Oczyszczanie zatok – kiedy i jak wykonać czyszczenie zatok?

Oczyszczanie zatok – kiedy i jak wykonać czyszczenie zatok?

Przewlekłe zapalenie zatok jest schorzeniem, które pojawia się zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Najczęściej wynika z nieprawidłowego procesu wentylacji, prowadzącego do pojawienia się stanu zapalnego i nadkażenia bakteryjnego w obrębie nosa i zatok przynosowych.

Jest to uciążliwa dolegliwość charakteryzująca się niedrożnością nosa, katarem, spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła, kaszlem. Dodatkowo mogą wystąpić zaburzenia węchu, ucisk wraz z uczuciem ‘nabrzmienia’ w okolicy twarzy, bóle głowy, przytykanie uszu, obrzęk powiek i drapanie w gardle.

W ramach diagnostyki oraz kwalifikacji do leczenia przeprowadzamy:

  • ocenę stanu górnych dróg oddechowych ze szczególnym uwzględnieniem jam nosa (rynoskopia)
  • badanie endoskopowe
  • tomografię komputerową zatok przynosowych
  • badania mikrobiologiczne i bakteriologiczne wydzieliny z nosa (w razie konieczności).

Funkcjonalna endoskopowa operacja zatok – FESS

Oczyszczanie zatok – kiedy i jak wykonać czyszczenie zatok?

Funkcjonalna endoskopowa operacja zatok (FESS) stanowi podstawową metodę leczenia przewlekłego zapalenia zatok przynosowych, wykonywanych w naszym Szpitalu. Metoda ta przywraca prawidłową wentylację i drenaż zatok oraz zapewnia sprawny mechanizm oczyszczania jam zatok. Operacja wykonywana jest w znieczuleniu ogólnym z dostępem przez otwory nosowe (nozdrza przednie) bez nacinania powłok skórnych twarzy lub śluzówki jamy ustnej.

Dzięki zastosowaniu endoskopu optycznego wraz z zestawem mikrochirurgicznych narzędzi, możliwe jest precyzyjne usunięcie wszystkich nieprawidłowych zmian, blokujących drożność zatok przynosowych w tzw. kompleksie ujściowo-przewodowym, np. przerosty błony śluzowej, polipy oraz nieprawidłowe struktury kostne.

Nawigacja śródoperacyjna

W Szpitalu Specjalistycznym CM MAVIT w Katowicach stosowany jest nowoczesny system nawigacji śródoperacyjnej (neuronawigacji) Fusion firmy Medtronic.

Urządzenie do nawigacji śródoperacyjnej składa się z komputera, monitora oraz zestawu narzędzi, kamer i czujników.

System w trakcie procedury łączy obraz rzeczywistych struktur anatomicznych na ciele pacjenta z przedoperacyjną tomografią lub rezonansem magnetyczny i wyświetla tę projekcję na monitorze.

Dzięki analizie komputerowej specjalnie zaprojektowane wskaźniki i narzędzia chirurgiczne są widoczne trójwymiarowo w czasie rzeczywistym na obrazie wyświetlanym na ekranie. Pozwala to lekarzowi upewnić się, że jego narzędzia znajdują się w docelowym miejscu.

Dzięki czemu następuje bezpieczne usunięcie zmian chorobowych przy minimalnym narażeniu zdrowych tkanek.

Używanie systemu zapewnia zwiększenie precyzji operacji, komfortu pracy operatora, a także skrócenie czas procedury oraz zminimalizowanie ryzyka wystąpienia powikłań.

Zastosowanie systemu Hydrodebrider

Oczyszczanie zatok – kiedy i jak wykonać czyszczenie zatok?

Zabieg z wykorzystaniem Hydrodebridera polega na wprowadzeniu przez jamę nosa do zmienionej zapalnie zatoki, po wcześniejszym jej udrożnieniu, przewodu zakończonego miękką końcówką. Różne rodzaje końcówek umożliwiają odpowiednie dotarcie do zatok szczękowych, komórek sitowych oraz zatok klinowych i czołowych. Następnie jamy zatok przepłukiwane są pod ciśnieniem roztworem soli fizjologicznej, do którego dodatkowo można podać antybiotyk lub steryd, zwiększając efektywność leczenia i eradykacji biofilmu bakteryjnego. Dzięki dużej elastyczności końcówek i możliwości ich zamiany, zabieg można przeprowadzić bardzo dokładnie.

Precyzyjne usunięcie bakterii jest podstawą do prawidłowego funkcjonowania zatok oraz uniknięcia powracających stanów zapalnych w przyszłości.

Zastosowanie urządzenia Hydrodebreider bardzo dobrze sprawdza się w przypadku nawrotów zapalenia zatok spowodowanego obecnością biofilmów bakteryjnych.

Są to kolonie bakterii, posiadające własną osłonkę, odporną na działanie farmakologiczne, a ich obecność jest przyczyną nawrotów dolegliwości.

Zastosowanie Hydrodebridera umożliwia usunięcie, poprzez wypłukanie pod ciśnieniem, występującego w zatokach przynosowych biofilmu bakteryjnego. 

Korzyści wynikające z przeprowadzenia zabiegu endoskopową metodą FESS z płukaniem zatok Hydrodebriderem:

  • usunięcie ogniska zapalnego z zatok przynosowych
  • zachowanie nienaruszonych struktur anatomicznych, które nie są objęte procesem chorobowym
  • uniknięcie zewnętrznych cięć skóry i błony śluzowej
  • w znacznym stopniu wypłukanie bakterii biofilmu
  • znaczne ograniczenie bólu pooperacyjnego
  • krótki czas hospitalizacji chorego.

Endoskopową operację zatok FESS w połączeniu z płukaniem zatok z użyciem Hydrodebridera przeprowadzamy w znieczuleniu ogólnym z zastosowaniem delikatnych, mikrochirurgicznych narzędzi wprowadzanych przez otwory nosowe. Zabieg przeprowadzany jest całkowicie wewnątrznosowo. Po wykonanym zabiegu, który trwa około 1-2 godzin (w zależności od zakresu operowanych zmian), Pacjent pozostaje na oddziale 2 dni, do codziennych czynności powraca po wypisaniu ze szpitala. W okresie do 4 tygodni po zabiegu zaleca się ograniczenie zwiększonego wysiłku fizycznego.

Zabiegi przeprowadzane z użyciem Hydrodebridera w Szpitalu Specjalistycznym CM MAVIT:

  • pełny zabieg FESS – otwarcie zatok wraz z płukaniem wszystkich zatok w przypadku, gdy proces zapalny obejmuje wszystkie zatoki przynosowe
  • pełny zabieg FESS – otwarcie zatok wraz z płukaniem ograniczonym do zmienionych zapalnie zatok
  • płukanie zatok Hydrodebriderem*.

*zabieg ten dotyczy tylko tych Pacjentów, u których pomimo wykonania zabiegu operacyjnego FESS z udrożnieniem ujścia zatok, objawy choroby nadal występują, co spowodowane jest obecnością tzw. biofilmu bakteryjnego.

Jako jeden z nielicznych ośrodków, po operacji nosa i zatok przynosowych, stosujemy nowoczesne, wewnątrznosowe opatrunki typu Merocel.

Opatrunki te zapewniają:

  • bardzo dobrą kontrolę hemostatyczną operowanej okolicy nosa
  • zdecydowanie większe bezpieczeństwo
  • duży komfort Pacjenta podczas ich usuwania ze względu na niewielkie rozmiary.

Katowice:

Płukanie zatok – sposoby na oczyszczanie zatok i leczenie zapalenia zatok u dzieci

2017-01-04 13:30 lek. Maciej Pawłowski, pediatra Oczyszczanie zatok – kiedy i jak wykonać czyszczenie zatok? Autor: thinkstockphotos.com Czy płukanie zatok u dzieci to bezpieczny sposób ich oczyszczania? 

Płukanie zatok to skuteczna forma oczyszczania ich z nadmiaru wydzieliny. Jednak czy płukanie zatok u dzieci jest bezpieczne? Leczenie zapalenia zatok należy rozpocząć jeśli objawy nie ustępują po kilku dniach infekcji górnych dróg oddechowych (po zastosowaniu leczenia wyłącznie objawowego).

Dobrym sposobem na oczyszczenie zatok u dzieci jest płukanie zatok. To skuteczna terapia profilaktyczna lub uzupełniająca w przypadku zapalenia zatok. Zapalenie zatok u dzieci to częsta przypadłość.

Jest to proces zapalny obejmujący błonę śluzową przynajmniej jednej z zatok przynosowych.

Błona śluzowa zatok przynosowych jest przedłużeniem błony śluzowej jam nosa, zatem najczęściej zanim dojdzie do zapalenia zatok, dziecko przechodzi infekcję przeziębieniową z zapaleniem błony śluzowej nosa.

Aby uniknąć zachorowania na zapalenie zatok należy ograniczyć ekspozycję na dym tytoniowy i narażenie na infekcje górnych dróg oddechowych u dziecka. Jeśli jednak nie uda się uniknąć tej choroby, należy wdrożyć odpowiednie lecznie.

Płukanie zatok u dzieci

Dużo uwagi poświęca się obecnie płukaniu zatok u dzieci. Na rynku dostępne są gotowe preparaty, które można użyć u dzieci, po uprzednim wyjaśnieniu tematu u pediatry. Można również do tego celu użyć zakupioną sól fizjologiczną. Płukać zatoki u dziecka powinna osoba dorosła. Preparaty dostępne na rynku zawierają głównie sól fizjologiczną, zarówno izotoniczną jak i hipertoniczną.

Płukanie powinno być wykonywane najpóźniej na godzinę przed snem. Sposób płukania nie zależy od wieku dziecka, jedynie wiek determinuje objętość płukanego roztworu. U dzieci poniżej 4 roku życia zabieg może sprawiać trudność techniczną, dlatego lepiej, żeby wykonał go personel medyczny. W celach leczniczych płukanie wykonuje się 2 razy dziennie, w celach profilaktycznych na ogół raz.

You might be interested:  Wyrywanie zębów – stałego, mleczaka – wskazania, przebieg, powikłania

Antybiotyki w leczeniu zapalenia zatok u dzieci

W przypadku bakteryjnego zapalenia zatok przynosowych leczenie opiera się na antybiotykoterapii doustnej stosowanej przez 10-14 dni, czasem dłużej.

Przy braku poprawy należy zmienić antybiotyk, a jeżeli nadal leczenie nie przynosi efektów, należy rozważyć przejście na terapię dożylną (po uprzednim wykryciu patogenu, o ile jest to możliwe).

Leczenie uzupełniające obejmuje stosowanie leków obkurczających błonę śluzową nosa –jednak nie dłużej niż 5-7 dni, steroidów donosowych, leków rozrzedzających wydzielinę oraz nawilżanie błony śluzowej nosa roztworem soli fizjologicznej.

Leczenie przewlekłego zapalenia zatok

Leczenie przewlekłego zapalenia zatok przynosowych opiera się na stosowaniu steroidów donosowych.

Ponadto często wymaga długotrwałej antybiotykoterapii, najlepiej dobranej w oparciu o wynik badania bakteriologicznego wymazu z nosa, w przypadku współistniejącej alergii wskazane jest stosowanie leków przeciwhistaminowych, a przy występowaniu objawów refluksu treści żołądkowej zaleca się podawanie leków ograniczających wydzielanie kwasu żołądkowego. W przewlekłym zapaleniu zatok przynosowych leczenie obejmuje także płukanie nosa roztworami soli przez wiele tygodni (6–8 i więcej). W przypadku stwierdzenia przerostu migdałka gardłowego do rozważania jest jego usunięcie.

Zatoki przynosowe znajdują się w przedniej części twarzoczaszki. Są to przestrzenie wypełnione powietrzem i wysłane błoną śluzową z nabłonkiem urzęsionym, która zawiera gruczoły produkujące śluz. Wyróżnia się zatoki sitowe tylne i przednie, szczękowe oraz zatokę czołową i klinową.

Zatoki sitowe i szczękowe są obecne w chwili urodzenia u ponad 90% noworodków. Zatoki sitowe pełny rozwój osiągają w 12. roku życia. Ostateczne ukształtowanie zatok szczękowych następuje w 15. roku życia. Zatokaklinowa i czołowaupowietrzniają się około 3. roku życia.

Zatoka klinowa ostatecznie kształtuje się w wieku 15 lat, a czołowa około 20. roku życia.

Czy artykuł był przydatny?

W magazynie Dziecko Zakupy i My: ponad 200 polecanych produktów dla mamy, dziecka i kobiet w ciąży, a także inspiracje i porady dla całej rodziny! Sprawdź, jak zadbać o najbliższych – czytaj już za 3 zł!

Sprawdź Oczyszczanie zatok – kiedy i jak wykonać czyszczenie zatok?

Płukanie zatok w walce z infekcjami – czy jest skuteczne?

Zatoki przynosowe (łac. sinus paranasales) to przestrzenie pneumatyczne (powietrzne) znajdujące się w kościach twarzoczaszki, które połączone są z jamą nosową. Rozwijają się już w życiu płodowym, osiągając ostateczne wymiary w drugiej dekadzie życia.

W obrębie zatok przynosowych wyróżnia się: parzyste zatoki czołowe oraz szczękowe, zatoki sitowe oraz zatokę klinową.

W prawidłowych warunkach zatoki są jałowe, co oznacza, że nie powinny znajdować się w nich wirusy, bakterie oraz żadne inne chorobotwórcze patogeny.

Zatoki przynosowe pełnią wiele istotnych funkcji. Chronią mózgoczaszkę przed ewentualnymi urazami, nawilżają i ocieplają wdychane powietrze, a także wyrównują różnicę ciśnień.

ZOBACZ TEŻ: Co oznacza zielony katar?

Przyczyny zapalenia zatok

Przyczyną zapalenia zatok, podobnie jak przy większość infekcji górnych dróg oddechowych, mogą być wirusy, bakterie i grzyby, jak również alergia.

Wśród wirusów do stanu zapalnego zatok najczęściej przyczyniają się rynowirusy, adenowirusy, koronawirusy lub wirusy grypy i paragrypy.

Infekcje o podłożu bakteryjnym przeważnie są konsekwencją nadkażenia w trakcie infekcji wirusowej, zwykle odpowiadają za nie bakterie Streptococcus pneumoniae, Haemofilus influenzae i Moraxella catarrhalis.

Infekcje grzybiczne diagnozowane są zdecydowanie rzadziej, dotyczą głównie pacjentów z upośledzoną odpornością bądź diabetyków. Nawracające stany zapalne zatok przynosowych to często konsekwencja źle leczonej alergii, jak również infekcji zębów pochodzenia korzeniowego, a nawet skrzywienia przegrody nosowej.

ZOBACZ TEŻ: Czy klimatyzacja jest zdrowa?

Jakie są objawy zapalenia zatok?

Wyróżnia się trzy typy zapalenia zatok: ostre, podostre i przewlekłe. Ostre zapalenie zatok rozpoczyna się gwałtownie, bez wcześniejszych objawów zwiastujących i trwa około 4. tygodnie. Forma podostra może przeciągnąć się do 8. tygodni, zaś infekcja trwająca dłużej niż 8. tygodni określana jest jako przewlekłe zapalenie zatok.

W przebiegu zapalenia zatok występuje uporczywy katar z gęstą wydzieliną, która może spływać po tylnej ścianie gardła, prowadząc do podrażnienia i wywołując kaszel.

W wyniku obrzęku błony śluzowej oddychanie przez nos jest utrudnione, towarzyszą temu uczucie opuchnięcia twarzy, zwłaszcza w okolicy oczu, oraz zaburzenia węchu. Chory może odczuwać bolesny ucisk w okolicy czoła i nasady nosa, który nasila się przy schylaniu głowy.

Jeżeli zainfekowane zostały zatoki szczękowe w okolicy zębodołu, pacjent może skarżyć się na ból zębów oraz nieprzyjemny zapach z ust. Zapaleniu zatok często przebiega z gorączką i ogólnym osłabieniem organizmu.

ZOBACZ TEŻ: Ból zatok – objawy i leczenie

Kiedy warto płukać zatoki?

Płukanie zatok, inaczej irygacja zatok, jest bezpieczną metodą uzupełniającą leczenie objawów przeziębienia oraz zapalenia zatok przynosowych, może być też traktowane jako zabieg profilaktyczny.

Pomoże w łagodzeniu objawów ostrego, podostrego i przewlekłego zapalenia zatok, nieżytu nosa w przebiegu przeziębienia bądź alergii, po zabiegach chirurgicznych zatok i nosa, a także w celu przepłukania nosa po przebywaniu mocno zapylonych i zakurzonych pomieszczeniach.

ZOBACZ TEŻ: Astma oskrzelowa – przyczyny choroby, objawy i jej leczenie

Co daje płukanie zatok?

Irygacja zatok pozwala usunąć zalegającą wydzielinę obecną przy nieżytach nosa i stanach zapalnych zatok, wszelkie alergeny oraz inne zabrudzenia, które dostają się do nosa.

Dodatkowo roztwór do płukania zatok może działać przeciwobrzękowo, łagodząca, a także nawilżająco na śluzówkę nosa, co może pomóc np. na suchość nosa występującą w okresie grzewczym oraz będącą wynikiem częstego przebywania w pomieszczeniach klimatyzowanych.

Niekiedy irygację przeprowadza się z wykorzystaniem gotowych leków np. antybiotyków.

Czym płukać zatoki?

W aptekach dostępne są gotowe zestawy do płukania zatok, a w ich skład wchodzą saszetki z proszkiem do przygotowania roztworu oraz irygator (np. Respimer Netiflow, Zatoxin Rinse, Irigasin, Fixsin, Gargarin Zatoki, HydroNasin Ksylitol, ZatoClear Med Irygacja).

Podstawowym składnikiem tych produktów jest czysty chlorek sodu (NaCl), który może być wzbogacony o chlorek potasu, wapnia i magnezu, dwuwęglan sodu (sodę oczyszczoną), ksylitol.

Przygotowuje się z nich roztwór izotoniczny bądź hipertoniczny.

Roztwór izotoniczny (o niższym stężeniu NaCl) stosuje się w celu oczyszczenia jamy nosowej i zatok z alergenów, pyłu i innych zanieczyszczeń, zaś roztwór hipertoniczny (o wyższym stężeniu NaCl) skutecznie zmniejsza obrzęk śluzówki i udrażnia nos.

Jeżeli nie potrafisz znaleźć potrzebnego leku, skorzystaj z wygodnej i intuicyjnej wyszukiwarki KtoMaLek.pl. Nie tylko wskaże Ci apteki, w których dany preparat jest dostępny, ale również umożliwi jego rezerwację.

Zatoki można też płukać dostępną w aptekach solą fizjologiczną (KIN Sól fizjologiczna, Sól fizjologiczna RinoFlux), roztworem soli kuchennej lub rozcieńczoną wodą utlenioną, wykorzystując do tego celu dzbanek do płukania nosa (Rhino Horn). Równocześnie warto stosować preparaty doustne rozrzedzające wydzielinę zalegającą w zatokach (np. Sinupret, Sinulan forte, Sinavet).

ZOBACZ TEŻ: Woda utleniona do płukania gardła? Nietypowe zastosowania wody utlenionej

You might be interested:  Piekący język – jaka jest przyczyna piekącego bólu języka?

Jak poprawnie płukać zatoki?

Niektórym płukanie zatok wydaje się zabiegiem wyjątkowo nieprzyjemnym i wręcz bolesnym, jednak poprawnie przeprowadzona irygacja nie boli i szybko udrażnia nos.

Roztwór do irygacji powinien mieć temperaturę zbliżoną do temperatury ciała. Przed płukaniem trzeba dokładnie wydmuchać nos, aby płyn do irygacji mógł swobodnie przepływać.

Pamiętajmy też, że po irygacji zatok nie należy przyjmować pozycji leżącej przez minimum godzinę, dlatego niewskazane jest wykonywanie tego zabiegu przed snem.

Zabieg najlepiej wykonywać nad umywalką lub wanną, z głową pochyloną do przodu. Butelkę (lub dzbanek) należy wypełnić roztworem do płukania zatok, a następnie przyłożyć końcówkę do jednego z otworów nosowych. Butelkę należy lekko ścisnąć, aby roztwór dostał się do nosa i wydostał drugim nozdrzem.

W przypadku dzbanka do płukania woda będzie swobodnie przepływać z jednego nozdrza do drugiego. W czasie zabiegu trzeba oddychać przez usta. Jeżeli płyn dostanie się do gardła, nie połykamy go, lecz odkrztuszamy i wypluwamy. Płukanie wykonuje się na obu otworach nosowych.

Po zakończonym płukaniu wydmuchujemy nos, resztki płynu do płukania wylewamy, a sprzęt do irygacji myjemy pod bieżącą wodą.

ZOBACZ TEŻ: Suchy kaszel – przyczyny i metody leczenia

Przeciwwskazania do płukania zatok

Płukanie zatok to łagodna i bezpieczna metoda oczyszczania nosa i zatok, jednak istnieją nieliczne przeciwwskazania do stosowania tego zabiegu.

Irygacja zatok jest niewskazana u osób cierpiących na częste krwawienia z nosa, zapalenie ucha oraz z uszkodzoną śluzówką nosa. Zabiegu nie powinny wykonywać osoby świeżo po operacji zatok lub jamy nosowej – należy kierować się zaleceniami lekarskimi.

Również całkowita blokada nosa jest przeciwwskazaniem do zabiegu, ponieważ uniemożliwia poprawny odpływ roztworu z nosa.

ZOBACZ TEŻ: Jak rozpoznać zapalenie płuc?

Wszystkie treści zamieszczone w Serwisie, w tym artykuły dotyczące tematyki medycznej, mają wyłącznie charakter informacyjny. Dokładamy starań, aby zawarte informacje były rzetelne, prawdziwe i kompletne, jednakże nie ponosimy odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o nie, w szczególności informacje te w żadnym wypadku nie mogą zastąpić wizyty u lekarza.

Operacja zatok – czy można przewidzieć wynik?

Wyniki operacji endoskopowej są na ogół doskonałe. Jednak w niektórych przypadkach przykłada się do niej zbyt duże nadzieje. Obecnie można przewidzieć, u których pacjentów efekt zabiegu będzie zadowalający, a u których nie.

Rozpoznawanie i leczenie

Zgodnie z europejskim konsensusem dotyczącym zapaleń zatok przynosowych i polipów nosa (European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps, EPOS 2012) zapalenie zatok przynosowych definiuje się jako proces zapalny błony śluzowej nosa i zatok, który charakteryzują objawy takie jak: upośledzenie drożności nosa, wydzielina z nosa, ból lub rozpieranie w obrębie twarzy oraz upośledzenie węchu. Do rozpoznania konieczne jest stwierdzenie zmian typowych dla zapalenia zatok w badaniu endoskopowym (polipy nosa, wydzielina śluzowo-ropna lub obrzęk w przewodzie nosowym środkowym) lub tomografii komputerowej (pogrubienie błony śluzowej w obrębie kompleksu ujściowo-przewodowego lub zatok). Wykonywanie badania RTG zatok nie jest obecnie rekomendowane w ramach procesu diagnostycznego. Zapalenie zatok definiuje się jako przewlekłe, jeśli objawy trwają dłużej niż 12 tygodni.

Zasadnicze znaczenie w terapii przewlekłego zapalenia zatok przynosowych mają sterydy donosowe oraz preparaty wody morskiej do nosa.

U pacjentów, u których rozpoznano alergię, wskazane jest również włączenie leków przeciwhistaminowych. Jeżeli takie leczenie przynosi poprawę, powinno być kontynuowane.

W przeciwnym razie pacjenta należy skierować do specjalisty otolaryngologa, który ocenia zasadność włączenia antybiotykoterapii lub sterydoterapii doustnej.

Komu potrzebna jest operacja?

W przypadku, gdy opisane powyżej postępowanie zachowawcze nie przynosi poprawy, konieczne jest wykonanie tomografii komputerowej zatok przynosowych i ocenienie, czy jest wskazanie do leczenia operacyjnego.

Współcześnie podstawową techniką operacyjną w leczeniu przewlekłych stanów zapalnych zatok przynosowych jest mikrochirurgia wewnątrznosowa, zazwyczaj przeprowadzana pod kontrolą endoskopu (chirurgia endoskopowa zatok przynosowych, endoscopic sinus surgery – ESS).

Jej podstawowym celem jest zwykle przywrócenie wentylacji i drenażu, tj. prawidłowej funkcji zatok (stąd określenie: czynnościowa chirurgia endoskopowa zatok przynosowych, functional endoscopic sinus surgery – FESS).

Ograniczona interwencja chirurgiczna polega na wytworzeniu trwałego połączenia między jamami nosa a zatokami w miejscu ich naturalnych ujść oraz na usunięciu zmian zapalnych, przy czym potencjalnie zdrowa błona śluzowa zatok jest usuwana możliwie oszczędnie.

Kiedy chirurgia zawodzi…

Chirurgia endoskopowa pozwala uzyskać zmniejszenie nasilenia dolegliwości u niemal 90 proc. pacjentów. Istotna poprawa w odniesieniu do objawów subiektywnych utrzymuje się na ogół przez co najmniej kilka lat po operacji.

Reoperacja w ciągu pięciu lat od pierwszego zabiegu jest niezbędna w około 10-20 proc. przypadków. Odsetek poważnych powikłań waha się w granicach 1-1,5 proc., jakkolwiek w przypadku reoperacji może nawet przekraczać 5 proc.

Mimo statystycznie bardzo dobrych wyników leczenia operacyjnego nie można zapominać, że istnieje niewielka grupa chorych, którzy nie uzyskają poprawy po zabiegu. Można zatem uznać, że w ich przypadku kwalifikacja do operacji prowadzi jedynie do niepotrzebnego narażenia na ewentualne powikłania.

Znane są wprawdzie liczne czynniki kliniczne wpływające na wynik leczenia, dotychczas jednak nie istniała metoda, która umożliwiałaby przewidywanie z wyprzedzeniem wyniku leczenia indywidualnie u konkretnego pacjenta, z uwzględnieniem występujących u niego czynników ryzyka niepowodzenia leczenia.

Nie było zatem sposobu, aby odróżnić tych chorych, którym leczenie operacyjne daje szansę na wyeliminowanie uciążliwych objawów, od tych, u których szanse powodzenia są niewielkie.

Wielowymiarowe modele predykcyjne w służbie współczesnej medycyny

W Klinice Otolaryngologii w Krakowie podjęto próbę zbudowania modeli informatycznych służących do przewidywania wyników operacji zatok przynosowych. Wykorzystano do tego celu tzw. sztuczne sieci neuronowe.

Są to systemy informatyczne, których zasada działania naśladuje (w dużym przybliżeniu) funkcjonowanie układu nerwowego. Powstały one w wyniku badań w dziedzinie sztucznej inteligencji, dotyczących modelowania podstawowych struktur występujących w mózgu.

Do cech wyróżniających sztuczne sieci neuronowe należy między innymi zdolność samodzielnego odnajdywania reguł i zależności metodą uczenia się na podstawie przykładów.

Sztuczne sieci neuronowe doskonale sprawdzają się jako modele wielowymiarowe, to znaczy takie, które są w stanie uwzględnić interakcje wielu zmiennych (na przykład wpływ wielu czynników ryzyka niepowodzenia operacji, występujących u konkretnego chorego, na ostateczny wynik jego leczenia).

Modele predykcyjne zbudowane w ramach omawianych badań w Klinice Otolaryngologii w Krakowie były w stanie prawidłowo przewidywać wyniki leczenia u większości chorych.

You might be interested:  Jet lag – co to jest, jakie są objawy, ile trwa, jakie są sposoby?

Do prognozowania niezbędne były jedynie dane uzyskane w ramach rutynowej diagnostyki przedoperacyjnej (wywiad, badanie laryngologiczne, tomografia komputerowa). W 94 proc. przypadków udało się prawidłowo przewidzieć, czy po zabiegu nastąpi zauważalna dla chorego poprawa. U około 80 proc.

pacjentów można było także z wyprzedzeniem ocenić, czy można się spodziewać całkowitego udrożnienia nosa, ustąpienia bólu głowy i twarzy, normalizacji węchu, a nawet ustąpienia przewlekłego zmęczenia (które również często towarzyszy chorym na przewlekłe zapalenie zatok przynosowych).

Najtrudniejsze okazało się prognozowanie, na ile po zabiegu uda się wyeliminować uciążliwy nadmiar wydzieliny z nosa (uzyskano tylko 70 proc. prawidłowych predykcji).

Przyszłość czy współczesność leczenia

Opisane powyżej wielowymiarowe modele informatyczne mogą przyczyniać się do optymalizacji leczenia poprzez indywidualne dopasowanie terapii do potrzeb konkretnego pacjenta. Do skorzystania z prognostycznej sieci neuronowej wystarczy dowolny komputer.

Czy jednak znajdą one szerokie zastosowanie praktyczne? Jak się wydaje, środowisko medyczne wykazuje dużą nieufność w odniesieniu do wszelkich „nowinek technicznych”, mających wspomagać decyzje kliniczne. Tym niemniej, liczne wielowymiarowe modele predykcyjne już teraz cieszą się uznaniem lekarzy praktyków.

Powszechnie używa się na przykład systemu TNM (służącego do oceny stopnia zaawansowania klinicznego nowotworów), między innymi w celu dokonania indywidualnej oceny rokowania u pacjentów onkologicznych.

Również oceny ryzyka wad chromosomalnych u płodu dokonuje się coraz częściej przy pomocy odpowiedniego programu komputerowego na podstawie pomiarów dokonanych w USG w I trymestrze ciąży (USG genetyczne).

Rosnąca popularność tych i innych modeli prognostycznych sugeruje, że również sztuczne sieci neuronowe prognozujące wyniki leczenia chorych z przewlekłym zapaleniem zatok przynosowych mogą stać się wartościowym narzędziem pomagającym w właściwej kwalifikacji pacjentów do zabiegu operacyjnego.

Piśmiennictwo dostępne u autorki.

Skuteczne sposoby na zapalenie zatok

Zapalenie zatok oznacza dokładniej zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych, których główną funkcją jest ogrzanie, oczyszczenie oraz nawilżenie przepływającego przez nie powietrza.

Jakie są przyczyny zapalenia zatok?

Prawidłowo funkcjonujące zatoki utrzymują stałą drożność i wentylację. Gdy dojdzie jednak do ich blokady i zaburzenia przepływu powietrza, istnieje możliwość rozwinięcia infekcji bakteryjnej, wirusowej czy grzybiczej.

Niedostateczna ilość tlenu stwarza idealne warunki do rozwoju drobnoustrojów, a gromadząca się w zatokach wydzielina śluzowo-ropna przyczynia się do rozwoju stanu zapalnego.

To właśnie te infekcje należą do najczęstszych przyczyn zapalenia zatok.

Zdarza się, że na zapalenie zatok cierpią alergicy ze względu na alergiczny nieżyt nosa. Do tego stanu przyczynia się także nieprawidłowa budowa anatomiczna przegrody i bocznej ściany nosa.

Zapalenie zatok zdarza się również częściej u osób z polipami jam nosa (łagodne rozrosty błony śluzowej), nieprawidłowościami w funkcjonowaniu rzęsek oczyszczających powietrze z zanieczyszczeń oraz u osób chorujących na mukowiscydozę.

Objawy zapalenia zatok

Do najczęściej występujących objawów zapalenia zatok i zarówno najmniej swoistych, należy uczucie zatkania nosa, wydzielina z nosa oraz kaszel. Do innych objawów zaliczamy ból i tkliwość twarzy, zwłaszcza w obrębie zatok szczękowych, nasilające się podczas pochylania do przodu, ból zębów, głowy, gorączka czy uczucie pełności w uchu.

Przy przewlekłym zapaleniu zatok, które trwa powyżej 12 tygodni, objawy mogą czasem się wyostrzać, a czasami całkowicie wygasać.

Domowe sposoby na zapalenie zatok

W przypadku przewlekłego zapalenia zatok, warto stosować irygacje za pomocą soli kuchennej (pół łyżeczki soli na pół litra przegotowanej letniej wody) lub zestawów dostępnych w aptekach bez recepty.

Składają się one ze specjalnej butelki z aplikatorem oraz saszetek do przygotowania roztworu izotonicznego lub hipertonicznego.

Roztwór izotoniczny służy głównie nawilżeniu, a hipertoniczny odciąga katar ze względu na zwiększone stężenie soli (np. Irigasin, Fixsin).

Na zapalenie zatok stosuje się też ciepłe kompresy, np. z leczniczej soli jodowo-bromowej, którą można kupić w aptece bez recepty. Niewielką ilość soli należy podgrzać na patelni, a następnie zawinąć w ściereczkę i położyć na czoło. Przyniesie to ulgę w bólu, a lecznicze związki wpłyną na oczyszczenie zatok.

Podczas terapii należy pamiętać o przyjmowaniu dużej ilości płynów – minimum 1,5 litra wody dziennie.

Leki bez recepty na zapalenie zatok

  • ibuprofen – działa przeciwbólowo, przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie (np. Nurofen, Ibuprom, Ibum), a także jego połączenie z pseudoefedryną, które dodatkowo zmniejsza przekrwienie błony śluzowej i udrażnia nos (np. Ibuprom Zatoki, Ibum Zatoki Max),
  • paracetamol – działa przeciwbólowo i przeciwgorączkowo (np. Apap, Panadol, Efferalgan),
  • hipertoniczny roztwór soli fizjologicznej w sprayu – usuwa zalegającą wydzielinę (np. Marimer hipertoniczny, Sterimar Baby hipertoniczny),
  • izotoniczny roztwór soli fizjologicznej w sprayu – oczyszcza i nawilża błonę śluzową (np. Marimer spray do nosa, Marimer Baby, Sterimar Baby),
  • ampułki z solą fizjologiczną izotoniczne (np. Gilbert NaCl 0,9%), hipertoniczne (np. Nebu-dose hipertonic) oraz z kwasem hialuronowym, dające dodatkowe nawilżenie błony śluzowej (np. Nebu-dose hialuronic), do wykonywania inhalacji z nebulizatora,
  • krople i spraye obkurczające naczynia krwionośne nosa – ksylometazolina (np. Sudafed XyloSpray HA, Xylogel, Xylorin), oksymetazolina (np. Nasivin Soft, Vicks Sinex Aloes i Eukaliptus), nafazolina (np. Rhinazin).

Kiedy udać się do lekarza z zapaleniem zatok?

Preparaty dostępne bez recepty nie powinny być stosowane dłużej niż 7 dni (najbezpieczniej 3-5 dni) ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych, takich jak wysuszenie oraz obrzęk śluzówki nosa.

Jeśli po tym czasie nie nastąpiła poprawa, należy zgłosić się do lekarza rodzinnego. To on zadecyduje, czy potrzebne jest skierowanie do laryngologa czy alergologa, gdy podejrzewa podłoże alergiczne zapalenia zatok.

  • Podstawą rozpoznania zapalenia zatok jest wywiad z pacjentem oraz badanie przedmiotowe polegające na stwierdzeniu bolesności okolicy zajętej zatoki podczas ucisku.
  • Kolejnym krokiem w diagnostyce zapalenia zatok jest bardzo precyzyjne badanie endoskopowe, w którym lekarz, dzięki wprowadzeniu przewodu (endoskopu) do jamy nosowej, może wyświetlić na ekranie monitora nieprawidłowości, takie jak polipy, obrzęki czy obecność wydzieliny z ujścia zatok.
  • Obecnie jednym z najdokładniejszych badań w diagnostyce zapalenia zatok jest tomografia komputerowa, która wyparła zdjęcia rentgenowskie ze względu na znacznie lepsze odzwierciedlenie struktur anatomicznych i zmian patologicznych.

Antybiotyki na zapalenie zatok

Lekarz, który stwierdzi podłoże bakteryjne zapalenia zatok, może wypisać na recepcie antybiotyki, m.in.:

Terapia antybiotykiem trwa zazwyczaj od 10 do 14 dni.

Polub nasz profil

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *