Norowirusy – przyczyna zakażeń przewodu pokarmowego

Wirus łatwo się szerzy w otoczeniu chorego, dlatego często dochodzi do endemicznej biegunki np. podczas sezonu urlopowego w miejscowościach wypoczynkowych czy wśród personelu wojskowego na misjach.

W Polsce zakażenia wirusowe, w tym norowirusowe, to jedna z najczęstszych przyczyn zakażeń pokarmowych: w 2017 r. – 55563, a w 2018 r. ‒ 48577 przypadków.

Norowirusy co to jest?

  • Norowirusy należą do rodziny kalicywirusów (Caliciviridae ), do której są też zaliczane sapowirusy, wywołujące ostre biegunki głównie u dzieci.
  • Norowirusy powodują ostre wirusowe zapalenie żołądka i jelit – jedną z najczęstszych chorób na świecie, często nieprawidłowo nazywaną grypą żołądkową, gdyż nie wywołuje jej wirus grypy.
  • Zachorowania występują przez cały rok, ale w klimacie umiarkowanym dochodzi do ich wzrostu między listopadem a kwietniem (niekiedy wirusy są określane jako winter vomiting disease, czyli „zimowa choroba żołądka” albo „zimowe wymioty”).
  • Norowirusy – przyczyna zakażeń przewodu pokarmowego

Norowirusy objawy

Objawy pojawiają się od 24 do 48 godzin po ekspozycji na norowirus, ale mogą wystąpić też w czasie od 12 do 72 godzin. W większości chorych utrzymują się w ciągu 1 do 3 dni, jednak mogą trwać dłużej. Objawy zwykle pojawiają się nagle.

Najczęstsze objawy norowirusa to:

  • wymioty (częstsze niż w przypadku zapalenia żołądka i jelit wywołanym przez inne wirusy);
  • wodnista biegunka (zwykle umiarkowana ‒ około czterech do ośmiu stolców w ciągu 24 godzin),
  • nudności,
  • ból brzucha.

Inne objawy to:

  • gorączka,
  • ból głowy,
  • bóle mięśniowe,
  • złe samopoczucie.

Towarzyszące zakażeniu wirusem wymioty czy biegunka mogą doprowadzić do odwodnienia organizmu, szczególnie u małych dzieci, osób starszych i osób z innymi chorobami.

Objawy odwodnienia obejmują:

  • zmniejszenie częstości oddawania moczu,
  • suchość w ustach i gardle,
  • zawroty głowy podczas wstawania.

Dzieci, które są odwodnione, mogą płakać bez łez, mogą być wyjątkowo śpiące lub marudne, nie moczą pieluszki lub nie oddają moczu przez 3 lub więcej godzin.

Norowirusy zarażenie

Zakażenia dotyczą wszystkich grup wiekowych. Są częstą przyczyną zachorowań:

  • osób pracujących i przebywających w dużych skupiskach ludzi (m.in. w przedszkolach, szkołach, domy opieki społecznej),
  • personelu medycznego,
  • podróżnych,
  • osób z obniżoną odpornością,
  • w restauracjach, podczas imprez cateringowych.

Zakażenie norowirusami jest szczególnie groźne w przypadku niemowląt i młodszych dzieci, osób osłabionych innymi chorobami oraz osób w starszym wieku.

Norowirusy rozprzestrzeniają się bardzo łatwo i szybko. Do zakażenia dochodzi w wyniku kontaktu z:

  • chorymi, np. przez podanie ręki, poprzez opiekę nad osobą chorą lub dzielenie się jedzeniem lub jedzenie z tych samych naczyń;
  • powierzchniami lub przedmiotami zanieczyszczonymi wydalinami z norowirusem (dotykanie zanieczyszczonych powierzchni, toalety, bielizny, mebli, a następnie wkładanie niemytych dłoni do ust),
  • zanieczyszczoną wirusem żywnością,
  • skażoną wodą (także z basenów kąpielowych).

Do zakażenia norowirusem wystarcza śladowa ilość materiału zakaźnego ‒ 10–100 cząstek wirusa. Źródłem zakażenia są przede wszystkim osoby chore, które wydalają olbrzymią liczbę cząstek wirusowych.

Okres największej zaraźliwości przypada na czas występowania objawów zakażenia (wydalanie norowirusa w kale jest maksymalne w ciągu pierwszych 24 do 48 godzin). Czas wydalania wirusa wynosi około dwóch tygodni po ustąpieniu objawów. U osób z obniżoną odpornością i dzieci wirusowe wydalanie w kale może utrzymywać się znacznie dłużej .

Do rozprzestrzeniania się infekcji może również dochodzić przez unoszące się w powietrzu kropelki wymiocin zawierające cząsteczki wirusa, osiadające na powierzchni przedmiotów.

Do pokarmów powszechnie powiązanych z transmisją zakażeń należą: warzywa liściaste, świeże owoce i skorupiaki, w tym ostrygi, a także sałatki, kanapki, rozmrożone owoce i warzywa.

Norowirusy diagnostyka

Norowirus jest zwykle diagnozowany na podstawie dokładnego wywiadu oraz zbadania pacjenta. Badania laboratoryjne nie są przeprowadzane rutynowo. Zakażenie norowirusem należy podejrzewać u pacjentów z wymiotami i/lub biegunką trwających od 48 do 72 godzin.

Testy laboratoryjne są wykorzystywane przez laboratoria do wykrywania epidemii i monitorowania skuteczności interwencji w celu przerwania rozprzestrzeniania się wirusa.

Norowirusy leczenie

Nie ma specjalnego sposobu leczenia poza przyjmowaniem dużych ilości płynów utraconych w wyniku biegunki czy wymiotów. Nie stosuje się też antybiotyków https://www.medicover.pl/o-zdrowiu/antybiotyki-4-zasady-stosowania,188,n,168. W określonych przypadkach lekarze zlecają środki przeciwwymiotne.

Norowirusy – przyczyna zakażeń przewodu pokarmowego

Wymioty a picie

Wymioty nie stanowią przeciwwskazania do podawania płynów. Podaje się nie tylko wodę, lecz także dostępne bez recepty doustne płyny nawadniające. Chodne płyny należy podawać często, małymi porcjami (np. 5 ml co 2‒3 minuty). Jeżeli wymioty utrzymują się pomimo doustnego nawadniania, koniczne jest nawadnianie dożylne.

Oprócz wody i specjalnych płynów do nawadniania można stosować m.in. herbatę, musy i kompoty jabłkowe, zupy (najlepiej lekko posolone).

Nie należy natomiast stosować mleka, coli, soków owoców i napojów gazowanych czy rosołu.

Norowirusy a dieta

U dorosłych z ostrym wirusowym zapaleniem żołądka i jelit nie zaleca się przestrzegania żadnej specjalnej diety i eliminacji jakichkolwiek produktów z diety. Chory powinien jeść to, na co ma ochotę i co jest dobrze tolerowane przez organizm, w małych porcjach (mniejsze posiłki mogą rzadziej wywoływać wymioty), ale często.

U dzieci normalne żywienie należy wznowić nie później niż mniej więcej 4 godziny od rozpoczęcia nawadniania. W przypadku niemowląt karmionych piersią i karmionych mlekiem modyfikowanym zaleca się kontynuację dotychczasowego karmienia.

Starszym dzieciom można bez ograniczeń podawać np. gotowane ziemniaki, ryż, kaszki zbożowe, chude mięso oraz jogurt, owoce i warzywa.

  1. Wspomagająco można stosować probiotyki (tylko szczepy o udokumentowanej skuteczności), czyli leki, w skład których wchodzą żywe bakterie podobne do tych z flory fizjologicznej.
  2. Należy jednak pamiętać, że na pierwszym etapie leczenia (zwykle przez 4–6 godzin) choremu powinno się podawać wyłącznie specjalnie do tego celu skomponowany doustny płyn nawadniający, aby wyrównać straty wodno-elektrolitowe.
  3. Objawy mijają na ogół bez powikłań.
  4. Przebycie zachorowania nie chroni przed następnym zachorowaniem.
  5. Postępowanie w leczeniu zakażenia szerzej omówiono w artykule na temat grypy żołądkowej. 

Norowirusy zapobieganie

  • Przede wszystkim należy bardzo dokładnie myć ręce wodą z mydłem, szczególnie po skorzystaniu z toalety lub zmianie pieluch, zawsze przed jedzeniem, przygotowywaniem jedzenia, przyjęciem leku lub podaniem komuś innemu.
  • Bardzo dokładnie należy myć owoce i warzywa przed ich przygotowaniem i zjedzeniem, gotować ostrygi i inne skorupiaki przed ich zjedzeniem.
  • Zalecane jest również stosowanie środków antyseptycznych (do rąk) oraz dezynfekcji powierzchni, które mogły zostać zanieczyszczone wirusem, czyli przede wszystkim toalet i umywalek.
  • Należy pamiętać, że norowirusy są stosunkowo odporne na temperaturę (zarówno na zamrażanie, jak i obróbkę cieplną; temperatura 60°C inaktywuje norowirusy dopiero po 30 minutach), dezynfekcję chlorem (poniżej 6,25 mg/l do 30 minut); norowirus nie jest zabijany przez alkohol lub standardowe środki czyszczące.
You might be interested:  Rzęsistkowica – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie, powikłania

Osoby zarażone nie powinny przygotowywać żywności dla innych osób przynajmniej przez dwa dni po ustąpieniu objawów. Nie powinny także prowadzić zbioru, produkcji czy sprzedaży żywności.

Żywność, która mogła być zanieczyszczona norowirusem, należy wyrzucić.

Woda i gleba na obszarach upraw rolniczych nie powinny być zanieczyszczone fekaliami, a uprawy nie mogą być nawożone fekaliami ludzkimi.

Obecnie nie ma szczepionki zapobiegającej zakażeniom norowirusami. Częsta rekombinacja między szczepami wirusa przyczynia się do szybkich zmian jego różnorodności genetycznej; wiele rekombinantów jest równie zakaźnych i zjadliwych jak szczepy prototypowe.

Źródła:

https://gis.gov.pl/zdrowie/podstawowe-informacje-dotyczace-norowirusow-cz-2/

https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-wirusowe/157364,biegunka-wirusowa

https://podyplomie.pl/wiedza/wielka-interna/847,wirusowe-zapalenie-zoladka-i-jelit

http://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2018/Ch_2018.pdf

Kramer A., Schwebke I., Kampf G. Jak długo patogeny szpitalne mogą przetrwać na powierzchniach nieożywionych? Przegląd systematyczny. BioMed Central: Choroby zakaźne. 2006.

Dowiedz się więcej

Norowirusy w środowisku i żywności – nowe zagrożenie?

http://www.medycynawet.edu.pl/images/stories/pdf/pdf2007/042007/200704s03790383.pdf

Norowirusy – taktyka rozprzestrzeniania się

http://static.epnp.pl/public/images_repository/pliki_uczelni/

Zmiennoœæ genetyczna i rekombinacje norowirusów

http://www.medycynawet.edu.pl/images/stories/pdf/pdf2011/122011/201112802807.pdf

Kał – Rota Adeno i Norowirusy (antygeny)

poniedziałek, 25 listopada, 2019

Norowirusy – przyczyna zakażeń przewodu pokarmowego

Ostre biegunki wirusowe stanowią istotny problem zdrowotny w krajach rozwiniętych i rozwijających się. Są one jedną z najczęstszych dolegliwości w okresie wczesnego dzieciństwa.

Mogą mieć różną postać – od bezobjawowej z nudnościami oraz bólami brzucha aż do pełnoobjawowej, której towarzyszą wymioty, biegunka oraz ogólne osłabienie. Są one szczególnie niebezpieczne u małych dzieci, osób starszych oraz osób z zaburzeniami odporności.

Okres jesienno-zimowy to czas w którym występuje największe nasilenie infekcji wirusami chorobotwórczymi. Do najczęstszych przyczyn biegunek pochodzenia wirusowego należą infekcje rota- , adeno- i norowirusami. 

Rotawirusy

Rotawirusy to małe kuliste wirusy należące do rodziny Reoviridae wywołujące stan zapalny żołądka i jelit. Tworzą one 7 oddzielnych grup antygenowych (A – G), z których dla ludzi zaraźliwe są A, B i C (najpowszechniejsza jest grupa A – jest przyczyną ok. 90% biegunek o etiologii rotawirusowej).

Są najczęstszą przyczyną ostrych biegunek u niemowląt i dzieci do 2 roku życia. Okres wylęgania infekcji rotawirusowej wynosi 2-4 dni, a choroba zwykle trwa 4-10 dni (sporadycznie może się przedłużać do kilku tygodni). Do zakażenia może dojść drogą fekalno-oralną, drogą kropelkową oraz przez kontakt z zakażonymi powierzchniami.

Główne objawy zakażenia rotawirusami to:

  • wodnista biegunka
  • wymioty
  • gorączka
  • śluz w stolcu
  • ból głowy
  • skurcze w okolicy brzucha
  • w ciężkich przypadkach może dojść do odwodnienia organizmu oraz zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej

Zakażenie ma często przebieg epidemiczny i zachodzi w  skupiskach dzieci: żłobkach i przedszkolach. W klimacie umiarkowanym zachorowania wywołane przez rotawirusy mają charakter sezonowy i osiągają swój szczyt jesienią i zimą.

Ludzki organizm wytwarza odporność po każdej infekcji wywołanej tą grupą wirusów, dlatego zakażenia rotawirusowe są rzadkie u dorosłych i najczęściej mają łagodny przebieg.

Adenowirusy

Adenowirusy są szeroko rozpowszechnione w przyrodzie i są przyczyną chorób układu oddechowego, oczu oraz przewodu pokarmowego. Zakażenia adenowirusami stanowią aż 13% wszystkich infekcji wirusowych u człowieka. Do zakażenia może dojść drogą fekalno-oralną lub drogą kropelkową.

Sporadycznie źródłem zakażenia może być zanieczyszczona woda. Ludzkie adenowirusy podzielono na 6 grup (A-F).  Stanowią one drugi (zaraz po rotawirusach) czynnik etiologiczny biegunek u niemowląt i dzieci do 2 roku życia. Okres wylęgania infekcji adenowirusowej wynosi 1-2 dni, a choroba zwykle ustępuje po 11-14 dniach.

Główne objawy zakażenia adenowirusami to:

  • wodnista biegunka, bez krwawych podbiegnięć
  • wymioty
  • gorączka
  • śluz w stolcu
  • tkliwość brzucha

W przeciwieństwie do zakażeń rotawirusami rzadkie są infekcje  w obrębie jednej rodziny. Zakażenie zazwyczaj ma charakter samoograniczający się i nie wykazuje sezonowości.

Norowirusy

Norowirusy należą do rodzaju Caliciviridaeto. Uznawane są za wiodącą przyczynę występowania nieżytu żołądka i jelit na świecie – wywołują około 90% zakażeń niebakteryjnych na świecie. Norowirusy określa się czasem skrótem SRSV (small round structured viruses).

Często używa się także terminu winter vomiting disease (dosłownie „zimowa choroba żołądka” albo „zimowe wymioty”), ponieważ w klimacie umiarkowanym zachorowania wywołane przez norowirusy mają charakter sezonowy i osiągają swój szczyt zimą.

Do zakażenia może jednak dojść o dowolnej porze roku. 

Norowirusem można zarazić się przez kontakt z zarażoną osobą, przez kontakt z powierzchniami lub przedmiotami skażonymi cząsteczkami wirusa.

Źródłem zakażenia może być zanieczyszczona woda (pitna, w basenie), ale również świeże (lub mrożone) warzywa i owoce nie poddane obróbce cieplnej, które mogły ulec zakażeniu norowirusem na etapie zbioru, skupu lub produkcji. Często źródłem infekcji są ostrygi.

Okres wylęgania infekcji norowirusowej wynosi 1-2 dni, a choroba zwykle trwa od 24 do 60 godzin, natomiast u małych dzieci może przedłużyć się do 7 dni.

Pierwszym objawem zakażenia norowirusem jest zwykle nagły atak mdłości, po którym następują wymioty i wodnista biegunka. U niektórych osób mogą się także pojawić: niewysoka gorączka, bóle głowy, skurcze żołądka i bóle kończyn.

U małych dzieci i osób starszych może dojść do odwodnienia organizmu oraz zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej.

Po zachorowaniu ludzki organizm wytwarza odporność, która utrzymuje się  zaledwie 14 tygodni, dlatego infekcja wywołana norowirusami może wystąpić wielokrotnie.

Do zakażenia norowirusami dochodzi najczęściej w dużych skupiskach ludzi, ponieważ wirus bardzo łatwo przenosi się z człowieka na człowieka. 

Oferowany przez nasze laboratorium test jest immunochromatograficznym testem jakościowym służącym do wykrywania antygenów norowirusów, adenowirusów  i rotawirusów w próbce kału.

Umożliwia on szybką wstępną diagnostykę zakażenia rotawirusami, adenowirusami i/lub norowirusami, a tym samym wdrożenie właściwego postępowania terapeutycznego w krótkim czasie, co jest bardzo istotne w przypadku małych dzieci i osób starszych.

Należy jednak pamietać, że ostateczna diagnoza powinna być dokonywana wyłącznie przez lekarza  w oparciu o stan kliniczny pacjenta oraz wyniki testów laboratoryjnych.

Pobranie materiału: Kał przeznaczony do pobrania materiału powinien zostać oddany na czysty papier toaletowy. Nie powinno się oddawać kału do muszli klozetowej, ponieważ woda i mocz mogą spowodować zanieczyszczenie próbki, a środki chemiczne mogą interferować w oznaczeniu.

You might be interested:  Polipowatość rodzinna (polipowatość jelita grubego)

Porcję kału wielkości orzecha laskowego należy pobrać z różnych miejsc tej samej próbki kału za pomocą łopatki dołączonej do specjalnego jednorazowego opakowania. Ze względu na możliwość fermentacji, standardowy pojemnik na kał, powinien być wypełniony najwyżej do 2/3 jego pojemności.

Pobrane próbki kału należy dostarczyć do laboratorium możliwie jak najszybciej od momentu pobrania (w ciągu 2 godzin).

Czas oczekiwania na wynik: 1 dzień roboczy

« Wróć do listy terminów

Biegunka

Biegunka jest częstym objawem zaburzeń czynności układu pokarmowego.

U większości osób dorosłych niegroźne epizody biegunki występują kilka razy w roku. Zazwyczaj mają one ostry przebieg i ustępują samoistnie w ciągu kilku dni, powodując jedynie przejściowy dyskomfort.

Jednak ciężka ostra biegunka lub biegunka przewlekła (trwająca kilka tygodni lub dłużej) może być niebezpieczna, szczególnie dla małych dzieci i osób starszych.

Może ona spowodować odwodnienie i zaburzenia równowagi elektrolitowej i czasami wymaga leczenia szpitalnego.

Przyczyną ostrej i przewlekłej biegunki może być wiele chorób zakaźnych i niezakaźnych.

Infekcje wirusowe, bakteryjne i pasożytnicze mogą powodować biegunkę trwającą kilka dni do kilku tygodni, jednak w niektórych przypadkach u osób z upośledzeniem odporności (zakażonych wirusem HIV, chorych na AIDS, z nowotworem lub chorych po przeszczepach) może ona przejść w biegunkę przewlekłą.

Te źródła biegunki są zakaźne, ponieważ w kale chorego znajdują się wirusy, bakterie lub pasożyty, które przenoszone są na drodze kontaktu ustnego z zakażoną powierzchnią. Najczęstszym sposobem zakażenia jest spożycie zakażonej potrawy lub wypicie zakażonej wody.

Osoby wyjeżdżające poza granicę często narażone są na większe ryzyko infekcji wirusowej, bakteryjnej lub pasożytniczej szczególnie, jeżeli podróżują do krajów rozwijających się.

Chorobę może wywołać nawet kostka lodu zrobionego z zakażonej wody, lub jedzenie od sprzedawcy ulicznego. Jeżeli ściśle nie przestrzega się zasad higieny (w szczególności dokładnego mycia rąk), osoba zakażona może zarażać osoby w swoim otoczeniu.

Stanowi to szczególny problem w domach, gdzie przebywają zakażone niemowlęta, w ośrodkach opieki dziennej i domach spokojnej starości.

Czasami udaje się stwierdzić, co wywołało zakażenie bakteryjne lub pasożytnicze w danej grupie (na przykład posiłek w tej samej restauracji czy dana potrawa na pikniku). Bywa również, że infekcja spowodowane jest korzystaniem z zakażonego źródła wody.

Częste przyczyny ostrej biegunki:

Pasożyty: najczęściej spotykane są: ogoniastek jelitowy (Giardia lamblia), pełzak czerwonki (Entamoeba histolytica) oraz Cryptosporidium parvum. Są to organizmy jednokomórkowe występujące w strumieniach górskich i jeziorach całego świata. Mogą one zakażać baseny, łaźnie, a czasami również ujęcia wody pitnej.

Czasami przyczyną zakażenia mogą być również pasożyty takie jak obleńce czy tasiemce.W innych częściach świata, a w szczególności w krajach rozwijających się, dużo częściej występują bakterie patogenne oraz wiele rodzajów pasożytów, takich jak płazińce, obleńce, tęgoryjce i przywry.

Podróżni zazwyczaj zarażają się poprzez spożycie pokarmu lub napoju, w którym znajdują się jaja pasożytów, jednak niektóre z pasożytów dostają się do organizmu przez skórę.

Wirusy: najczęstszą przyczyną silnej biegunki u dzieci jest rotawirus. Inne wirusy powodujące biegunkę to wirus Norwalk, norowirus (zwany również wirusem Norwalk-podobnym), adenowirus, kalciwirus, cytomegalowirus (CMV) oraz HIV.

Wirusy Norwalk i Norwalk-podobne na statkach wycieczkowych wielokrotnie powodowały zapalenia żołądkowo-jelitowe.

Wirusy te są również częstą przyczyną występowania zapalenia żołądkowo-jelitowego w domach opieki, szkołach, jednostkach wojskowych oraz innych skupiskach ludzkich.

Bakterie:

  • Salmonella – często występuje w surowych jajach kurzych, drobiu oraz u gadów hodowanych w domu.
  • Shigella – występuje w pożywieniu i wodzie zanieczyszczonej odchodami
  • Campylobacter – występuje w surowym lub niedogotowanym mięsie drobiowym
  • Pałeczka okrężnicy (Escherichia coli 0157:H7) – występuje w surowej lub niedogotowanej wołowinie. Wywołuje krwawą biegunkę i może prowadzić do zespołu hemolityczno-mocznicowego (niszczenie krwinek czerwonych i niewydolność nerek).
  • Clostridium difficile – może wystąpić w wyniku przebytego leczenia antybiotykami
  • Inne: gronkowiec złocisty oraz szczepy Yersinia i Vibrio.

Niektóre zatrucia są wywoływane nie tylko po przez zakażenie bakteryjne, ale również przez toksyny produkowane przez bakterie. Objawy wówczas występują po zjedzeniu toksyn, sytuacja taka ma miejsce w przypadku następujących bakterii:

  • Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty)
  • Bacillus cereus

Ostra biegunka może być również wynikiem leczenia antybiotykami o szerokim spektrum działania lub innymi lekami, których działaniem niepożądanym może być biegunka.

Leczenie antybiotykiem może doprowadzić do zniszczenia prawidłowej flory bakteryjnej, czyli   “dobrych” bakterii obecnych w układzie pokarmowym, które wspomagają trawienie i stanowią ochronę przed bakteriami groźnymi dla zdrowia.

Ograniczenie rozrostu prawidłowej flory bakteryjnej powoduje łatwiejszy dostęp i warunki namnażania się patogenów. Toksyna wytwarzana przez bakterię Clostridium difficile często jest przyczyną biegunki będącej wynikiem leczenia antybiotykiem.

Niezakaźne rodzaje biegunki to zazwyczaj biegunka przewlekła, biegunka, która trwa co najmniej kilka tygodni, biegunka sporadyczna oraz biegunka, która występuje naprzemiennie z zaparciem. Przyczyną może być:

  • Stan zapalny jelit, jak np. w chorobie Crohna
  • Zaburzenie pracy jelit, jak np. w zespole jelita drażliwego
  • Zaburzenia wchłaniania, jak np. mukowiscydoza
  • Przebyta operacja żołądka lub pęcherzyka żółciowego (może powodować zmianę w czasie przemieszczania się pokarmu w układzie trawiennym)
  • Nietolerancje pokarmowe, jak np. nietolerancja laktozy lub celiaki
  • Chemioterapia lub naświetlania podbrzusza i przewodu pokarmowego
  • Choroby układu dokrewnego, jak cukrzyca, czy choroby tarczycy
  • Stosowanie środków na przeczyszczenie
  • Przyczyny o podłożu psychologicznym, np. stres.

Biegunka charakteryzuje się częstym oddawaniem luźnych stolców, któremu może towarzyszyć ból w podbrzuszu, skurcze, nudności i zmęczenie. Czasami w stolcu znajduje się krew lub śluz.

Lekarz powinien porozmawiać z pacjentem na temat jego dolegliwości. Częstość, ilość i konsystencja oddawanego stolca różnią się osobniczo.

Zależą one od przemiany materii, diety, aktywności fizycznej, ilości spożywanych płynów, przyjmowanych leków, a nawet poziomu stresu.

Lekarz stara się określić czy w trybie życia pacjenta zaszły zmiany, które mogą świadczyć o stanach klinicznych powodujących biegunkę. Na podstawie uzyskanych informacji lekarz decyduje, które badania laboratoryjne należy wykonać u danego pacjenta.

Przykładowe pytania, które mogą zostać zadane pacjentowi:

  • Jak często następuje wypróżnienie?
  • Od kiedy trwa biegunka?
  • Jaka jest konsystencja, kolor i przybliżona objętość oddawanego stolca?
  • Czy w stolcu występuje krew lub śluz?
  • Jakie objawy towarzyszą biegunce: ból w podbrzuszu, nudności, gorączka, ból głowy, zmęczenie?
  • Jakie potrawy i gdzie pacjent ostatnio spożywał?
  • Gdzie pacjent przebywał na kempingu? Czy było to za granicą?
  • Czy w najbliższym otoczeniu pacjenta (rodzina, znajomi, współpracownicy) ktoś choruje?
  • Czy pacjent był ostatnio leczony antybiotykami?
You might be interested:  Łysienie androgenowe u kobiet – przyczyny i leczenie łysienia androgenowego typu żeńskiego

Badania laboratoryjneJeżeli biegunce nie towarzyszą powikłania i przechodzi samoistnie w ciągu kilku dni, lekarz nie musi szukać jej przyczyny.

Jednak w przypadku, gdy biegunka jest silna, w stolcu obecna jest krew lub śluz, lub nasilenie biegunki nie zmniejsza się, lekarz może zlecić wykonanie jednego lub kilku z poniżej wymienionych badań szczególnie, jeżeli pacjent podróżował poza granicę lub spożywał pokarmy lub napoje, które spowodowały podobne objawy u innych.

Badania te to między innymi:

  • Badania parazytologiczne kału. Ocena próbki kału pod mikroskopem, w kierunku obecności pasożytów oraz ich jaj.
  • Krwinki białe w stolcu (mogą pojawić się w przypadku infekcji bakteryjnej). Tłuszcz w stolcu (może występować w zaburzeniach wchłaniania).
  • Posiew kału (w celu wykrycia patogennych bakterii w przewodzie pokarmowym)
  • Oznaczenie antygenów ogoniastka jelitowego, cryptosporidium i pełzaka czerwonki. Badania te pozwalają wykryć struktury białkowe pasożytów. W przypadku wymienionych tu pasożytów badanie antygenów jest bardziej czułe i swoiste niż badanie parazytologiczne kału.
  • Badania w kierunku alergii i nietolerancji pokarmowych (jak badanie nietolerancji laktozy)
  • Badania w kierunku celiakii, takie jak oznaczenie przeciwciał antyendomyzjalnych i przeciwciał przeciwko gliadynie
  • Oznaczenie przeciwciał przeciw pasożytom. Badanie to nie pozwala wykryć obecnego zakażenia, jednak może dostarczyć informacji odnośnie infekcji przewlekłych lub przebytych w przeszłości, szczególnie, jeżeli istnieje podejrzenie występowania rzadkiej odmiany zakażenia.
  • Szybki test antygenowy na obecność rotawirusa
  • Badanie w kierunku obecności toksyn Clostridium difficile, Jest to szybki test mający na celu wykrycie zakażenia Clostridium difficile poprzez wykrycie w organizmie obecności toksyn wytwarzanych przez te bakterie
  • Oznaczenie poziomu elektrolitów. Jeżeli pacjent jest odwodniony, lekarz może zlecić wykonanie badania krwi, aby sprawdzić czy nie została zaburzona równowaga elektrolitowa
  • Biopsja jelita cienkiego (rzadko), w celu wykrycia objawów zakażenia pasożytniczego
  • Badania poza laboratorium
  • Endoskopia, sigmoidosopia lub kolonoskopia – w celu dokładnego obejrzenia poszczególnych odcinków przewodu pokarmowego.

Najlepszym sposobem zapobiegania bakteryjnym, pasożytniczym lub wirusowym infekcjom układu pokarmowego jest unikanie wody i pokarmów, które mogą być zakażone oraz przestrzeganie zasad higieny, takich jak mycie rąk.

Produkty spożywcze, które mogą być zakażone, jak surowe mięso lub jajka, należy dokładnie gotować.

Nie należy dopuszczać do styczności przygotowywanych potraw (gotowanych i surowych) z powierzchniami, które mogły być zakażone.

Osobom podróżującym do krajów rozwijających się, zaleca się spożywanie wyłącznie wody butelkowanej, napojów gazowanych i potraw przyrządzanych na gorąco. Należy unikać świeżych warzyw i owoców i spożywać jedynie takie, które można obrać samodzielnie.

Nie zaleca się kupowania gotowych potraw u sprzedawców ulicznych.

Jeżeli ktoś ze współmieszkańców przechodzi infekcję z biegunką, zaleca się dokładne mycie rąk i powstrzymanie się od przyrządzania potraw i napojów dla innych osób do momentu ustąpienia zakażenia.

Zakażenia pasożytnicze oraz bakteriami patogennymi monitoruje się na poziomie danej społeczności.

O ile infekcja nie jest związana z odbytymi podróżami, służby sanitarne starają się ustalić jej pochodzenie, aby móc wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze.

Jeżeli na przykład zakażenie jest wynikiem spożycia posiłku w restauracji lub korzystania z zakażonego ujęcia wody, podejmuje się odpowiednie kroki aby nie dopuścić do rozprzestrzenienia się infekcji.

Jeżeli biegunka przebiega bez powikłań i samoistnie ustępuje w ciągu kilku dni, leczenie może nie być konieczne. Większość bakteryjnych zakażeń przewodu pokarmowego u osób zdrowych przechodzi samoistnie.

W niektórych przypadkach, antybiotyki mogą wręcz przedłużyć okres powstawania patogenu i powodować, że bakterie pozostaną w organizmie pacjenta nawet przez kilka miesięcy (tzw. nosicielstwo). U osób chorych np.

na raka lub zakażonych HIV, stosuje się czasem kurację antybiotykową, ponieważ ich organizm nie jest w stanie samodzielnie zwalczyć infekcji.

W przypadku, gdy biegunka jest silna, krwista, z zawartością śluzu i/lub trwa od kilkunastu dni do dwóch tygodni, lekarz może zlecić wykonanie badań mających na celu wykrycie i leczenie jej przyczyny. Dotyczy to szczególnie osób, które podróżowały za granicę i/lub spożywały posiłki lub napoje, które mogły być zakażone.

W przypadku infekcji wirusowych i wielu zakażeń bakteriami patogennymi, leczenie polega głównie na nawodnieniu pacjenta i uzupełnieniu elektrolitów.

Niemowlęta i osoby silnie odwodnione mogą wymagać krótkiej hospitalizacji, ponieważ nie są w stanie samodzielnie przyjąć ilości płynów wystarczającej do nawodnienia organizmu.

Lekarz prowadzący monitoruje stan zdrowia pacjenta, informuje jak zapobiegać zarażaniu innych osób oraz obserwuje, czy u pacjenta nie występują powikłania.

Większość infekcji pasożytniczych należy leczyć, chociaż niektóre ustępują samoistnie. W przypadku niektórych infekcji bakteryjnych i pasożytniczych leczenia wymaga cała rodzina pacjenta.

Obecnie nie jest dostępny skuteczny lek na cryptosporidium.

Większość chorych z prawidłowo funkcjonującym układem odpornościowym zwalcza infekcję samodzielnie, lecz u osób z upośledzoną odpornością (chorzy na AIDS, zakażeni HIV oraz osoby po przeszczepach) zakażenie może przybrać postać przewlekłą.

Przed przyjęciem dostępnych bez recepty leków przeciwko biegunce należy skonsultować się z lekarzem. Biegunka to jeden ze sposobów, w jaki organizm walczy z zakażeniem. Leki przeciwko biegunce mogą spowolnić ten proces, przedłużyć czas trwania infekcji, a czasami pogorszyć ją.

Leczenie biegunki spowodowanej alergią lub nietolerancją pokarmową, jak na przykład nietolerancja laktozy, polega zazwyczaj na unikaniu tych czynników. Rozpoznanie celiakii wymaga powstrzymania się od spożywania wszelkich pokarmów zawierających gluten.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *