Nowotwory nosa i zatok przynosowych – rak nosa i rak zatok

Nowotwory złośliwe jamy nosowej oraz zatok przynosowych stanowią 3% nowotworów regionu głowy i szyi i 0,5% wszystkich nowotworów złośliwych. Najczęstszym nowotworem w tej lokalizacji jest rak płaskonabłonkowy, zwykle o średnim lub wysokim stopniu zróżnicowania.

Etiologia:

  • Podobnie jak w przypadku innych nowotworów układu oddechowego palenie tytoniu predysponuje do rozwoju raka płaskonabłonkowego jamy nosa i zatok przynosowych. W 10% przypadków rak płaskonabłonkowy rozwija się na podłożu brodawczaka odwróconego (zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego HPV). Innym czynnikiem ryzyka występowania nowotworów złośliwych tej okolicy jest narażenie na:
  • pył drzewny
  • nikiel i chrom
  • substancje chemiczne stosowane: w obróbce skór, przemyśle tekstylnym, obuwniczym oraz w destylarniach alkoholu izopropylowego.

Nowotwory nosa i zatok przynosowych – rak nosa i rak zatok

Objawy:

  • Zatoki przynosowe są strukturami stanowiącymi wolną przestrzeń wypełnioną powietrzem, dlatego nowotwory tej okolicy rzadko dają objawy we wczesnym stadium zaawansowania.
  • Podstawowym i najbardziej charakterystycznym objawem jest: jednostronna niedrożność nosa często z krwistą wydzieliną,
  • Mniej specyficzne dolegliwości: ból twarzy, przekrwienie oraz zaczerwienienie, parestezje oraz zaburzenia czucia twarzy.
  • Nowotwory w tej okolicy rozrastają się przekraczając granice kostne zatok i w ten sposób mogą mieć wpływ na sąsiednie struktury oraz powodować obrzęk lub naciek w obrębie podniebienia twardego, wyrostka zębodołowego szczęki, dziąsła.
  • Oznakami miejscowego szerzenia się choroby są: wytrzeszcz gałki ocznej, podwójne widzenie, łzawienie, utrata zębów, szczękościsk, zaburzenia węchu.
  • Diagnostyka:
  • Rozpoznanie nowotworów jamy nosa i zatok przynosowych we wczesnym stadium zaawansowania – ze względu na początkowe bardzo dyskretne objawy – jest trudne.
  • Zmiany wewnątrz jamy nosa zwłaszcza jednostronne w przewodzie nosowym dolnym oraz środkowym mogą być wykryte i ocenione w warunkach ambulatoryjnych podczas rynoskopii przedniej i badania endoskopowego.

W trakcie badania należy pobrać głęboki wycinek do badania histopatologicznego.

Istotne też jest zwrócenie uwagi na symetrię twarzy, deformacje policzka, wytrzeszcz lub zapadnięcie gałki ocznej, łzawienie. Dużą rolę odgrywa badanie palpacyjne szyi w celu oceny układu chłonnego, w dalszej kolejności poszerzone o badanie USG układu chłonnego szyi.

  1. Tomografia Komputerowa – to podstawowe badanie diagnostyczne w ocenie patologii jamy nosa i zatok przynosowych.
  2. Leczenie:
  3. Rozległy zabieg operacyjny z rekonstrukcją i następowa radio-lub chemioterapia jest standardem leczenia dla zaawansowanych złośliwych nowotworów jamy nosa oraz zatok przynosowych.
  4. Podczas planowania indywidualnego leczenia należy wziąć pod uwagę:
  5. – histologię guza
  6. – stopień zaawansowania narządowego
  7. – radykalność zabiegu chirurgicznego
  8. – ogólny stan zdrowia chorego
  9. – możliwości leczenia skojarzonego
  10. – możliwości rekonstrukcji
  11. – czynniki socjo-ekonomiczne
  12. – oczekiwania chorego
  13. Rokowanie:
  • Z racji uwarunkowań anatomicznych rak zatok obocznych nosa przebiega przez długi czas bezobjawowo i zwykle jest rozpoznawany w stopniu znacznego zaawansowania miejscowego.
  • Przeżycia 5-letnie w grupie nowotworów głowy i szyi – ok. 50%
  • Przeżycia 5-letnie w grupie nowotworów masywu szczękowo-sitowego dla T1-T2 – ok. 50%
  • Przeżycia 5-letnie w grupie nowotworów masywu szczękowo-sitowego dla stopnia zaawansowania narządowego T4 – ok. 9% -15%.

Autorzy: Prof. dr hab. med. Wojciech Golusiński z zespołem, Wielkopolskie Centrum Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie w Poznaniu

Nowotwory jamy nosowej oraz zatok przynosowych – prof. dr hab. med. Wojciech Golusiński z zespołem, WCO was last modified: Listopad 23rd, 2017 by admin

Zatoki nosowe

Rak zatok obocznych nosa jest nieprawidłowym i nieustającym wzrostem chorych komórek nabłonka zatok obocznych nosa. Pojęcie zatok obocznych nosa obejmuje zatoki szczękowe, sitowe, czołowe oraz klinowe. Rak zatok obocznych nosa należy do stosunkowo rzadko występujących nowotworów narządów głowy i szyi. Nieco częściej (niespełna dwukrotnie) chorują mężczyźni.

Nowotwory nosa i zatok przynosowych – rak nosa i rak zatok

Czynniki ryzyka

Czynniki ryzyka raka zatok obocznych nosa nie są jednoznacznie określone, aczkolwiek wydaje się, że znaczenie może mieć narażenie na dym papierosowy, pyły drzewne i niektóre substancje chemiczne.

Objawy

W przypadku raka zatok obocznych nosa objawy wczesne nie występują lub są zbliżone do dolegliwości w przebiegu przewlekłego zapalenia zatok. Powodowane to jest wolnymi przestrzeniami powietrznymi umożliwiającymi bezobjawowy wzrost guza przez długi czas.

Z tego powodu rozpoznanie raka zatok obocznych nosa we wczesnym stopniu zaawansowania należy do rzadkości.

Takie objawy, jak krwawienia z nosa, zatkanie nosa, bóle bez wyraźnej przyczyny, odkształcenie kości twarzy, zaburzenia widzenia czy uszkodzenia neurologiczne, świadczą o znacznym zaawansowaniu miejscowym.

Stadia zaawansowania

W nowotworach narządów głowy i szyi obowiązuje klasyfikacja zaawansowania klinicznego TNM. Określa ona poprzez każdą cechę stopień rozsiania się nowotworu w organizmie.

  • Cecha T – określa wielkość guza, jego umiejscowienie i szerzenie się wewnątrz prawidłowych tkanek.
  • Cecha N – określa wielkość przerzutu w węźle chłonnym oraz ilość zajętych węzłów chłonnych.
  • Cecha M – określa istnienie przerzutów nowotworu w tkankach odległych od początkowego narządu – stopień rozsiania się choroby nowotworowej.
  • Biorąc pod uwagę poszczególne cechy, otrzymujemy stopień zaawansowania tradycyjnie posiadający numery od 0 do IV.

Typy morfologiczne

Mikroskopowo najczęstszym nowotworem tej okolicy jest rak płaskonabłonkowy, zwykle o wysokim (mniej złośliwy) lub pośrednim stopniu zróżnicowania.

Występują też raki gruczołowe (najczęściej w zatoce szczękowej) oraz raki typu nosogardłowego (zwykle w zatoce sitowej, rzadziej szczękowej).

Spośród nowotworów nienabłonkowych zatoki oboczne nosa mogą stanowić punkt wyjścia mięsaków kości, mięsaków tkanek miękkich oraz chłoniaków. Nowotwory te do rozpoznania wymagają diagnostyki i leczenia specyficznego.

Najczęstszym umiejscowieniem raka zatok obocznych nosa jest zatoka szczękowa. Rzadziej punktem rozpoczęcia choroby jest zatoka sitowa, a tylko wyjątkowo zatoka czołowa lub klinowa.

Naturalny przebieg choroby raka zatok obocznych nosa cechuje głównie wzrost miejscowy o różnej szybkości. Przerzuty do węzłów chłonnych szyi są bardzo rzadkie (poza rzadko występującymi rakami typu nosogardłowego), podobnie jak przerzuty odległe.

You might be interested:  Heterochromia oczu (różnobarwność tęczówki) – czy jest groźna, jak się leczy?

Z racji umiejscowienia wzrost nowotworu stosunkowo szybko prowadzi do zajęcia i zniszczenia kości.

W przypadku raka zatoki szczękowej charakterystyczne jest zajęcie struktur sąsiadujących, takich jak oczodół, dół skrzydłowo-podniebienny, dół podskroniowy i wreszcie podstawa czaszki. Zajęcie przez chorobę podstawy czaszki i oczodołu jest także charakterystyczne dla raka zatoki sitowej.

Diagnostyka

Podstawę rozpoznania stanowi badanie mikroskopowe materiału pobranego chirurgicznie z guza. Konieczne jest dokładne badanie lekarskie wraz z oceną giętkim wziernikiem zakończonym kamerą. Standardowym badaniem obrazowym pozostaje tomografia komputerowa.

W przypadkach zaawansowanych, ze stwierdzonym zajęciem struktur sąsiadujących, wartościowym badaniem uzupełniającym w stosunku do tomografii komputerowej jest tomografia rezonansu magnetycznego.

Należy także wykonać rentgenogramy klatki piersiowej pod kątem wykluczenia przerzutów do płuc.

Leczenie

Niezależnie od stopnia zaawansowania raka zatok obocznych nosa leczeniem standardowym jest chirurgia, przy czym zakres zabiegu jest zależny od umiejscowienia i zaawansowania guza. Z racji niskiego ryzyka przerzutów miejscowych nie ma potrzeby wykonywania zapobiegawczo operacji węzłów chłonnych.

Wycięcie węzłów szyi jest uzasadnione jedynie w sytuacji stwierdzenia w badaniu przerzutów. Z racji trudności w mikroskopowej ocenie, czy usunięto całość guza, a także zwykle znacznego zaawansowania miejscowego, praktycznie u wszystkich operowanych chorych istnieją wskazania do uzupełniającej radioterapii. Napromienianie powinno dotyczyć miejsca po usuniętym guzie.

Nie ma potrzeby zapobiegawczo napromieniania układu chłonnego szyi.

W przypadkach niekwalifikujących się do leczenia operacyjnego możliwości lecznicze są ograniczone.

Można rozważać radioterapię łagodzącą jedynie objawy nowotworu po uprzednim wytworzeniu szczeliny w zatoce szczękowej, ale skuteczność tego typu postępowania, nawet w zakresie zmniejszenia dolegliwości, jest ograniczona.

Innym wyborem jest chemioterapia łagodząca objawy, przy czym raki zatok obocznych nosa nie należą do chemiowrażliwych nowotworów.

Po leczeniu

U chorych z nawrotami miejscowymi leczeniem standardowym jest ratująca chirurgia, z reguły nadzwyczaj trudna i wymagająca udziału specjalistycznych zespołów.

W przypadku ponownego wzrostu w okolicy należy wykonać wycięcie węzłów chłonnych szyi, a następnie uzupełniające napromienianie.

Jeśli leczenie operacyjne z powodu nawrotów miejscowych jest niemożliwe do przeprowadzenia, można rozważać chemioterapię łagodzącą jedynie objawy, uwzględniając ograniczoną skuteczność metody.

Rokowanie u chorych na raka zatok obocznych nosa nie jest korzystne. Przeprowadzenie leczenia leczącego z nowotworu, złożonego z chirurgii i uzupełniającej radioterapii, skutkuje 5-letnimi przeżyciami u 40-60% chorych. W pozostałych przypadkach odsetek wieloletnich przeżyć nie przekracza 10%.

Prewencja

Prewencja wtórna w tym raku polega na zapobieganiu przewlekłym stanom zapalnym zatok oraz usuwaniu podejrzanych o nowotwór polipów zatok. Dużą rolę odgrywa tu laryngolog.

Nowotwór złośliwy nosa i rak zatok przynosowych

Nowotwory jamy nosowej i zatok obocznych nosa są nieprawidłowym i niepohamowanym rozrostem komórek nabłonka wyściełającego jamę i zatoki oboczne nosa.

Guzy tej lokalizacji mają najczęściej postać raków czyli nowotworów złośliwych (zaawansowanych).

Dzieje się tak, ponieważ z powodu niecharakterystycznych objawów nowotworów nosa do rozpoznania dochodzi zwykle w stadium znacznego zaawansowania miejscowego, z naciekaniem struktur kostnych.

Nowotwory jamy nosowej i zatok obocznych nosa charakteryzują się skłonnością do ekspansji miejscowej, przy niskiej zdolności do dawania przerzutów drogą naczyń chłonnych i krwionośnych. Nie udało się określić szczegółowo czynników predysponujących do rozwoju raka nosa, jednak wydaje się, że istotne jest narażenie na dym papierosowy, pyły drzewne i różnego rodzaju substancje chemiczne.

Rak nosa

Nowotwory tej lokalizacji przez dłuższy czas nie dają symptomów. Pierwsze symptomy raka nosa i zatok przynosowych są często bardzo dyskretne i mogą zostać łatwo przeoczone. Objawy raka nosa wynikają z naciekania komórek nowotworach poza zatokę nosa.

Należy zwrócić szczególną uwagę na jednostronność objawów.

Przy występowaniu objawów z okolic zatok przynosowych warto zastanowić się, kiedy pojawił się ból i w jakiej pozycji ciała jest on najsilniej odczuwany, czy obecna jest wydzielina z nosa spływająca po tylnej ścianie gardła (jaki jest jej kolor, zapach).

Jakie są objawy raka nosa?

W przypadku zaawansowanego raka nosa najczęściej występują bóle głowy, obecność wydzieliny w nosie, krwawienia z nosa, niedrożność, utrata powonienia, niedopasowanie protezy, rozchwianie zębów, zaczerwienienie skóry policzka, obrzęk i deformacja policzka, szczękościsk, wytrzeszcz gałki ocznej. Przerzuty raka nosa do węzłów chłonnych występują rzadko i na późnym etapie zaawansowania choroby nowotworowej. Zaburzeniami świadczącymi o znacznym zaawansowaniu choroby nowotworowej nosa są np. krwawienia z nosa i odkształcenie kości twarzy.

–> OBJAWY INNYCH NOWOTWORÓW

Nowotwór jamy nosowej i zatok

W diagnostyce onkologicznej podstawowe znaczenia ma badania palpacyjne, oglądanie i wziernikowanie nosa. Podstawą rozpoznania raka nosa jest biopsja z badaniem histopatologicznym.

W diagnostyce nowotworów nosa istotne znaczenie ma badanie tomografem komputerowym – szczególnie należy zwrócić uwagę na występujące ubytki kostne w sytuacji, gdy pacjent nie przebył urazu lub operacji tej okolicy ciała

U chorych na raka zatok obocznych nosa pierwotnym leczeniem jest zawsze zabieg operacyjny guza (chirurgiczny). Zakres resekcji ustalany jest indywidualnie, zależnie od rozległości naciekania.

Często konieczne są rozległe resekcje twarzowo-czaszkowe z mikrochirurgiczną rekonstrukcją ubytków.

Zabieg chirurgiczny u pacjentów z rakiem zatok obocznych nosa praktycznie zawsze powinien być uzupełniony radioterapią ze względu na trudności w mikroskopowej ocenie czy usunięte zostały wszystkie elementy guza oraz ze względu na znaczne zaawansowanie miejscowe choroby.

You might be interested:  Tętno spoczynkowe (tętno w spoczynku) – niskie i wysokie – jak mierzyć puls spoczynkowy?

Objętość napromieniania jest najczęściej ograniczona do loży po usuniętym ognisku pierwotnym. Nie ma dowodów, aby zastosowanie w ramach leczenia uzupełniającego chemioterapii wiązało się z poprawą wyników leczenia. W przypadkach niekwalifikujących się do leczenia operacyjnego możliwe jest zastosowanie radioterapii łagodzącej objawy towarzyszące chorobie.

Rak jamy nosowej i zatok

  • mężczyźni chorują na raka nosa prawie dwukrotnie częściej niż kobiety;
  • u ponad 25% chorych Polaków niemożliwe jest ustalenie, skąd nowotwór się wywodzi i czy zajął sąsiednie narządy;
  • w niewiele mniej niż 25% przypadków za miejsce wyjścia nowotworu uznawana jest jama nosowa, a co piąty nowotwór wywodzi się z zatoki szczękowej. Następne w kolejności występowania miejsca pochodzenia nowotworu to: komórki sitowe, zatoka czołowa, zatoka klinowa.
  • szanse wyleczenia raka nosa to ok. 40%, głównie ze względu na znaczne zaawansowanie choroby przy rozpoznaniu i trudne leczenie
  • pięcioletnie przeżycie wynosi od 20 – 40% (zależnie od lokalizacji, zaawansowania i typu histologicznego nowotworu).

Nowotwór złośliwy nosa i zatok przynosowych. Rak nosa, opracowała: Aleksandra Sesiuk, na podstawie:

  1. Trudny nowotwór złośliwy nosa i zatok przynosowych prof. dr hab. Jacek Składzień, Medical Tribune 7-8/2015.
  2. Red. M.Krzakowski, P.Podemski, K.Warzocha, P.Wysocki, Onkologia kliniczna, Tom II, Gdańsk 2015.
  3. Rak zatok obocznych nosa – wyniki leczenia w Regionalnym Centrum Onkologii w Bydoszczy w latach 1990 – 1999, Grzela M., Windoborska W., Kulińska G., Rep. Pract. Oncol. Radiother. 8 (S2) 2003.

ZOBACZ:  NOWOTWORY GŁOWY I SZYI

STRONA GŁÓWNA

Nowotwory nosa i zatok przynosowych

Pierwsze objawy nowotworów złośliwych nosa i zatok przynosowych pojawiają się późno są bardzo niecharakterystyczne.

Najczęściej są to dolegliwości sugerujące przewlekłe zapalenie zatok przynosowych, takie jak jednostronne upośledzenie drożności nosa i jednostronna wydzielina w nosie o charakterze śluzowym, ropnym, często podbarwiona krwiście. Dalsze dolegliwości są związane z naciekaniem okolicznych struktur.

Zależnie od lokalizacji pierwotnej i kierunku rozprzestrzeniania się guza objawy nowotworów nosa i zatok można podzielić na:

  1. Objawy ze strony nosa:
    • niedrożność jednostronna
    • wydzielina jednostronnie w nosie: śluzowa, ropna, krwista, wodnista (płyn mózgowo-rdzeniowy)
    • cuchnienie
  2. Objawy ze strony narządu wzroku – związane z naciekaniem oczodołu i jego zawartości:
    • łzawienie
    • ograniczone obrzęki wokół oczu
    • jednostronny wytrzeszcz gałki ocznej
    • zaburzenia ostrości widzenia, podwójne widzenie
    • zaburzenie ruchomości gałki ocznej
  3. Objawy ze strony jamy ustnej:
    • bóle zębów, rozchwianie
    • zniekształcenie podniebienia i wyrostka zębodołowego
    • niegojąca się przetoka po usunięciu zęba
    • szczękościsk
  4. Objawy twarzowe:
    • obrzęk lub zniekształcenie nosa i policzka
    • zaburzenia czucia, głównie na policzkach, czole i brodzie
  5. Objawy uszne:
    • uczucie zatkania ucha
    • niedosłuch jednostronny
  6. Związane z naciekaniem podstawy czaszki:
    • często bezobjawowo
    • bóle głowy
    • wodnisty wyciek z nosa, najczęściej jednostronny
    • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
    • bóle głowy, twarzy (naciekanie n. V)
    • zaburzenia ruchomości gałki ocznej

Rozpoznanie nowotworów nosa i zatok przynosowych

Ze względu na dyskretne i często niecharakterystyczne objawy rozpoznanie nowotworów masywu szczękowo-sitowego jest trudne, szczególnie we wczesnym okresie choroby. Każdy pacjent z objawami wymienionymi powyżej powinien być skierowany na konsultację laryngologiczną celem weryfikacji rozpoznania i podjęcia odpowiedniego leczenia.

U pacjentów z podejrzeniem nowotworu masywu szczękowo-sitowego pełne badanie laryngologiczne powinno być zawsze uzupełnione badaniem endoskopowym. Należy je przeprowadzić po uprzednim znieczuleniu i obkurczeniu błony śluzowej.

Takie postępowanie umożliwia znacznie dokładniejszą ocenę, a dzięki temu rozpoznanie zmian o mniejszym zaawansowaniu.

W zależności od pierwotnej lokalizacji i kierunku szerzenia się guza, jego objawy mogą bardziej sugerować schorzenia neurologiczne lub okulistyczne i to do tych specjalistów w pierwszej kolejności kierują się pacjenci. Należy więc uczulić zarówno lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, jak i specjalistów neurologii, okulistyki czy też stomatologów, jakie dolegliwości mogą sugerować nowotwór masywu szczękowo-sitowego.

Leczenie nowotworów nosa i zatok przynosowych

W zależności od lokalizacji, stopnia zaawansowania choroby oraz stanu ogólnego pacjenta w leczeniu nowotworów nosa i zatok przynosowych stosuje się leczenie chirurgiczne (z dostępu zewnętrznego lub wewnątrznosowego), radioterapię, chemioterapię oraz leczenie skojarzone.

Najmniej inwazyjnym sposobem leczenia chirurgicznego jest operacja z dostępu wewnątrznosowego. Jest ona zarezerwowana dla nowotworów stosunkowo najmniej zaawansowanych.

Nowotwory bardziej zaawansowane usuwa się z dostępu zewnętrznego przez jamę ustną lub przez cięcie na bocznej powierzchni nosa.

Niekiedy pacjenci są operowanie przez zespół lekarzy laryngologów i neurochirurgów z dostępu przez czaszkę.

Radioterapia u pacjentów z nowotworami nosa i zatok przynosowych najczęściej jest stosowana jako leczenie uzupełniające po zabiegu chirurgicznym. Może być również leczeniem pierwotnym w przypadku niektórych guzów wrażliwych na takie leczenie lub nowotworów nieoperacyjnych. Stosuje się niekiedy chemioterapię indukcyjną przed radioterapią, ewentualnie w przypadku nowotworów nieoperacyjnych.

NOWOTWORY ZATOK PRZYNOSOWYCH I JAM NOSA

Działalność leczniczaOnkologiaNOWOTWORY ZATOK PRZYNOSOWYCH I JAM NOSA

Klinika zajmuje się leczeniem nowotworów nosa i zatok przynosowych łagodnych i złośliwych. Nowotwory łagodne nosa i zatok występują rzadko. Najczęściej są to kostniaki /osteoma/, chrzęstniaki /chondroma/, włókniaki /fibroma/, brodawczaki /papilloma/ i sporadycznie guzy pochodzenia nerwowego oraz szkliwiaki /ameloblastoma/. Ze względu na stosunkowo długi okres bezobjawowy tych guzów leczenie ich ma miejsce po długim okresie wzrostu guza. Zajmują one najczęściej zatoki czołowe i sitowe (kostniaki, chrzęstniaki, włókniaki). Jedynie brodawczaki i szkliwiaki częściej zajmują zatoki szczękowe. Podstawą rozpoznania guzów kostniejących jest badanie obrazowe – radiografia przeglądowa klasyczna lub tomografia komputerowa. W pozostałych przypadkach oprócz diagnostyki obrazowej rozpoznanie przeprowadzane jest za pomocą badania  histopatologicznego wycinka guza lub badania całego usuniętego guza. Wśród metod operacyjnych – diagnostycznych łagodnych leczniczych – nowotworów łagodnych nosa i zatok przynosowych w Klinice są stosowane:

  • Zmodyfikowana operacja zatoki szczękowej wg Caldwell-Luc – otwarcie przedniej ściany zatoki szczękowej z dostępu podwargowego celem usunięcia zmian łagodnych ograniczonych do światła zatoki, bez wykonywania klasycznego połączenia z dolnym przewodem nosowym; metoda często stosowana celem przeprowadzenia biopsji guza zatoki szczękowej;
  • Operacja zatoki szczękowej metodą Denkera – otwarcie zatoki szczękowej z dostępu podwargowego z wykonaniem otworu do światła zatoki szczękowej w jej przedniej ścianie połączone z otworem gruszkowatym, stosowana w przypadku guzów łagodnych zatoki wypełniających światło zatoki szczękowej i często połączone ze zniszczeniem przyśrodkowej ściany zatoki;
  • Operacja osteoplastyczna zatoki czołowej – szerokie otwarcie zatoki czołowej przez odchylenie płata kostnego ściany przedniej zatoki, stosowana do usuwania dużych guzów kostniejących lub naciekających oponę twardą mózgu;
  • Częściowa resekcja szczęki – usunięcie częściowe kości szczęki z cięcia przynosowego celem usunięcia rozległego brodawczaka odwróconego naciekającego ściany zatoki szczękowej.
You might be interested:  Opuchlizna od zęba – jakie są przyczyny i jak się jej pozbyć?

Nowotwory złośliwe nosa i zatok przynosowych występują rzadko. Rozwijają się przez długi okres czasu bez widocznych objawów. Objawy pojawiają się często w wyższych stopniach zaawansowania.

Większość chorych leczonych w Klinice z powodu nowotworów złośliwych nosa i zatok przynosowych zgłasza się w III i IV stopniu zaawansowania klinicznego.

Pierwsze objawy to krwawienia z nosa, upośledzenie drożności nosa, deformacje na twarzy i w jamie ustnej (podniebienie twarde i wyrostek zębodołowy szczęki) oraz bóle głowy.

Podstawą rozpoznania guza złośliwego nosa i zatok przynosowych jest badanie histopatologiczne wycinka z guza.

Często badanie histopatologiczne poszerzone jest o diagnostykę immunohistochemiczną w przypadku wykrywania rzadko występujących guzów takich jak czerniak /melanoma/, mięsak histiocytarny /histiocytoma/ czy nerwiak węchowy /esthesioneuroblastoma/.

Najczęściej występującym nowotworem złośliwym nosa i zatok przynosowych jest rak. Na podstawie obserwacji Kliniki stanowi około 75% przypadków nowotworów złośliwych nosa i zatok przynosowych. Wśród nich najczęściej spotykany to rak płaskonabłonkowy /carcinoma planoepitheliale/.

Spotykane są też inne odmiany raka w tej lokalizacji jak: rak podstawnokomórkowy /carcinoma basocellulare/, gruczolakorak /adenocarcinoma/ czy rak gruczołowo-torbielowaty /carcinoma adenoides cysticum, cylindroma/.

Sposób leczenia nowotworów złośliwych nosa i zatok przynosowych uzależniony jest od: rodzaju rozpoznania histopatologicznego, lokalizacji guza, stopnia zaawansowania klinicznego, wieku chorego oraz innych współistniejących chorób.

Lokalizację i stopień zaawansowania klinicznego ustala się na podstawie badania laryngologicznego oraz badań obrazowych (tomografia komputerowa, tomografia rezonansu magnetycznego, ultrasonografia układu chłonnego szyi). Guzy suprastruktury tzn.

zlokalizowane powyżej płaszczyzny Öhngrena (podział na piętro tylno-górne i piętro przednio-dolne względem linii przebiegającej przez wewnętrzny kąt oka i kąt żuchwy) rokują znacznie gorzej niż guzy infrastruktury tzn. położone poniżej wspomnianej płaszczyzny.

Guzy suprastruktury rozwijają się z zatok sitowych i rozprzestrzeniają się w kierunku oczodołu, zatoki klinowej i przedniego dołu czaszki. Guzy infrastruktury najczęściej wywodzą się z podstawy jamy nosa lub dolnej części zatoki szczękowej, naciekają podniebienie twarde i wyrostek zębodołowy żuchwy.

Wśród metod operacyjnych stosowanych w Klinice celem diagnozowania i leczenia nowotworów złośliwych nosa i zatok przynosowych dostępne są:

  • Zmodyfikowana operacja zatoki szczękowej wg Caldwell-Luc – otwarcie przedniej ściany zatoki szczękowej z dostępu podwargowego celem przeprowadzenia biopsji guza zatoki szczękowej;
  • Resekcja szczęki częściowa górna z usunięciem zawartości oczodołu (maksyllektomia górna) – stosowana przy usuwaniu nowotworu złośliwego błędnika sitowego z naciekaniem oczodołu oraz górnej części zatoki szczękowej; resekcja obejmuje suprastrukturę szczęki z zawartością oczodołu;
  • Resekcja szczęki częściowa środkowa (maksyllektomia środkowa) – usunięcie nowotworu wywodzącego się z bocznej ściany jamy nosowej lub zatoki szczękowej, wnikającego do części nosowej gardła, dołu skrzydłowo-podniebiennego lub oczodołu (bez przekraczania okostnej oczodołu) bez naciekania podstawy przedniego dołu czaszki, podniebienia i wyrostka zębodołowego;
  • Resekcja szczęki częściowa dolna (maksyllektomia dolna) – usunięcie nowotworu dolnego piętra, wywodzących się z podstawy jamy nosa lub zatoki szczękowej, naciekającego podniebienie twarde i wyrostek zębodołowy szczęki; resekcja obejmuje część podniebienia twardego, dolną część kości szczękowej włącznie z małżowiną nosową dolną;
  • Resekcja szczęki całkowita z lub bez usunięcia zawartości oczodołu.

Wszystkie wymienione operacje resekcji szczęki wykonuje się poprzez rynotomię boczną tzn. za pomocą cięcia skóry, tkanki podskórnej, tkanek miękkich i okostnej w okolicy przynosowej wg Gensoula i Moure`a.

Klasyczne cięcie przebiega od kąta przyśrodkowego oka do nasady skrzydła nosa i stosuje się w przypadku guza zlokalizowanego w środkowym obszarze szczęki.

W przypadkach rozległych guzów szczęki naciekających dolne piętro szczęki stosuje się uzupełniające cięcie wargi dolnej w linii pośrodkowej połączone z cięciem przynosowym i przedłużone w załamku górnym przedsionka jamy ustnej (cięcie Langenbecka).

Guzy naciekające całą szczękę wraz z bocznym regionem oczodołu i kość jarzmową wymagają szerszego dostępu z przedłużenia cięcia skórnego skórnego okolicy podoczodołowej lub podrzęsowej (cięcie Diffenbacha-Webera-Fergussona).

Naciekanie przez guz dołu skrzydłowo-podniebiennego i dołu podskroniowego wymaga przedłużenia cięcia podoczodołowego lub podrzęsowego podczas operacji w kierunku bocznym (cięcie wg Barbosa). W przypadkach klinicznego podejrzenia przerzutów nowotworowych do węzłów chłonnych szyi wykonuje się operację usunięcia selektywnego węzłów chłonnych szyi. Po zakończeniu leczenia wszyscy chorzy zostają poddani postępowaniu rehabilitacyjnemu oraz zaprotezowaniu ubytków tkanek (dopasowanie protezy twarzy, gałki ocznej, podniebienia twardego).

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *