Potworniak jajnika – objawy, badania, leczenie, rokowanie

Nowotwór jajnika w pierwszych fazach może przebiegać zupełnie bezobjawowo. W późniejszych stadiach rozwoju choroby pacjentki skarżą się dolegliwości ze strony układu rozrodczego lub przewodu pokarmowego, jak wzdęcia czy uczucie pełności.

Niestety są to objawy często bagatelizowane lub kwalifikowane przez pacjentki jako niegroźne, co sprawia, że nowotwór jajnika w większości wypadków diagnozowany jest w zaawansowanym stadium, kiedy występują już przerzuty, a szanse na wyzdrowienie znacząco maleją.

Do chwili obecnej nie dysponowaliśmy skutecznym badaniem pozwalającym wykryć nowotwór złośliwy jajnika w jego wczesnej i objawowo niespecyficznej fazie.

Szeroko stosowaną metodą kontroli jest USG jajników, które jednak nie pozwala na określenie charakteru istniejącej zmiany, a te w większości wypadków okazują się niezłośliwe i niewymagające leczenia operacyjnego.

Rozwiązaniem mogącym znacząco poprawić sytuację pacjentek jest test OncoOVARIAN Dx – Jajniki opracowany przez firmę Bioprognos.

OncoOVARIAN Dx – Jajniki to test umożliwiający skuteczną diagnostykę nowotworu jajnika już na poziomie komórkowym. Jako jedyne, dostępne narzędzie diagnostyczne wykrywa wyłącznie zmiany o charakterze złośliwym, co pozwala zaoszczędzić stresu i zbędnych operacji diagnozowanym pacjentkom.

Zobacz porównanie dostępnych metod diagnostycznych

Potworniak jajnika – objawy, badania, leczenie, rokowanie

W skali globalnej nowotwór złośliwy jajnika jest trzecim pod względem częstości występowania nowotworem narządów rodnych kobiet (po raku szyjki macicy i trzonu macicy).

Nowotwory jajnika odpowiedzialne są za większą liczbę zgonów, niż którykolwiek inny nowotwór ginekologiczny, stanowiąc ósmy najczęściej spotykany nowotwór złośliwy (wg. Raportu SEER 18).

Wg danych PTOK (Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej) 
w Polsce w 2011 roku na nowotwory jajnika zachorowało 3587 pacjentek. Nowotwór jajnika był wówczas piątą pod względem częstości przyczyną zgonów (2547) u kobiet.

Istnieją trzy typy raka jajnika, sklasyfikowane według rodzaju komórek, 
z których powstaje nowotwór.

Zgodnie z klasyfikacją WHO World Health Organization – Światowej Organizacji Zdrowia, rozróżniamy:

Nowotwory pochodzenia nabłonkowego: guzy występujące w nabłonku – tkance powierzchniowej jajnika. Rodzaj ten stanowi około 90% przypadków raka jajnika.

Ryzyko zachorowania na raka jajnika pochodzenia nabłonkowego wzrasta wraz z wiekiem 
i dotyczy głównie kobiet po 60. roku życia, 
ale może wystąpić w każdym momencie życia.

Istnieje kilka różnych rodzajów raka jajnika pochodzenia nabłonkowego:

  • Urowicze
  • Śluzowe
  • Endometrioidalne
  • Jasnokomórkowe
  • Z nabłonka przejściowego (guzy Brennera)

Nowotwory zarodkowe: guzy powstające z komórek produkujących komórki jajowe, znajdujących się w jajnikach. Rak jajnika tego typu może wystąpić u kobiet w każdym wieku, ale najczęściej dotyczy on nastolatek i młodych dorosłych poniżej 30. roku życia. Około 5% przypadków raka jajnika to guzy zarodkowe. Istnieje kilka różnych rodzajów zarodkowego raka jajnika:

  • Rozrodczak (dysgerminoma)
  • Nowotwór z pęcherzyka żółtkowego (EST, endodermal sinus tumor)
  • Rak zarodkowy (carcinoma embryonale)
  • Nabłoniak kosmówkowy (choriocarcinoma)
  • Potworniak (teratoma)
  • Guzy germinalne mieszane (neoplasma malignom germinale mix tum ovarii)

Guzy sznurów płciowych i podścieliska: guzy powstające w tkance łącznej spajającej jajnik i produkujące żeńskie hormony płciowe – estrogen i progesteron. Guzy sznurów płciowych i podścieliska występują relatywnie rzadko i stanowią około 1% wszystkich przypadków raka jajnika. Do tego typu nowotworów zaliczamy:

  • Ziarniszczak (folliculoma; ang. granulosa cell tumor)
  • Grupa włókniako-otoczkowiaków (thecoma, fibrothecoma, fibroma)
  • Guzy z komórek Sertolego i Leydiga (androblastoma)
  • Guz z komórek lipidowych

Szereg czynników może zwiększyć ryzyko wystąpienia nowotworu jajnika. Niektóre z tych czynników można kontrolować, np. poprzez rezygnację z palenia tytoniu natomiast na inne pacjentka nie ma wpływu, jak np. obciążenia genetyczne, choroby występujące w rodzinie.

Czynniki zwiększające ryzyko zachorowania na raka jajnika:

Potworniak jajnika – objawy, badania, leczenie, rokowanie

  • Wiek
  • Otyłość
  • Przeszłość położniczą (im więcej ciąż tym niższe ryzyko zachorowania)
  • Antykoncepcja (obniża prawdopodobieństwo rozwoju)
  • Operacje ginekologiczne
  • Farmakologiczne leczenie niepłodności
  • Androgeny (wzrost poziomu w organizmie)
  • Terapia estrogenowa i terapia hormonalna
  • Występowanie raka jajnika, raka piersi lub raka jelita grubego w rodzinie
  • Zespoły nowotworowe w rodzinie
  • Dziedziczny zespół rak piersi–rak jajnika
  • Zespół guzów hamartomatycznych związany z mutacjami PTEN
  • Dziedziczny rak jelita grubego niezwiązany z polipowatością
  • Zespół Peutza-Jeghersa
  • Polipowatość związaną z MUTYH
  • Raka piersi w wywiadzie

U większości kobiet chorujących na raka jajnika występują objawy, które często są niejednoznaczne i mogą być utożsamiane z innymi, mniej poważnymi procesami, jak: niestrawność, przyrost masy ciała oraz skutkami starzenia się, co sprawia, że postawienie właściwej diagnozy jest niezwykle trudne.

Na rozwój nowotworu jajnika może wskazywać wiele niespecyficznych objawów. Ich wystąpienie jest bardziej prawdopodobne, jeżeli nowotwór rozprzestrzenił się poza jajniki. Niemniej jednak oznaki mogą być również zauważalne we wczesnym stadium zaawansowania choroby. Najczęściej spotykane objawy obejmują:

  • Wzdęcia
  • Ból miednicy lub jamy brzusznej
  • Trudności w jedzeniu lub szybkie uczucie sytości
  • Objawy ze strony układu moczowego, takie jak parcie naglące lub częstomocz
    Uczucie zmęczenia
  • Rozstrój żołądka
  • Ból pleców
  • Ból podczas stosunku
  • Zaparcia
  • Zaburzenia cyklu miesiączkowego
  • Obrzęk jamy brzusznej przy jednoczesnej utracie masy ciała

Jeśli obserwujesz u siebie jakiekolwiek niepokojące objawy,
skonsultuj się z lekarzem i zadbaj o jak najszybsze postawienie diagnozy.

Wczesne wykrycie raka jajnika, jak w przypadku każdego nowotworu, jest kluczowe.

Postawienie prawidłowej diagnozy we wczesnym stadium, przed rozrośnięciem lub rozprzestrzenieniem się zmian nowotworowych, znacznie zwiększa szanse na skuteczne leczenie i na całkowity powrót pacjentki do zdrowia.

W przypadku diagnozy na etapie występowania przerzutów leczenie staje się trudniejsze, a ogólne szanse pacjentki na przeżycie maleją.

Potworniak jajnika – objawy, badania, leczenie, rokowanie

Nowotwór bez przerzutów,
zajmuje jeden lub oba jajniki

Nowotwór rozprzestrzenia się w obrębie miednicy

  • Przerzuty pojawiają się
    w obrębie całej jamy
  • brzusznej

Przerzuty są obecne
w odległych narządach

który wykrywa nowotwór w najwcześniejszym etapie rozwoju choroby

Czytaj więcej

Przeżywalność w przypadku raka jajnika jest silnie związana ze stopniem zaawansowania nowotworu. Niestety często diagnoza stawiana jest bardzo późno. Aż 75% pacjentek zgłasza się do lekarza w zaawansowanym stadium choroby – III lub IV – nie odnotowując wcześniej żadnych charakterystycznych objawów choroby.

W procesie leczenia, po wykryciu zmiany, konieczne jest usunięcie podejrzanych guzów, które w większości przypadków nie mają jednak charakteru złośliwego, każdego roku tylko w Stanach Zjednoczonych usuwa się 200–300 tysięcy podejrzanych guzów jajnika. Większość z nich wcale nie wymaga operacji. Skuteczna diagnoza na wczesnym etapie, umożliwiająca określenie charakteru zmiany, znacząco zwiększy szanse pacjentek na powrót do zdrowia lub ich całkowite wyleczenie.

Potworniak jajnika – objawy, badania, leczenie, rokowanie

Wskaźnik 5-letniego przeżycia w początkowych stadiach rozwoju choroby

U pacjentek zdiagnozowanych w I stadium nowotworu wskaźnik przeżycia jest najwyższy i wynosi 95%.

Przeżywalność u pacjentek zdiagnozowanych w II stadium choroby spada, wskaźnik 5-letniego przeżycia wynosi 65%

Nie czekaj na wystąpienie pierwszych objawów. Pamiętaj o cyklicznych badaniach kontrolnych, takich jak kompleksowe badania ginekologiczne oraz badania USG jajników.

Pamiętaj, że zmiana w jajniku nie musi świadczyć o chorobie nowotworowej, niezbędna jest dalsza diagnostyka. W wykryciu guzów o charakterze złośliwym pomoże test OncoOVARIAN Dx – Jajniki

Skuteczne metody diagnostyczne

Aktualnie proces diagnozy w przypadku podejrzenia obecności patologicznych zmian w jajniku zaczyna się od badania palpacyjnego.

Badanie wykazuje powiększony jajnik lub płyn w jamie brzusznej (wodobrzusze)

Przeprowadzane są dalsze procedury diagnostyczne, takie jak ultrasonografia, tomografia komputerowa, pozytonowa tomografia emisyjna lub rezonans magnetyczny.

Do tej pory w zakresie oznaczania markerów nowotworowych 
w diagnostyce nowotworów jajnika wykorzystywano między innymi marker nowotworowy CA 125.

Charakteryzuje się on jednak niską czułością 
w początkowym stadium zaawansowania choroby, a w przypadku kobiet przed menopauzą obserwowano wysoki odsetek wyników fałszywie dodatnich.

You might be interested:  Biegunka bakteryjna – przyczyny, objawy, leczenie ostrej biegunki bakteryjnej

Wyższą swoistość na wczesnym etapie choroby osiągano 
w badaniach wykorzystujących oznaczanie „nowatorskiego” markera nowotworowego – HE4.

ROMA

Z połączenia wartości markerów CA 125 i HE4 oraz stadia menopauzy pacjentek powstał algorytm ROMA (algorytm obliczania ryzyka zachorowania na raka jajnika) o 3 zmiennych 
i niskiej złożoności, pomagający dziś lekarzom w diagnozowaniu raka jajnika.

Wady

nie uwzględnia wyników badania ultrasonograficznego lub wieku pacjentki

RMI

Rozpoznawanie choroby na wczesnym etapie poprzez łączenie wartości markera CA 125 i cech charakterystycznych guza jajnika widocznych w badaniu ultrasonograficznym, co doprowadziło do opracowania programu RMI (indeksu ryzyka wystąpienia choroby nowotworowej dla raka jajnika).

Wady

nie wykorzystuje najlepszego dostępnego obecnie markera raka jajnika (HE4)

Oba te algorytmy są przydatne podczas diagnozowania guzów jamy brzusznej oraz monitorowania skuteczności terapii. Niemniej jednak możliwe jest dalsze udoskonalanie tych rozwiązań.

Uwzględnienie oznaczeń markerów nowotworowych oraz wielu innych istotnych zmiennych, powiązanych z chorobą zaowocowało powstaniem najskuteczniejszego algorytmu – MBDAA, opracowanego przez hiszpańską firmę Bioprognos.

Algorytm stanowiący podstawę testu OncoOVARIAN Dx – Jajniki sprawia, że test na bazie danych z badania krwi i wywiadu lekarskiego, jest dziś jedynym narzędziem umożliwiającym tak szybką i precyzyjną diagnostykę nowotworów jajnika na najwcześniejszym etapie rozwoju choroby.

Nieinwazyjny i opłacalny test OncoOVARIAN Dx – Jajniki charakteryzuje się czułością wynoszącą 93,8% i swoistością wynoszącą 94,4% i wyraźnie zmniejsza liczbę wyników fałszywie dodatnich oraz fałszywie ujemnych, tak typowych dla innych procedur diagnostycznych.

Sprawdź zakładkę “O testach Potworniak jajnika – objawy, badania, leczenie, rokowanie

Porównanie metod wykrywania raka płuca:

Krzywa ROC testu OncoOVARIAN Dx – Jajniki, bazującego na korelacji wyników panelu biomarkerów nowotworowych AFP, β-hCG, CA 19.9, CA 125, CEA i HE4, a także informacjach o chorobach współistniejących i innych danych uzyskanych od 4.520 pacjentek. Test Onco Dx udoskonalony przez zastosowanie kryteriów barcelońskich, ukazuje niezwykle interesujące możliwości diagnostyczne:

Potworniak jajnika – objawy, badania, leczenie, rokowanie

Jajnik

Rak jajnika jest nieprawidłowym i nieustającym wzrostem komórek nowotworowych wywodzących się z komórek jajnika. W ostatnich latach obserwuje się tendencję wzrostową zachorowalności na ten nowotwór. W Polsce umiejscawia go ona na piątym miejscu wśród raków u kobiet. Od około 15 lat zachorowalność nieznacznie spada.

Potworniak jajnika – objawy, badania, leczenie, rokowanie

Czynniki ryzyka

Częstość występowania raka jajnika wzrasta wraz z wiekiem. Maksymalna liczba zachorowań przypada na 6-7. dekadę życia, jednakże jest pewna grupa kobiet, u których  dochodzi do zachorowania w młodym wieku. Około 15% rozpoznań raka jajnika dotyczy kobiet poniżej 40. roku życia, a 8% w  najmniejszym stopniu zaawansowania jest rozpoznawanych u chorych poniżej 35. roku życia.

  • Do innych poznanych czynników ryzyka należą:
  • ● zespoły dziedzicznego raka jajnika i piersi oraz dziedzicznego raka jajnika,
  • ● nosicielstwo mutacji genów BRCA 1 i BRCA 2 (do 13% wszystkich chorych na raka jajnika,
  • ● zespół Lyncha (choroba genetyczna, która charakteryzuje się zwiększoną skłonnością do zachorowania na różne nowotwory),
  • ● bezdzietność, nieskuteczne stymulacje owulacji.
  • Ryzyko zachorowania zmniejsza stosowanie antykoncepcji hormonalnej, wycięcie macicy, karmienie piersią i zamknięcie jajowodów.

Objawy

W raku jajnika brak jest charakterystycznych objawów, co powoduje późne rozpoznanie tego nowotworu, ale u większości pacjentek obserwuje się niespecyficzne objawy związane z przewodem pokarmowym na ponad rok przez rozpoznaniem raka. We wczesnym zaawansowaniu stwierdza się guz w jajniku.

U chorych z chorobą znacznie zaawansowaną oprócz guza w jednym lub obu jajnikach stwierdza się płyn w jamie otrzewnej („płyn w jamie brzusznej”) i/lub opłucnej. Powiększający się obwód brzucha, bóle brzucha, objawy ucisku na sąsiednie narządy lub krwawienie z pochwy wskazują na chorobę bardzo zaawansowaną.

Nieregularne krwawienia miesięczne mogą sugerować nowotwór nienabłonkowy jajnika.

Stadia zaawansowania

Stadia zaawansowania określa się w stopniach od I (najmniej zaawansowana choroba) do IV (najbardziej zaawansowana choroba) wg skali FIGO.

Aby ustalić precyzyjnie stopień zaawansowania, pooperacyjnie określa się zajęcie nowotworem poszczególnych organów.

Bierze się pod uwagę zajęcie jajników i okolicznych narządów, okoliczne węzły chłonne w jamie brzusznej i pachwinach oraz odległe narządy. Określenie stopnia zaawansowania jest istotne w celu ustalenia odpowiedniego leczenia i rokowania.

Typy morfologiczne

Nowotwory jajnika dzielimy na:

● nowotwory powstające z nabłonka jajnika, są to raki stanowiące około 90% wszystkich nowotworów jajnika ,

● nowotwory nienabłonkowe, stanowiące około 10% wszystkich nowotworów jajnika. Nowotwory nienabłonkowe mogą powstawać z komórek rozrodczych i te są rozpoznawane najczęściej u młodych kobiet.

Do nich należą między innymi: rozrodczak, guz pęcherzyka żółtkowego, potworniak, rak zarodkowy czy kosmówczak zarodkowy. Nowotwory nienabłonkowe mogą też powstawać ze sznurów płciowych i ich komórek.

Przykłady takich nowotworów to: ziarniszczak, otoczkowiak, guz z komórek Sertolego albo Leydiga. Nowotwory nienabłonkowe dość często rozpoznawane są w niskim stopniu zaawansowania.

Diagnostyka

  1. Diagnostykę w tym nowotworze stanowi:
  2. ● badanie lekarskie,
  3. ● badanie ginekologiczne przez pochwę oraz odbyt,
  4. ● badanie wziernikiem dróg rodnych,
  5. ● badanie ultrasonograficzne przezpochwowe oraz jamy brzusznej,
  6. ● podstawowe badania krwi i moczu,
  7. ● badanie poziomu antygenu surowiczego CA 125,
  8. ● badanie poziomu ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej (beta HCG), alfa-fetoproteiny (AFP), dehydrogenazy mleczanowej (LDH) oraz inhibiny – oznaczane przy nowotworach nienabłonkowych jajnika,
  9. ● badanie rentgenowskie lub tomograficzne klatki piersiowej,
  10. ● badanie tomograficzne jamy brzusznej i miednicy.

Diagnozę stawia się na podstawie badania mikroskopowego guza uzyskanego po zabiegu operacyjnym. Wyjątkowo można rozpoznać raka na podstawie obecności komórek raka w płynie z jamy opłucnej, otrzewnej i węzłów chłonnych.

Leczenie

Standardem postępowania w raku jajnika jest pierwotny zabieg operacyjny, obejmujący usunięcie macicy z przydatkami (jajników z jajowodami), sieci większej, wyrostka robaczkowego, biopsję (pobranie) węzłów biodrowo-zasłonowych oraz okołoaortalnych, jak również pobranie płynu do badania cytologicznego, a przy jego braku pobranie popłuczyn i wykonanie licznych wymazów oraz pobranie wycinków  z otrzewnej. Uzupełnieniem pierwotnej chirurgii jest następnie chemioterapia z zastosowaniem paklitekselu (leku cytostatycznego) oraz pochodnych platyny (innych leków cytostatycznych). Z reguły podaje się 6 kursów chemioterapii.

U młodych, nie posiadających dzieci kobiet,  z wczesnym stopniem zaawansowania choroby oraz chcących zachować zdolność do prokreacji radykalność zabiegu może być zmniejszona do jednostronnego usunięcia chorego jajnika z jajowodem z adekwatnym zbadaniem stopnia zaawansowania za pomocą metod chirurgicznych i mikroskopowych. Leczenie oszczędzające jest rozsądną alternatywną drogą postępowania u młodych kobiet, z chęcią zachowania zdolności prokreacji, we wczesnym stopniu zaawansowania raka jajnika, a przeżycia pacjentek w porównaniu z radykalną chirurgią są korzystne.

U części pacjentek z wczesnym stopniem zaawansowania i nowotworem dobrze zróżnicowanym można nie stosować chemioterapii po operacji.

U kobiet, u których początkowo nie ma możliwości usunięcia raka z powodu znacznego zaawansowania, stosuje się często wstępnie chemioterapię, a dopiero po uzyskaniu wycofania się choroby stosuje się zabieg operacyjny.

Nowotwory wywodzące się z komórek rozrodczych leczy się operacyjnie, podobnie jak w rakach. Niektóre, takie jak rozrodczaki czy wczesne potworniaki niedojrzałe, nie wymagają dalszego leczenia. Pozostałe i postacie bardziej zaawansowane leczy się po zabiegu uzupełniającą chemioterapią (3 do 4 kursów). U kobiet bezdzietnych i dzieci stosuje się możliwie oszczędzające leczenie chirurgiczne.

Nowotwory ze sznurów płciowych w niskim stopniu zaawansowania można leczyć operacyjnie, zachowując macicę i 1 przydatek. Pozostałe, takie jak rak jajnika, leczy się operacyjnie bez usuwania węzłów chłonnych. Chore w niskim stopniu zaawansowania z niskim ryzykiem nawrotu następnie obserwuje się, a pozostałe pacjentki leczy się uzupełniającą chemioterapią.

You might be interested:  Zaburzenia osobowości – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Po leczeniu

Po leczeniu powinno się stosować kontrolę za pomocą badania lekarskiego oraz badań obrazowych. Często oznacza się także poziom antygenu CA 125, choć według niektórych opinii jest to postępowanie nieskutkujące poprawą przeżyć pacjentek.

W razie nawrotu choroby stosuje się kolejne linie chemioterapii, ale można także rozważać interwencje chirurgiczne w celu usunięcia wznowy nowotworu. Stosuje się także zabiegi operacyjne w stanach znacznego zaawansowania choroby w celu redukcji objawów, szczególnie w przypadkach niedrożności jelita.

Prewencja

Obecnie nie rekomenduje się zorganizowanych programów wczesnej diagnostyki w kierunku tego nowotworu (prewencja wtórna), nawet u pacjentek będących pod kontrolą ze względu na mutację genu BRCA.

Potworniak – nowotwór, który może dotknąć każdego

2019-12-30 9:49 lek. Agnieszka Michalak Potworniak jajnika – objawy, badania, leczenie, rokowanie Autor: Getty images

Potworniak jest nowotworem wywodzącym się z wielopotencjalnych komórek zarodkowych – oznacza to, że tworzące go komórki mogą rozwijać się w różne tkanki – od tkanki nerwowej, przez tkankę mięśniową czy tłuszczową, aż po włosy, zęby i skórę. W zależności od rodzaju, potworniak może być nowotworem złośliwym lub zmianą łagodną.

Potworniaki dzielą się na dwie grupy, a ich podział opiera się na stopniu dojrzałości tkanek budujących nowotwór. Każda z grup charakteryzuje się innymi objawami, szybkością wzrostu, a także rokowaniem i potencjalną złośliwością.

Spis treści:

Potworniak dojrzały – czy jest groźny?

Pierwszym rodzajem potworniaka jest potworniak dojrzały (łac. teratoma adultum). Nowotwór ten budują w pełni dojrzałe tkanki, które mogą pochodzić ze wszystkich listków zarodkowych, czyli ektodermy, endodermy i mezodermy.

W budowę tej zmiany mogą być zaangażowane wszystkie listki zarodkowe, oznacza to, że mogą w nim występować wszystkie tkanki występujące w ludzkim ciele, łącznie ze skórą, włosami czy zębami.

Potworniak dojrzały stanowi ponad 90% wszystkich potworniaków, występuje on najczęściej u kobiet w wieku rozrodczym, lokalizując się w jajniku.

Potworniaki dojrzałe mają zwykle charakter torbielowaty, tylko ok. 2% z nich są guzami litymi. Cechą szczególną potworniaka jest jego powolny wzrost oraz łagodny charakter zmiany.

Najczęściej spotykanym rodzajem potworniaka dojrzałego jest torbiel skórzasta, która powstaje wyłącznie z naskórka i jego przydatków, a więc tylko z jednego listka zarodkowego zwanego ektodermą.

Torbiel skórzasta zawiera w sobie w pełni uformowane włosy, zęby, gruczoły łojowe wydzielające łój, a także gruczoły potowe. Zmiana ta występuje najczęściej w jajniku.

Niektóre tkanki potworniaka mogą wykazywać aktywność hormonalną, prowadząc do zaburzeń gospodarki hormonalnej. Najczęstszymi hormonami wydzielanymi przez tkanki potworniaka są hormony tarczycy i serotonina.

Specyficznym rodzajem potworniaka zawierającymi tkanki aktywne hormonalne są tzw. wola jajnikowe – są to potworniaki dojrzałe o utkaniu tkanki tarczycowej, które wydzielają duże ilości hormonów tarczycy prowadząc do objawów jej nadczynności.

Czytaj: Torbiel na jajniku a zajście w ciążę. Przyczyny torbieli, objawy, sposoby leczenia

Guzy jajnika: przyczyny, objawy i leczenie guzów jajnika

Jakie objawy wywołuje potworniak dojrzały?

Objawy wywołane przez potworniaka uzależnione są od jego lokalizacji. Najbardziej uciążliwe dolegliwości wywołuje potworniak umiejscowiony w jajniku. Należą do nich:

Zupełnie niezauważone mogą pozostać potworniaki umiejscowione w okolicy jąder, ponieważ tam zwykle nie dają żadnych objawów. Rzadko kiedy pojawia się ból, czy obrzęk. W przypadku bardzo dużego guza wystąpić może uczucie ciężkości w mosznie, lub może on zostać zauważony jako niewielkie zgrubienie podczas samobadania jąder.

Czytaj: Choroby jąder, a bezpłodność u mężczyzn. Jak badać jądra?

Potworniak niedojrzały – objawy

Kolejnym rodzajem potworniaka jest potworniak niedojrzały (łac. teratoma immaturum). Podstawową różnicą między potworniakiem dojrzałym, a niedojrzałym jest to, że potworniak niedojrzały zbudowany jest z nie w pełni wykształconych tkanek wszystkich trzech listków zarodkowych.

Następną cechą charakterystyczną potworniaka niedojrzałego jest to, że w jego strukturze mogą występować komórki trofoblastu, czyli struktury, która fizjologicznie odpowiada za budowę łożyska. Komórki te wydzielają w nadmiarze gonadotropinę kosmówkową (beta hCG), co powoduje, że w przypadku wystąpienia takiego nowotworu testy ciążowe są dodatnie, pomimo braku ciąży.

Pod względem klinicznym najważniejszą cechą charakterystyczną potworniaka niedojrzałego jest to, iż jest on nowotworem złośliwym, o szybkim tempie wzrostu, dającym w krótkim czasie przerzuty odległe.

Potworniak niedojrzały dotyka najczęściej osoby młode, lokalizując się w okolicy jąder i jajników. Charakteryzuje się agresywnym wzrostem, co powoduje szybkie naciekanie okolicznych tkanek.

Rozwój objawów następuje bardzo szybko, w ciągu kilku tygodni. Objawami charakterystycznymi są nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych w przypadku kobiet, silne bóle podbrzusza i okolicy lędźwiowej, a także ból i obrzęk jąder.

Czytaj: Pozytywny test ciążowy a brak ciąży – co może zafałszować wynik testu ciążowego?

Beta hCG w ciąży. Co oznacza poziom hCG i jakie są normy hCG?

Potworniak jest nowotworem, który może wystąpić w każdym wieku. Jego rozpoznanie i leczenie opiera się na prostych badaniach obrazowych i zabiegu chirurgicznym, a rokowanie jest pomyślne.

Dlatego bardzo istotne jest, aby w przypadku wystąpienia niepokojących objawów takich jak powiększenie obwodu brzucha czy nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych, zgłosić się do lekarza celem wykonania diagnostyki i wdrożenia koniecznego leczenia.

Jak rozpoznaje się potworniaka?

Rozpoznanie stawiane jest na podstawie objawów klinicznych i wyników badań obrazowych i laboratoryjnych. Obecność objawów takich jak ból i wzdęcie brzucha, wodobrzusze, gorączka czy nieprawidłowe krwawienia z macicy wymaga pogłębionej diagnostyki, która w przypadku potworniaka opiera się na badaniach obrazowych – USG brzucha, USG jąder lub USG przezpochowowym.

Przydatny w postawieniu diagnozy jest również rezonans magnetyczny. Istnieją również markery nowotworowe, których podwyższony poziom może świadczyć o potworniaku. Zalicza się do nich AFP (alfa-feto proteina), LDH oraz CA-125.

Markery te oznacza się we krwi, jednak nie są one charakterystyczne dla potworniaka, a ich podwyższony poziom może świadczyć o innych schorzeniach. Markery te przydatne są natomiast do monitorowania skuteczności leczenia oraz wystąpienia nawrotu.

Leczenie potworniaka

Leczenie potworniaka to przede wszystkim zabieg operacyjny polegający na wycięciu zmiany wraz z marginesem zdrowych tkanek. Dotyczy to zarówno potworniaka dojrzałego, jak i niedojrzałego. W przypadku potworniaka niedojrzałego stosuje się wspomagająco chemioterapię oraz radioterapię.

Potworniak – jakie są rokowania?

Rokowanie zależy od rodzaju potworniaka – w przypadku potworniaka dojrzałego rokowanie jest dobre, aż 98% przypadków kończy się całkowitym wyleczeniem po chirurgicznym usunięciu zmiany.

Potworniak niedojrzały charakteryzuje się wysoką złośliwością, dlatego tutaj rokowanie jest gorsze. Pięcioletnie przeżycie odnotowuje się u 50% pacjentów.

Istotne w przypadku potworniaka, niezależnie od jego rodzaju, są badania kontrolne po zakończeniu leczenia, ponieważ nowotwory te charakteryzują się dużą tendencją do nawrotów.

Czytaj: Wirus HPV a rak szyjki macicy. Jak uniknąć zakażenia?

Potworniak dzieci i dorosłych – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Potworniak to jeden z rodzajów nowotworów germinalnych. Rozwija się on z tzw. wielopotencjalnych komórek zarodkowych, czyli takich, które mogą dać początek każdej tkance, jaka tworzy ludzki organizm.

Przyczyny ich powstania nie zostały do końca wyjaśnione, jednak podejrzewa się, że w patogenezie biorą udział zaburzenia cyklu podziałów komórkowych.

 
W procesie embriogenezy, czyli w okresie formowania zarodka, komórki te zstępują w kierunku swojego miejsca docelowego, jakim  gonady – jajniki u kobiet lub jądra u mężczyzn.

Dlatego właśnie potworniaki najczęściej lokalizują się w tej okolicy. Zdarza się jednak, że w czasie swojej wędrówki komórka zabłądzi i znajdzie się np.

w jamie brzusznej, klatce piersiowej, w obrębie głowy i szyi lub jakimkolwiek innym miejscu. Dlatego też lokalizacje potworniaków bywają bardzo zróżnicowane, niekiedy wręcz niezwykłe.

Jeśli chodzi o budowę, potworniaki składają się z komórek, które mogą dać początek każdemu rodzajowi tkanki. Guzy często przybierają nietypowe formy.

Mogą mieć postać tworu z zębami i włosami lub torbieli jajników wypełnionych łojem, które osiągają nieraz znaczne rozmiary. Zdarza się również, że potworniak przyjmuje postać guza zbudowanego z pętli jelitowych, mózgu, chrząstki lub kości.  Potworniaki mogą być również zbudowane z komórek, które w prawidłowych warunkach budują tarczycę lub nadnercza, dzięki czemu ich obecność może mieć wpływ na gospodarkę hormonalną organizmu.

You might be interested:  Zespół gerstmanna – co to jest, jakie są przyczyny i objawy, jak leczyć?

Jakie potworniaki najczęściej występują u małych dzieci?

Dziecięce kłopoty z potworniakami zaczynają się już w fazie życia płodowego. Wtedy właśnie następuje formowanie się tych nowotworów. Z tego powodu potworniaki uznawane są za guzy wrodzone. Jednak nie wszystkie potworniaki są rozpoznawane w wieku dziecięcym.

Bywa i tak, że człowiek przeżywa swoje całe życie, nie wiedząc o tym, że w jego ciele znajduje się nowotwór.
Najpowszechniej u dzieci występuje jeden rodzaj potworniaków, określanych jako guzy krzyżowo-ogonowe. Nowotwory te powstają w okolicach kości ogonowej.

Gdy są naprawdę duże, może dojść do zaburzeń krążenia u rozwijającego się płodu.

Jeżeli guz taki został zdiagnozowany, a nie było możliwości jego usunięcia, gdy dziecko znajdowało się jeszcze w łonie matki, zaleca się usunięcie potworniaka w ciągu pierwszego tygodnia życia maluszka.

Gdzie u kobiet najczęściej stwierdza się potworniaki?

U kobiet najczęściej stwierdzanym potworniakiem jest guz zwany torbielą skórzastą, zlokalizowany na jajniku. Zalicza się go do łagodnych nowotworów. Szacuje się, że na 100 proc.

zdiagnozowanych nowotworów jajników ponad 95 proc. z nich stanowią torbiele skórzaste.

Kobieta z torbielą skórzastą na ogół odczuwa bóle brzucha (stałe i o różnym stopniu nasilenia), obrzęk lub istnienie pewnej masy w jamie brzusznej, jak również może zaobserwować nieprawidłowe krwawienia z macicy. Te objawy powinny skłonić do wizyty u ginekologa i wykonania badania ultrasonograficzego.

Jakie są rodzaje potworniaków?

Wśród potworniaków u kobiet i mężczyzn można wyróżnić dwa rodzaje:

  • potworniak dojrzały,
  • potworniak niedojrzały.

Potworniak niedojrzały składa się z różnych komórek, które nie tworzą żadnych konkretnych tkanek, rośnie szybko i jest rodzajem nowotworu złośliwego.

Najczęściej ulokowany jest na jajnikach lub jądrach i może stamtąd dawać przerzuty na inne tkanki i narządy organizmu.

Potworniak dojrzały jest nowotworem łagodnym i składa się z tkanek, które mają już swoją funkcję – włosów, skóry, zębów, gruczołów czy mięśni.

Rośnie powoli, ale może osiągać duże rozmiary. Najczęściej występuje na jajnikach i jądrach. Może też pojawiać się:

  • na kręgosłupie,
  • w śródpiersiu,
  • w przestrzeni zaotrzewnowej,
  • w nosogardzieli,
  • w ośrodkowym układzie nerwowym – szczególnie w przysadce mózgowej,
  • w pęcherzu,
  • w wątrobie.

Gdzie u mężczyzn najczęściej stwierdza się potworniaki?

U mężczyzn obecność potworniaków zazwyczaj stwierdza się w jądrach. Są to najczęściej formy niedojrzałe, a z tym wiąże się ryzyko zezłośliwienia guza. Nowotwór ten najczęściej nie wywołuje u mężczyzny żadnych dolegliwości bólowych.

U niektórych może jednak wystąpić obrzęk i ból. Symptomem, który powinien wywołać niepokój każdego pana, jest twardość moszny i wyczuwanie w niej guza.

Jeśli zaś w okolicach worka mosznowego pojawia się ból i opuchlizna, konieczna jest jak najszybsza konsultacja ze specjalistą!

Jaki są objawy potworniaka u dziewczt i chłopców?

Jakie objawy daje potworniak u dziewcząt?

U dziewcząt, u których potworniak rozwija się w jajniku, objawy wynikają głównie z dużych rozmiarów guza nowotworowego.
Należą do nich:

  • uczucie pełności w brzuchu,
  • bóle podbrzusza,
  • ból podczas oddawania moczu i/lub stolca.

W przypadku zaawansowanego potworniaka niedojrzałego mogą pojawić się:
wzdęcia,

  • niestrawność,
  • zaparcia,
  • uczucie pełności po spożyciu nawet niewielkiego posiłku,
  • utrata apetytu,
  •  nudności i wymioty,
  • nienormalnie częste oddawanie moczu,
  • nieregularne miesiączki,
  • upławy z pochwy.

Może pojawić się utrata lub przyrost wagi i powiększenie węzłów chłonnych.
Niejednokrotnie pierwszy objawem jest silny ból brzucha spowodowany przez skręt jajnika.

Jakie objawy daje potworniak u chłopców?

Najczęstszą lokalizacją potworniaka u obu płci jest okolica krzyżowo-ogonowa. Zazwyczaj guz jest dobrze widoczną, wystającą ponad poziom skóry pleców masą.

W związku ze znacznym rozmiarem guza, potworniak w tej lokalizacji jest wykrywany wkrótce po lub nieraz przed urodzeniem (podczas badania USG kobiety ciężarnej).

U chłopców, u których potworniak rozwija się w jądrze, do najczęstszych objawów należą:

  • niebolesne powiększenie jednego lub (rzadko) obu jąder,
  • stwardnienie i nierówność powierzchni jądra,
  • uczucie ciężaru w mosznie.

W rzadkich przypadkach choroba może przebiegać z bólem i uczuciem rozpierania moszny.

W jądrach powstają najczęściej potworniaki niedojrzałe, z dużym ryzykiem złośliwości.

W przypadku zaawansowanego potworniaka niedojrzałego mogą pojawić się objawy przerzutów odległych, takie jak:

  • bóle w okolicy lędźwiowej,
  • bóle brzucha,
  • powiększenie węzłów chłonnych,
  • kaszel,
  • krwioplucie,
  • duszność.

Jakie są objawy potworniaka u kobiet i mężczyzn?

W większości przypadków objawy potworniaka nie występują, a guz jest wykrywany przypadkowo podczas badań obrazowych (ultrasonografii, tomografii komputerowej) wykonywanych z innego powodu.

Dolegliwości pojawiają się zwykle, gdy zmiana osiągnie duże rozmiary. Jeżeli potworniak dojrzały zawiera w sobie tkankę gruczołów wewnątrzwydzielniczych, staje się on przyczyną zaburzeń hormonalnych, najczęściej objawiających się jako nadczynność tarczycy.

Natomiast potworniak niedojrzały może wydzielać nadmierną ilość gonadotropiny kosmówkowej, czego efektem jest fałszywie dodatni test ciążowy.

 Objawy potworniaka jajnika to: problemy z zajściem w ciążę, zaburzenia miesiączkowania, ból podczas oddawania moczu, dyskomfort w jamie brzusznej, zgaga, nudności, zaparcia, ból pleców.

Natomiast symptomy wskazujące na potworniaka jądra to: obrzęk i tkliwość jąder, stwardnienie moszny, wyczuwalny guzek.

Jak przebiega leczenie potworniaka jajnika?

W przypadku potworniaków najwłaściwszą i jedyną metodą leczenia jest możliwie jak najszybsze wycięcie guza. Ma to duże znaczenie w szczególności wtedy gdy lekarz stwierdzi formę niedojrzałą.

Zabiegi przeprowadza się metodą laparoskopową lub podczas klasycznej operacji w zależności od wskazań i możliwości u konkretnego pacjenta. Równie rodzaj znieczulenia – ogólne lub podpajęczynówkowe dopierane jest przez anestezjologa w sposób całkowicie spersonalizowany.

Wycięty guz za każdym razem zostaje oddany do badania histopatologicznego, które określa stopień jego złośliwości.

W przypadku zmian o charakterze łagodnym nie ma potrzeby wdrażania dodatkowego leczenia, jeśli jednak mamy do czynienia ze zmianami złośliwymi dodatkowo przeprowadza się leczenie z zastosowaniem radioterapii lub chemioterapii.

Gdzie leczyć potworniaka?

Onkolmed Lecznica Onkologiczna to przychodnia, w której przyjmują lekarze onkolodzy dla dorosłych i dzieci.

W przypadku potworniaka jakim guzy krzyżowo-ogonowe a u chłopców lub dziewcząt można przyjść na konsultację u onkologa w PoradniiOnkologii Dziecięcej.

W przypadku potworniaka jajnika lub jądra u dzieci lub kobiet i mężczyzn zapisać się można na konsultacje (odpowiednio) do ginekolog, onkologa w Poradni Ginekologii Ogólnej i Onkologicznej lub do urologa, onkologa w Poradni Nowotworów Układu Moczowego.

W celu umówienia się na konsultację u urologa, onkologa, skontaktuj się z placówką Onkolmed Lecznica Onkologiczna pod numerem telefonu: +48222902337

Źrodła:
https://www.aptekagemini.pl/poradnik/zdrowie/co-to-jest-potworniak/
https://zdrowie.tvn.pl/a/potworniak-nowotwor-z-komorek-roznych-tkanek-ob…
https://www.medonet.pl/magazyny/ochron-sie-przed-rakiem-,potworniaki—n…
https://www.medme.pl/choroby/potworniak,316.html
https://www.hellozdrowie.pl/potworniak-dojrzaly-i-niedojrzaly-przyczyny-…
http://nowotwory.org/potworniak/#Leczenie_potworniaka 

Szanowni Pacjenci,

Przed zapisem do onkologa bardzo prosimy o dokładne zapoznanie się z zakresem działalności danego lekarza (każdy lekarz onkolog leczy inną część ciała).

W przypadku problemu z wyborem właściwego specjalisty onkologa, prosimy o kontakt z Recepcją Onkolmed. Chętnie służymy pomocą. W celu prawidłowego zapisu do specjalisty, przeprowadzamy wywiad z Pacjentem.

Mając tę wiedzę łatwiej jest nam zaoferować konkretną pomoc i wybór odpowiedniego lekarza.

Ze względu na długą listę oczekujących w przypadku rezygnacji z wizyty prosimy o wcześniejsze jej odwołanie. 

Szanujmy się wzajemnie.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *