak nie
3. Czy dla kogoś innego np. dla rodziny (zaznaczyć „nie”) tak nie
4. Czy podejmował/a Pan/i już kiedyś próby zaprzestania palenia? tak nie
5. Czy Pan/i wie w jakich sytuacjach najczęściej sięga po papierosa? tak nie
6. Czy  Pan/i wie dlaczego sięga po papierosa? tak nie
7. Czy podczas „rzucania” palenia może Pan/i liczyć na czyjąś pomoc? tak nie
8. Czy członkowie Pani/Pana rodziny są osobami niepalącymi? tak nie
9. Czy w miejscu Pani/Pana pracy nie pali się tytoniu? tak nie
10. Czy jest Pan/i zadowolony/a ze swojej pracy i trybu życia? tak nie
11. Czy wie Pan/i, gdzie znaleźć pomoc gdyby pojawiły się problemy z wytrwaniem w abstynencji nikotynowej? tak nie
12. Czy ma Pan/i świadomość jakie pokusy i trudności mogą pojawić się w okresie abstynencji nikotynowej? tak nie
13. Czy wie Pan/i jak sobie poradzić w sytuacjach kryzysowych? tak nie
You might be interested:  Ubytki klinowe – jak powstają, wyglądają i jak leczyć ubytki klinowe zębów?

Im więcej odpowiedzi tak, tym większa gotowość do zaprzestania palenia.

Rodzaje uzależnienia od nikotyny: rodzaje, objawy, testy i fazy

Uzależnienie od nikotyny porównywalne jest niekiedy z uzależnieniem od ciężkich narkotyków. Głód nikotynowy potrafi całkowicie zdestabilizować nasze życie.

Co więcej, głód nikotynowy i cały zespół odstawienia nikotyny są tak silne, że niemal każda terapia antynikotynowa wiązać się będzie z cierpieniem. Dlatego uzależnienia od nikotyny ciężko nie zauważyć i ciężko uzależnieniu od nikotyny zaprzeczyć.

A jeśli ktoś mimo tego ma problem z określeniem skali problemu, z pomocą przyjdzie prosty test uzależnienia od nikotyny.

Uzależnienie od nikotyny – fizyczne

Uzależnienie od nikotyny przebiega dwutorowo. Mechanizm uzależnienia od nikotyny może mieć podłoże zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Jeżeli chodzi o fizyczne uzależnienie od nikotyny, istnieje kilka teorii wyjaśniających jego przyczyny.

Co do istoty są one jednak zbieżne: nikotyna, jako substancja psychoaktywna, oddziałuje na ośrodkowy układ nerwowy. Łączy się z tak zwanymi receptorami nikotynowymi, pobudzając je do działania. Stymuluje wyrzut do mózgu dopaminy, czyli neuroprzekaźnika zwanego hormonem szczęścia.

Podnosi poziom adrenaliny, a także ciśnienia tętniczego.

Jednak po niedługim czasie, działanie nikotyny ustaje, a miejsce optymistycznego pobudzenia zajmuje rozdrażnienie. To znak, że nasz organizm przyzwyczaił się do „dobrego” i domaga się kolejnej stymulacji aby zachować równowagę.

Nikotyna działanie ma przy tym o tyle niebezpieczne, że do zaspokojenia swoistego głodu, potrzebne są coraz większe jej dawki.

Co istotne, uzależnienie od nikotyny szybko sprawia, że papieros przestaje sprawiać ponadprzeciętną przyjemność, a jedynie pozwala osiągnąć poziom pobudzenia i satysfakcji porównywalny z osobami, które nie palą.

Sprawdź również: Rzucanie palenia – objawy dzień po dniu

Psychiczny mechanizm uzależnienia od nikotyny

Uzależnienie od nikotyny ma też postać uzależnienia psychicznego. W dużym uproszczeniu, tego typu uzależnienie od nikotyny nie jest jeszcze tak groźne jak fizyczne i łatwiej w tym przypadku z nałogiem zerwać.

Psychiczny mechanizm uzależnienia od nikotyny wiąże się ze swego rodzaju „rytuałem palenia”. Osoby uzależnione psychicznie często palą, bo lubią, albo też dlatego, że za pomocą papierosa rozładowują negatywne napięcie.

A w każdym razie tak im się wydaje.

Psychicznemu uzależnieniu od nikotyny sprzyjają takie sytuacje, jak:

  • rytuał związany z piciem porannej kawy (z nieodłącznym papierosem),
  • przerwa na odreagowanie stresu w pracy (oczywiście z papierosem),
  • nawyk radzenia sobie ze złymi emocjami poprzez sięgnięcie po paczkę papierosów.

Uważajmy. Nawet wtedy, gdy rytuał palenia wydaje nam się niegroźny, jedynie cienka linia dzieli psychiczne uzależnienie od nikotyny od fizycznego. Często zresztą oba mechanizmy uzależnienia od nikotyny występują jednocześnie.

Objawy uzależnienia od nikotyny

O tym, że naszym życiem zawładnęło fizyczne uzależnienie od nikotyny, poinformuje nas własny organizm. I będzie to wielce nieprzyjemny komunikat.

O uzależnieniu świadczyć będzie przede wszystkim wystąpienie objawów zespołu odstawienia nikotyny, które dopadną nas, jeśli tylko przez kilka godzin nie zaspokoimy receptorów nikotynowych. Najważniejszym z owych objawów jest tak zwany głód nikotynowy. To nic innego, jak trudna do opanowania i skontrolowania chęć sięgnięcia po papierosa.

Jeśli zapalimy, głód nikotynowy zniknie. Jeśli tego nie zrobimy, trawić nas będzie narastająca drażliwość, najdrobniejsze niedogodności powodować będą złość, spadnie koncentracja i zdolność rozwiązywania problemów. Będziemy się czuć zmęczeni, ospali, co nie znaczy, że senni – bo z zaśnięciem może być duży problem. Generalnie, poczujemy się bardzo nieszczęśliwi.

Będą to typowe objawy uzależnienia od nikotyny.

Sprawdź: Co się dzieje po rzuceniu palenia – objawy, oczyszczanie

Test uzależnienia od nikotyny

Jeśli ktoś na podstawie obserwacji sygnałów własnego ciała nie jest w stanie zdiagnozować uzależnienia od nikotyny, może sięgnąć po proste narzędzia, które pomogą zmierzyć skalę problemu. Jednym z najpopularniejszych, jest test uzależnienia od nikotyny Fagerströma.

Narzędzie to ma formę prostej ankiety, zawierającej 7 pytań. Odpowiedzi są punktowane. Jeśli test uzależnienia od nikotyny wskaże wynik powyżej 7 punktów, oznacza to duże prawdopodobieństwo fizycznego uzależnienia od nikotyny.

Jeśli poniżej 7 punktów – uzależnienie od nikotyny może mieć co najwyżej podłoże psychiczne – na tym więc etapie stosunkowo łatwo z nałogiem będzie zerwać.

A oto zestaw pytań wchodzących w skład testu uzależnienia od nikotyny Fagerströma

  • Jak szybko po przebudzeniu zapala Pan/Pani pierwszego papierosa?
    • Do 5 minut – 3 pkt
    • 6-30 minut – 2 pkt
    • 31-60 minut – 1 pkt
    • Powyżej 60 minut – 0 pkt
  • Czy ma Pan/Pani trudności z powstrzymaniem się od palenia w miejscach, gdzie to jest zakazane?
  • Z którego papierosa jest Panu/Pani najtrudniej zrezygnować?
    • Z pierwszego po przebudzeniu – 1 pkt
    • Z każdego innego – 0 pkt
  • Ile papierosów wypala Pan/Pani w ciągu dnia?
    • Ponad 31 – 3 pkt
    • 21-30 – 2 pkt
    • 11- 20 – 1 pkt
    • do 10 – 0 pkt
  • Czy częściej pali Pan/Pani papierosy w ciągu pierwszych godzin po przebudzeniu niż w pozostałej części dnia?
  • Czy pali Pan/Pani papierosy nawet wtedy, gdy jest Pan/Pani tak chory/a, że musi leżeć w łóżku

Zobacz: Oczyszczanie organizmu po rzuceniu palenia – etapy

Test na nikotynę

Test uzależnienia od nikotyny mylony jest niekiedy z testem na nikotynę. W istocie są to dwa zupełnie różne narzędzia.

Test na nikotynę w mniejszym stopniu odpowie nam na pytanie o uzależnienie od nikotyny, z pewnością jednak pozwoli wykryć jej obecność w organizmie. Tę zaś wiedzę można wykorzystać w profilaktyce, choćby pod kątem zdrowotności własnych dzieci.

Nie ma co ukrywać – test na nikotynę najczęściej kupuje się po to, żeby sprawdzić, czy nasze dzieci nie sięgają po papierosy.

Test na nikotynę wykrywa obecność tej używki w moczu, a mówiąc bardziej precyzyjnie – pozwala zidentyfikować obecność kotyniny, będącej metabolitem nikotyny. To ważne, bowiem w odróżnieniu od samej nikotyny, kotynina utrzymuje się w organizmie człowieka nawet 15-16 godzin.

Z technicznego punktu widzenia, test na nikotynę ma formę prostych pasków, na które nanosimy próbkę moczu, by po kilku minutach odczytać wynik.

Zazwyczaj test na nikotynę sygnalizuje obecność kotyniny za sprawą pojawiających się pasków – przypomina więc jego działanie typowy test ciążowy.

Terapia antynikotynowa

W dużym skrócie, leczenie uzależnienia od nikotyny może przybrać formę:

  • Leczenia farmakologicznego za pomocą takich substancji, jak cytyzyna, bupropion i wareklinina
  • Nikotynowej terapii zastępczej (podawanie malejących dawek nikotyny pod postacią plastrów, gum do żucia, tabletek)
  • Psychoterapii
  • Biorezonansu
  • Hipnozy
  • Akupunktury

Tak jak wspomnieliśmy, niemal każda terapia antynikotynowa, wobec siły uzależnienia od nikotyny, będzie się wiązać z dużym obciążeniem psychicznym i fizycznym.

Podstawą każdej terapii antynikotynowej, będzie silna wola i poczucie, że naprawdę chcemy zerwać z nałogiem.

Bez tego ciężko będzie wytrwać w postanowieniu, niezależnie od tego, że większość dostępnych terapii antynikotynowych ma za zadanie łagodzić skutki zespołu odstawienia nikotyny.

Czytaj także: Jak nie przytyć po rzuceniu palenia – dieta, co jeść?

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *