Toczeń układowy (trzewny) – przyczyny, objawy, leczenie

Toczeń rumieniowaty układowy jest jedną z chorób autoimmunologicznych, czyli takich, w których system odpornościowy atakuje własne komórki i tkanki. Toczeń może objąć wiele układów organizmu, a najczęściej uszkadza stawy, skórę i nerki. Dokładna przyczyna choroby nie jest znana.

Objawy tocznia są różnorodne i często podobne do symptomów innych schorzeń. Charakterystyczny rumień na twarzy w kształcie motyla pojawia się tylko w części przypadków. Dlatego rozpoznanie choroby może być trudne. Choć nie ma leku na tę chorobę, terapia pomaga kontrolować objawy i zmniejsza ryzyko powikłań.

Sprawdź szczegóły na temat tocznia.

Toczeń układowy (trzewny) – przyczyny, objawy, leczenie

Spis treści:

Co to jest toczeń?

  • Toczeń rumieniowaty układowy jest chorobą autoimmunologiczną, czyli taką, w której nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego skierowana jest przeciwko własnym tkankom i narządom.
  • Proces zapalny spowodowany przez toczeń może prowadzić do uszkodzeń:
  • stawów, 
  • skóry, 
  • nerek, 
  • komórek krwi, 
  • mózgu, 
  • serca,
  • płuc.

Na toczeń choruje około 30-40 na 100 tys. ludzi.

Choroba może nas spotkać w każdym wieku, ale najczęściej diagnozowana jest u osób między 16 a 55 rokiem życia. Zapadalność na toczeń jest kilka razy wyższa wśród kobiet niż wśród mężczyzn.

Toczeń rumieniowaty układowy może mieć ciężki przebieg i jest chorobą potencjalnie zagrażającą życiu (często jednak notuje się łagodne przypadki choroby), bywa także określany jako toczeń trzewny.

W publikacjach medycznych możesz spotkać się także z nazwami TRU i SLE – są to skróty utworzone od nazw choroby w języku polskim i angielskim (pełna angielska nazwa choroby brzmi systemic lupus erythematosus).

Rodzaje tocznia to przykładowo toczeń rumieniowaty układowy – najczęściej występujący typ choroby. Ponadto wyróżnia się:

  • toczeń polekowy,
  • podostry toczeń skórny.

Na ten ostatni rodzaj tocznia chorował piosenkarz Seal (stąd wzięły się jego blizny na twarzy).

Toczeń układowy (trzewny) – przyczyny, objawy, leczenie

Powikłania tocznia

Do możliwych powikłań tocznia należą m.in.: 

  • poważne uszkodzenie nerek (w tym niewydolność), 
  • zakażenia, 
  • problemy ze wzrokiem, 
  • drgawki, 
  • zaburzenia psychiczne. 
  • ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych i zawału serca,
  • zakrzepica,
  • nowotwory,
  • martwica jałowa (obumarcie tkanki kostnej)
  • powikłania w ciąży.

Toczeń układowy (trzewny) – przyczyny, objawy, leczenie

Toczeń objawy

Objawy tocznia rumieniowatego układowego często są niespecyficzne (przypominają te związane z innymi dolegliwościami). Najbardziej charakterystycznym objawem choroby jest rumień na twarzy, który kształtem przypomina motyla. Nie występuje on we wszystkich przypadkach.

Toczeń rozpoznaje się na podstawie wywiadu z pacjentem, obserwacji zgłaszanych przez niego objawów oraz wyników badań laboratoryjnych. Podczas diagnozowania tocznia, szczególnie istotne są objawy:

  • rumień na twarzy – utrzymujący się rumień na twarzy w kształcie motyla jest charakterystyczny dla tocznia. Ma go wiele osób z tą chorobą, ale podobne zmiany mogą pojawić się z powodu trądziku różowatego i innych chorób skóry. Dlatego ten jeden objaw nie jest wystarczający do postawienia diagnozy.
  • rumień krążkowy – to kolejny rodzaj rumienia charakterystycznego dla tocznia. Zmiany w kształcie krążków są czerwone i lekko wzniesione. Rozwijają się na twarzy, skórze głowy i szyi. Często pozostawiają blizny.
  • nadwrażliwość na światło – ekspozycja na światło słoneczne lub inne źródła światła ultrafioletowego (nawet sztuczne) może pogarszać rumień na twarzy osób z toczniem, wywoływać owrzodzenia na innych częściach ciała i prowadzić do bólu stawów oraz zmęczenia.
  • owrzodzenia jamy ustnej – to jeden z najczęstszych objawów tocznia. zmiany mogą również pojawić się w gardle i wewnątrz nosa.
  • zapalenie stawów: zaczerwienienie, bolesność i obrzęk stawów może sygnalizować proces zapalny związany z toczniem. Aby ten objaw mógł zostać zakwalifikowany jako jedno z czterech kryteriów diagnostycznych choroby, dolegliwości muszą dotyczyć co najmniej dwóch stawów, występująca czasem u pacjentów sztywność poranna stawów trwa powyżej 30 minutzapalenie zakażeniami błon surowiczych.
  • zmiany w nerkach,
  • zmiany w układzie nerwowym: toczeń może wywołać lęk, bóle głowy, problemy z widzeniem, napady drgawek i zaburzenia psychiczne. zaburzenia hematologiczne: toczeń może wiązać się ze zmniejszeniem ilości hemoglobiny w organizmie (anemia), zbyt małą liczbą białych krwinek (leukopenia), zmniejszeniem liczby limfocytów (limfopenia) i niedoborem płytek krwi (małopłytkowość), 
  • nieprawidłowe miana przeciwciał przeciwjądrowych (ANA),
  • obecność przeciwciał anty-dsDNA w nieprawidłowym mianie.

Poza wymienionymi zmianami skórnymi mogą wystąpić m.in. zmęczenie, gorączka, bóle stawów, sztywność i obrzęk, zadyszka, ból w klatce piersiowej, zespół Sjögrena, bóle głowy, dezorientacja i utrata pamięci.

Toczeń układowy (trzewny) – przyczyny, objawy, leczenie

Czy toczeń jest dziedziczny?

Przyczyny tocznia nie są do końca poznane. Uważa się, że za wystąpienie choroby odpowiada kombinacja czynników. Co prawda predyspozycja genetyczna jest jednym z nich, ale nie wystarcza do ujawnienia się choroby.

Jest to szczególnie widoczne w przypadku bliźniąt. Oszacowano, że ryzyko wystąpienia tocznia u obu bliźniąt jednojajowych wynosi 25 proc., a u dwujajowych – 2-5 proc.

Toczeń może się też rozwinąć u osób bez rodzinnej historii choroby.

Według ekspertów – obok omówionego wyżej czynnika genetycznego – za toczeń są odpowiedzialne również czynniki hormonalne, środowiskowe i immunologiczne.

Toczeń przyczyny

Uważa się, że są choroba występuje u osób z predyspozycją genetyczną, w następstwie pewnych bodźców. Czynnikami, które mogą wyzwolić chorobę są m.in.:

  • światło słoneczne – u podatnych osób narażenie na słońce może wywołać zmiany skórne lub reakcję wewnętrzną
  • infekcje – niektóre zakażenia mogą zainicjować toczeń lub spowodować jego nawrót. Jako czynniki mające wpływ na wystąpienie tocznia bierze się pod uwagę wirusy cytomegalii, Epsteina-Barr czy HCV (wirus wywołujący wirusowe zapalenie wątroby typu C)
  • czynniki hormonalne – 9 na 10 przypadków tocznia występuje u kobiet.
  • leki – toczeń może być też wywołany przez leki (np. wybrane antybiotyki, niektóre leki kardiologiczne). Stan osób z toczniem polekowym zazwyczaj poprawia się po zaprzestaniu stosowania farmaceutyku, który wyzwolił chorobę, nie należy jednak odstawiać leków bez konsultacji z lekarzem
  • inne – uważa się, że do wystąpienia chorób autoimmunologicznych może przyczyniać się także stres, niektóre toksyny, dieta wysokotłuszczowa, i brak wysiłku fizycznego oraz palenie tytoniu.

Toczeń diagnostyka

Toczeń może być trudny do zdiagnozowania. Mają na to wpływ zarówno różnorodne (często niespecyficzne) objawy, jak i fakt, że każdy przypadek choroby jest inny.

Ponadto toczeń przebiega z zaostrzeniami i remisjami (okresami, w których objawy choroby ustępują).

Również samo potwierdzenie wstępnego rozpoznania tocznia jest złożone i wymaga wywiadu z pacjentem, badań laboratoryjnych oraz obrazowych.

Toczeń układowy (trzewny) – przyczyny, objawy, leczenie

Toczeń leczenie

Nie istnieje jeden lek na toczeń. Terapia polega na leczeniu objawów. W związku z dużą zmiennością choroby, modyfikacjom ulegać może także plan leczenia.

W leczeniu tocznia stosuje się:

  • niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – mają one za zadanie złagodzić ból i sztywność stawów
  • kremy i maści chroniące przed promieniowaniem UV
  • leki przeciwmalaryczne – stawami stosowane w łagodnych przypadkach pozwalają zmniejszyć dolegliwości skórne
  • kortykosteroidy – są podstawową grupa leków stosowaną w leczeniu TRU, stosuje się je doustnie oraz dożylnie.
  • leki immunosupresyjne – stosowane są u pacjentów, u których leczenie kortykosteroidami nie przyniosło poprawy, lub w celu zmniejszenia dawki steroidów.  
  • leki regulujące gospodarkę lipidową.
  • środki pomocne w stanach leczenia zaburzeń psychicznych.

Chorym zaleca się również zmiany w stylu życia, takie jak np.: regularny odpoczynek, aktywność fizyczna, stosowanie kremów z filtrami UV, unikanie ekspozycji na promieniowanie UV, rzucenie palenia, zdrowe odżywanie.

Leczenie tocznia to również leczenie chorób współistniejących. Chorym rekomendowane są też działania profilaktyczne mające na celu zapobieganie osteoporozie, chorobom sercowo-naczyniowym i infekcjom.

Toczeń rumieniowaty układowy u każdego przebiega inaczej. Terapia jest najskuteczniejsza, gdy rozpoczynasz ją wkrótce po pojawieniu się objawów i gdy twój lekarz dostosuje ją do ciebie. Życie z przewlekłą chorobą może być trudne.

Jak sobie z tym poradzić? Poza stosowaniem leków, warto poszukać grupy wsparcia. Kontakt z innymi chorymi lub przeszkolonym doradcą może ci pomóc w zmniejszeniu stresu, zachowaniu pozytywnego myślenia i życiu z toczniem na co dzień.

Dowiedz się więcej:

‘Zmiany w układzie krążenia u pacjentów z toczniem rumieniowatym układowym’https://journals.viamedica.pl/folia_cardiologica/article/view/FC.2016.0017/34017

‘Toczeń rumieniowaty układowy u 39-letniego mężczyzny z objawami niewydolności serca’https://journals.viamedica.pl/forum_reumatologiczne/article/view/44760/34893

‘The role of ultrasound in assessing musculoskeletal symptoms of systemic lupus erythematosus: a systematic literature review’https://academic.oup.com/rheumatology/article/55/3/485/1793231

Toczeń rumieniowaty układowy, skórny, polekowy – objawy i leczenie

Toczeń to choroba, w której układ odpornościowy człowieka atakuje własne tkanki powodując zmiany w wielu narządach ciała. Wyróżniamy kilka rodzajów choroby, m.in.

You might be interested:  Dermatofity – co to jest, przyczyny zakażenia, rodzaje, badania, leczenie dermatofitozy

toczeń rumieniowaty układowy, toczeń skórny, toczeń polekowy. Różnią się one typem i stopniem nasilenia objawów.

Toczeń jest schorzeniem nieuleczalnym, ale istnieją działania, które można podjąć, by ograniczyć ryzyko pojawienia się rzutów choroby.

Toczeń jest chorobą o podłożu autoimmunologicznym. U pacjentów z tym schorzeniem układ odpornościowy atakuje własne tkankistawy, skórę i inne narządy, powodując zapalenie w tych obszarach.

Choroba przebiega w rzutach – po okresie występowania objawów następuje okres ich wyciszenia.

Choć bezpośrednia przyczyna rozwoju tocznia nie została zidentyfikowana, istnieją czynniki, które mogą podwyższać ryzyko rozwoju schorzenia.

Toczeń – przyczyny

Przyczyny tocznia nie zostały do końca wyjaśnione – spekuluje się jedynie, że duży wpływ na zachorowanie mają predyspozycje genetyczne i wadliwy system odpornościowy. Badania ukierunkowane na wykrycie możliwych powodów rozwoju tocznia wskazują na to, że ryzyko powstawania choroby mogą zwiększać następujące czynniki:

  • zaburzenia hormonalne, np. nadmiar estrogenów u kobiet przyjmujących doustną antykoncepcję hormonalną,
  • narażenie na niektóre toksyczne substancje chemiczne,
  • niezdrowy tryb życia – palenie papierosów, częste odczuwanie silnego stresu,
  • zakażenia wirusowe lub bakteryjne,
  • występowanie tocznia w bliskiej rodzinie,
  • niektóre leki.

Choroba najczęściej rozpoznawana jest u kobiet w wieku 15-44 lat.

Toczeń układowy (trzewny) – przyczyny, objawy, leczenie Toczeń układowy (trzewny) – przyczyny, objawy, leczenie

Postacie choroby można podzielić na podstawie występujących objawów. Poszczególne typy różnią się często nasileniem występujących zmian. Wyróżniamy kilka głównych rodzajów tocznia:

  • toczeń rumieniowaty układowy,
  • toczeń skórny,
  • toczeń polekowy.

Toczeń rumieniowaty układowy

Toczeń rumieniowaty układowy (toczeń trzewny) jest najczęstszą postacią choroby. Charakteryzuje się tym, że zajmuje kilka różnych układów narządów w organizmie. Objawy tocznia układowego wynikają najczęściej ze zmian w organach takich jak:

  • nerki,
  • skóra,
  • stawy,
  • serce,
  • układ nerwowy,
  • płuca.

Toczeń skórny

Toczeń skórny objawia się zmianami, które często zajmują tylko jeden z układów (jak sama nazwa wskazuje) – skórę. Często występuje w postaci charakterystycznej czerwonej wysypki w kształcie motyla (najczęściej na policzkach i nosie).

Objawy skórne tocznia mogą pojawić się na każdej z części ciała, która jest eksponowana na promieniowanie słoneczne. Przebywanie na słońcu nasila powstawanie zmian.

Chorzy unikający przebywania na zewnątrz w czasie dużego nasłonecznienia mogą być szczególnie narażeni na niedobór witaminy D, dlatego powinni pamiętać o suplementacji tego składnika odżywczego.

Toczeń polekowy

Toczeń polekowy może rozwinąć się w odpowiedzi na długotrwałe przyjmowanie niektórych leków. Wśród środków, których zażywanie bywa związane z wystąpieniem tocznia polekowego wyróżnia się:

  • leki przeciwgrzybicze, np. terbanafinę,
  • leki przeciwwymiotne, takie jak fenytoina,
  • leki antyarytmiczne, np. chinidynę,
  • leki na nadciśnienie, m.in. timolol, hydroksyzynę,
  • leki biologiczne.

Toczeń polekowy zwykle naśladuje tylko objawy tocznia układowego, nie uszkadzając narządów wewnętrznych. Objawy mogą ustąpić całkowicie po kilku tygodniach od zaprzestania przyjmowania leków, które wywołały zmiany.

Objawy tocznia u pacjentów są bardzo zróżnicowane. Zwykle chory wykształca tylko niektóre z symptomów wiązanych z obecnością choroby. Pierwsze objawy tocznia różnią się często od tych, które będą występować na dalszym etapie. Z czasem na ogół rozwijają się nowe symptomy, a poprzednie mogą pojawiać się rzadziej.

Objawy tocznia to:

  • ból i/lub sztywność mięśni oraz stawów, może mu towarzyszyć obrzęk (najczęściej w okolicy szyi, ud, ramion) – ten symptom dotyka większość pacjentów z toczniem,
  • gorączka,
  • wysypka,
  • ból w klatce piersiowej,
  • wypadanie włosów,
  • nadwrażliwość na promieniowanie słoneczne,
  • problemy z nerkami (które mogą objawiać się obrzękiem kostek, nadciśnieniem, obniżeniem funkcji nerek),
  • owrzodzenia w jamie ustnej,
  • zmęczenie (często przewlekłe, nieustępujące po wypoczynku),
  • niedokrwistość,
  • problemy z pamięcią,
  • nadmierna krzepliwość krwi,
  • choroby oczu (suchość, zapalenie, wysypka).

Toczeń – diagnostyka

Rozpoznanie tocznia bywa trudne, ponieważ wiele objawów choroby kojarzonych jest z innymi przyczynami. Diagnostyka tocznia przeprowadzana jest w oparciu o:

  • wywiad medyczny uwzględniający szczegółowy opis objawów (należy zwrócić uwagę na to, jak długo się one utrzymują), historię chorób autoimmunologicznych, informacje o obciążeniu rodzinnym,
  • badanie lekarskie – sprawdzenie, czy obecne są nieprawidłowości, które mogą wskazywać na występowanie tocznia,
  • badania krwi i moczu, m.in. test oceniający miano przeciwciał przeciwjądrowych (przeciwciał ANA); może on wykazać, że organizm pacjenta produkuje przeciwciała odpowiedzialne za objawy tocznia; dodatni wynik badania nie zawsze jednak świadczy o chorobie; co więcej, nie każda osoba chora na toczeń ma podwyższony poziom tych przeciwciał,
  • badania obrazowe, np. wykonanie zdjęcia rentgenowskiego,
  • biopsję (pobranie wycinka tkanki) skóry lub nerki – ma to na celu określenie czy zmiany charakterystyczne dla procesu autoimmunologicznego są obecne.

Leczenie tocznia

Niestety, obecnie nie ma żadnych sposobów na to, by całkowicie wyleczyć toczeń. Celem postępowania jest zapobieganie napadom, eliminowanie objawów tocznia, gdy te już wystąpią oraz ograniczanie uszkodzeń narządów. W związku z tym stosowane są leki, które mają za zadanie:

  • ograniczyć obrzęk i ból,
  • uspokoić system odpornościowy, by zahamować atakowanie własnych tkanek,
  • zapobiec uszkodzeniu stawów i organów wewnętrznych.

Wyróżniamy kilka grup leków, które wykorzystuje się do leczenia tocznia:

  • niesteroidowe leki przeciwzapalne (ibuprofen, naproksen) – łagodzą ból i zmniejszają obrzęk,
  • kortykosterydy (np. prednizon) – silniejsze leki, które pomagają w ograniczaniu obrzęku i bólu, zwykle są bardzo skuteczną metodą redukcji objawów, w dużych dawkach osłabiają układ odpornościowy,
  • leki antymalaryczne – są wykorzystywane do leczenia bólu stawów, wysypki, zmęczenia, zapalenia płuc,
  • przeciwciała monoklonalne – ograniczają ilość komórek układu odpornościowego, które produkują przeciwciała typowe dla osób z toczniem,
  • leki immunosupresyjne/chemioterapia – wykorzystywane w ostrych przypadkach tocznia, gdy choroba zajmuje ważne organy i nie odpowiada na leczenie innymi metodami.

Postępowanie w przypadku tocznia obejmuje także zmniejszanie ryzyka napadów poprzez zapobieganie wystąpieniu czynników, które mogą je wywołać. Niekorzystnie na przebieg choroby wpływają:

  • przepracowanie i brak dostatecznej ilości odpoczynku,
  • stres,
  • nadmierna ekspozycja na promieniowanie słoneczne,
  • infekcje,
  • urazy,
  • zaprzestanie przyjmowania leków na toczeń.

Toczeń – dieta

Dieta w toczniu powinna opierać się na podstawowych zasadach zdrowego żywienia – nie ma wskazań do przestrzegania specyficznych zaleceń. Warto pamiętać o uwzględnianiu w diecie produktów zawierających składniki pokarmowe o działaniu przeciwzapalnym – polecane są m.in.:

  • pokarmy bogate w kwasy tłuszczowe omega-3 (tłuste ryby, np. łosoś, makrela; olej rzepakowy, orzechy włoskie),
  • produkty bogate w wapń (niskotłuszczowe produkty mleczne lub ich roślinne alternatywy wzbogacane w ten składniki, tofu, zielone warzywa),
  • warzywa i owoce.

Kilka składników/produktów w diecie osób z toczniem powinno być unikanych:

  • alkohol – może wchodzić w interakcje z przyjmowanymi lekami (np. picie alkoholu w połączeniu ze stosowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych zwiększa ryzyko owrzodzeń i krwawienia żołądka),
  • nadmiar soli – sprzyja zatrzymywaniu wody i obrzękom,
  • suplementy przyjmowane bez porozumienia z lekarzem – suplementy ziołowe lub witaminowo-mineralne mogą wchodzić w interakcje z lekami stosowanymi w terapii tocznia.

Toczeń – rokowania

Toczeń jest chorobą przewlekłą, która trwa całe życie – lek, który całkowicie powstrzymałby to schorzenie nie został jeszcze opracowany. Rokowania w przypadku osób, u których zastosowano dostępne obecnie sposoby terapii są jednak optymistyczne – ocenia się, że u 80-90 proc.

z nich długość życia nie jest istotnie skrócona przez zmiany występujące na skutek choroby. Wielu pacjentów żyje z toczniem nawet 40 lat. Rokowania w toczniu różnią się w zależności od postaci choroby – jeśli zmiany dotyczą organów, takich jak serce czy nerki, prognozy mogą być gorsze.

U osób z ostrymi napadami istnieje większe ryzyko, że toczeń będzie stanowił zagrożenie dla życia niż u pacjentów, u których objawy nie osiągają dużego nasilenia.

Toczeń a ciąża

Jeśli toczeń jest dobrze kontrolowany (remisja trwała przez ostatnie 6 miesięcy) zajście w ciążę uznaje się za bezpieczne dla większości pacjentek. Ciąża może wiązać się z ryzykiem dla matki i dziecka, jeśli będzie jej towarzyszył ostry rzut choroby, lub jeśli kobieta ma nadciśnienie, choroby płuc, niewydolność nerek, historię stanu przedrzucawkowego.

You might be interested:  Zapalenie tęczówki – przyczyny, objawy, leczenie

Jak ciąża może wpłynąć na przebieg tocznia?

  • rzuty mogą zdarzać się częściej z pierwszym lub drugim trymestrze ciąży (zwykle nie osiągają dużego nasilenia, jednak stan ostrego rzutu może wiązać się z zagrożeniem ciąży),
  • ocenia się, że u 2-10 proc. kobiet w ciąży z toczniem rozwinie się stan przedrzucawkowy, który charakteryzuje się podwyższeniem ciśnienia tętniczego i białkomoczem; może to wiązać się z koniecznością przedterminowego zakończenia ciąży,
  • ciąża może nasilać ryzyko problemów zdrowotnych, takich jak nadciśnienie, cukrzyca, choroby nerek – na szczególne ryzyko narażone są kobiety leczone kortykosterydami.

Toczeń u dzieci

Toczeń u dzieci nie rozwija się często.

Ocenia się, że w bardzo rzadkich przypadkach kobiety w ciąży chore na toczeń rodzą dziecko z noworodkową postacią tego schorzenia, która objawia się wysypką, problemami z wątrobą, może także rozwinąć się problem z sercem malucha. Dobrą wiadomością jest to, że postać noworodkowa tocznia u większości dzieci przemija po 3-6 miesiącach i nie nawraca.

Postaci tocznia rumieniowatego układowego występujące u starszych dzieci mogą wywoływać takie same objawy jak u dorosłych, jednak często mają większe nasilenie. Choroba w wielu przypadkach sprawia duże trudności diagnostyczne, ponieważ obejmuje objawy z różnych układów narządów.

Źródła:

  1. Centers for Disease Control and Prevention (2018) Lupus basics.
  2. National Resource Center on Lupus (2013) Diet and nutrition with lupus.
  3. National Resource Center on Lupus (2013) Prognosis and life expectancy.
  4. Levy D., Kamphuis S. (2012) Systemic lupus Erythematosus in Children and Adolescents, Pediatric Clinic of North America, 59(2): 345-364.
  5. Centers for Disease Control and Prevention (2018) Pregnancy and Lupus.

Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Toczeń rumieniowaty układowy – jakie są przyczyny, objawy, leczenie?

Toczeń układowy (trzewny) – przyczyny, objawy, leczenie

Toczeń rumieniowaty układowy jest chorobą dość ciężką w diagnostyce. To przypadłość reumatyczna, gdzie w niektórych przypadkach pierwsze objawy dość mocno przypominają infekcję bakteryjną lub wirusową. Toczeń atakuje układ immunologiczny, doprowadzając do nieprawidłowych jego reakcji. Bezpośrednim, widocznym efektem są dość mocne zmiany skórne. Dobra wiadomość jest taka, że chorobę tę da się leczyć.

Czym jest toczeń rumieniowaty układowy?

W Polsce stosunkowo niewiele osób choruje na toczeń – objawy potwierdzono u mniej więcej 20000 osób, głównie kobiet. Szczególnie narażone są panie w okolicach trzydziestki.

Toczeń rumieniowaty układowy jest chorobą atakującą w najważniejszą, ludzką barierę ochronną, czyli układ immunologiczny, który zaczyna działać w sposób odwrotny do zakładanego.

W trakcie trwania choroby cierpi wiele narządów jednocześnie, jednak najbardziej intensywne są dolegliwości stawowe, mięśniowe oraz niedokrwistość.

Toczeń rumieniowaty układowy – przyczyny

Lekarze do dziś nie są pewni tego, jakie są przyczyny rozwoju tocznia. Badania kierują się w stronę genetyki i na tym podłożu jest głównie rozpatrywana, lecz już teraz wiadomo, że istnieje grupa czynników mogących dodatkowo stymulować i ułatwiać ujawnianie się choroby.

Jedną z przyczyn mogą być leki, a niestety lista środków dopuszczonych do użytku, lecz o podwyższonym ryzyku, jest dość długa. Pocieszający jest fakt, że toczeń polekowy ma dość łagodną formę, bo nie atakuje wielu narządów, a przy tym zanika wraz z odstawieniem niefortunnych specyfików.

Co ciekawe, toczeń rumieniowaty układowy można aktywować również podczas zbyt intensywnego przebywania na słońcu. Jest to oczywiście możliwe jedynie u tych osób, które mają ku temu predyspozycje genetyczne.

Całość przypomina wtedy efekt kuli śnieżnej, gdy organizm nieradzący sobie z usuwaniem martwych komórek, w lawinowy sposób uruchamia powstawanie stanu zapalnego skóry.

Początek choroby może mieć też podstawę w zakażeniu bakteryjnym lub wirusowym (np. Espteina-Barr), a także w istotnych zmianach hormonalnych u kobiety. Występują również inne czynniki wzmagające aktywność chorób autoimmunologicznych, a jednym z nich jest nałogowe palenie papierosów.

Jeśli w organizmie rozwija się toczeń, objawy początkowe są podobne do przeziębienia, wraz z jednoczesnymi zmianami skórnymi. Pacjentki skarżą się na wysoką gorączkę, mają powiększone węzły chłonne, a na twarzy pojawia się charakterystyczny rumień w postaci motyla. Oprócz tego symptomy mogą być powiązane z innymi narządami:

  • w nerkach rozwija się zapalenie, prowadzące do ich niewydolności. Ten sposób jest rozpoznawany u 1/3 przypadków w pierwszych dwóch latach od rozpoczęcia choroby,
  • toczeń trzewny może atakować też układ pokarmowy, serwując nieprzyjemne bóle i zgagę, a w skrajnych przypadkach nawet zapalenie trzustki,
  • stawy palców, kolan, nadgarstków i w stopach są narażone na długotrwały i mocny ból, niejednokrotnie połączony z obrzękiem,
  • również serce jest dość mocno zagrożone – pacjenci ze zdiagnozowanym toczniem powinni przebyć kurację antybiotykową, aby zapobiec rozwojowi zapalenia wsierdzia,
  • stosunkowo rzadko, ale również spotykane są choroby płucne, wiążące się z objawami w postaci kaszlu.

Oprócz tego choroba atakuje układ nerwowy, mięśnie, a także skórę, gdzie można w sposób namacalny zaobserwować toczeń – zdjęcia osób chorych dość jasno obrazują ten fakt. U niektórych pacjentów notowana jest osteoporoza, zespół antyfosfolipidowy, suchość oka oraz liczne zagrożenia ciąży.

Jak leczyć toczeń rumieniowaty układowy?

Przede wszystkim należy pamiętać, że toczeń rumieniowaty układowy jest chorobą ciężką, przy której ryzyko zgonu jest dość duże. Skuteczne leczenie polega przede wszystkim na ścisłej kooperacji kilku lekarzy specjalistów, łącznie z lekarzem pierwszego kontaktu.

Jeśli odpowiednio szybko zostanie zdiagnozowany toczeń, rokowania są zazwyczaj dość dobre. Obecnie przeżywalność notuje się na poziomie powyżej 90%, co daje spore szanse na normalne życie.

Trzeba przy tym pamiętać, że w wielu przypadkach należy wykonywać mnóstwo czynności profilaktycznych, w tym oczyszczanie organizmu, rzucenie palenia i uważniejsze przestrzeganie zasad higieny – szczególnie u dzieci.

Toczeń trzewny jest chorobą przewlekłą i niestety nie ma możliwości jego całkowitego wyleczenia. Stosowanie różnych specyfików jest zazwyczaj zależne od tego, co przepisze lekarz. Na własną rękę na pewno warto zadbać o lepszą kondycję mięśni i stawów, np. poprzez dostarczanie im właściwej dawki witamin.

Oprócz klasycznych leków często są wykorzystywane nowoczesne terapie z wykorzystaniem belimumabu i mofetylu. Niestety, specyfiki te są wciąż dość słabo dostępne w Polsce.

W niektórych przypadkach, szczególnie tych przez długi czas nierozpoznanych, konieczne są trudniejsze kroki – przetaczanie krwi, operacje, częste leczenie szpitalne.

Jak uniknąć zachorowania na toczeń rumieniowaty układowy?

Jeśli pojawiają się jakiekolwiek przesłanki do rozwoju takiej choroby, trzeba ją jak najszybciej rozpoznać. Badany jest antykoagulant tocznia, czyli jego przeciwciała. Polega to na typowym pobraniu próbki krwi z żyły łokciowej i poddaniu jej odpowiednim testom.

Osobom pragnącym zachować jak najdłużej dobre zdrowie, zaleca się przede wszystkim dbać o dobrą kondycję organizmu. Utrzymywanie stałej, prawidłowej wagi ciała, unikanie stresu, dbanie o solidny wypoczynek i profilaktyka osteoporozy to kluczowe zagadnienia. Niestety, ograniczeniu powinny też ulec wszelkie kąpiele słoneczne, mające duży wpływ na rozwój choroby.

Toczeń układowy jest na szczęście dość rzadką przypadłością na tle genetycznym. W Polsce w dalszym ciągu brak wielu specjalistów, którzy mają zaawansowaną wiedzę w tej sprawie.

Dlatego idąc do lekarza, bardzo często można uzyskać sprzeczne diagnozy.

Kluczowym aspektem jest właściwe prowadzenie pacjenta, dlatego warto więcej czasu poświęcić na poszukanie odpowiednich fachowców, w tym np. sprawdzonego reumatologa.

Co to jest toczeń trzewny i jakie objawy wywołuje?

Toczeń to bez wątpienia „ulubiona” choroba charyzmatycznego dr House’a – głównego bohatera jednego z najbardziej popularnych seriali medycznych. Niemal w każdym odcinku zespół genialnego doktora sugeruje właśnie toczeń jako diagnozę, niezależnie od dolegliwości pacjenta.

Choć ostateczne rozpoznanie zawsze okazuje się zgoła inne, fani serialu najlepiej zapamiętali właśnie toczeń trzewny.

Ale czy zadali sobie trud, by dowiedzieć się czegoś więcej o tej chorobie? Jak się okazuje, toczeń jest równie zagadkowy jak każdy przypadek Gregory’ego House’a i tak samo złośliwy jak sam doktor.

You might be interested:  Zwyrodnienie siatkówki – przyczyny, objawy, leczenie

Toczeń – wielka medyczna tajemnica

Toczeń trzewny, szerzej znany jako toczeń rumieniowaty układowy, to schorzenie reumatyczne polegające na przewlekłym zapaleniu tkanek i narządów. Za zachorowanie odpowiada układ odpornościowy, który traktuje własne komórki jak czynnik chorobotwórczy.

Mówiąc obrazowo, w przebiegu schorzenia organizm niszczy sam siebie, doprowadzając do rozległych uszkodzeń ważnych organów. Toczeń trzewny atakuje serce, nerki, płuca, mózg. Istnieje jeszcze druga postać tej niebezpiecznej choroby – toczeń rumieniowaty skórny, który wywołuje m.in.

nadwrażliwość na słońce oraz powstanie dermatoz w postaci plam, wykwitów i krostek.

Niestety nie wiadomo, co doprowadza do autoagresywnej reakcji układu odpornościowego.

Lekarze podejrzewają, że winny jest wadliwy element łańcucha genetycznego, który uaktywnia chorobę wskutek częstego przebywania na słońcu, infekcji wirusowej czy przyjmowania niektórych leków.

Niektórzy wysnuwają śmiałe tezy, jakoby toczeń był efektem zażywania tabletek antykoncepcyjnych. Jednak do tej pory tej zagadki nie rozwiązał nawet medyczny geniusz, dr. House.

Kto może zachorować na toczeń?

Toczeń rumieniowaty trzewny nie jest szczególnie wybredny – atakuje ludzi w różnym wieku, zarówno kobiety, jak i mężczyzn. Niemniej podobnie jak inne choroby reumatyczne, szczególnie upodobał sobie kobiety w wieku 20-55 lat.

Jakie objawy wywołuje toczeń trzewny?

Rozpoznanie tocznia jest bardzo trudne ze względu na zróżnicowane dolegliwości oraz występowanie okresów wyciszenia.

Na początku objawy mogą skupić się wokół jednego narządu, następnie po fazie remisji może dojść do zaostrzenia i zaatakowania również innych części organizmu.

Niestety wycofanie choroby jest tylko pozorne – po okresie dobrego samopoczucia pierwotne dolegliwości nie ustępują, a następne objawy mogą narastać lawinowo.

W celu ułatwienia diagnozy Amerykańskie Towarzystwo Reumatologiczne wprowadziło kryteria, na podstawie których można rozpoznać toczeń trzewny. Są to:

  1. charakterystyczny rumień na policzkach w kształcie motyla
  2. rumień krążkowy (zaczerwieniona i łuszcząca się skóra)
  3. nadwrażliwość na światło
  4. niebolesne owrzodzenia jamy ustnej
  5. zapalenie co najmniej dwóch stawów, niewidoczne w badaniach RTG
  6. zapalenie opłucnej lub osierdzia
  7. zaburzenia nerek (białkomocz powyżej 0,5 g/dobę lub wałeczki nerkowe w moczu)
  8. zaburzenia układu nerwowego (drgawki, stany lękowe, upośledzenie umysłowe)
  9. odchylenia hematologiczne (niedokrwistość, limfopenia, leukopenia, trombocytopenia)
  10. zaburzenia układu odpornościowego
  11. przeciwciała przeciwjądrowe (ALA)

Toczeń trzewny rozpoznaje się po stwierdzeniu (na podstawie badań lub wywiadu) przynajmniej 4 spośród wyżej wymienionych kryteriów, przy czym obowiązkowym kryterium jest wystąpienie zaburzeń immunologicznych lub przeciwciał przeciwjądrowych (ALA).

W ustaleniu diagnozy pomagają również dodatkowe kryteria diagnostyczne, m.in.: objaw Raynauda (sinienie palców), utrata włosów, stężenie białka całkowitego w osoczu powyżej 80g/l, powiększenie węzłów chłonnych, powiększenie śledziony, stan podgorączkowy, zmiany histologiczne w nerkach.

Jak przebiega leczenie tocznia?

Toczeń układowy (trzewny) – przyczyny, objawy, leczeniePodobnie jak inne przewlekłe choroby reumatyczne, również toczeń trzewny nie poddaje się całkowitemu wyleczeniu. Terapia skupia się na zwalczaniu objawów i zapobieganiu uszkodzeniom ważnych narządów. Leczenie opiera się głównie na przyjmowaniu leków z grupy steroidów, immunosupresantów (leki wyciszające układ odpornościowy), przeciwzapalnych oraz przeciwmalarycznych. Dodatkowo u niektórych pacjentów przeprowadza się zabiegi oczyszczania osocza krwi.

W leczeniu tocznia bez wątpienia najważniejszy jest czas, jaki upłynął od zachorowania do wdrożenia terapii. Wczesne rozpoznanie pozwala uniknąć zagrażających życiu powikłań, takich jak niewydolność nerek czy zapalenie mięśnia sercowego.

Odpowiednio dobrane środki farmakologiczne zapobiegają również niepełnosprawności psychicznej i umysłowej – a tego pacjenci obawiają się najbardziej.

Wprawdzie toczeń trzewny nie jest uleczalny, jednak ponad 50% pacjentów żyje co najmniej 20 lat od wykrycia choroby.

Toczeń rumieniowaty – objawy, leczenie. Czy toczeń jest zaraźliwy?

Toczeń rumieniowaty to choroba autoimmunologiczna. Objawy tocznia to m.in.

: wysypka, rumień (często: rumień w kształcie motyla), liszaj na twarzy (liszaj krążkowy), nadwrażliwość na światło, zapalenie stawów, owrzodzenia na śluzówkach.

Toczeń rumieniowaty może wystąpić w różnych formach – najczęściej występują: toczeń rumieniowaty układowy i toczeń skórny, rzadziej występuje toczeń obrzękowy i toczeń polekowy.

Toczeń rumieniowaty to bardzo podstępna i dokuczliwa choroba o charakterze autoimmunologicznym. Nie jest łatwa w leczeniu, a przyczyny jej występowania nie są do końca znane.

Czasami toczeń ogranicza się do samej skóry (toczeń rumieniowaty skórny – zewnętrzny), jednak najczęściej atakuje on cały organizm, który samoczynnie uszkadza kolejne narządy: nerki, serce, płuca, układ nerwowy.

Występuje wówczas toczeń  rumieniowaty układowy (wewnętrzny).

Choroba pod lupą: Hashimoto – objawy, dieta w chorobie Hashimoto, leczenie

Toczeń rumieniowaty – objawy

Toczeń zwykle nie atakuje gwałtownie. Aż w 75 proc. przypadków najpierw pojawiają się zmiany na skórze i śluzówce. Przyjmują one postać wysypek (często pojawiających się po dłuższej ekspozycji na promienie słoneczne), łuszczących się owalnych plam na owłosionej skórze czy niebolesnych owrzodzeń w obrębie jamy ustnej.

Najbardziej typowym objawem tocznia jest pojawienie się na policzkach i grzbiecie nosa charakterystycznej plamy.

Toczeń – objawy:

  • bóle stawów;
  • zapalenia stawów;
  • bóle głowy;
  • zmiany skórne;
  • zapalenie nerek;
  • objaw Reynauda – zaczerwienienie i zasinienie skóry rąk;
  • zmęczenie i osłabienie połączone z utratą wagi;
  • gorączka septyczna;
  • zaburzenia funkcji stawów (objawy są podobne do tych pojawiających się przy reumatoidalnym zapaleniu stawów)

Bólom nie towarzyszą deformacje stawów. Bardzo groźne w skutkach bywa zajęcie przez toczeń układu krążenia. Może ono doprowadzić do zapalenia błon sercowych oraz mięśnia sercowego. Obecne w organizmie przeciwciała, które uszkadzają komórki krwi, mogą spowodować też liczne zaburzenia hematologiczne.

Pacjenci skarżą się także na wypadanie włosów, zmiany na paznokciach (często mylnie diagnozowana jest wówczas grzybica).

Choroba pod lupą: Zakrzepica – objawy, leczenie, przyczyny. Czym jest zakrzepica żylna?

Toczeń – diagnozowanie

Diagnozowanie tocznia jest bardzo trudne – aż u 60 proc. chorych na toczeń zmiany dotykają układu oddechowego. Występują: ostre i przewlekłe zapalenie płuc, zapalenie opłucnej (zapalenie błony pokrywającej płuca).

Toczeń atakuje też układ nerwowy, dlatego mogą wystąpić przewlekłe bóle głowy, drgawki, a nawet zaburzenia neuropsychiatryczne.

U wielu chorych toczeń zajmuje także nerki, co w skrajnym przypadku może prowadzić nawet do całkowitego uszkodzenia nerek.

Pierwsze objawy tocznia są trudne do uchwycenia – w diagnozie często dochodzi do pomyłek. Objawy tocznia są zwykle bardzo różnorodne i mogą przypominać inne schorzenia. Dlatego postawienie właściwej diagnozy może trwać latami.

Amerykańskie Towarzystwo Reumatologiczne opracowało 11 kryteriów, z których rozpoznanie co najmniej czterech przemawia za zdiagnozowaniem tocznia:

  • rumień na twarzy
  • liszaj krążkowy
  • nadwrażliwość na światło słoneczne
  • owrzodzenia na śluzówkach
  • zapalenie stawów
  • zapalenie opłucnej lub osierdzia
  • zmiany w nerkach – od łagodnych do bardzo ciężkich
  • zaburzenia układu nerwowego
  • zaburzenia hematologiczne
  • zaburzenia immunologiczne
  • przeciwciała przeciwjądrowe

Toczeń – przyczyny

Przyczyny tocznia nie są dokładnie poznane – wiadomo jednak, że skłonność do rozwoju tocznia jest dziedziczna. Toczeń to choroba autoimmunologiczna, co oznacza że organizm zamiast chronić się przed bakteriami i wirusami, atakuje własne komórki i tkanki.

Łacińska nazwa tocznia pochodzi od słowa lupus (wilk), gdyż na twarzy osób cierpiących na to schorzenie pojawia się charakterystyczny rumień – kształtem przypomina plamy (wybarwienie sierści) na pysku wilka (czasami zaś rumień może przypominać kształt motyla).

Jak często występuje toczeń? Komu grozi?

Toczeń występuje bardzo rzadko – choruje zaledwie kilkadziesiąt na sto tysięcy osób. Najczęściej na toczeń chorują kobiety w wieku rozrodczym. Mężczyźni chorują aż dziewięciokrotnie rzadziej.

Toczeń a ciąża

Przy rozpoznanym toczniu, decyzja o ciąży powinna być dokładnie przedyskutowana z lekarzami i poprzedzona wieloma specjalistycznymi badaniami. Zdiagnozowany toczeń nie oznacza, że kobieta nie będzie mogła zajść w ciążę, jednak choroba ta zwiększa ryzyko samoistnego poronienia, a jej objawy nasilają się w okresie ciąży. U dzieci i niemowląt toczeń spotyka się niezwykle rzadko.

Choroba pod lupą: Cukrzyca – czym się różni cukrzyca typu 1. od cukrzycy typu 2.?

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *