Rak ślinianki – jakie daje objawy i jego go leczyć?

Rak ślinianki zaliczany jest do grupy nowotworów głowy i szyi. Nowotwory gruczołów ślinowych stanowią mniej niż 2% ogółu nowotworów występujących u człowieka i są grupą bardzo zróżnicowaną pod względem histologicznym. Ponad 80% guzów ślinianek to guzy łagodne.

Najczęstszy z nich to gruczolak wielopostaciowy. Natomiast guzy złośliwe (rak ślinianki) dzieli się na guzy o niskim stopniu złośliwości i o wysokim stopniu złośliwości.

Nowotwory gruczołów ślinowych mogą rozwijać się w obrębie dużych gruczołów ślinowych (w śliniankach przyusznych, podżuchwowych i podjęzykowych) oraz w okolicy małych gruczołów ślinowych.

Małe gruczoły ślinowe są rozmieszczone w obrębie błony śluzowej jamy ustnej, gardła, jamy nosowej, krtani, zatok przynosowych. Zdecydowana większość nowotworów ślinianek rozwija się w obrębie ślinianek przyusznych.

Przyczyny raka ślinianki są nieznane. Udział w jego powstawaniu mają prawdopodobnie czynniki środowiskowe i genetyczne. Zaobserwowano zwiększoną zachorowalność na nowotwory ślinianek u osób narażonych na promieniowanie jonizujące.

Sugeruje się udział zakażeń wirusowych, przede wszystkim wirusem Epsteina-Barr oraz wirusem opryszczki. Zwraca się uwagę na związek dotyczący palenia tytoniu i występowania łagodnych guzów ślinianek.

Rak ślinianki występuje częściej u osób narażonych na pył krzemowy.

Najczęstszym nowotworem ślinianki jest gruczolak wielopostaciowy (tzw. guz mieszany, adenoma pleomorphicum), który stanowi prawie połowę wszystkich przypadków nowotworów gruczołów ślinowych i występuje najczęściej w przyusznicy.

Występuje on zarówno w dużych śliniankach, jak i w drobnych gruczołach ślinowych błony śluzowej jamy ustnej, gardzieli, warg, zatok szczękowych, oskrzela, w obrębie podniebienia i gruczołów łzowych. Gruczolak wielopostaciowy rośnie powoli, jest kulisty, twardy, o powierzchni gładkiej.

Guz ślinianki tego typu może osiągnąć ogromne rozmiary do wielkości głowy człowieka. Przyspieszenie wzrostu lub porażenie nerwu twarzowego mogą świadczyć o jego zezłośliwieniu.

Leczeniem z wyboru jest zabieg operacyjny polegający na chirurgicznym usunięciu guza wraz z częścią ślinianki przylegającej, lub usunięcie całej ślinianki objętej guzem z zachowaniem nerwu twarzowego. Gruczolak wielopostaciowy ma skłonność do wznów i odrastania.
rak ślinianki

RAK ŚLINIANKI – OBJAWY I SYMPTOMY GUZA

Podstawowym objawem nowotworu gruczołów ślinowych jest guz. Może on powodować uwypuklenie skóry okolicy przedusznej lub podżuchwowej oraz błony śluzowej w obrębie jamy ustnej. W nowotworach łagodnych oraz w początkowej fazie raka ślinianki skóra lub błona śluzowa nad guzem jest ruchoma względem guza i nie jest zmieniona patologicznie.

U chorych na złośliwy nowotwór ślinianki może dojść do naciekania skóry lub błony śluzowej oraz powstawania owrzodzeń. W trakcie rozwoju raka ślinianki może dojść do naciekania mięśni, kości i nerwów, co jest przyczyną unieruchomienia guza. Stanowi to przesłankę na podstawie której można podejrzewać złośliwy charakter nowotworu.

Nowotwory gruczołów ślinowych rozwijają się powoli od kilku miesięcy do kilku lat. Gwałtownie rozwijające się guzy ślinianek mają najczęściej charakter zapalny i towarzyszą im bolesność, zaczerwienienie skóry i jej nadmierne ucieplenie. Ból nowotworowy pojawia się zazwyczaj dopiero w zaawansowanym stadium raka ślinianki.

rak ślinianki

Leczenie raka ślinianki

Metodą diagnostyczną z wyboru jest biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, która pozwala ustalić rozpoznanie w 80% przypadków. Biopsja gruboigłowa lub chirurgiczna może być brana pod uwagę w przypadku guzów z klinicznymi cechami złośliwości.

Guzy ślinianek, które nie wykazują cech złośliwości i z wynikiem biopsji wskazującym na nowotwór łagodny (guz mieszany) powinny być wycinane z założeniem uzyskania marginesu tkanek niezmienionych, co wiąże się z wycięciem dużej części zdrowej ślinianki. Niebezpieczeństwo zabiegu łączy się z możliwością uszkodzenia nerwu twarzowego.

Złośliwy rak ślinianki poddawany jest parotidektomii całkowitej uzupełnionej zazwyczaj radioterapią.

Rak ślinianki podżuchwowej

rak ślinianki o niskim stopniu złośliwości – leczenie chirurgiczne – usunięcie przynajmniej gruczołu ślinowego wraz zawartością dołu podżuchwowego i wycięcie układu chłonnego szyi u chorych z cechą N+, a przypadku nacieku przekraczającego torebkę ślinianki – uzupełniająca radioterapia.

– rak ślinianki o wysokim stopniu złośliwości – szerokie wycięcie gruczołu ślinowego wraz z zawartością dołu podżuchwowego, możliwość rozszerzenia zabiegu o sąsiednie struktury anatomiczne i ewentualnie rekonstrukcja plus elektywne wycięcie układu chłonnego w raku płaskonabłonkowym, raku śluzowo-naskórkowym lub raku niezróżnicowanym.

W pozostałych przypadkach radykalne wycięcie układu chłonnego szyi (przy stwierdzeniu cechy N+) oraz uzupełniająca radioterapia.

Rak ślinianki przyusznej

– rak ślinianki o niskim stopniu złośliwości – całkowite wycięcie gruczołu ślinowego z zachowaniem nerwu twarzowego lub wraz z nerwem twarzowym i zajętymi strukturami sąsiednimi, dodatkowo uzupełniająca radioterapia ograniczona do loży pooperacyjnej.

– raki ślinianki o wysokim stopniu złośliwości
T1N0 – całkowita resekcja gruczołu ślinowego z zaoszczędzeniem nerwu twarzowego i uzupełniająca radioterapia w raku gruczołowo-torbielowatym, niezróżnicowanym i z przewodów ślinowych.

T2-3N0 – całkowite wycięcie gruczołu ślinowego wraz z nerwem twarzowym, z możliwością rekonstrukcji nerwu plus elektywne wycięcie układu chłonnego w raku płaskonabłonkowym, śluzowo-naskórkowym i niezróżnicowanym oraz uzupełniająca radioterapia ograniczona do loży guza ślinianki z marginesem.

T4N0 – całkowite wycięcie gruczołu ślinowego wraz z nerwem twarzowym, resekcja zajętych struktur sąsiadujących, elektywne wycięcie układu chłonnego i uzupełniające naświetlanie ograniczone do loży guza z marginesem.

ZOBACZ: SYMPTOMY I OBJAWY INNYCH NOWOTWORÓW

STRONA GŁÓWNA

Rak ślinianki – nowotwory gruczołów ślinowych, bibliografia
M. Krzakowski, K. Warzocha, Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych 2013, Gdańsk 2013,
A.

Jeziorski, Onkologia dla stomatologów, Warszawa 2006,
R. Kordek, Onkologia – podręcznik dla studentów i lekarzy, Gdańsk 2013,
L.

Lewandowski, Onkologia szczękowo-twarzowa – wybrane zagadnienia kliniczne, Poznań 2008
rak ślinianki

Nowotwór złośliwy i łagodny ślinianki – gdzie się leczyć?

Rak ślinianki jest jednym z rodzajów nowotworów wywodzących się z komórek gruczołów ślinowych. Są to rzadkie nowotwory, gdyż stanowią jedynie ok. 1% wszystkich nowotworów człowieka.

Nowotwory umiejscowione w śliniance przyusznej (ok. 70-80% wszystkich nowotworów) są zazwyczaj łagodne i rzadko dają przerzuty do innych struktur.

Jeśli natomiast chodzi o raka ślinianki podżuchwowej, to w połowie przypadków są to zmiany złośliwe.

Rak ślinianki – czym są ślinianki?

Ślinianki to parzyste gruczoły przewodu pokarmowego, które wydzielają ślinę – specjalny płyn bogaty w enzymy, białka regulatorowe, białka obronne, złuszczony naskórek i wiele innych bardzo istotnych substancji.
Wyróżniamy trzy grupy ślinianek:

  • ślinianki przyuszne
  • ślinianki podżuchwowe,
  • ślinianki podjęzykowe.

Jak w prawie każdym narządzie organizmu człowieka, również w śliniankach mogą rozwijać się nowotwory.

You might be interested:  Skuteczne sposoby na zaparcia – jak zapobiegać zaparciom?

Ze względu na dużą złożoność budowy i różnorodność tkanek, nowotwory ślinianek są wyjątkowo zróżnicowaną grupą pod względem objawów, sposobu leczenia, zdolności do dawania przerzutów i rokowania.

Istotny jest fakt, że w śliniankach dochodzi do powstawania zarówno nowotworów łagodnych, jak i złośliwych.

Rak ślinianki – jakie są przyczyny i objawy raka ślinianki?

Przyczyny większości przypadków raka ślinianki nie są znane, jednak wiadomo, iż ryzyko rozwoju tego typu nowotworu rośnie pod wpływem takich czynników, jak:

  • wiek (im starszy człowiek, tym większe ryzyko raka ślinianki),
  • radioterapia głowy i szyi,
  • kontakt z niektórymi związkami chemicznymi w zakładach pracy.

Na raka ślinianki może wskazywać podrażnienie twarzy, będące skutkiem szybkiego wzrostu nowotworu ślinianki. Ponadto charakterystycznym objawem raka ślinianki są przerzuty do węzłów chłonnych. Niekiedy choroba przebiega bezobjawowo. Inne symptomy nowotworu ślinianki to:

  • guzek w okolicy ślinianek, ucha, szczęki, żuchwy, ust lub wewnątrz jamy ustnej,
  • trudności z połykaniem,
  • sączenie się płynu z ucha,
  • trudności z otwieraniem szeroko ust,
  • osłabienie mięśni twarzy, a niekiedy również brak czucia w twarzy,
  • ból twarzy, który nie mija.

Rak ślinianki – jakie są nowotwory złośliwe ślinianek?

Do nowotworów złośliwych ślinianek zalicza się:

  • gruczolakoraki – cechują się mnogością odmian, co wiąże się z innym rokowaniem, zróżnicowaną budową histologiczną i zdolnością do tworzenia przerzutów,
  • gruczolakorak groniasty – najczęściej spotykany jest w śliniankach przyusznych, w okolicach policzków i warg, w badaniu wyczuwa się go jako torbielowaty, ruchomy i dobrze odgraniczony guz; po usunięciu u 1/3 chorych dochodzi do wznowy (odrośnięcia); u 15% pacjentów z tym rakiem stwierdza się odległe przerzuty pogarszające rokowanie,
  • gruczolakorak polimorficzny dobrze zróżnicowany – jest wolno rosnącym guzem o granicznej złośliwości (pomiędzy rakiem złośliwym a łagodnym), ponieważ nie daje przerzutów, ale może naciekać okoliczne tkanki; najczęściej znajdywany jest na wargach, podniebieniu oraz policzkach,
  • gruczolakorak bez cech wyróżniających – histologicznie wygląda jak typowy gruczolakorak; ma zdolność do tworzenia przerzutów,
  • gruczolakorak polimorficzny o niewielkiej złośliwości,
  • gruczolakorak podstawnokomórkowy,
  • gruczolakorak śluzowy,
  • raki z przewodów ślinowych – jest rakiem nisko zróżnicowanym, więc cechuje go zdolność do tworzenia przerzutów odległych,
  • rzadsze nowotwory złośliwe ślinianek.

Rak ślinianki – jakie są nowotwory łagodne ślinianek?

Nowotwory łagodne ślinianek to:

  • gruczolaki jednopostaciowe to nowotwory zbudowane wyłącznie z jednego rodzaju tkanki,
  • gruczolaki podstawnokomórkowe – dotyczą zwykle ślinianek przyusznych, a objawiają się jako stosunkowo nieduże guzy zlokalizowane w okolicy wargi lub policzka; w badaniu fizykalnym wykazują ruchomość i są stosunkowo twarde; po wycięciu nie nawracają,
  • adenoma canaliculare – budowa nowotworu i objawy są podobne do gruczolaka podstawnokomórkowego,
  • gruczolaki kwasochłonne ziarniste – choroba zwykle dotyczy ślinianek przyusznych, ten nowotwór wyczuwalny jest jako pojedyncze guzy do przodu od ucha w stronę żuchwy,
  • inne rzadsze nowotwory.

Rak ślinianki – jak wygląda diagnostyka i leczenie raka ślinianki?

Rak ślinianki bywa wykrywany w sposób całkowicie przypadkowy w czasie standardowej wizyty w gabinecie stomatologicznym lub u lekarza ogólnego. Pośród badań jakie wykonuje się dla stwierdzenia tego nowotworu wyróżnia się:

  • USG,
  • badanie fizykalne,
  • tomografia komputerową,
  • rezonans magnetyczny,
  • endoskopia,
  • pozytonowa tomografia emisyjną,
  • biopsja aspiracyjna cienkoigłowa,
  • badanie histopatologiczne pobranej tkanki.

Leczenie raka ślinianek polega przede wszystkim na usunięciu całej lub części ślinianki. Często w czasie operacji chirurgicznej dokonuje się także usunięcia węzłów chłonnych. Po zabiegu zazwyczaj stosuje się radioterapię.

Jeśli natomiast chodzi o guzy ślinianek niewykazujące cech złośliwości, stosuje się leczenie operacyjne, polegające na usunięciu zmienionej ślinianki i dużej części zdrowej.

Jednym z typów operacji w tego rodzaju nowotworze jest usunięcie płata powierzchniowego ślinianki z zachowaniem gałązek nerwu twarzowego. W przypadku raków o wysokim stopniu złośliwości stosuje się połączone leczenie operacyjne i radioterapię.

Rokowania dla raka ślinianki uzależnione są od stadium nowotworu (rozmiarów guza), typu gruczołu ślinowego, którego dotknęła choroba, typu komórek nowotworowych, a także wieku i ogólnego stanu zdrowia pacjenta.

Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia guzów gruczołów ślinowych, należy prowadzić zdrowy styl życia, który będzie uwzględniał odpowiednią ilość snu, aktywność fizyczną, relaks i rozładowywanie stresu. Bardzo ważne jest unikanie alkoholu i tytoniu oraz zdrowa dieta, która poza odpowiednią ilością produktów bogatych w witaminy i minerały nie będzie zawierała żadnych produktów przetworzonych chemicznie.

Rak ślinianki – jakie są rokowania?

Rokowanie w przypadku raka ślinianki uzależnione jest od rodzaju nowotworu, jego stopnia złośliwości jak również zaawansowania i naciekania okolicznych struktur. W gorszej sytuacji są pacjenci, u których doszło do wystąpienia przerzutów odległych.

Niezależnie od tych wszystkich czynników operacyjne leczenie w obrębie głowy i szyi silnie naraża na pojawienie się powikłań, które obniżają komfort życia.

Jeśli uda się uzyskać całkowite wyleczenie, u chorego mogą pojawić się inne doskwierające problemy i dolegliwości – zaburzenia połykania, zaburzenia mowy, porażenia mięśni twarzy.

Rak ślinianki – gdzie jest dobry onkolog?

Jest wielu lekarzy, którzy dokonają diagnozy i podejmą się leczenia. My jednak wybieramy specjalistów, którzy cieszą się renomą i posiadają bardzo duże doświadczenie. Takim specjalistą jest niewątpliwie prof. dr hab. n. med.

Andrzej Kawecki konsultujący pacjentów w Onkolmed Lecznica Onkologiczna. Prof. dr hab. n. med.

Andrzej Kawecki wykorzystuje w leczeniu chemioterapię nowotworów i radioterapię.

W celu umówienia się na konsultację u onkologa, chemioterapeuty, radioterapeuty skontaktuj się z placówką Onkolmed Lecznica Onkologiczna pod numerem telefonu: +48222902337

Szanowni Pacjenci,

Przed zapisem do onkologa bardzo prosimy o dokładne zapoznanie się z zakresem działalności danego lekarza (każdy lekarz onkolog leczy inną część ciała).

W przypadku problemu z wyborem właściwego specjalisty onkologa, prosimy o kontakt z Recepcją Onkolmed. Chętnie służymy pomocą. W celu prawidłowego zapisu do specjalisty, przeprowadzamy wywiad z Pacjentem.

Mając tę wiedzę łatwiej jest nam zaoferować konkretną pomoc i wybór odpowiedniego lekarza.

Ze względu na długą listę oczekujących w przypadku rezygnacji z wizyty prosimy o wcześniejsze jej odwołanie. 

Szanujmy się wzajemnie.

Czujesz uwypuklenie przy uchu lub przy żuchwie? To może być objaw nowotworu

Rak ślinianki może rozwijać się nawet przez kilka lat. Objawia się stopniowym powiększaniem się ślinianek, czyli uwypukleniem w okolicy ucha lub żuchwy. Może powodować drętwienie części twarzy, ból, problemy z przełykaniem. Dowiedz się, jakie są przyczyny raka ślinianki i jakie są, metody leczenia tego nowotworu złośliwego. 

You might be interested:  Potworniak jajnika – objawy, badania, leczenie, rokowanie

Rak ślinianki jest rzadkim nowotworem złośliwym, który rozpoczyna się w gruczołach ślinowych, zazwyczaj w śliniankach przyusznych. 

Ślinianki to gruczoły położone w przedniej części układu pokarmowego, wytwarzające ślinę, która zawiera enzymy trawienne służące do wstępnej fazy trawienia, ślina utrzymuje również wilgotność w jamie ustnej i wspiera zdrowe zęby. Człowiek ma trzy parzyste gruczoły ślinowe, do których należą: ślinianka przyuszna, podżuchwowa oraz podjęzykowa, a także dużo niewielkich gruczołów ślinowych położonych w błonie śluzowej gardła i całej jamie ustnej. 

Najczęstszym nowotworem ślinianki jest gruczolak wielopostaciowy (tzw. guz mieszany), który stanowi prawie połowę wszystkich przypadków nowotworów gruczołów ślinowych i występuje najczęściej w śliniance przyusznej.

Rak ślinianki: przyczyny

Rak ślinianki powstaje w wyniku nieprawidłowego i nieustającego wzrostu chorych komórek  gruczołów ślinowych. Przyczyny takiej sytuacji nie są jednak znane. 

Uważa się, że niewielka ilość nowotworów złośliwych ślinianek powstaje z guza mieszanego, jednego z częstych nowotworów łagodnych ślinianek. Zaobserwowano również zwiększoną zachorowalność na nowotwory ślinianek u osób narażonych na promieniowanie jonizujące. 

Rak ślinianki: objawy

Podstawowym objawem raka ślinianki jest powolne powiększanie się tego gruczołu, co objawia się obrzękiem w pobliżu szyi, szczęki, ust. 

Objawy raka ślinianki to przede wszystkim:

  • Guz lub obrzęk w pobliżu szczęki. szyi lub ust;
  • Drętwienie twarzy;
  • Osłabienie mięśni po jednej stronie twarzy;
  • Ból w okolicy gruczołu ślinowego zajętego przez guz;
  • Trudności z połykaniem;
  • Problem z szerokim otwarciem ust.

Rak ślinianki: badania

Lekarz może podejrzewać nowotwór ślinianki na podstawie badania fizycznego, czyli ręcznego badania szczeki i szyi w poszukiwaniu grudek i obrzęków. Przy podejrzeniu raka ślinianki wykonuje się również badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa.

Rozpoznanie raka ślinianki może nastąpić na podstawie biopsji, czyli pobrania komórek z guza za pomocą nakłucia igłą. Ostateczne ustalenie typu nowotworu następuje po usunięciu guza i interpretacji wyników badań.

Rak ślinianki: leczenie 

Główną metodą leczenia raków dużych ślinianek jest chirurgiczne usunięcie guza. W przypadku raków o niskim stopniu złośliwości operacja jest zwykle wystarczająca, u chorych na nowotwory o wysokim stopniu złośliwości z powodu ryzyka nawrotu konieczne jest przeprowadzenie uzupełniającego napromieniania.

Jeśli niemożliwe jest wykonanie operacji lub występują przerzuty odległe można zastosować chemioterapię łagodzącą objawy choroby, choć nowotwory tej grupy wykazują względną oporność na leczenie chemioterapią.

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

NOWOTWORY ŚLINIANEK PRZYUSZNYCH I PODŻUCHWOWYCH

Działalność leczniczaOnkologiaNOWOTWORY ŚLINIANEK PRZYUSZNYCH I PODŻUCHWOWYCH

INFORMACJE PRAKTYCZNE DLA PACJENTA

Pacjent, który stwierdzi sam, albo po konsultacji z otorynolaryngolgiem, obecność guza w rzucie którejkolwiek ze ślinianek powinien bezzwłocznie zgłosić się do wysokospecjalistycznego ośrodka, jakim jest także nasza Klinika.

Takie objawy jak szybkie powiększanie się zmiany, ból, niedowład nerwu twarzowego, wyczuwalne węzły chłonne na szyi powinny skłonić nas do szybkiego zabiegu. W Klinice pacjenci podlegają przygotowaniu do odpowiedniego zabiegu, po wykonaniu niezbędnych badań tj.

biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej, badania ultrasonograficznego, a nawet tomografii komputerowej lub badania rezonansu magnetycznego ślinianek.

Zabieg przeprowadzamy z użyciem monitoringu czynności nerwu twarzowego, który szczególnie podczas usuwania guza ślinianki, ale także usuwania guza ślinianki podżuchwowej może ulec uszkodzeniu. Zabieg wymaga więc dużego doświadczenia operatora.

Jest on w opisanych powyżej przypadkach stwierdzenia śródoperacyjnie zmiany złośliwej od razu uzupełniany operacją usunięcia węzłów chłonnych na szyi, co poprawia rokowanie i ułatwtia dalsze postępowanie po operacji. Czas pobytu pacjent w szpitalu waha się od 4 do 7 dni. W zależności od wyniku zabiegu pacjent może być skierowany na dalsze leczenie onkologiczne.

W Klinice leczymy guzy ślinianek przyusznych, podżuchwowych, podjęzykowych i małych gruczołów błony śluzowej jamy ustnej, gardła i krtani. Nowotwory ślinianek stanowią około 3% wszystkich nowotworów głowy i szyi.

Guzy niezłośliwe występują najczęściej w dużych śliniankach im są one mniejsze tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia nowotworu złośliwego.

Spośród wszystkich guzów ślinianek największą ilość operowanych stanowią właśnie guzy łagodne przede wszystkim dużych gruczołów ślinowych.

Wśród tych guzów występują także nowotwory jak:

  • Guz mieszany
  • Gruczolakotorbielak limfatyczny (guz Warthina)
  • Gruczolak monomorficzny
  • Onkocytoma
  • Naczyniak
  • Nerwik osłonowy.

Najczęściej występującym guzem łagodnym ślinianek spośród wszystkich guzów jest gruczolak wielopostaciowy. Stanowi około 60% guzów dużych ślinianek. Rozwija się najczęściej powoli, kilka lat, jednostronnie. Zwykle przebieg jest bezbólowy, bez porażenia nerwu twarzowego.

Rozwija się najczęściej jako pojedynczy, twardy guz w okolicy przyusznej bez zmian skóry pokrywającej guz. Jego lokalizacja najczęściej dotyczy płata powierzchownego przyusznicy i otoczony jest cienką torebką o niecałkowitej ciągłości. Średnica guza wynosi przeważnie 3-4 cm. Usunięcie chirurgiczne tego guza wiąże się często z ryzykiem nawrotu, czasami po wielu latach.

Występuje również ryzyko zezłośliwienia guza. Ten proces ma miejsce w nielicznych przypadkach.

Pozostałe guzy łagodne mają zwykle podobny obraz kliniczny. Różnią się przede wszystkim budową histopatologiczną.

Leczeniem tych guzów jest chirurgiczne usunięcie. Zakres usuwanych tkanek jest głównie podyktowany rozpoznaniem histopatologicznym guza. W tym celu w trakcie zabiegu wykonuje się śródoperacyjne badanie histopatologiczne.

W przypadku uzyskania wyniku badania wskazującego na łagodny charakter guza – usuwa się go wraz z płatem powierzchownym ślinianki z pozostawieniem nerwu twarzowego.

Pień i gałązki nerwu twarzowego są identyfikowane podczas operacji za pomocą monitora przebiegu nerwu, który umożliwia w sposób precyzyjny określić przebieg gałązek nerwu twarzowego względem guza i w ten sposób pozwala na zachowanie jego czynności.

Wśród guzów ślinianek występują jednak również nowotwory złośliwe. Najczęstsze z nich to:

  • Rak śluzowo-naskórkowy
  • Rak gruczołowo-torbielowaty (cylindroma, oblak)
  • Gruczolakorak
  • Rak jasnokomórkowy (z komórek surowiczych)
  • Złośliwy guz mieszany
  • Rak płaskonabłonkowy
  • Rak niezróżnicowany.

Spośród nich najczęściej występuje rak śluzowo-naskórkowy. Ze wszystkich dużych gruczołów ślinowych przeważnie zajmują śliniankę podżuchowową lub podjęzykową.

Rak śluzowo-naskórkowy w swej budowie histopatologicznej składa się z komórek wytwarzających śluz oraz komórek nabłonkowych. Podobnie jak inne guzy złośliwe ślinianek często naciekają okoliczne tkanki w tym nerw twarzowy. Często również występują przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych.

You might be interested:  Nawracająca grzybica pochwy – jak leczyć jej objawy?

W przypadku raka śluzowo-naskórkowego występują one w 40-70%. Często też pojawiają się przerzuty odległe do płuc, kości i mózgu. Rozmiary guza złośliwego ślinianki mogą przedstawiać się w szerokim zakresie uwarunkowanym stopniem złośliwości. Niekiedy rak rozwija się latami np.

rak gruczołowo-torbielowaty bez cech porażenia nerwu twarzowego doprowadzając do rozrostu wielkiego guza. Dolegliwości bólowe zgłaszane przez chorych często dopiero wskazują na podejrzenie procesu złośliwego.

Związane jest to z naciekaniem na gałązki nerwowe czuciowe w tym gałązki nerwu twarzowego (głównie w przypadku raka gruczołowo-torbielowatego).

W leczeniu guza złośliwego stosuje się chirurgiczne usunięcie guza wraz z całym płatem ślinianki przyusznej (parotidektomia) często połączone z resekcją gałązek lub pnia nerwu twarzowego.

Duże guzy zajmujące płat głęboki ślinianki wymagają całkowitego usunięcia ślinianki (parotidektomia całkowita) bez oszczędzania nerwu twarzowego.

usuwa się także fragment żuchwy, szczyt wyrostka sutkowatego oraz mięśnie.

W Klinice wykonuje się także operacje rekonstrukcji nerwu twarzowego lub operacje zespolenia dystalnej części tego nerwu z nerwem podjęzykowym.

Guzy złośliwe ślinianki podżuchwowej lub podjęzykowej usuwa się wraz z całym gruczołem. Mówimy tutaj o resekecji całej zawartości trójkąta podżuchwowego. W przypadku nacieku okolicznych tkanek zakres resekcji jest poszerzony, a ubytki tkanek uzupełnia się przeszczepami.

We wszystkich przypadkach guzów złośliwych ślinianek operacje uzupełniamy usunięciem układu chłonnego szyi.

Całość leczenia uzupełnia radio- bądź chemioterapia w wybranych przypadkach.

Gruczoły ślinowe

Raki dużych gruczołów ślinowych są nieprawidłowym i nieustającym wzrostem chorych komórek  tych gruczołów. Do dużych gruczołów ślinowych zalicza się ślinianki podżuchwowe oraz ślinianki przyuszne. Raki dużych gruczołów ślinowych nie należą do częstych nowotworów.

Czynniki ryzyka

Czynniki powstawania raka gruczołów ślinowych są nieznane. Niewielka ich część powstaje z guza mieszanego, jednego z częstych nowotworów łagodnych ślinianek.

Objawy

Podstawowym objawem raka dużych gruczołów ślinowych jest guzowate powiększenie narządu, ulegające zwykle stosunkowo powolnemu wzrostowi. Jeśli nowotwór rozwija się z guza mieszanego, charakterystycznym objawem jest przyspieszenie wzrostu obserwowanego od wielu lat guza. Pozostałe objawy dotyczą przypadków bardzo zaawansowanych i wynikają z ucisku sąsiednich narządów.

Stadia zaawansowania

W nowotworach narządów głowy i szyi obowiązuje klasyfikacja zaawansowania klinicznego TNM. Określa ona poprzez każdą cechę stopień rozsiania się nowotworu w organizmie.

  • Cecha T – określa wielkość guza, jego umiejscowienie i szerzenie się wewnątrz prawidłowych tkanek.
  • Cecha N – określa wielkość przerzutu w węźle chłonnym oraz ilość zajętych węzłów chłonnych.
  • Cecha M – określa istnienie przerzutów nowotworu w tkankach odległych od początkowego narządu – stopień rozsiania się choroby nowotworowej.
  • Biorąc pod uwagę poszczególne cechy, otrzymujemy stopień zaawansowania tradycyjnie posiadający numery od 0 do IV.

Typy morfologiczne

Mikroskopowo wyróżnia się ponad 20 podtypów nowotworów złośliwych gruczołów ślinowych. Dominują wśród nich odmiany raka gruczołowego i raki o mieszanym, gruczołowo-naskórkowym utkaniu.

Z czysto praktycznego i leczniczego punktu widzenia wyróżnia się raki o niskim i wysokim stopniu złośliwości.

Podział ten jest nie do końca zależny od stopnia zróżnicowania, a bardziej zależy od naturalnego przebiegu choroby.

Rak gruczołów ślinowych najczęściej umiejscawia się w przyusznicach (śliniankach przyusznych), a dwukrotnie rzadziej w śliniankach podżuchwowych. Naturalny przebieg raków o niskim stopniu złośliwości cechuje powolny, często trwający latami wzrost miejscowy.

Przerzuty do węzłów chłonnych, jak też przerzuty odległe należą do rzadkości. Nowotwory te rzadko nawracają, a zabieg chirurgiczny usuwający guz zwykle zapewnia trwałe wyleczenie. Raki o wysokim stopniu złośliwości cechuje różna szybkość wzrostu miejscowego. Przerzuty do węzłów chłonnych występują rzadko.

Przerzuty odległe w większości podtypów nie są częste. Wyjątek stanowi rak gruczołowo-torbielowaty, w którego nierzadko wieloletnim przebiegu mogą występować ulegające powolnemu wzrostowi przerzuty do płuc, rzadziej do wątroby i kości.

Przerzuty odległe mogą także pojawiać się w przebiegu raka z przewodów ślinowych, śluzowo-naskórkowego lub niezróżnicowanego. Charakterystyczna dla raków o wysokiej złośliwości jest znaczna nawrotowość w miejscu poprzedniego umiejscowienia.

Klasyczny przykład stanowi rak gruczołowo-torbielowaty, którego nawroty mogą występować nawet po wielu latach. Podobne zjawiska dotyczą raka z przewodów ślinowych. Ryzyko nawrotów miejscowych jest wysokie we wszystkich podtypach tej grupy nowotworów.

Diagnostyka

Rozpoznanie raka dużych gruczołów ślinowych może nastąpić na podstawie pobrania komórek z guza za pomocą nakłucia igłą, interpretowanego przez doświadczonego lekarza.

Ostateczne ustalenie typu nowotworu następuje w efekcie całościowej oceny usuniętego guza, a chirurgia jest zawsze  początkowym standardowym leczeniem. W ocenie zaawansowania przydatne jest badanie ultrasonograficzne.

W przypadku zmian o znacznym stopniu zaawansowania konieczne jest wykonanie tomografii komputerowej. Rentgenogramy klatki piersiowej są obowiązkowe u chorych na raki o wysokim stopniu złośliwości.

Leczenie

 Leczeniem standardowym u chorych na raki dużych gruczołów ślinowych jest chirurgiczne wycięcie narządu z zamysłem wyleczenia. W przypadkach raków o niskim stopniu złośliwości zabieg operacyjny jest postępowaniem wystarczającym. Natomiast u chorych na nowotwory o wysokim stopniu złośliwości z racji ryzyka nawrotu konieczne jest przeprowadzenie uzupełniającego napromieniania.

Po leczeniu

Jedynym skutecznym leczeniem nawrotów jest ratujący zabieg chirurgiczny.

Jeśli nie jest on możliwy do przeprowadzenia lub występują przerzuty odległe, można rozważać chemioterapię łagodzącą jedynie objawy choroby, pomimo względnej oporności tej grupy nowotworów na leczenie chemioterapią.

Warto zaznaczyć, że przy przerzutach do płuc w przebiegu raka gruczołowo-torbielowatego zawsze celowe jest rozważenie leczenia operacyjnego, tym bardziej że przebieg choroby jest często powolny.

Rokowanie w większości podtypów raka gruczołów ślinowych jest dobre pod warunkiem wykonania zabiegu operacyjnego całkowicie usuwającego komórki nowotworu. Wieloletnie wyleczenia kształtują się wówczas na poziomie 60-80%.

Należy zaznaczyć, że w wielu przypadkach uzyskanie wieloletniego przeżycia nie oznacza trwałego wyleczenia, ponieważ nawroty mogą występować po kilku, a nawet kilkunastu latach, szczególnie w przebiegu raka gruczołowo-torbielowatego.

Prewencja

Obecnie nie rekomenduje się zorganizowanych programów wczesnej diagnostyki w kierunku tego nowotworu (prewencja wtórna), niemniej jednak wczesne rozpoznanie nowotworu poprzez zwrócenie uwagi na powiększone ślinianki czy guzki w ich obrębie jest szczególnie ważne.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *