Kleszcze – jakie przenoszą choroby?

W tym artykule dowiesz się:

  • Jakie choroby przenoszą kleszcze?
  • Choroby odkleszczowe objawy

Sezon na kleszcze zaczyna się od przełomu marca i kwietnia i trwa do jesieni. Wyższa temperatura wybudza kleszcze we wszystkich rejonach kraju i w tym czasie możemy zarazić się chorobami odkleszczowymi. 

Kleszcze – jakie przenoszą choroby?

Choroby odkleszczowe kleszczowe zapalenie mózgu

Kleszczowe zapalenie mózgu jest chorobą wirusową, wywoływaną przez wirusy z rodziny Flaviviridae przenoszone m.in. przez kleszcze. Kleszczowe zapalenie mózgu występuje na obszarze obejmującym Europę Środkową i Wschodnią oraz południową część Rosji.

Do zakażenia tym wirusem dochodzi najczęściej na skutek ukąszenia przez kleszcze z rodzaju Ixodes, które są tzw. wektorem, czyli nosicielem zakażenia. Dużo rzadziej dochodzi do przeniesienia wirusa na drodze pokarmowej, w wyniku spożycia niegotowanego mleka zakażonych zwierząt.

Objawy kleszczowego zapalenia mózgu

Przebieg kleszczowego zapalenia mózgu jest dwufazowy. W pierwszej fazie wirus namnaża się w skórze oraz okolicznych węzłach chłonnych a następnie trafia do krwi. Krążąc w całym organizmie, wywołuje niecharakterystyczne objawy ogólne, takie jak:

  • gorączka,
  • bóle głowy, mięśni i stawów,
  • czasami objawy żołądkowe.

U większości zakażonych osób w tej fazie choroby własny układ odpornościowy organizmu jest w stanie skutecznie wyeliminować krążącego wirusa.

Kleszcze – jakie przenoszą choroby?

Jeżeli z jakiegoś powodu nie dojdzie do eliminacji wirusa na tym etapie zakażenia, to zwykle po okresie kilkudniowego pozornego zdrowienia rozwija się druga faza choroby (tzw. faza neuroinfekcji). Na tym etapie zakażenie może dawać takie objawy, jak:

  • zapalenie opon mózgowych,
  • zapalenie mózgu,
  • zapalenie rdzenia kręgowego.

Najczęstszą postacią jest zapalenie opon mózgowych, które objawia się zwykle:

Rzadziej występujące zapalenie mózgu manifestuje się zaburzeniami świadomości, orientacji, koncentracji i pamięci.

Jeżeli natomiast dojdzie do rozwoju zapalenia rdzenia kręgowego, dominującymi objawami będą szybko rozwijające się niedowłady kończyn oraz zaburzenia czucia. W każdym przypadku rozwinięcia się fazy neuroinfekcji osoba zakażona wymaga pilnej hospitalizacji.

Kleszczowe zapalenie mózgu leczenie

Dla rozpoznania choroby konieczne jest wykrycie we krwi obecności krążących przeciwciał w tzw. klasie IgM, skierowanych przeciwko wirusowi kleszczowego zapalenia mózgu.

Ich obecność wykrywa się za pomocą metody ELISA.

Drugim badaniem, które dowodzi zajęcia centralnego układu nerwowego, jest badanie płynu mózgowo-rdzeniowego, w którym stwierdza się zmiany świadczące o toczącej się infekcji wirusowej oraz również obecność przeciwciał.

Nie ma możliwości swoistego leczenia kleszczowego zapalenia mózgu. Podstawowymi metodami leczenia tzw. objawowego są:

  • dożylne uzupełnianie niedoborów wody i elektrolitów,
  • stosowanie leków przeciwgorączkowych i przeciwzapalnych oraz leków zmniejszających stopień obrzęku mózgu.

Takie postępowanie łagodzi objawy i pomaga zapobiegać powikłaniom. W większości przypadków dochodzi do całkowitego wyleczenia, chociaż proces powrotu do zdrowia jest niejednokrotnie wielomiesięczny i wymaga intensywnej rehabilitacji.

Śmiertelność w Europie spowodowana kleszczowym zapaleniem mózgu nie przekracza 1–2 proc. Największym ryzykiem obarczone są przypadki zapalenia rdzenia kręgowego z towarzyszącymi niedowładami kończyn oraz porażeniem nerwów oddechowych.

Kleszcze – jakie przenoszą choroby?

Choroby odkleszczowe borelioza

Kolejnym schorzeniem przenoszonym przez kleszcze z rodzaju Ixodes jest borelioza. Jest to choroba zakaźna, wywoływana przez krętki z rodzaju Borrelia, a w jej przebiegu może dojść do zajęcia różnych narządów wewnętrznych.

W Polsce obszarami o największej liczbie zachorowań są województwa: podlaskie, opolskie oraz Mazury, ale do zakażenia może dojść na terenie całego kraju. Zwykle wzrost liczby zachorowań obserwuje się po łagodnych zimach, co jest następstwem większej przeżywalności kleszczy.

Borelioza objawy

W przebiegu choroby wyróżnia się 3 stadia. W pierwszym stadium (tzw. wczesnym) obserwuje się występowanie zmian skórnych, tzw. rumienia pełzającego. Jest to zaczerwienienie skóry z charakterystycznym przejaśnieniem w części środkowej. Rumień pojawia się u około 50 proc. zakażonych, zwykle między 3. a 30. dniem od ukąszenia.

Drugie stadium choroby, tzw. rozsiane lub narządowe, rozwija się od kilku tygodni do kilku miesięcy od zakażenia i przebiega pod różnymi postaciami. Najczęściej jest to:

  • zapalenie stawów,
  • zapalenie mięśnia sercowego przebiegające z zaburzeniami rytmu,
  • objawy zajęcia układu nerwowego, takie, jak: nerwobóle, zaburzenia czucia, porażenia nerwów twarzowych i inne.

W trzecim tzw. późnym stadium choroby dochodzi do trwałego uszkodzenia zajętych narządów, a zmianą typową dla tego okresu choroby jest tzw. przewlekłe zanikowe zapalenie skóry.

Podstawą rozpoznania boreliozy jest wykrycie w krwi obecności swoistych przeciwciał IgM przeciwko krętkom. Służy do tego metoda ELISA (badane na boreliozę). W przypadkach wyników dodatnich lub wątpliwych wykonuje się dodatkowe, bardziej dokładne oznaczenie tzw. metodą Western blot.

Badaniem uzupełniającym może być ocena płynu mózgowo-rdzeniowego w przypadkach przebiegających z objawami neurologicznymi.

Kleszcze – jakie przenoszą choroby?

Borelioza leczenie

Leczenie boreliozy polega na podawaniu antybiotyków skutecznych przeciwko krętkom z rodzaju Borrelia. Leczenie jest zwykle kilkutygodniowe. Utrzymywanie się niewielkich dolegliwości można obserwować jeszcze do kilku tygodni od zakończenia leczenia, ale wymagają one jedynie terapii objawowej, m.in. leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych.

Jeżeli dojdzie do zakażenia boreliozą u kobiety w ciąży, należy również zastosować leczenie antybiotykiem, z wyłączeniem jedynie leków, które mogą mieć szkodliwy wpływ dla rozwijającego się płodu, np. doxycykliny. Brak jest dowodów na niekorzystny wpływ zakażenia boreliozą na rozwój ciąży.

Jak unikać chorób odkleszczowych?

Aby uchronić się przed zakażeniem chorobami odkleszczowymi, należy przede wszystkim chronić się przed ich ukąszeniem. Służą do tego specjalne preparaty w aerozolu, tzw. repelenty, którymi należy spryskać skórę np. przed spacerem do lasu, oraz odzież ochronna.

Ubranie powinno dokładnie zasłaniać możliwie dużą część ciała, zapewniając jednocześnie komfort termiczny i swobodę ruchów: długie spodnie, koszula z długimi rękawami, na głowę czapka albo kapelusz podobny do używanego przez wędkarzy, z lekko odwiniętą dolną krawędzią, która zapobiegnie stoczeniu się kleszcza za kołnierz. Można pomyśleć o narzuceniu na szyję i odkryte ramiona chustki. W podobny sposób należy osłonić dzieci.

Mimo stosowania zabezpieczeń, może dojść do ukąszenia przez kleszcza. W takiej sytuacji należy usunąć owada ze skóry w bezpieczny sposób, a następnie obserwować miejsce ukąszenia przez kolejne 30 dni pod kątem wystąpienia rumienia.

Szczepionka na choroby odkleszczowe

WAŻNE: Nie ma skutecznej szczepionki zapobiegającej zachorowaniu na boreliozę, jest natomiast szczepienie ochronne przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu.

Pełne szczepienie obejmuje 3 dawki podawane w odpowiednich odstępach czasowych. Po 3 latach od pełnego szczepienia podaje się dawkę przypominającą.

Ponieważ kleszczowe zapalenie mózgu jest chorobą bardzo poważną, której leczenie jest trudne ze względu na brak skutecznych leków przeciwwirusowych, zaleca się wykonywanie szczepień ochronnych, zwłaszcza osobom z dużym ryzykiem zakażenia, tzn. tym, które ze względu na swoją pracę, miejsce zamieszkania lub zainteresowania często przebywają na terenach zielonych, np. w lasach, na łąkach, w parkach itp.

Zawsze warto zachować czujność i ostrożność w sytuacjach, kiedy jesteśmy narażeni na ukąszenia kleszczy. Dobrze też wyrobić sobie nawyk obserwowania własnego ciała. Przegląd skóry najlepiej zrobić w dobrze oświetlonym miejscu, pamiętając o niewielkich rozmiarach kleszcza. Uwagę powinny zwracać wszelkie zaczerwienienia, plamki sugerujące zadrapanie lub ukąszenie.

Takie zachowania mogą zmniejszyć ryzyko zachorowań, ale nie uchronią nas przed tymi groźnymi owadami. Dlatego dobrze skorzystać z dodatkowych zabezpieczeń i się szczepić. O szczepieniach warto pomyśleć już teraz.

Inne choroby odkleszczowe

Lista chorób przenoszonych przez kleszcze jest długa. Najczęściej obawiamy się boreliozy i kleszczowego zapalenia mózgu, ale po ukąszeniu można zarazić się również:

  • mykoplazmozą,
  • tularemią,
  • gorączką Q,
  • gorączką plamistą Gór Skalistych,
  • durem powrotnym,
  • babezjozą,
  • ehrlichiozą.
You might be interested:  Ból w prawym boku pod żebrami

Dowiedz się więcej:

  • Kleszcze. Informacje w pigułce [INFOGRAFIKA]
  • Borelioza – objawy, przyczyny, leczenie
  • Kleszczowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy i leczenie
  • Jak wyciągnąć kleszcza? [WIDEO]

Choroby przenoszone przez kleszcze – jak się przed nimi zabezpieczyć?

Kleszcze – jakie przenoszą choroby?

Jak co roku, w okresie późnej wiosny i lata, w Polsce występuje wysyp kleszczy. Polscy naukowcy ostrzegają, że wyjątkowo dużo ma ich być w lasach. Czym są kleszcze, jak je rozpoznać? Czy borelioza, którą przenoszą, jest groźna dla ludzi?

Kilka faktów o kleszczach

Kleszcz to niewielkich rozmiarów (1-5 mm) pajęczak żerujący na setkach zwierząt, a także na ludziach. Maksimum aktywności tych pasożytów przypada w Polsce od maja do października. W tym okresie powinniśmy mieć się na baczności i szczególnie obserwować swoje ciało, zwłaszcza po mile spędzonym czasie na świeżym powietrzu.

Gdzie żyją kleszcze?

Typowymi miejscami bytowania kleszczy są obrzeża leśne. Ten niewielki stawonog często czyha na szczytach traw, czy też liści, a swoimi odnóżami czepia się przechodzącej ofiary.

Warto wiedzieć, że znalezienie kleszcza w swojej skórze stanowi dość duży problem. Większość chorych na boreliozę, którą przenoszą kleszcze, nie przypomina sobie kiedy mogło dojść do „ataku” tego pajęczaka. Maleńkie nimfy (stadium rozwojowe kleszczy) bardzo łatwo przeoczyć.

Ugryzienia często nie czujemy, gdyż szkodnik produkuje specjalną wydzielinę o właściwościach znieczulających. Podczas „ataku” kleszcza, wydzielina ta, wraz z chorobotwórczymi mikroorganizmami, trafia do naszego organizmu.

Jakie choroby przenoszą kleszcze?

Większość kleszczy, choć nie wszystkie, mogą przenosić groźne dla człowieka choroby:

  • Boreliozę z Lyme (krętkowicę kleszczową)
  • Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu

Czym jest borelioza?

Borelioza to choroba wywoływana przez bakterie z rodzaju Borrelia, należące do rodziny krętków, a przenoszone przez wszy lub kleszcze.

Pierwszy objawy boreliozy nie są specyficzne i łatwo tutaj o błędną diagnozę, gdyż przy zakażaniu mamy do czynienia głównie z gorączką. Co więcej, u 25% zarażonych, choroba przebiega bezobjawowo! 

Rumień wędrujący, czyli rumień po kleszczu

U 60-90% chorych po około 1-2 tygodniach od ukąszenia można zaobserwować reakcję skórną, a mianowicie rumień wędrujący, który u większości z nich ustępuje sam. Inna nazwa rumienia to „bawole oko”.

Rumień wędrujący początkowo ma postać czerwonawej plamki, która rozchodzi się promieniście, a w samym środku (z reguły w miejscu ukąszenia przez kleszcza), pozostaje jasny. Wielu ludziom przez to kojarzy się z tarczą strzelniczą.

Co ciekawe, mocno czerwona obręcz z każdym dniem przemieszcza się coraz dalej i może się powiększać, w związku z czym nie powinno to sprawić problemów z prawidłową diagnozą.

Jakie są objawy boreliozy?

Prócz wcześniej omawianych objawów boreliozy, występują również inne, bardziej charakterystyczne. Należą do nich głównie bóle głowy, zaburzenia czucia, zapalenie stawów, wyczerpanie, zaburzenia pracy serca czy nawet dolegliwości mięśniowo-szkieletowe.

Co ciekawe, objawy te mogą wystąpić wiele tygodni, a nawet wiele lat po ukąszeniu kleszcza! Krętki boreliozy mogą bytować w ludzkim organizmie przez lata, ukrywając się wewnątrz komórek jako forma przetrwalnikowa.

Taka mało aktywnie postać jest niedostępna dla terapii antybiotykowej, stąd też możemy mieć do czynienia z objawami po wielu latach od ukąszenia. Późnym następstwem zakażenia są objawy ze strony układu nerwowego – zapalenie mózgu.

Po rozpoznaniu u siebie jakiegokolwiek objawu, zwłaszcza rumienia wędrującego, nie ma na co czekać – należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza i rozpocząć antybiotykoterapię. Wczesne wprowadzenia leczenia zmniejsza ryzyko niepowodzeń terapeutycznych.

Kleszczowe zapalenie mózgu – co to takiego?

Kleszczowe zapalenie mózgu (w skrócie – KZM), to zakaźna choroba wirusowa, wywoływana przez flawowirus. Choroba ta, podobnie jak borelioza, daje objawy grypopodobne, a mianowicie – bóle głowy, nudności, wymioty. 

Zazwyczaj przebiega łagodnie, ale w niektórych przypadkach może prowadzić do uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego, powodując porażenia nerwów, sztywność karku czy nawet niedowłady kończyn.

Na rynku mamy dostęp do szczepionek przeciwko Kleszczowemu Zapaleniu Mózgowemu. Odporność nabywa się najczęściej po podaniu 2 dawek (przy czym zaleca się podanie 3). Szczepienie wymaga aplikacji co 5 lat dawki przypominającej.

Jak chronić się przed kleszczami – krótkie podsumowanie na koniec

W dzisiejszych czasach medycyna jest szeroko rozwinięta i istnieje wiele metod leczenia. Natomiast, lepiej zapobiegać niż leczyć, dlatego starajmy się unikać groźnych dla nas pajęczaków.

Wybierając się do lasu czy też w inne miejsca bytowania kleszczy ubierajmy przylegającą odzież, stosujmy środki chemiczne odstraszające pajęczaki, a po powrocie do domu uważnie sprawdzajmy swoje ciało!

Blog

Kleszcze – jakie przenoszą choroby?

Mówiąc o chorobach, które mogą być konsekwencją kontaktu z kleszczem, mamy na myśli przede wszystkim boreliozę i odkleszczowe zapalenie mózgu. Jednak należy zdawać sobie sprawę, że nie tylko te dwie przypadłości wywoływane są przez kleszcza.

W Polsce sezon na kleszcze rozpoczyna się już wczesną wiosną, a kończy jesienią. Na ich aktywność największy wpływ ma rosnąca temperatura. Przez ostatnie kilka lat zimy w Polsce były stosunkowo ciepłe, co wpłynęło na dłuższą aktywność kleszczy, ocenia się, że teraz trwa ona nawet od stycznia do grudnia, niemalże przez cały rok.

Najbardziej niebezpieczne są nimfy kleszczy, czyli pajęczaki w drugim stadium rozwoju. Żeby dokończyć proces dojrzewania potrzebują pożywienia, czyli krwi – ludzkiej lub zwierzęcej. Szkodliwy mit mówi, że kleszcze spadają z drzew, dlatego najbardziej jesteśmy narażeni podczas wycieczek do lasu, albo parku miejskiego. Prawda jest zgoła inna.

Kleszcze zimują w ściółce, a gdy rozpoczną swoją aktywność przemieszczają się na trawy i krzewy. Ukłucie kleszcza grozi nam także w przydomowym ogródku, zdarzyć się też może, że zostanie on przeniesiony na nas na futrze domowego zwierzaka.

Właśnie z tej przyczyny, tak istotne są nie tylko środki ochrony osobistej, ale także zabezpieczenie zwierzęcia.

Choroby odkleszczowe Ugryzienie kleszcza, ale także styczność z jego płynami ustrojowymi, może spowodować wiele chorób, o których mówi się dość rzadko. Na szczęście nie występują one tak często, jak borelioza czy kleszczowe zapalenie mózgu.

You might be interested:  Choroby paznokci u nóg

Ludzka Anaplazmoza Granulocytarna objawia się wysoką gorączką, towarzyszy jej nagły, dotkliwy ból głowy, dreszcze, bóle mięśni i złe samopoczucie. Anaplazmoza często występuje z kleszczowym zapaleniem mózgu lub boreliozą.

Ludzka Erlichioza Monocytarna ma bardzo podobne objawy do Anaplazmozy, różni się częstym występowaniem wysypki. Wysypka jest plamista bądź plamisto-grudkowa, czasem ma charakter krwotoczny – obejmuje tułów i kończyny.

Gorączka Q jest chorobą, która może przenosić się na ludzi za pośrednictwem zakażonych zwierząt. 

Krymsko-kongijska gorączka krwotoczna może przenosić się poprzez kontakt z krwią lub płynami ustrojowymi lub tkankami osób zakażonych, ale także zwierząt. Choroba w ostrym przebiegu może doprowadzić do zaburzeń krzepnięcia krwi, co powoduje krwotoki wewnętrze, wewnątrzjelitowe i krwawe wymioty.

Rumień wędrujący Rumień po ukłuciu kleszcza pojawia się u niewielkiego odsetka osób, które zostały zakażone boreliozą. Niestety, nie towarzyszy on każdemu przypadkowi.

Rumień, czyli zaczerwieniony i powiększający się okrąg, zwykle pojawia się w miejscu ukąszenia, sporadycznie wykwit można zaobserwować na innej części ciała. Wyglądem rumień przypomina tarczę, jasne i ciemne kręgi występują naprzemiennie, a ich kolor może wahać się od jasnego różu do ciemnych, fioletowych obwolut.

Rumień to znak, że należy, jak najszybciej, zgłosić się do lekarza i rozpocząć leczenie, gdyż kleszcz zarażony był krętkiem boreliozy. Brak rumienia po ukąszeniu nie oznacza, że ominęło nas zakażenie, Często ignorujemy ten fakt, gdyż samo ukłucie nie jest bolesne, kleszcza usuwamy i zapominamy o jego istnieniu.

Rumieniowi często towarzyszy świąd i pieczenie ukłutego miejsca, wykwity na skórze wypełnione płynem, a także powiększone węzły chłonne. Objawy zakażenia boreliozą

Objawy zakażenia boreliozą i rozpoczynającej się infekcji mogą być bardzo niewinne i nie zwracać szczególnej uwagi ukąszonego. Pierwsze objawy mogą do złudzenia przypominać grypę, chory może mieć gorączkę, ból mięśni i stawów, a także odczuwać ogólne zmęczenie oraz osłabienie organizmu.

Profilaktyka Przed planowanymi spacerami do lasu czy parku warto zaopatrzyć się w spray lub żel służący do odstraszania kleszczy. Należy pamiętać o prawidłowym zabezpieczeniu nóg, to na tej wysokości w trawie czyha najwięcej kleszczy, pomocne będą wysokie skarpety i buty.

Nie wolno zapomnieć też o zwierzętach domowych, mogą one przenieść choroby odkleszczowe na właścicieli. Coraz bardziej popularne stają się także szczepienia chroniące przed kleszczowym zapaleniem opon mózgowych.

Pamiętaj, szczepienie należy wykona w okresie niskiej aktywności kleszczy, im zimniejszy miesiąc, tym lepiej.

Leczenie boreliozy Borelioza to choroba naprawdę groźna, choć szybko zdiagnozowana i leczona może zostać ugaszona w zarodku. Zbyt późno rozpoznana borelioza może być przyczyną wielu dolegliwości, a przede wszystkim niebezpiecznych stanów zapalnych, które obejmują stawy, serce, mózg.

Leczenie polega na wdrożeniu antybiotyków, a samo wychodzenie z choroby trwa około kilku tygodni. Boreliozy nie wolno lekceważyć, a każde ukłucie klesza, po którym obserwujemy u siebie niepokojące objawy, powinno zostać skonsultowane z lekarzem. Nieleczona borelioza może doprowadzić nawet do śmierci.

Inne choroby odkleszczowe – rodzaje, objawy, leczenie

Ostra, bakteryjna choroba gorączkowa. Jak dotąd nie rozpoznano tego zakażenia u ludzi w Europie. Najczęściej jest to gorączka o nagłym początku z silnym bólem głowy, dreszczami, złym samopoczuciem oraz wysypką (występuje u ok. 40% chorych, jednak u jedynie 6% na początku choroby).

Wysypka ma charakter najczęściej plamisty lub plamisto-grudkowy, czasem krwotoczny i zwykle obejmuje tułów i kończyny. Okres wylęgania wynosi 7-10 dni. Zakażenie E. chaffeensis może być bezobjawowe, jak też mieć bardzo ciężki przebieg. Średnio choroba trwa 23 dni.

Najczęściej dochodzi do wyleczenia, nawet bez stosowania właściwej antybiotykoterapii.

Gorączka QGorączka Q jest zoonozą, czyli chorobą, która może przenosić się ze zwierząt na ludzi.

Kleszcz, żerując na zakażonym zwierzęciu, wraz z odchodami pozostawia na skórze, sierści, wełnie patogeny, które szybko wysychając, stanowią składnik pyłu i kurzu na sierści zwierząt żywych, jak i produktów pochodzących od zakażonych zwierząt.

Do zakażenia u ludzi może dochodzić głównie przez wdychanie skażonego aerozolu.Kozia grypa jest to nazwa potoczna nadana przez media zachorowaniom na Gorączkę Q występującym od roku 2007 w Holandii.

Rickettsia slovakia i Rickettsia raoultii (TIBOLA/DEBONEL)

Rickettsja slovakia i Rickettsia raoultii odpowiadają za TIBOLA – Tick-Borne Lymphadenitis, nazywana w Hiszpanii również DEBONEL, od Dermacentor-Borne Necrosis – Erythema Lymphadenopathy.

Nowa propozycja nazwania tej choroby to SENLAT -Scalp Eschar and Neck Lymph Adenopathy. TIBOLA jest riketsjozą opisaną po raz pierwszy we Francji.

Opisano przypadki jej występowania w Hiszpanii, Portugalii, na Węgrzech, w Austrii, Słowacji, Słowenii, Rumunii, Chorwacji, Bułgarii i w Polsce.

Zakaża kleszcz Dermacentor reticulatus, który stosunkowo rzadko atakuje ludzi, częściej psy. Jego aktywność wyprzedza wiosną I. ricinus, rozpoczyna żerowanie już w maju. Ukłucie kleszcza powoduje powstanie strupa na głowie i odczynowego powiększenia węzłów chłonnych.

Bartonelloza

Bartonella spp. to bakterie wewnątrzkomórkowe, wykazujące powinowactwo do erytrocytów oraz komórek nabłonka naczyń krwionośnych.

Bakterie przenoszone są przez pchły, wszy, a także kleszcze, które żywią się krwią zakażonych ssaków i wykazują ścisłą preferencję przenoszonego gatunku bakterii, jak i rezerwuaru. Odnaleziono obecność B.

henselae w kleszczach, jednak jak dotąd nie opisano przypadku zachorowania po pokłuciu przez kleszcze w Polsce.

Groźne choroby przenoszone przez kleszcze

Wiosna w pełni, nareszcie możemy cieszyć się słońcem, co za tym idzie – rozpoczął się sezon na kleszcze!

Przyroda rozkwita, drzewa stają się zielone. W lesie możemy już spotkać jeże, niedźwiedzie, borsuki, lisy czy dziki.

Niestety, wśród zwierząt, które obudziły się z zimowego snu, są i stworzenia poważnie zagrażające naszemu zdrowiu.

Mowa o kleszczach.

Kleszcze to pajęczaki z podgromady roztoczy. Znanych jest około 900 gatunków. Nie mają one naturalnych wrogów, dlatego jest ich coraz więcej.

Kleszcze lubią parki liściaste i wysokie trawy. Wbrew panującej opinii, nie spadają na nas z drzew. Wspinają się na wysokość ok. 120-150 cm, bo tam może znajdować się grzbiet ich potencjalnego żywiciela.

Wszystkie kleszcze są pasożytami zewnętrznymi kręgowców, a w trakcie żerowania przenoszą groźne choroby odkleszczowe.

Żyjące w Polsce kleszcze najczęściej przenoszą takie choroby, jak:

  • kleszczowe zapalenie mózgu
  • anaplazmozę
  • babeszjozę
  • tularemię
  • riketsjozę
  • boreliozę

Najgroźniejszą chorobą jest kleszczowe zapalenie mózgu. Można się przeciwko niemu zaszczepić, jednak dawki przypominające trzeba przyjmować co trzy lata.

Objawy choroby pojawiają się w ciągu dwóch tygodni i przypominają grypę. W 70-80 % przypadków zostaje ona zahamowana w pierwszej fazie.

U reszty zakażonych osób wirusy przedostają się do centralnego układu nerwowego, gdzie mogą wywołać zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Anaplazmoza, a dokładnie ludzka anaplazmoza granulocytarna, to choroba, w której bakteria po dostaniu się do organizmu, wędruje z krwią do szpiku kostnego, a tam w białych krwinkach, zaczyna się namnażać.

W 60 % przypadków choroba przebiega bezobjawowo. W pozostałych pojawiają się mało charakterystyczne objawy, które przypominają symptomy grypy: wysoka temperatura, bóle głowy, pocenie się, kaszel czy bóle stawowo-mięśniowe.

U niektórych pacjentów obserwuje się objawy ze strony układu pokarmowego (nudności, bóle brzucha, biegunka), a także zapalenie płuc z zaburzeniem oddychania lub niewydolność nerek czy objawy neurologiczne (np. drgawki).

You might be interested:  Zespół wolfa-hirschhorna – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Babeszjoza (piroplazmoza)
Babeszjoza u części osób przebiega bezobjawowo lub daje objawy podobne do przeziębienia. Pierwsze objawy, takie jak gorączka, dreszcze, złe samopoczucie występują od tygodnia do 6 tygodni od zarażenia, mogą też jednak pojawić się znacznie później.

U osób z grupy szczególnego ryzyka występuje wysoka gorączka ze wstrząsającymi dreszczami i objawy nasilonej niedokrwistości hemolitycznej. Stwierdza się powiększenie śledziony i/lub powiększenie wątroby, a w badaniu morfologii krwi – niedokrwistość, leukopenię i małopłytkowość.

Babeszjoza może mieć szczególnie ciężki przebieg u chorych z zaburzeniami odporności. W grupie największego ryzyka znajdują się:

  • noworodki
  • osoby starsze
  • osoby zakażone HIV/AIDS
  • osoby po usunięciu śledziony
  • osoby cierpiące na choroby układu odpornościowego
  • biorcy przeszczepów
  • osoby po chemioterapii

Tularemia

Tularemia to choroba zakaźna odzwierzęca, przenoszona najczęściej przez gryzonie.

Nosicielami są jednak również kleszcze i to zwłaszcza ich ugryzienia są niebezpieczne.

W miejscu ukąszenia powstają rumieniowate grudki, powiększające się w ciągu dwóch dni, zmieniające w krosty, a następnie we wrzody.

Charakterystyczne dla tularemii jest pojawienie się objawów grypopodobnych po mniej więcej 3-6 dniach. To najczęstsza postać choroby, na szczęście zakażenie przez kontakt z kleszczem rzadko ma przebieg śmiertelny.

Riketsjoza

Charakterystyczne dla niemal wszystkich riketsjoz jest zapalenie naczyń, z którym mogą się wiązać powikłania narządowe – zależnie od tego, które naczynia zostały objęte procesem zapalnym. W najgroźniejszych przypadkach dochodzi do zespołu wykrzepiania wewnątrznaczyniowego, co może zagrażać życiu chorego.

W Polsce riketsje są przenoszone wyłącznie przez kleszcze.

Charakterystyczna dla chorób wywoływanych przez riketsje jest bardzo wysoka temperatura ciała – do 40 stopni C. Ponadto pojawia się krwotoczna, plamista wysypka. Do innych objawów należą także: bóle mięśni, niekiedy wymioty, bradykardia, zaczerwienienie gałek ocznych i zapalenie spojówek. Powstające w naczyniach zakrzepy mogą prowadzić do zgorzeli kończyn.

Borelioza

Bardzo niebezpieczną, najbardziej znaną i najczęściej przenoszoną przez kleszcze chorobą jest borelioza.
Jeśli wystąpi rumień wędrujący, to diagnoza jest prosta, jednak często konieczne są badania w kierunku boreliozy.

Borelioza, bez względu na rodzaj i stopień zaawansowania atakuje tkankę łączną, mięśniową i nerwową. Pierwsze objawy choroby rozwijają się w ciągu 1-3 tygodni od ukąszenia.

Mogą pojawić się objawy skórne tzw. rumień wędrujący – zaczerwienienie o średnicy od kilku do kilkunastu centymetrów, które może być lekko wypukłe, ciepłe, bolesne przy dotyku.

Typowy rumień po ukąszeniu kleszcza jest jaśniejszy od środka.

Rumień wędrujący występuje jednak tylko w ok. 30 %. przypadków boreliozy (u dzieci tylko w 10 %).

Kleszcze przenoszą groźne choroby. Gdzie można je spotkać i co zrobić, gdy nas ugryzą?

Niepozorne z wyglądu kleszcze budzą wstręt oraz lęk. Ich ugryzienie jest bezbolesne, jednak może zakończyć się wielomiesięcznym leczeniem, a nawet utratą życia. Właśnie rozpoczął się sezon wyjątkowej aktywności kleszczy, dlatego powinniśmy odpowiednio zabezpieczyć siebie i swoich bliskich przed ugryzieniem tego pajęczaka.

Kleszcz – co to jest?

Kleszcz to niewielki pajęczak z podgromady roztoczy, którego głównym żywicielem są zwierzęta. Nie gardzi on jednak krwią człowieka. Ugryzienie kleszcza może okazać się początkiem poważnych problemów ze zdrowiem.

Kleszcze bytują obecnie nie tylko na łąkach, w leśnych zaroślach lub na terenach podmiejskich. Spotkamy je także w betonowej przestrzeni miast np. w parkach i na skwerach. Ich populacja stale się zwiększa, co ma związek m.in. z coraz cieplejszymi zimami.

Pajęczaki te występują na całym świecie. Z ponad 900 gatunków kleszczy 19 żyje w Polsce.

Anatomia kleszcza umożliwia mu niepostrzeżony atak na żywiciela – ugryzienie kleszcza nie boli i może być przez dłuższy czas niezauważone ze względu na niewielkie rozmiary pajęczaka. Żerujący kleszcz pobiera krew żywiciela, zwiększając rozmiary swojego odwłoka, a gdy nasyci głód, odpada od ciała i trawi spożyty posiłek.

Aby przyczepić się do ciała żywiciela, kleszcz przecina naskórek, a następnie umieszcza w otworze swój aparat gębowy. Ugryzienie jest bezbolesne, bo w ślinie kleszcza znajduje się substancja znieczulająca. W Polsce bytują przede wszystkim kleszcz pospolity i kleszcz łąkowy.

Jak wygląda kleszcz?

Kleszcze różnią się wyglądem w zależności od stadium swojego rozwoju. W stadium larwalnym są niewiele większe od główki szpilki, dlatego trudno dostrzec je na ciele – możemy pomylić je np. z niewielkim strupkiem lub pieprzykiem.

Kleszcze mają owalny odwłok i 4 pary odnóży. Samce oraz kleszcze w stadium larw i nimf są koloru brązowego lub czarnego. Czerwony odwłok świadczy o tym, że mamy do czynienia z dorosłą samicą kleszcza pospolitego.

Podczas żerowania odwłok kleszcza staje się jasnoszary.

Gdzie może wbić się kleszcz?

Kleszcze poszukują ciepłych, wilgotnych i dobrze ukrwionych miejsc na ciele, dlatego najchętniej wbijają się w skórę pod kolanami, w dołach pachwinowych i pachowych, w okolicy genitaliów, pod biustem oraz w fałdach skórnych. Dość często wbijają się także w owłosioną skórę głowy, za uszami i na szyi.

Choroby przenoszone przez kleszcze

Kleszcze przenoszą wirusy i bakterie, które zagrażają zdrowiu oraz życiu ludzi i zwierząt. Choroby odkleszczowe zagrażają każdemu z nas, bo nie wiemy, czy pajęczak, który wbił się w naszą skórę, jest nosicielem groźnych patogenów. W Europie do najczęściej przenoszonych przez kleszcze chorób zaliczamy boreliozę (choroba z Lyme) oraz kleszczowe zapalenie mózgu.

Borelioza jest chorobą bakteryjną, która przez długi czas może rozwijać się bezobjawowo. Kleszczowe zapalenie mózgu to choroba wywoływana przez wirusy, przed którą możemy się zabezpieczyć, stosując szczepionkę.

W przypadku boreliozy ryzyko zakażenia zmniejsza szybkie oraz właściwe usunięcie kleszcza z ciała; kleszczowym zapaleniem mózgu możemy zarazić się niezależnie od tego, jak długo kleszcz pozostaje przyczepiony do naszego ciała.

Ważne: po usunięciu kleszcza z ciała, powinniśmy go zabezpieczyć oraz zanieść do laboratorium, które wykona badania w kierunku obecności szkodliwych patogenów. Pozwala to na wczesne rozpoczęcie leczenia.

Jakie są objawy boreliozy?

Objawy boreliozy są niespecyficzne, bo bakterie atakują różne narządy i układy. O zakażeniu świadczy tzw. rumień wędrujący, który pojawia się na skórze, zwiększając swoją wielkość.

Przypomina on wyglądem tarczę strzelniczą z charakterystycznym zaczerwienionym środkiem oraz jasnymi obręczami z ciemniejszymi obwódkami. Rumień nie zawsze występuje, co utrudnia diagnostykę. O zakażeniu boreliozą mogą świadczyć m.in.

nawracające bóle stawów, objawy neurologiczne, ogólne złe samopoczucie, osłabienie, stan podgorączkowy lub gorączka, objawy grypopodobne, zaburzenia w funkcjonowaniu serca, bóle głowy.

Kleszczowe zapalenie mózgu – co to za choroba?

Objawy kleszczowego zapalenia mózgu mogą początkowo przypominać objawy grypy lub przeziębienia. Z czasem pojawiają się poważne objawy neurologiczne, które są spowodowane namnażaniem się wirusa. O kleszczowym zapaleniu mózgu mogą świadczyć m.in. sztywność karku, ból głowy, zaburzenia świadomości, wysoka gorączka, zaburzenia równowagi, drgawki.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *