Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – czym jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie

Szczegóły Dodatkowe 21 wrzesień 2020 Utworzono: 21 wrzesień 2020 Poprawiono: 21 wrzesień 2020 Odsłony: 15336

Dieta w zakażeniu Clostridium difficile (w okresie ostrej biegunki i odtwarzania równowagi flory bakteryjnej jelit)Clostridium difficile to Gram-dodatnia bakteria beztlenowa, która naturalnie występuje w jelicie grubym u ok. 2/3 niemowląt i dzieci oraz u ok. 3 proc. dorosłych. W przypadku zdrowych osób  bytuje ona w jelitach nie powodując objawów chorobowych, ponieważ jej wzrost hamowany jest przez naturalną florę jelitową organizmu. W sytuacji, gdy dojdzie do jej zaburzenia – tzw. dysbiozy, bakteria Clostridium difficile może się namnażać i wytwarzać toksyny bakteryjne, które powodują biegunki, a ponadto uszkadzają komórki ściany jelita i doprowadzają do zapalenia jelita grubego.

Trudność skutecznego leczenia Clostridium difficile wynika z faktu, iż wytwarza ona przetrwalniki, czyli formy umożliwiające tym bakteriom przetrwanie niekorzystnych dla nich warunków (m. in. intensywnej i skrupulatnej kuracji farmakologicznej).

Przyczyną zakłócenia równowagi flory bakteryjnej w jelitach – sytuacji korzystnej dla rozwoju Clostridium difficile są najczęściej antybiotyki o szerokim spektrum działania, zwłaszcza te przyjmowane w większych ilościach (więcej niż jeden) i przez dłuższy czas (ponad 10 dni).

Niszczą one prawidłową florę jelitową, co sprzyja rozwojowi mniej wrażliwych gatunków bakterii, takich jak Clostridium difficile.

Do czynników zwiększających ryzyko zakażenia Clostridium difficile należą ponadto:• częściowe lub pełne unieruchomienie • leki zmniejszające odporność • chemioterapia• wiek – osoby powyżej 65.

roku życia • hospitalizacja Nawrót choroby po pierwszym leczeniu występuje u około 20 % chorych, po drugim leczeniu u około 40 %Wśród objawów zakażenia Clostridium difficile wymienia się: •  ostrą, wodnistą biegunkę, bez domieszki krwi•  gorączkę•  wzdęcia i bóle brzucha

Leczenie dietetyczne  przy zakażeniu Clostridium difficile podzielone jest na dwa etapy:

I etap – pierwsze 3-4 dni – ma na celu powstrzymanie ostrych objawów choroby, przede wszystkim biegunki, wzdęć bólu brzucha oraz nawadnianie• II etap – po ustąpieniu ostrych objawów biegunki – ma na celu przywrócenie równowagi flory bakteryjnej oraz łagodzenie stanu zapalnego w jelitach

  • Postępowanie dietetyczne w I etapie leczenia podczas ostrej biegunki.Zaleca się spożywanie: – kleików ryżowych na wodzie z dodatkiem łyżeczki miękkiej  margaryny lub oleju kokosowego- pieczywa ryżowego- sucharów bez cukru, czerstwego pieczywa – najlepiej produkty bezglutenowe – marchwianki – kisieli bez cukru
  •  – naparu z jagód suszonych, gorzkiej herbaty

Postępowanie dietetyczne w II etapie leczenia, po ustąpieniu ostrej biegunki.

W miarę ustępowanie biegunki należy rozszerzać dietę o produkty łatwo strawne, jak najbardziej naturalne, pozbawione sztucznych dodatków i konserwantów:- ryż biały, ziemniaki, kasza jaglana- mięso i wędliny drobiowe, schab- jajka na miękko- gotowane rozdrobnione warzywa: marchewka, buraki czerwone, pietruszka (można spożywać w formie soków, musu, przecierów)- owoce cytrusowe- jogurt naturalny, kefir, zsiadłe mleko (wskazane samodzielne wykonanie)    Żywienie (poza suplementacją probiotyczną) może w sposób istotny przyczynić się do przywrócenia równowagi mikroflory jelitowej. Spożywanie żywności nisko przetworzonej (wolnej m. in. od konserwantów i barwników), odpowiednia podaż błonnika (frakcja nierozpuszczalna – włókno – jest bowiem pożywką bakterii probiotycznych) oraz dieta zasobna w antyoksydanty i kwasy tłuszczowe omega-3 ma pozytywny wpływ na równowagę flory jelitowej i wyciszenie stanów zapalnych w obrębie jelita.     

Pozytywny skutek może przynieść wykluczenie z diety produktów zawierających węglowodany – cukry i pochodne od nich alkohole (Fermentujące Oligo-Di i Monosacharydy oraz Polialkohole), które są źle przyswajane w jelicie cienkim, a w rezultacie dostają się do jelita grubego, fermentując stają się pokarmem dla bakterii chorobotwórczych powodujących dyskomfort w obrębie jamy brzusznej, bóle, uczucie przelewania, biegunki oraz zaparcia i wzdęcia.

Eliminacji podlegają więc produkty zawierające:• laktozę m in. mleko – krowie, owcze, kozie, miękkie sery desery mleczne, lody, jogurt i kefiry przemysłowe, niektóre wędliny• fruktozę: owoce m in.

: jabłka, winogrona, czereśnie, dojrzałe banany, nektarynki, mango, śliwki, owoce z puszki, większość suszonych owoców, produkty zawierające syrop fruktozowo-glukozowy – napoje, soki, słodycze, sosy zagęszczone • galaktany: fasola (fasolka szparagowa dozwolona do spożycia w małych ilościach), groch, soczewica, soja• fruktany: czosnek, cebula, szparagi, por.

Pszenica, jęczmień, żyto (zawierają również gluten)• poliole: sztuczne słodziki: sorbitol, mannitol, ksylitol, syrop glukozowo-fruktozowyPo początkowym okresie trwającym kilka (najczęściej 6-8) tygodni, kiedy wyklucza się, lub znacząco ogranicza pokarmy zawierające dużo składników FODMAP, rozpoczyna się wprowadzanie pojedynczo kolejnych pokarmów z większą zawartością FODMAP, przy czym jest to kwestia indywidulalna, w zależności od objawów oraz wyników obrazujących stan flory bakteryjnej jelit.     U niektórych pacjentów korzystnie na przywrócenie równowagi mikrobioty oraz ograniczenie stanu zapalnego jelit wpływa wyeliminowanie lub ograniczenie spożycia produktów zbożowych zawierających gluten (białko, które może potęgować stan zapalny jelit) takich jak: pieczywo, wyroby cukiernicze, płatki śniadaniowe z mąki pszennej, żytniej, jęczmiennej, owsianej (poza produktami wytwarzanymi na zakwasie), ale również gotowe sosy, zupy w proszku, przyprawy (ważne jest czytanie etykiety ze składem produktu)    

Należy wybierać techniki kulinarne, które ułatwiają trawienie oraz przyswajanie składników pokarmowych takie jak: gotowanie w małej ilości wody, gotowanie na parze, duszenie, pieczenie w folii. Tłuszcze najlepiej dodawać pod koniec przyrządzania posiłków (poza olejem kokosowym i masłem klarowanym, które można poddawać obróbce cieplnej).

Potrawy należy przygotowywać zgodnie z wymogami higienicznymi, zachowując czystość (mycie rąk, dezynfekcja desek do krojenia, sztućców, blatów kuchennych, używanie czystych ściereczek najlepiej ręczników jednorazowych). Aby  nie dopuścić do rozwoju chorobotwórczych patogenów produkty spożywcze, poza sypkimi,  należy przechowywać w lodówce/chłodziarce w temperaturze 0-6°C, zachowując termin przydatności do spożycia.

  1. Dietę warto wzbogacić o suplementację tranem (źródło przeciwzapalnych kwasów omega-3) i kurkuminą, która ma działanie oczyszczające, antyoksydacyjne, łagodzi dolegliwości żołądkowe, stymuluje wydzielanie żółci, wzmacnia odporność  można dodawać sproszkowaną  kurkumę do potraw).
  2. Zestawienie produktów działających korzystnie i negatywnie na florę bakteryjną jelit dostępne w pliku PDF – tutaj
  3. Przykładowy jadłospis:
  4. I okres – ostra biegunka:
  5. Śniadanie:• kleik ryżowy na wodzie• suchary bez cukry (najlepiej bezglutenowe), pieczywo ryżowe, lub pieczywo bezglutenowe
  6. • napar z suszonych jagód bez cukru
  7. Obiad:• zupa – rozcieńczony wywar z kurczaka z ryżem• ziemniaki puree• marchwianka• po 2-3 dniach: filet z kurczaka gotowany
  8. • słaba herbata bez cukru
  9. Kolacja:• kleik ryżowy• pieczywo bezglutenowe• masło lub masło roślinne• puree z dyni• herbata bez cukru
  10. II okres – remisji (po ustąpieniu ostrych objawów biegunki):
  11. Śniadanie:• pasta jajeczna (1,5 sztuki jajka, pietruszka)• pieczywo bezglutenowe lub wafle ryżowe z masłem• sałatka z kiszonych ogórków z dodatkiem marchewki polana olejem rzepakowym
  12. • słaba herbata z cytryną bez cukru
  13. Przekąska I:• koktajl z: jagód (50g) bio jogurtu naturalnego lub bio kefiru naturalnego
  14. (wszystko zmiksować blenderem)
  15. Obiad:• ryż biały (90 g), lub ziemniaki w mundurkach (2 szt) posypane kurkumą i koperkiem• pierś z kurczaka lub ryba – duszona lub przyrządzona na parze w towarzystwie gałązki rozmarynu, cytryny i oleju kokosowego• dynia pieczona z bazylią polana oliwą z oliwek
  16. • słaba herbata bez cukru
  17. Przekąska II:• sok ze świeżo wyciśniętej pomarańczy
  18. Kolacja: 

Sałatka grecka z:• mix sałat, pomidor bez skóry i pestek (½ średniej sztuki), ogórek bez skórki, kilka oliwek, ser feta (60g), sól, pieprz, oliwa z oliwek, ulubione zioła,• pieczywo bezglutenowe w formie grzanek• herbatka z melisy bez cukruPowyższą dietę należy stosować w czasie choroby.

Okres jej przestrzegania  najlepiej  skonsultować z lekarzem prowadzącym chorego, może on trwać dłużej lub krócej w zależności od objawów chorobowych.

You might be interested:  Nadmierne wypadanie włosów – co jest przyczyną nadmiernej utraty włosów?

  Większość pacjentów może powrócić do normalnego – racjonalnego sposobu odżywiania, z wykluczeniem pojedynczych produktów bogatych w FODMAP, w celu zachowania zrównoważonej flory bakteryjnej jelit.

Literatura:1. W. Hryniewicz, G. Martirosian, T. Ozorowski (2011) Zakażenia Clostridium difficile. Diagnostyka, terapia, profilaktyka. Narodowy Instytut Leków, Warszawa.2. P. Sawiec. (2013) Postępowanie w zakażeniu C. difficileu niemowląt idzieci. Aktualne (2013) stanowisko AAP, Medycyna Praktyczna Pediatria 2013/04.3.  A.

Olczak, E. Grąbczewska (2012) Rzekomobłoniaste zapalenie jelit o etiologii.Clostridium difficile, Przegląd epidemiologiczny, Tom 66, nr 1.4. A. Szczęsny, G. Martirosian (2002) Epidemiologia zakażeń Clostridium difficile.Przegląd epidemiologiczny.5. B. Figura, (2013) Niekorzystne następstwa antybiotykoterapii w zakresie układu trawiennego.

Farmakoterapia 2013/03.6. Hu M.Y., Katchar K., Kyne L., Maroo S., Tummala S., Dreisbach V. i wsp.: Prospective derivation and validation of a clinical prediction rule for recurrent Clostridium difficile infection. Gastroenterology 2009, 136, 1206-14.7. Garey K.W., Sethi S., Yadav Y., DuPont H.L.

: Meta-analysis to assess risk factors for recurrent  Clostridium difficile infection. J Hosp Infect 2008, 70, 298-304.8. Petrella L.A., Sambol S.P., Cheknis A., Nagaro K., Kean Y., Sears P.S. i wsp.: Decreased cure and increased recurrence rates for Clostridium difficile infection caused by the epidemic C. difficile BI strain.

Clin Infect Dis 2012.9.  http://www.ibsdiets.org/fodmap-diet/fodmap-food-list/10.   http://shepherdworks.com.au/disease-information/low-fodmap11.   http://www.nhs.uk/translationpolish/documents/clostridium_difficile_polish_final.pdf12.   http://www.plospathogens.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.ppat.10029952.13.   http://gastrologia.mp.pl/choroby/jelitogrube/show.html?id=80812       

Opracowała: Marzena Witek

Sprawdziła i zatwierdziła: Zdzisława Wiśniewska

  • PORADNIE SPECJALISTYCZNE
  • rejestracja:
  • 76-72-11-700 onkologiczna, chirurgii onkologicznej 76-72-11-702 ortopedyczna 76-72-11-703 poradnia zdrowia psychicznego 76-72-11-704 urologiczna, neurochirurgiczna, chorób zakaźnych, okulistyczna, kardiologiczna 76-72-11-708 dermatologiczna 76-72-11-713 USG, chemioterapii, nefrologiczna 76-72-11-723 hematologiczna 76-72-11-735 chirurgii ogólnej, chirurgii dziecięcej 76-72-11-495 kardiologiczna dla dzieci, neonatologiczna.

CERTYFIKAT AKREDYTACYJNY

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – czym jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie

więcej…

PROGRAM DIETA MAMY

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – czym jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie

więcej…

PROJEKTY UE W REALIZACJI

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – czym jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie

Zapewnienie kompleksowej opieki onkologicznej na terenie woj. dolnośląskiego …

Utworzenie koordynowanej ambulatoryjnej opieki zdrowotnej …

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – czym jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie

Doposażenie Szpitalnego Oddziału Ratunkowego przy WSS w Legnicy

więcej…

PLAN SZPITALA

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – czym jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie

więcej…

DAROWIZNY

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – czym jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie

więcej…

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – czym jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – czym jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie

FUNDACJA “OTWARTE SERCE”

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – czym jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie

  więcej…

SZKOŁA RODZENIA

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – czym jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie

 więcej…

DEKLARACJA DOSTĘPNOŚCI

 więcej…

Zioła w leczeniu zapalnych chorób jelit

Do nieswoistych zapalnych chorób jelit najczęściej zalicza się wrzodziejące zapalenie jelita grubego i chorobę Leśniowskiego-Crohna. Są to choroby o przewlekłym przebiegu, które cechują nawracające zaostrzenia objawów i remisje.

Najwięcej chorych mieści się w wieku 15-25 i 56-60 lat. Choroby występują z podobną częstotliwością u obu płci. Częstość występowania jest skorelowana ze stylem życia, jaki dominuje w populacji.

Na świecie obserwuje się stale rosnącą liczbę chorych, a rozpoznania dotyczą coraz młodszych pacjentów, nawet dzieci.

Wrzodziejące zapalenie jelit rozwija się głównie w obrębie błony śluzowej jelita, pierwsze objawy mogą się pojawiać w odbytnicy. Zmiany zapalne są rozlane, przekształcają się w bolesne owrzodzenia.

Choroba może ujawnić się nagle, najczęstsze objawy to krwawienie i biegunka, co prowadzi do odwodnienia.

Ze względu na ryzyko onkologicznych powikłań, pacjenci powinni być objęci stałą opieką lekarską i diagnostyką, zwłaszcza w razie powikłań ze strony wątroby i dróg żółciowych.

Choroba Leśniowskiego-Crohna rozwija się w jelicie cienkim, ale może rozwinąć się także na innych odcinkach przewodu pokarmowego, w niskich odcinkach jelita grubego, w jamie ustnej.

Charakterystycznym obrazem są odcinkowe zmiany zapalne, przedzielone zdrowymi fragmentami jelit. Zmianom tym mogą towarzyszyć obrzęki i owrzodzenia.

U pacjentów pojawia się osłabienie, bóle brzucha, nierzadko mylone z zapaleniem wyrostka robaczkowego i oczywiście biegunka. 

Nie można wskazać jednej przyczyny zachorowań. Ich występowaniu sprzyjają predyspozycje genetyczne, nieprawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego i różnorodne czynniki, np. palenie tytoniu. Choroba Leśniowskiego-Crohna występuje przede wszystkim w wysoko rozwiniętych krajach Europy Zachodniej i Ameryki Płn.

, co sugeruje związek z dietą i trybem życia. Największą uwagę skupiają obecnie zaburzenia mikrobioty jelitowej.

Barwniki, konserwanty, środki zagęszczające, emulgatory, obecne w przetworach mięsnych azotany, a także inne stosowane w żywności substancje, mogą zaburzać równowagę mikrobiologiczną jelit, prowadząc do uszkodzenia nabłonka jelitowego.

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – czym jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie

Naturalna flora jelitowa jest wrażliwa na różnorodne, szkodliwe składniki przetworzonej przemysłowo żywności.

Profilaktyka- mimo nieznanych do końca przyczyn nieswoistych, zapalnych chorób jelit – jest oczywista:

  • przestań palić papierosy;
  • zadbaj o regularną aktywność fizyczną;
  • unikaj stresu, pamiętaj o wypoczynku;
  • w diecie unikaj produktów, po których czujesz się gorzej (biegunka, bóle brzucha);
  • stosuj produkty świeże i dobrej jakości, by uniknąć zakażeń i zaburzeń naturalnej mikroflory;
  • ogranicz ilość spożywanego mięsa, eliminuj niskiej jakości wędliny;
  • ogranicz cukier i słodycze; jedz dużo świeżych owoców i warzyw;
  • włącz do diety produkty kiszone; zwiększ w diecie ilość ryb morskich, zawierających kwasy omega-3;
  • staraj się, by w diecie znalazły się składniki prebiotyczne, które wspomagają prawidłową florę jelitową: warzywa, zioła, kasze, produkty kiszone;
  • unikaj potraw smażonych, nadmiaru ostrych przypraw, czosnku, cebuli, gorczycy, chrzanu i produktów wzdymających.

Ważnymi surowcami prebiotycznymi są korzeń mniszka lekarskiegokorzeń cykorii. Nie tylko dostarczają substancji cennych dla flory jelitowej, ale też pobudzają wydzielanie żółci, wspomagając wątrobę i drogi żółciowe.

Surowce przeciwzapalne i wspomagające gojenie łagodzą przebieg zapaleń i skracają czas ich trwania. Koszyczek rumianku jest zalecany w zaburzeniach trawienia, biegunkach, nieżytach żołądka, w stanach zapalnych błon śluzowych, łagodzi dolegliwości pęcherzyka żółciowego i wątroby.

Zewnętrznie rumianek jest stosowany do okładów i przemywań trudno gojących ran.Ziele dziurawca przyspiesza gojenie ran i podrażnień, również w obrębie błony śluzowej przewodu pokarmowego. Działa żółciopędnie i żółciotwórczo, uspokajająco i rozkurczowo. Surowiec jest zalecany m.in.

 w chorobach wątroby i stanach zapalnych jelita grubego.

Zmniejszają nasilenie biegunek, działają ściągająco, zmniejszają obrzęk błon śluzowych, wiążą substancje śluzowe i toksyny bakteryjne, hamują namnażanie patologicznej flory w jelitach. Kora dębu to środek zapierający i przeciwzapalny.

Odwary z kory działają obkurczająco na rozszerzone naczynia błon śluzowych, łagodząc stan zapalny i przekrwienie. Liść szałwii lekarskiej zawiera olejek szałwiowy o właściwościach antyseptycznych, ściągających, przeciwzapalnych, pobudza wydzielanie soków trawiennych.

Łagodzi stany zapalne, działa przeciwbiegunkowo, hamuje namnażanie bakterii patogennych oraz drobne krwawienia. W stanach zapalnych jelit cenna jest herbata zielona, o dużej zawartości flawonoidów i garbników.

Wykazuje łagodne działanie przeciwbiegunkowe, przeciwbakteryjne i uszczelniające naczynia krwionośne, hamuje nadmierny rozrost flory bakteryjnej, wspierając bakterie kwasu mlekowego.

Owoc borówki czernicy to tradycyjny surowiec przeciwbiegunkowy, o łagodnym działaniu ściągającym i antyseptycznym, wpływającym korzystnie na mikrokrążenie.Związki czynne w surowcu sprzyjają odbudowie flory jelitowej, zaburzonej np. zatruciem pokarmowym lub antybiotykoterapią. Podobne, lecz słabsze właściwości wykazują owoce borówki amerykańskiej.

Zioła spazmolityczne łagodzą ból związany ze skurczem mięśniówki gładkiej przewodu pokarmowego, a wiatropędne hamują wzdęcia, zmniejszają uczucie dyskomfortu i ułatwiają trawienie.

Poza korzeniem mniszka i cykorii, koszyczkiem rumianku i zielem dziurawca, zastosowanie mają tu: owoc kopru włoskiego (zawiera olejek eteryczny o łagodnym działaniu rozkurczowym, łagodzącym wzdęcia), owoc kminku (tradycyjny środek wiatropędny, spazmolityczny), liść pokrzywy zwyczajnej (wykazuje łagodne właściwości ściągające i przeciwbiegunkowe).

Jednym z czynników sprzyjających zaostrzeniom choroby jest stres. Trzeba włączyć do terapii surowce uspokajające; tym bardziej, że wykazują one również korzystne działania w obrębie przewodu pokarmowego.

Korzeń kozłka lekarskiego to dobrze tolerowany, skuteczny surowiec uspokajający i ułatwiający zasypianie. Zwiększa wydzielanie żółci i łagodzi stany skurczowe przewodu pokarmowego.

Liść melisy lekarskiej to surowiec uspokajający, o łagodnym działaniu, stosowany również jako środek żółciopędny, wspomagający trawienie i rozkurczający, wpływający korzystnie na florę jelitową.

W związku z różnorodnością objawów nieswoistych, zapalnych chorób jelit i indywidualnym przebiegiem chorób z tej grupy, w doborze surowców i preparatów zielarskich należy się kierować zasadą analogiczną jak w doborze składników diety: jeśli po zastosowaniu produktu wystąpią dolegliwości zamiast poprawy, należy po prostu zaprzestać jego stosowania…

dr n. farm. Piotr Kaczmarczyk – artykuł ukazał się w poradniku Naturalnie Zdrowi nr 11/2019

  • Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – czym jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie
  • Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – czym jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie
  • Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – czym jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – objawy, skuteczne leczenie i dieta

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – czym jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie

Fot: gstockstudio / stock.adobe.com

You might be interested:  Guzek za uchem – powiększone węzły chłonne za uchem – jaka jest przyczyna?

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – jedno z głównych powikłań długotrwałej antybiotykoterapii. Szczególnie narażone są osoby starsze, długo hospitalizowane. Jest to choroba biegunkowa o ostrym przebiegu, charakteryzująca się obecnością żółtawych błon rzekomych na powierzchni śluzówki jelita grubego.

Antybiotyki są środkami leczniczymi często nadużywanymi. Antybiotykoterapia pociąga za sobą wiele konsekwencji, w tym rzekomobłoniaste zapalenie jelit.

Nie chodzi o to, że po zastosowaniu jednego antybiotyku celem wyleczenia infekcji istnieje duże ryzyko wystąpienia powikłań.

Tego typu problemy pojawiają się po częstej, długotrwałej antybiotykoterapii, kiedy dochodzi do zaburzenia naturalnej fizjologicznej flory bakteryjnej organizmu.

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – co to jest?

W jelicie grubym bytuje wiele bakterii, które fizjologicznie powinny się tam znajdować w odpowiednich proporcjach. Rzekomobłoniaste zapalenie jelit wywołane jest przez laseczki Gram-dodatnie Clostridium difficile, a dokładnie przez ich toksyny – toksyny A i B.

W środowisku zewnętrznych, zwłaszcza w szpitalach, domach opieki, hospicjach, znajdują się główne rezerwuary tej bakterii. Ponadto około 5% osób dorosłych i do 50% dzieci jest jej nosicielami.

W sytuacjach długotrwałej antybiotykoterapii, kiedy dochodzi do wyjałowienia naturalnej, fizjologicznej flory bakteryjnej jelit, bakterie Clostridium difficile mają doskonałe warunki, by się rozwinąć. Dochodzi do ich nadmiernego namnażania się w jelicie i tworzenia tzw.

błon rzekomych na powierzchni błony śluzowej jelita grubego. Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego jest najcięższą postacią biegunki związanej z antybiotykoterapią.

Zobacz także: Wrzodziejące zapalenie jelita grubego

Główne czynniki ryzyka rozwoju rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego:

  • antybiotykoterapia (aktualna lub do maksymalnie 2 miesięcy przed wystąpieniem objawów), podczas której stosuje się klindamycynę, cefalosporyny III generacji oraz penicyliny o szerokim spektrum działania,
  • hospitalizacja (zwłaszcza dłuższa niż 4 tygodnie) lub pobyt w ośrodkach długotrwałej opieki medycznej,
  • stosowanie inhibitorów pompy protonowej,
  • wiek powyżej 65 lat.

Jak rozpoznać rzekomobłoniaste zapalenie jelit?

Do głównych objawów zaliczamy:

  • biegunkę o różnym nasileniu,
  • kurczowy ból brzucha,
  • gorączkę.

Bardzo rzadko obecność krwi w kale.

Najczęściej przebieg rzekomobłoniastego zapalenia jelit jest łagodny, a biegunka ustępuje samoistnie po kilku dniach.

Diagnostyka rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego opiera się przede wszystkim na wywiadzie. Jeśli osoba zgłasza, że w ostatnim czasie poddana była długotrwałej antybiotykoterapii i prezentuje obecnie powyższe objawy, można z dużym prawdopodobieństwem wysunąć rozpoznanie rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego.

Oczywiście, jak każdą jednostkę chorobową, tak i omawiane schorzenie powinny potwierdzić szczegółowe badania diagnostyczne. W wynikach laboratoryjnych, oprócz leukocytozy krwi i ewentualnych zaburzeń elektrolitowych wynikających z biegunki, nie ma zbyt wielu odchyleń od normy.

Można wykonać badanie endoskopowejelita grubego, w którym uwidoczniają się charakterystyczne szarożółte tarczki o średnicy do 1-2 cm, równomiernie rozmieszczone na powierzchni błony śluzowej jelita grubego. U osób z osłabioną odpornością oraz ze współistniejącym nieswoistym zapaleniem jelit mogą nie być one dobrze widoczne.

Podczas endoskopii pobiera się wycinki do badania histopatologicznego. Kolejnym możliwym badaniem diagnostycznym jest badanie mikrobiologiczne. Posiew stolca na obecność C. difficile ma dużą czułość, jednak małą swoistość. Wynik otrzymuje się po 24-120 godzinach.

Ocena wytwarzania toksyn A i B ma dużą czułość i swoistość, jest łatwiejsza i szybsza (wynik w ciągu kilku godzin), a także lepiej koreluje ze stanem klinicznym pacjenta.

Możliwe sposoby leczenia w przypadku rozpoznania rzekomobłoniastego zapalenia jelit

Jeśli choroba wywołana jest przez stosowane nadal antybiotyki, należy je zmienić na takie, które z mniejszym prawdopodobieństwem lub wcale nie przyczyniają się do rozwoju rzekomobłoniastego zapalenia jelit. W terapii stosuje się metronidazol jako lek pierwszego wyboru, wankomycynę (u chorych z ciężkim przebiegiem choroby, u kobiet w ciąży i karmiących piersią) lub fidaksomycynę.

Czasami zdarzają się ciężkie przypadki wymagające hospitalizacji i leczenia powikłań choroby, jakimi są odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe. Nie wolno stosować leków hamujących perystaltykę jelit.

Po trzecim nawrocie choroby należy rozważyć przeszczep flory bakteryjnej izolowanej ze stolca zdrowej osoby. Zawiesinę bakterii podaje się choremu przez cewnik nosowo-jelitowy do dwunastnicy lub kolonoskopem do prawej połowy okrężnicy. Taka terapia wykazuje ogromną skuteczność u 90% chorych, zapobiegając nawrotom, a przede wszystkim natychmiast łagodząc objawy choroby.

Jak uchronić się przed powikłaniami długotrwałej antybiotykoterapii?

Bardzo ważnym elementem profilaktyki rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego jest odpowiednia dieta warunkująca prawidłową pracę i mikroflorę jelit, a także profilaktyczne stosowanie probiotyków. Są to produkty zawierające szczepy bakterii fizjologicznie występujących w przewodzie pokarmowym, warunkujące jego zdrowe funkcjonowanie i stanowiące główne funkcje ochronne w przewodzie pokarmowym.

Podczas przebywania w ośrodkach długoterminowej opieki zdrowotnej oraz w szpitalach należy zwracać uwagę na odpowiednią higienę rąk, używanie rękawiczek przez personel szpitalny, a także izolowanie chorych z rozpoznaną infekcją C. difficile

Zobacz także: Choroby jelit – przyczyny i objawy


Czy artykuł okazał się pomocny?

Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego – przyczyny i sposoby leczenia

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit jest chorobą infekcyjną przewodu pokarmowego, którą można zarazić się głównie w szpitalach, domach opieki czy żłóbkach, a także od nosicieli, którymi często bywają niemowlęta, ale również osoby dorosłe. Co wywołuje chorobę i jak wygląda jej leczenie?

Przyczyny rzekomobłoniastego zapalenia jelit

Za rozwój schorzenia odpowiadają bakterie Clostridium difficile. Są to gram-dodatnie, beztlenowe laseczki, zdolne do wytwarzania przetrwalników (endospor) – dzięki nim C.difficile i pokrewne im gatunki mogą przetrwać w niesprzyjających warunkach. Bakterie te są również zdolne do wytwarzania niebezpiecznych toksyn A i B.

Laseczki C.difficile występują naturalnie w mikrobiocie niektórych osób – szacunkowo u 5% dorosłych oraz 50% noworodków i niemowląt. Ich obecność nie zawsze wiąże się więc z zagrożeniem.

Niestety, pod wpływem długotrwałej antybiotykoterapii, prowadzącej do zniszczenia znacznej części naturalnej mikrobioty organizmu, bakterie Clostridium difficle mają zdolność do nadmiernego rozmnażania się w jelicie, a ich toksyny wywołują chorobę.

Możliwym scenariuszem jest rozwój rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego, które miewa przebieg łagodny, jednak w bardzo ciężkich przypadkach jest schorzeniem śmiertelnym.

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – objawy

Obraz kliniczny infekcji obejmuje głównie biegunkę (czasami z domieszką krwi), ponadto kurczowe bóle dolnej części brzucha, gorączkę. W ciężkich przypadkach dochodzi do odwodnienia i wstrząsu.

Gdy choroba ma łagodny przebieg, biegunka powinna ustąpić samoistnie po kilku dniach od zaprzestania antybiotykoterapii, jeśli zaś ma postać bardzo ciężką, powoduje niebezpieczne powikłania (u ponad połowy pacjentów z ciężkim przebiegiem następuje śmierć), w innych zaś przypadkach występują nawroty zapalenia.

Charakterystycznym objawem rzekomobłoniastego zapalenia jelit są szarożółte błony rzekome, tworzące się na powierzchni błony śluzowej jelita grubego, stąd nazwa choroby.

Leczenie rzekomobłoniastego zapalenia jelit

Pacjenci, u których podejrzewane jest zakażenie, są kierowani na endoskopię jelita grubego. Jeśli diagnoza się potwierdzi, a często nawet wcześniej, konieczne jest natychmiastowe wdrożenie środków zaradczych.

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit wymaga leczenia niefarmakologicznego (odstawienie antybiotyku, który spowodował namnożenie się Clostridium difficile oraz w cięższych przypadkach hospitalizacja) oraz farmakologicznego (metronidazol, wankomycyna lub fidaksomycyna).

W przypadku nawrotów choroby możliwym scenariuszem jest wszczepienie flory bakteryjnej, wyizolowanej ze stolca zdrowych osób. Kiedy postać choroby jest bardzo ciężka i powoduje niebezpieczne powikłania, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy może wymagać przeprowadzenia operacji jelit.

Czy tej chorobie można zapobiec?

Poantybiotykowe zapalenie jelit bywa groźne, dlatego niebagatelną rolę odgrywa profilaktyka.

Na zakażenie narażeni są pacjenci szpitali czy ośrodków opieki medycznej, którzy mogą przenosić bakterię między sobą, a także cały personel medyczny, który ma styczność z chorymi.

Dlatego tak ważna jest realizacja celów profilaktyki: zapobieganie rozwojowi zakażeń bakteryjnych u pacjentów oraz minimalizacja możliwości zakażenia się przez osoby przebywające w towarzystwie chorych.

Fundamentem działań zapobiegawczych jest ostrożne stosowanie antybiotyków. Ponadto, konieczna jest ścisła higiena, czyli mycie rąk wodą z mydłem, używanie rękawiczek ochronnych, odpowiednia dezynfekcja pomieszczeń i utylizacja środków higienicznych.

Pacjent zakażony bakterią Clostridium difficile powinien zostać odizolowany od innych do pomieszczenia z osobną toaletą.

You might be interested:  Chroniczne zmęczenie – przyczyny, objawy i leczenie

Izolacja pacjentów w warunkach szpitalnych nie zawsze jest możliwa, dlatego stosowanie systemu do kontrolowanej zbiórki stolca Flexi-Seal, z udowodnionym naukowo powstrzymywaniem rozprzestrzeniania spor Clostridium difficile jest prostym i sprawdzonym rozwiązaniem.

W przebiegu rzekomobłoniastego zapalenia jelit stolec jest luźny, często nawet wodnisty i oddawany do 30 razy na dobę, co sprzyja namnażaniu się bakterii, jest bardzo uciążliwe dla pacjentów i personelu pielęgniarskiego, zwłaszcza w przypadku pacjentów niemobilnych, tymczasem ten prosty system do  zbiórki stolca pomaga w zachowaniu bezpieczeństwa i pacjenta, i osób mających z nim kontakt.

Nie zawsze można zapobiec rozwojowi groźnego zakażenia, jednak dzięki wdrożeniu rozsądnych środków zaradczych, choroba nie musi przenosić się na inne osoby z grup ryzyka.

Czym objawia się stan zapalny jelit

Ludzki organizm jest niczym układanka złożona z tysięcy elementów, z których każdy ma swoje miejsce i funkcję. Układ pokarmowy jest częścią tej mozaiki. Jeśli pracuje prawidłowo, czujemy się dobrze. Problem pojawia się w momencie, gdy jakaś część układu niedomaga.

Pierwszym objawem jest zazwyczaj ostry ból, który utrudnia codzienne funkcjonowanie. Przyczyn złego samopoczucia upatrujemy najczęściej w nieświeżym jedzeniu, ale bóle brzucha mogą również sygnalizować stan zapalny jelit.

Warto zatem wiedzieć, czym jest ów stan, jakie są jego objawy i jak sobie radzić z tymi dolegliwościami.

Jelito jest fragmentem przewodu pokarmowego usytuowanego miedzy żołądkiem a odbytem. Dzieli się na dwie główne części: jelito cienki – w obrębie którego zachodzą procesy trawienia oraz wchłaniania substancji odżywczych – oraz jelito grube – gdzie dochodzi do tworzenia kału z niestrawionych wcześniej resztek jedzenia. Tu również następuje końcowy proces wchłaniania wody oraz soli mineralnych pozyskanych z resztek pokarmowych. Zarówno jelito cienkie, jak i grube zawierają w sobie florę bakteryjną odpowiedzialną za procesy przemiany materii. Odpowiednie szczepy utrzymują jelita w stanie równowagi. Problem pojawia się, gdy równowaga naturalnej flory bakteryjnej jelit zostanie zaburzona. Wówczas dochodzi do powstania stanów zapalnych. Stany zapalne jelit przeważnie występują u dorosłych, ale zdarza się, że objawy pojawiają się u dzieci, a nawet u noworodków. Schorzenie może przyjmować dwojaką postać – ostrą lub przewlekłą. W stanach przewlekłych mamy do czynienia z nasilającymi się co pewien czas objawami choroby oraz okresami tak zwanej remisji, czyli momentami, w czasie których dokuczliwe dolegliwości schorzenia maleją, a niekiedy nawet całkowicie zanikają.

W zależności od czynników wywołujących niedomaganie możemy wymienić kilka typów stanów zapalnych jelit. W stanach ostrych mamy do czynienia z infekcyjnym oraz toksycznym zapaleniem jelita. Postać przewlekła to wrzodziejące zapalenie jelita grubego, rzekomobłoniaste zapalenie jelit oraz choroba Leśniowskiego-Crohna.

Co wywołuje stan zapalny jelit

Niestety, medycyna nie zdołała wyjaśnić przyczyny wszystkich typów zapaleń. Najczęściej wymienia się czynniki genetyczne, immunologiczne i środowiskowe. Istnieje jednak kilka przyczyn ostrych stanów zapalnych. Jedną z nich jest wprowadzenie do organizmu drobnoustrojów (bakterie, wirusy).

Niebezpieczne mogą okazać się również zatrucia organizmu w wyniku spożycia trujących grzybów lub skażonego pożywienia. Stan zapalny jelit może być również skutkiem reakcji organizmu na alergeny pokarmowe, takie jak: mleko, jajka, owoce, warzywa, orzechy czy rośliny strączkowe.

Czasami przyczyną zapalenia mogą być pasożyty przewodu pokarmowego. Nie bez znaczenia są także leki które, przyjmowane w dużych ilościach, niejednokrotnie podrażniają błonę śluzową jelit.

Długotrwałe stosownie antybiotyków powoduje wyniszczenie naturalnej flory bakteryjnej, co ułatwia namnażanie się szkodliwych drobnoustrojów, a te mogą być źródłem zapalenia. Niebezpieczne mogą okazać się także niektóre nieszkodliwe z pozoru preparaty.

Jak donoszą amerykańscy naukowcy, izotretynoina – jeden ze składników leku przeciwtrądzikowego – szkodzi jelitom. Jednymi z pierwszych objawów, mogących świadczyć o stanie zapalnym jelit, są silne bóle oraz skurcze brzucha.

Do kolejnych niepokojących symptomów należą: krwiste biegunki, stany gorączkowe, brak łaknienia, nudności, wymioty czy odwodnienie organizmu. Zdarza

się, że dochodzi do zaburzeń związanych z wchłanianiem składników pokarmowych. W wyniku tych dolegliwości może dojść do znacznego spadek wagi ciała i ogólnego osłabienia organizmu, a w dalszej konsekwencji do anemii oraz innych niebezpiecznych dla zdrowia powikłań.

Powikłania jelitowe

Przewlekłe stany zapalne jelit nie tylko wywołują uciążliwe dolegliwości, ale niejednokrotnie są przyczyną dalszych komplikacji zdrowotnych w obrębie samych jelit. Zdarza się, że zapalenie jelit powoduje jego owrzodzenie czy perforacje odcinka przewodu pokarmowego.

Niekiedy może dojść do zwężenia jelit, co w dalszej konsekwencji prowadzi do ich niedrożności. Wśród kolejnych powikłań można wymienić ostre rozdęcie okrężnicy, tworzące się przetoki, choroby odbytnicze, nowotwór okrężnicy oraz wiele innych. Stany zapalne jelit mogą niekorzystnie wpływać również na inne organy wewnętrzne.

Ponadto, u osób przewlekle cierpiących na to schorzenie mogą występować inne choroby, takie jak: zapalenie stawów, zapalenie spojówek, problemy z nerkami oraz wątrobą, a także osteoporoza. Ze wszystkich powikłań pozajelitowych najczęściej występującym jest zapalenie stawów.

Ponieważ stan zapalny jelit może być wywoływane przez różne czynniki, nie ma jednego sposobu na radzenie sobie z dolegliwościami. Jeśli przyczyną jest stosowanie określonego leku, to najprostszym sposobem na poprawę stanu zdrowia jest odstawienie medykamentu lub zastąpienie go innym.

Z kolei niedomagania wywołane niewłaściwym jedzeniem są stosunkowo proste do wyeliminowania pod warunkiem, że znamy źródło zakażenia. W przypadku wystąpienia ostrych stanów zapalnych istotne jest, by nie nadwyrężać organizmu. Wskazany jest wówczas odpoczynek oraz odpowiednia dieta, która pomoże złagodzić skutki nieprzyjemnych dla nas dolegliwości.

Ponieważ biegunki prowadzą do odwodnienia organizmu, należy uzupełniać braki pijąc sporo przegotowanej, ciepłej wody. Bardzo ważne jest przestrzeganie zasad higieny. Nieco inaczej rzecz się ma w przypadku osób cierpiących na przewlekłą formę stanów zapalnych, u których niezbędna jest stała opieka lekarska.

Ważnym elementem radzenia sobie z dolegliwościami jest dieta, która pomaga chronić jelita przed dodatkowymi podrażnieniami. Dlatego odradza się spożywania razowego chleba, grubych makaronów, tłustych mięs, ostrych przypraw oraz pestek słonecznika czy dyni. Niewskazane są także słodycze, w szczególności ciasta, kremy czy torty.

Zaleca się potrawy lekko strawne – dania gotowane lub duszone. Należy jednak pamiętać, że w zależności od lokalizacji zmian oraz stopnia nasilenia stanu zapalnego rekomendowany może być inny typ pożywienia. Z tego względu dieta powinna być dobierana indywidualnie i może być modyfikowana w momencie nasilania się dolegliwości.

W zależności od rodzaju choroby, możliwe jest zastosowanie leczenia farmakologicznego. W skrajnych przypadkach konieczne jest poddanie pacjenta zabiegowi chirurgicznemu.

Czynnikiem przyczyniającym się do nawrotów ostrych stanów zapalnych jelit jest palenie papierosów. Rzucenie nałogu wydłuża okresy remisji, co znacząco wpływa na samopoczucie pacjentów.

Jak pokazują badania naukowców, dzieci cierpiące na przewlekłe stany zapalne jelit mają gorszą kondycję fizyczną niż ich zdrowi rówieśnicy. Powoduje to duże wyzwanie dla rodziców, którzy w takiej sytuacji muszą szczególnie zadbać o aktywny tryb życia swojej pociechy, by w ten sposób maksymalnie zredukować ryzyko wystąpienia kolejnych problemów zdrowotnych.

  • Źródła:
  • sciencedaily.com
  • emedicinehealth.com

naukawpolsce.pap.pl

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *