Zakrzepica żylna – przyczyny, objawy, badania, dieta, zapobieganie

Zakrzepica żylna – przyczyny, objawy, badania, dieta, zapobieganie Autor: Getty images

Tromboza, czyli zakrzepica żył w ciąży to choroba, w trakcie której dochodzi do powstania skrzepów w naczyniach krwionośnych. Może pojawić się nie tylko w okresie ciąży, ale i w połogu Tromboza może być niebezpieczna, dlatego warto znać jej objawy, sposoby leczenia, a także wiedzieć, jaka jest profilaktyka zakrzepicy żył.

Tromboza, czyli inaczej zakrzepica, to choroba żył, która występuje u 1 na 1500 osób populacji ogólnej. Wśród nich są również przyszłe i młode mamy, ponieważ okres oczekiwania na dziecko oraz czas tuż po porodzie znacznie zwiększają ryzyko wystąpienia tej dolegliwości.

Tromboza – co warto o niej wiedzieć

Zakrzepica to choroba charakteryzująca się powstaniem w naczyniach krwionośnych skrzepów, które przylegają do ich ścian, utrudniając swobodny przepływ krwi.

W niektórych sytuacjach może być bardzo niebezpieczna, dlatego warto wiedzieć, kiedy należy się zgłosić do lekarza. – Zakrzepica występuje wtedy, kiedy w żyłach krzepnie krew i tworzą się skrzepliny – tłumaczy dr n. med. Ewa Kurowska, ginekolog położnik.

– Obecność jednej prowokuje powstawanie kolejnych, ponieważ skrzeplina jest dla organizmu „ciałem obcym”, do którego przylepiają się krwinki, tworząc następne.

Prawdziwy problem pojawia się jednak wtedy, gdy skrzepliny oderwą się od ściany naczynia i razem z prądem krwi popłyną do innych narządów lub mniejszych naczyń i je pozatykają.

Taka wędrówka skrzepów jest bardzo niebezpieczna, bo jeżeli umiejscowią się w naczyniu mózgowym, mogą być przyczyną udaru niedokrwiennego mózgu, a jeżeli w naczyniach płucnych – powodem zatorowości płucnej, czyli sytuacji, w której zaburzone są funkcje oddychania – tłumaczy doktor Kurowska.

Ciąża zwiększa ryzyko trombozy

Zakrzepica żylna występuje tylko raz na ok. 1500 ciąż, mimo to badania dowodzą, że stan oczekiwania na dziecko wyjątkowo sprzyja powstawaniu skrzeplin w naczyniach krwionośnych. Dlaczego tak się dzieje?

– Ciąża w związku ze zmianami hormonalnymi, które zachodzą w organizmie przyszłej mamy, jest stanem tzw. nadkrzepliwości. Oznacza to, że u pacjentek ciężarnych krew zdecydowanie łatwiej krzepnie – wyjaśnia ekspertka.

Większa krzepliwość krwi to niejedyny powód większego ryzyka skrzeplin – kolejnym jest mniejsze napięcie żylne wywołane wysokim w ciąży poziomem estrogenów i progesteronu.

Poszerzenie żył oraz pogorszenie ich elastyczności, pogłębiane dodatkowo przez powiększającą się macicę, prowadzi do zastoju krwi w żyłach (której objętość w trakcie dziewięciu miesięcy ciąży na dodatek wzrasta), zwłaszcza w dolnych częściach ciała.

– Chociaż nadkrzepliwość jest dla ciąży naturalnym zjawiskiem, to jednak nie jest ona widoczna w rutynowych badaniach, ewentualnie dopiero pod koniec ciąży. Dlatego też badania w kierunku krzepliwości krwi nie są obowiązkowe i nie wchodzą w skład comiesięcznej morfologii wykonywanej przez ciężarne – mówi ginekolog.

Ciąża jest czynnikiem sprzyjającym chorobie, ale nie oznacza to, że każda kobieta oczekująca dziecka jest zagrożona zakrzepicą żylną. Specjalistyczne badania laboratoryjne (ocena poziomu fibrynogenu i D-dimerów) zleca się wyłącznie tym kobietom, u których oprócz ciąży istnieją jeszcze inne czynniki ryzyka.

  • Zobacz:
  • Zapalenie wyrostka, zakrzepica żylna, złamanie: choroby i operacje w ciąży
  • Choroba Kawasaki (zespół Kawasaki) – objawy, powikłania, leczenia
  • Żylaki w ciąży – jak powstają i jak sobie z nimi radzić

Antykoncepcja hormonalna a tromboza

Najczęstszym i najpoważniejszym ryzykiem zakrzepicy żył jest antykoncepcja hormonalna, dlatego bardziej zagrożone są ciężarne, które wcześniej długo przyjmowały pigułki. Antykoncepcja doustna zwiększa krzepliwość krwi, dlatego przyjmując ją, warto co jakiś czas badać krew w tym kierunku.

Kolejne istotne czynniki, które mogą powodować chorobę zakrzepową, to:

  • otyłość,
  • palenie papierosów,
  • wiek,
  • długotrwałe unieruchomienie, np. noszenie gipsu z powodu złamania nogi.

Ryzyko tej choroby zwiększają też predyspozycje genetyczne, czyli przypadki wystąpienia zakrzepicy u rodziców czy dziadków.

Leki przeciwzakrzepowe a ciąża

Jeśli przyszła mama znajduje się w grupie ryzyka, bo dodatkowo zmaga się z nadwagą, wcześniej miała stwierdzoną wysoką krzepliwość krwi z powodu stosowania antykoncepcji hormonalnej lub w jej rodzinie występowała choroba zakrzepowa, konieczne jest wprowadzenie profilaktyki.

 – Takim pacjentkom podaje się leki przeciwzakrzepowe, które są w takich przypadkach refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Profilaktyka jest kontynuowana także w czasie połogu, zwłaszcza po cesarskim cięciu.

Uraz tkanek, który jest nieunikniony w czasie wykonywania cesarskiego cięcia, wyzwala wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, co sprzyja powstawaniu skrzeplin.

Dlatego takie pacjentki mają podawane leki przeciwzakrzepowe – jednorazowo, zaraz po operacji lub (w przypadku większych skłonności) przez kilka dni, np. do końca ich pobytu w szpitalu – mówi ekspertka.

Leki przeciwzakrzepowe podaje się oczywiście również w stanach, w których stwierdzi się istnienie skrzeplin – wówczas terapia ma na celu rozpuszczenie skrzepu blokującego żyłę oraz zlikwidowanie stanu zapalnego (konieczne jest podanie antybiotyku). Leczenie trwa kilka tygodni.

Profilaktyka trombozy

Zamiast leczyć, lepiej problemowi zapobiegać. Nie można więc zapominać o tym, że istnieją metody zmniejszające ryzyko zakrzepicy. Zdaniem dr Ewy Kurowskiej w profilaktyce ważna jest aktywność ruchowa oraz dbanie o prawidłową wagę w okresie oczekiwania na dziecko.

– Ruch sprawia, że krew w żyłach cały czas płynie, co utrudnia powstawanie skrzeplin – tłumaczy ginekolog.

– Istotne jest też, aby w ciąży nie przytyć więcej niż 16 kg. Konieczne jest również rzucenie palenia, ale akurat w przypadku ciąży rzadko zdarza się, by przyszła mama tego nie zrobiła. Na szczęście świadomość szkodliwości palenia, które wpływa negatywnie nie tylko na ryzyko zakrzepicy, lecz także na zdrowie oraz prawidłowy rozwój płodu, jest w Polsce wysoka.

Ważne jest też zapobieganie zakrzepicy w sytuacji, gdy kobieta ma ciążę zagrożoną i lekarz zalecił jej ograniczenie aktywności fizycznej.

– Nie jest to wprawdzie trwałe uruchomienie, kobieta wstaje przecież do toalety czy po to, żeby zrobić sobie herbatę, ale mimo to warto, aby wtedy dodatkowo wykonywała ćwiczenia izometryczne, które są bezpieczne dla płodu.

To gimnastyka polegająca na napinaniu i rozluźnianiu mięśni, kręceniu stopami i dłońmi, co usprawnia krążenie i zapobiega krzepnięciu krwi.

5 sposobów na spuchnięte nogi w ciąży – WIDEO

Kiedy trzeba natychmiast udać się do lekarza?

Najczęściej do powstania skrzeplin dochodzi w nogach – zakrzepicy sprzyja ucisk stale powiększającej się macicy na żyły biodrowe, poza tym z kończyn dolnych krew ma utrudniony odpływ w górę.

– Jeżeli zdarzy się, że w łydce lub udzie zrobi się skrzep, który zatka żyłę, pojawiają się ból oraz miejscowy obrzęk i zaczerwienienie – podpowiada dr Ewa Kurowska.

– To pierwszy sygnał, który powinien skłonić ciężarną do wizyty u lekarza.

Natychmiast do szpitala powinna jechać pacjentka, która uskarża się na duszność i problemy z oddychaniem, które mogą świadczyć o tym, że skrzep dostał się do naczyń płucnych.

To nie są objawy, które można zbagatelizować, lecz poważna sytuacja wymagająca hospitalizacji. Diagnostyka wykluczająca lub potwierdzająca obecność zatorowości płucnej opiera się na rezonansie magnetycznym, a tego nie da się zrobić w gabinecie.

Jakie warto wykonać badanie krwi na zakrzepicę?

W wyniku zaburzonych procesów krzepliwości krwi powstają skrzepliny wewnątrz naczyń krwionośnych. Zakrzepica żylna dotyczy powstawania skrzeplin w naczyniach żylnych, zaś zakrzepica tętnicza w tętnicach.

80% przypadków zakrzepicy dotyczy żył głębokich kończyn dolnych i miednicy, z czego najczęściej umiejscawia się żyłach podudzia. Obecność skrzeplin nie stanowi zagrożenia dla życia. Dopiero ich oderwanie od ściany i zablokowanie istotnego naczynia (szczególnie zator tętnicy płucnej) może prowadzić do nagłego zgonu.

You might be interested:  Miażdżyca mózgu – przyczyny, objawy, leczenie miażdżycy naczyń mózgowych

Każdego roku stwierdza się co najmniej 20 tysięcy zatorów tętnicy płucnej i 50 tysięcy nowych zakrzepowych zapaleń żył głębokich.

Czynnikami ryzyka rozwoju choroby zakrzepowo-zatorowej są m.in.:

  • predyspozycje genetyczne (trombofilie wrodzone),
  • trombofilie nabyte,
  • długotrwałe unieruchomienie z takich przyczyn jak rozległe urazy, zabiegi operacyjne, niedowład kończyn dolnych,
  • stosowanie estrogenów (antykoncepcja hormonalna lub hormonalna terapia zastępcza),
  • otyłość,
  • siedzący tryb życia,
  • palenie tytoniu,
  • ciąża i połóg,
  • wiek powyżej 40 lat,
  • nowotwory złośliwe i leczenie przeciwnowotworowe,
  • występowanie zakrzepicy lub zatorowości płucnej w rodzinie,
  • długotrwały lot samolotem,
  • ucisk na naczynia żylne,
  • niewydolność serca lub oddechowa,
  • choroby szpiku kostnego,
  • choroby jelit (np. choroba Leśniowskiego-Crohna),
  • zespół nerczycowy,
  • żylaki kończyn dolnych,
  • zakrzepica w historii chorobowej.

Co najmniej 20-30% zachorowań na zakrzepicę wynika z genetycznych predyspozycji: mutacji typu Leiden w genie F5 (kodowanie czynnika V układu krzepnięcia), mutacji w genie F2 (kodowanie protrombiny), niedobory inhibitorów krzepnięcia krwi, wrodzona hiperhomocysteinemia.

W przypadku mutacji jednego wariantu genu F5 ryzyko zachorowania zwiększa się 3-8 razy, zaś przy mutacji obu wersji ryzyko zwiększa się do 80 razy. Mutacja genu F2 podwyższa ryzyko trzykrotnie.

Dodatkowe zastosowanie terapii estrogenami zwiększa ryzyko rozwoju zakrzepicy odpowiednio aż 120 i 16 razy.

Antykoncepcja hormonalna stosowana jest przede wszystkim w celu zapobiegania ciąży dzięki możliwości zahamowania owulacji, natomiast hormonalna terapia zastępcza poprzez utrzymanie pewnego stężenia estrogenów pozwala na redukcję objawów menopauzalnych.

Jednakże obecność nadnaturalnej ilości hormonów prowadzi do powstania również innych zmian w organizmie, dlatego obserwuje się zmniejszone lub zwiększone ryzyko rozwoju różnych chorób.

Antykoncepcja hormonalna znacznie wpływa na procesy krzepliwości krwi, przez co zwiększa ryzyko rozwoju różnych chorób układu krążenia – zawału serca, udaru lub zakrzepicy szczególnie w ciągu pierwszych 3 miesięcy stosowania.

Ryzyko jeszcze bardziej się zwiększa w przypadku predyspozycji genetycznych i/lub palenia papierosów. Przed wprowadzeniem terapii estrogenowej kobiety powinny mieć więc przeprowadzoną diagnostykę w kierunku zakrzepicy, a w szczególności wykonane badanie krwi na obecność predyspozycji genetycznej.

Objawy i powikłania wiążące się z zakrzepicą

Zakrzepica przez długi czas trwa bardzo długo. Skrzeplina w ciągu kilku dni od powstania prowadzi do:

  • obrzęków jednej nogi, które zaczynają się od powiększenia obwodu kostki,
  • zwiększenia temperatury, zaczerwienienie i zasinienie skóry w okolicy pojawienia się skrzepu,
  • bólów o charakterze ciągnącym lub uczucie napięcia mięśni nogi,
  • bolesności pod wpływem ucisku i dotyku,
  • bolesności podczas chodzenia, która ustępuje po unieruchomieniu kończyny,
  • uogólnionego stanu zapalnego organizmu i gorączki.

Gdy skrzeplina oderwie się, jest ona transportowana wraz z krwią. W pewnym miejscu skrzeplina może doprowadzić do zamknięcia światła naczynia, czyli zatoru, przez co krew nie może swobodnie przepływać.

Powikłania mogą obejmować zator tętnicy płucnej wraz z dusznościami, zatorowość naczyń mózgowych oraz żylną, a także tzw. zespół pozakrzepowy, który wiąże się z rozwojem owrzodzeń podudzi i przewlekłą niewydolnością żylną.

W krótkim czasie zator może doprowadzić do zgonu.

W przypadku kobiet w ciąży może dojść do ostrego stanu przedrzucawkowego, przedwczesnego odklejenia się łożyska oraz nawrotowych poronień. Nieleczona zakrzepica zwiększa więc ryzyko ciąży powikłanej.

Badanie krwi na zakrzepicę

Podstawowe badania krwi w kierunku zakrzepicy wykonuje się zarówno, aby ocenić ryzyko zachorowania, jak i stwierdzić obecność nieprawidłowej krzepliwości krwi.

20-30% przypadków choroby zakrzepowo-zatorowej wynikają z genetycznych predyspozycji, co może wykazać odpowiednie badanie krwi na zakrzepicę.

Badanie genetyczne polega na pobraniu materiału genetycznego w postaci śliny lub niewielkiej próbki krwi i analizie w kierunku obecności określonych mutacji odpowiedzialnych za rozwój czynników predysponujących do zakrzepicy. Analiza polega na zastosowaniu techniki PCR i sekwencjonowania DNA.

Genetyczne badania krwi lub śliny charakteryzują się wysoką czułością (powyżej 99%) i ze względu na niezmienność DNA, wykonuje się je tylko raz w życiu. Dodatkowo nie występują żadne przeciwwskazania do ich wykonania.

Około 5% populacji polskiej posiada w genie F5 mutację typu Leiden (p.Arg534Gln). W tym przypadku w łańcuchu V czynnika układu krzepnięcia krwi aminokwas arginina jest zastąpiony glutaminą, przez co czynnik ten ma podwyższoną aktywność i zwiększa ryzyko powstawania skrzeplin.

Ryzyko jest jeszcze wyższe (80 razy), jeżeli osoba odziedziczy dwie wersje zmutowanego genu. Natomiast 1,8% populacji posiada mutację (c.*97G>A) w genie F2. Wówczas zwiększa się stężenie białka protrombiny w osoczu krwi, przez co zwiększa się krzepliwość krwi.

Obie te mutacje nie tylko zwiększają ryzyko zakrzepicy, ale również zawału serca, udaru mózgu i nawracających poronień.

Rzadziej zakrzepica powodowana jest wrodzonym niedoborem inhibitorów krzepnięcia krwi, czyli białka C i S oraz wrodzoną hiperhomocysteinemią, która może wynikać z mutacji genu MTHFR.

Większość tych mutacji dziedziczona jest autosomalnie dominująco. Oznacza to, że wystarczy tylko jedna nieprawidłowa wersja genu, aby ryzyko się podwyższyło, a dodatkowo występuje 50% ryzyko przekazania mutacji dziecku.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się o własnym ryzyku wystąpienia zakrzepicy, rozważ wykonanie badania genetycznego. Mutacje genów F5 i F2 mogą wiązać się z nawet ponad 100-krotnym wzrostem ryzyka zachorowania.

Badanie wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

zakrzepicę

Dowiedz się więcej

Sprawdź:

Na wczesne stwierdzenie, że występują zaburzenia krzepliwości krwi, wykonuje się takie badania krwi jak ocena liczby płytek krwi, stężenie fibrynogenu i D-dimerów, a także pomiar czasu protrombinowego, trombinowego i kaolinowo-kefalinowego:

  • Podwyższona liczba płytek krwi sugeruje, że mogą pojawić się zakrzepy żylne.
  • Podwyższone stężenie fibrynogenu znacznie zwiększa ryzyko rozwoju zakrzepicy.
  • Wysokie stężenie D-dimerów we krwi świadczy o obecności w naczyniach zakrzepu.
  • Czas protrombinowy określa tempo krzepnięcia krwi w przypadku przerwania ciągłości ściany naczynia krwionośnego – krótki czas protrombinowy świadczy o chorobie zakrzepowej.
  • Czas trombinowy określa tempo, w jakim fibrynogen przekształca się w fibrynę, a jego skrócenie świadczy o nadkrzepliwości.
  • Czas kaolinowo-kefalinowy określa aktywność czynników krzepnięcia krwi znajdujących się w osoczu – skrócenie tego czasu świadczy o nadkrzepliwości krwi.

Dodatkowe badania na zakrzepicę

Diagnostykę zakrzepicy uzupełnia się o badania obrazowe, które umożliwiają dokładniejsze określenie lokalizacji skrzepliny i stopień przepływu krwi. Wykonuje się te badania po wystąpieniu pierwszych objawów zakrzepicy.

W pierwszej kolejności wykonuje się badanie ultrasonograficzne, które wykorzystuje efekt Dopplera. Używa się specjalistyczną głowicę, która wysyła falę ultradźwiękową – ta odbija się od ruchomego obiektu (płynącej krwi) i powraca do urządzenia, które przy tym rejestruje częstotliwość odbitej fali.

Umożliwia to zlokalizowanie miejsc, gdzie krew płynie szybciej lub wolniej oraz o wydolności i przekroju naczyń żylnych oraz tętniczych. Dopplerowskie badanie USG wykorzystuje się również w pogłębionej diagnostyce chorób dotyczących zastawek serca, tętniaków aorty oraz chorób niedokrwiennych narządów.

Badanie to jest bardzo szybkie (trwa około dwudziestu minut) i nie ma konieczności wcześniejszego przygotowania.

Jeżeli to pierwsze badanie wykaże podejrzenie nieprawidłowości, może zostać wykonana flebografia żylna. Jest to badanie radiologiczne, w ramach którego do naczynia żylnego stopy podaje się środek kontrastowy, który kieruje się do żył głębokich. Flebografia pozwala wykryć obecność zakrzepów w żyłach głębokich.

Leczenie zakrzepicy

Stwierdzenie obecności genów, które predysponują do rozwoju zakrzepicy pozwala na wczesne wprowadzenie profilaktyki zakrzepowej. W przypadku kobiet będzie to m.in. rezygnacja z hormonalnej terapii zastępczej lub doustnej antykoncepcji hormonalnej oraz palenia papierosów.

You might be interested:  Rybia łuska – przyczyny, objawy, rodzaje, badania, rozpoznanie, leczenie

Profilaktyka obejmuje również pacjentów po zabiegach chirurgicznych, w których przypadku zaleca się szybki powrót do poruszania się.

Dodatkowo jako istotne czynniki w zapobieganiu zakrzepicy uznaje się utrzymanie prawidłowej masy ciała, regularna aktywność fizyczna, unikanie długiego siedzenia i zapewnienie odpowiedniego nawodnienia organizmu. W profilaktyce i leczeniu zakrzepicy stosuje się leki przeciwkrzepliwe, m.in.

heparyny, antagonistów witaminy K (acenokumarol, warfaryna). Wykorzystuje się również specjalne pończochy lub rajstopy uciskowe, które są szczególnie przydatne pacjentom w czasie podróży samolotem, gdyż zapobiegają bezobjawowej zakrzepicy żył powierzchniowych i zakrzepicy żył głębokich.

Aktualizacja: 2018-11-04

Flebologia, Żylaki, Skleroterapia – Centrum Flebologii Warszawa

Dieta a ryzyko zakrzepicy. Składniki odżywcze w zapobieganiu choroby. Artykuł przedstawia aktualne dane na temat roli składników odżywczych i suplementów diety w zmniejszaniu ryzyka wystąpienia zakrzepicy

Zakrzepica stanowi poważny problem medyczny i wiąże się ze znaczną zachorowalnością oraz śmiertelnością.

Zapraszamy na nasz serwis poświęcony zakrzepicy Zakrzepica-SOS.pl.

Może manifestować się jako zakrzepica tętnicza (związana z jednostkami takimi jak: zawał serca, udar mózgu, choroba zarostowa tętnic) lub też jako żylna choroba zakrzepowo-zatorowa. Udar mózgu jest jedną z głównych przyczyn niepełnosprawności w zachodnim świecie, a u ok. 20-70% pacjentów z udarem rozwija się zakrzepica żył głębokich (DVT).

Niebezpieczne dla zdrowia oraz życia powikłania żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej występują też u pacjentów onkologicznych. Chociaż tradycyjnie przyjmuje się, że przyczyny zakrzepicy tętniczej i żylnej są różne, niektóre z czynników ryzyka pokrywają się.

Stany zwiększające ryzyko zakrzepicy tętniczej obejmują nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemię, otyłość, palenie papierosów oraz cukrzycę.

Natomiast za główne czynniki ryzyka zakrzepicy żylnej uważa się choroby nowotworowe, ciążę, przyjmowanie doustnych środków antykoncepcyjnych, złamania kości/unieruchomienie oraz stany nadkrzepliwości, wiążące się również z chorobami tętnic.

Krzepnięcie krwi jest procesem wieloetapowym. Rozpoczyna się hemostazą pierwotną, związaną z czynnością płytek krwi (aktywacją, adhezją, uwalnianiem zgromadzonych substancji). Hemostaza pierwotna ma na celu wytworzenie czopu płytkowego.

W wyniku uszkodzenia naczynia dochodzi do wiązania się płytek, za pośrednictwem czynnika von Willebranda (VWF), z nieobecnym w warunkach prawidłowych kolagenem. Prowadzi to do aktywacji płytek, zmiany ich kształtu i pojawienia się pseudopodiów. Z błony komórkowej uwolniony zostaje kwas arachidonowy, który pod wpływem cyklooksygenazy przekształca się w tromboksan.

Uwolnienie tromboksanu wraz z innymi substancjami zgromadzonymi w ziarnistościach (ADP, jony wapnia), aktywuje kolejne płytki i przygotowuje ich powierzchnie do procesów hemostazy wtórnej. Dodatkowo na błonach aktywowanych kontaktem z kolagenem płytek pojawiają się receptory GP IIb/IIIa, które umożliwiają wiązanie obecnego w osoczu fibrynogenu.

Wszystkie te zjawiska prowadzą do wytworzenia czopu płytkowego.

  • Procesy zachodzące podczas hemostazy wtórnej prowadzą do przekształcenia pod wpływem trombiny rozpuszczalnego fibrynogenu w nierozpuszczalną fibrynę i wytworzenia skrzepu.
  • TERAPIA ZAKRZEPICY
  • Pomimo faktu, że w ostatnich latach dokonał się znaczący postęp w rozumieniu patofizjologii zakrzepicy, wciąż stanowi ona ostateczną bezpośrednią przyczynę wielu chorób i śmierci.

Wydaje się oczywiste, że zahamowanie procesów hemostazy pierwotnej prowadzących do rozwoju zakrzepicy powinno zmniejszyć ryzyko wystąpienia tej choroby. I rzeczywiście, wykazano m.in., że zmniejszenie ekspresji cząsteczek adhezyjnych i czynników stymulujących agregację oraz zwiększenie stężenia krążących inhibitorów krzepnięcia chroni przed wystąpieniem zakrzepicy.

Pomimo postępu farmakologii, nowe leki przeciwkrzepliwe nie są wolne od działań niepożądanych.

Bezpośrednie inhibitory czynnika Xa lub trombiny są wprawdzie skuteczne i wygodniejsze w stosowaniu niż antagoniści witaminy K, jednak wciąż mogą być przyczyną krwawień.

Idealna terapia choroby zakrzepowej powinna wykazywać skuteczność przeciwzakrzepową i jednocześnie chronić chorych przed powikłaniami krwotocznymi.

Ponieważ jednym z uznanych czynników wpływających na hemostazę jest dieta, autorzy artykułu postanowili przyjrzeć się bliżej temu zagadnieniu.

Powszechnie wiadomo, że wiele czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i zakrzepicy odnaleźć można w diecie, dlatego też jej modyfikacja może przeciwdziałać wystąpieniu tych schorzeń.

W artykule dokonano przeglądu przeciwzakrzepowego działania składników odżywczych, witamin, minerałów, suplementów diety oraz innych substancji bioaktywnych.

BIAŁKA I AMINOKWASY

Wiele dowodów wskazuje na to, że modyfikacja rodzaju przyjmowanego białka może wpływać na ryzyko wystąpienia zakrzepicy.

Badania przeprowadzone na myszach pozbawionych apolipoproteiny E (apoE) porównujące dietę złożoną z różnych rodzajów białka, wykazały że spożywanie białka sojowego wiąże się z wystąpieniem efektu przeciwzakrzepowego, w porównaniu do innych źródeł białka takich jak: wieprzowina, jaja, ryby czy drób.

Ponadto badacze udowodnili, że białko wieprzowe wykazuje działanie prozakrzepowe już po 8 tygodniach przyjmowania. Wpływ białek pokarmowych na krzepnięcie był dokładnie badany.

Wykazano, że niedobór białka sprzyja zwiększonej agregacji płytek krwi, podczas gdy kilka peptydów pochodzących z kazeiny, białka serwatkowe i sojowe wykazują przeciwstawny efekt. Badania na zwierzętach dostarczyły też informacji, że suplementacja kazeiną i laktoglobuliną zmniejsza krwawienie i czas krzepnięcia, wykazując tym samym właściwości prozakrzepowe.

Innym składnikiem białek zwierzęcych znanym z działania prozakrzepowego jest metionina, która wpływa na poziom krążącej homocysteiny. Metionina jest przekształcana do homocysteiny w wyniku przekazania grupy metylowej.

Homocysteina może ulec remetylacji do metioniny w obecności zależnej od wit. B12 syntazy metioniny lub metylotransferazy betaina-homocysteina. Niewystarczająca remetylacja prowadzi do hiperhomocysteinemii i niskiego stężenia metioniny.

Oba zjawiska są niezależnymi czynnikami ryzyka zdarzeń zakrzepowo-zatorowych. Tak więc wysoka podaż metioniny może prowadzić do hiperhomocysteinemii, a spożycie białek zwierzęcych podnosić poziom homocysteiny nawet do 24h.

Ponadto hiperhomocysteinemia indukowana spożyciem pokarmów bogatych w metioninę prowadzi do dysfunkcji śródbłonka i podatności tętnic szyjnych na zakrzepicę.

W przeciwieństwie do powyższego, arginina może posiadać działanie przeciwzakrzepowe. Aminokwas ten jest prekursorem tlenku azotu (NO), związku kluczowego dla prawidłowej funkcji śródbłonka.

W 12/17 badań wykazano, że suplementacja L-argininą przynosi korzystne efekty w postaci obniżonej agregacji i adhezji płytek krwi, obniżonej adhezji monocytów oraz lepszej wazodylatacji zależnej od śródbłonka.

Co ciekawe, niedawne badania na zwierzętach wykazały, że przeciwzakrzepowy efekt przyjmowanej doustnie argininy jest zbliżony do heparyny. Ponadto arginina w skojarzeniu z heparyną wykazywała synergistyczne działanie w hamowaniu powstawania skrzepu.

Spośród innych aminokwasów wiążących się z ryzykiem zakrzepicy, wymienić należy cysteinę oraz kwas glutaminowy. Zaobserwowano związek pomiędzy wysokim stężeniem cysteiny a zakrzepicą zarówno żylną jak i tętniczą. Glutaminian natomiast regulował aktywację płytek. Jednak w przypadku tych dwóch związków konieczne są dalsze badania.

WĘGLOWODANY

Zaburzenia w metabolizmie węglowodanów oraz lipoprotein odgrywają istotną rolę w rozwoju zakrzepicy oraz chorób sercowo-naczyniowych. Dlatego też w grupie ryzyka znajdują się osoby otyłe, chorujący na cukrzycę lub hiperlipidemię.

Zaburzenia krzepnięcia krwi występują powszechnie w tych stanach patologicznych, gdzie istnieją zależności pomiędzy ilością krążącej insuliny a wskaźnikiem masy ciała (BMI), stężeniem trójglicerydów i inhibitorem aktywatora plazminogenu (PAI-1). Insulina stymuluje wytwarzanie PAI-1, który z kolei hamuje degradację fibryny.

Tak więc, rozsądne wydaje się twierdzenie, że wzrost stężenia insuliny oraz lipoprotein skutkuje zmianami w naczyniach, które prowadzą do rozwoju miażdżycy.

Zakrzepica w ciąży i połogu. Poznaj objawy i najlepsze sposoby na zapobieganie

Zakrzepica, czyli żylna choroba zakrzepowo-zatorowa występuje u wielu kobiet nie tylko podczas ciąży. Znaczące sygnały daje także w okresie połogu. Kobiety często je bagatelizują myśląc, że ból nogi to zwykłe zdrętwienie po porodzie czy znieczuleniu zewnątrzoponowym.

Przeprowadzone badania wykazują, że większe prawdopodobieństwo zachorowania na choroby zakrzepowo-zatorowe występuje u kobiet po cesarskim cięciu, a nie u kobiet, które rodziły naturalnie. Okazuje się, że w krajach rozwiniętych zakrzepica jest głównym choć nie częstym czynnikiem prowadzącym do śmierci wśród kobiet ciężarnych. Występuje u 0,01–0,03 % ciężarnych.

You might be interested:  Padaczka skroniowa – co to jest, rodzaje, objawy, leczenie, dziedziczność, dieta

Musimy wiedzieć, że żylna choroba zakrzepowo-zatorowa to w zasadzie dwa schorzenia, czyli zakrzepica żył głębokich oraz zator tętnicy płucnej. Nie mniej jednak są ze sobą powiązane.

Ogólnie rzecz ujmując, w żyłach głębokich powstają skrzepy, które w przypadku oderwania choćby ich kawałków, wędrują z prądem krwi do tętnicy płucnej doprowadzając do nagłej śmierci.

Najczęstszym miejscem powstawania zakrzepów są kończyny dolne – łydki i uda, lecz możemy spotkać się z nią także w żyłach miednicy.

Kiedy widzimy już pierwsze symptomy, musimy reagować bezzwłocznie, ponieważ zator tętnicy płucnej nie będzie czekał na naszą reakcję i może doprowadzić do zgonu. W Polsce z powodu zatoru płucnego umiera około 40 tys. osób rocznie.

Ciężko jednoznacznie powiedzieć jakie są przyczyny powstawania zakrzepicy. Można wśród nich wymienić: uwarunkowania genetyczne, styl życia lub wcześniejsze leczenie farmakologiczne. Istotną przyczyną jest unieruchomienie np. w łóżku czy w czasie długiej podróży – powyżej 4 godzin. Dodatkowo okres ciąży i połogu podwyższają ryzyko zachorowania.

Częstą przyczyną powstania zakrzepicy w okresie połogu jest uwarunkowanie genetyczne. Jeśli ktoś w rodzinie chorował to koniecznie musisz powiedzieć o tym lekarzowi, który prowadzi ciążę.

Zostaną wówczas zlecone odpowiednie badania. Natomiast jeśli w rodzinie nie chorował nikt to nie znaczy, że ciężarna kobieta jest w 100% bezpieczna.

Już sam fakt bycia w ciąży, bądź w okresie połogu jest czynnikiem ryzyka.

W czasie ciąży, gospodarka hormonalna ulega zmianom, co doprowadza do większej lepkości krwi, a co za tym idzie tworzenia się skrzepów. Dodatkowo powiększona macica naciskając na naczynia żylne zmniejsza przepływ krwi z nóg, a to również zwiększa ryzyko wystąpienia zakrzepicy.

Kobiety w ostatnich miesiącach ciąży i połogu powinny być szczególnie czujne. Wówczas bardzo często mamy do czynienia z obrzmieniem nóg – czego nie należy sobie tłumaczyć naturalnym stanem w tym czasie.

Objawy zakrzepicy

Objawy nie zawsze są jednoznaczne. Zazwyczaj na zakrzepicę wskazywać mogą:

  • Obrzęki. Początkowo są one widoczne w okolicach kostki, stopy, łydki czy nawet całej nogi. Swoistym dla zakrzepicy jest obrzęk tylko jednej nogi, a to odróżnia ją od zwykłego przemęczenia nóg czy zatrzymania limfy.
  • Ból nogi. Ból staje się silniejszy przy ruchu, a ustępuje, kiedy noga zostaje unieruchomiona. Zazwyczaj towarzyszy jej jeszcze tkliwość i ból przy dotyku.
  • Podwyższona ciepłota nogi lub jej zaczerwienienie.
  • Zasinienie skóry stóp i podudzi.
  • Przyspieszone tętno.
  • Gorączka, której przyczyną jest stan zapalny w okolicy ściany naczynia żylnego i wokół niego.  

Kiedy pojawią się niepokojące symptomy trzeba niezwłocznie udać się do lekarza. Większość osób jednak próbuje „leczyć” się na własny sposób w domu, maściami czy masażami co może doprowadzić do śmierci.

Zakrzepica – diagnostyka

Jeśli obserwujesz u siebie powyższe objawy to niezwłocznie powinnaś skontaktować się z lekarzem. Może być to internista, a może być ginekolog, który prowadził twoją ciążę – w tej chwili chodzi o potwierdzenie twoich obaw.

W zasadzie lekarz pierwszego kontaktu nie może zlecić wykonania USG żył głębokich w ramach NFZ, lecz może ocenić prawdopodobieństwo wystąpienia zakrzepicy tzw. skalą Wellsa. Jeśli prawdopodobieństwo jest wysokie, lekarz powinien wysłać pacjentkę na pilny test diagnostyczny.

W przypadku, kiedy to prawdopodobieństwo będzie małe bądź umiarkowane, zaleca się zmierzenie stężenia tzw. D-dimerów. Wynik dodatni dopiero prowadzi nas do potrzeby wykonania testu diagnostycznego.

Kiedy nie chcemy czekać, a objawy nas niepokoją, należy wykonać badanie USG Dopplera (USG żył głębokich). Pokaże ono nam, czy w organizmie nie ma skrzeplin.

Badanie jest bezbolesne i polega na odpowiednim uciskaniu żył specjalną głowicą, by sprawdzić w nich przepływ krwi.

Skierowanie na badanie USG powinno być w gestii każdego lekarza, lecz w naszym kraju w ramach NFZ skierowanie na USG Dopplera wydaje jedynie lekarz z odpowiednią specjalizacją, czyli chirurg naczyniowy.

Najczęściej stosowanym rozwiązaniem jest zrobienie badania USG na własną rękę prywatnie (koszt badania to ok. 100–150 zł) lub udanie się do izby przyjęć w szpitalu.

Zakrzepica – leczenie

Zdiagnozowana zakrzepica wymaga leczenia, które ma na celu rozrzedzenie krwi.

W tym celu pacjentowi podaje się heparynę niefrakcjonowaną  w ciągłym wlewie dożylnym (kroplówka w szpitalu) lub heparynę drobnocząsteczkową w zastrzykach podskórnych (zastrzyki do kupienia w aptece). Istnieją cągłe spory dotyczące długotrwałej terapii przeciwzakrzepowej.

Zdania są podzielone co do kwestii: czy można stosować całą dawkę leku przez cały okres ciąży, czy powinno się redukować ją z czasem. Tak naprawdę, to wszystko zależy od lekarza, na którego trafimy.

Znajdziemy ośrodki, które zalecają pełną dawkę przez cały okres ciąży, a są i takie, w których dawka jest redukowana do połowy lub do 75% całej dawki. Drugie rozwiązanie wydaje się najrozsądniejsze. Bez wątpienia w przypadku ostrej zakrzepicy powinno się podawać pełną dawkę dwa razy na dobę.

Amerykańskie zalecenia wskazują na stosowanie heparyny drobnocząsteczkowej praktycznie do porodu, natomiast zalecenia europejskie podpowiadają podawanie heparyny niefrakcjonowanej.

Dodatkowo podaje się heparynę drobnocząsteczkową 6 godz po porodzie po włączeniu heparyny niefrakcjonowanej. W trakcie połogu zaleca się podawanie heparyny drobnocząsteczkowej oraz doustne antykoagulanty z grupy antagonistów witaminy K.

Nie pożądane mogą być nowe doustne antykoagulanty, ponieważ nad bezpieczeństwem ich stosowania, nadal trwają badania.

Przyjmując niskie, profilaktyczne dawki heparyn (tj, 5000 jedn.) co 12 godzin nie są przeszkodą w karmieniu piersią, ponieważ nie przechodzą one do mleka mamy.

Lekarz powinien przepisać także pończochę z odpowiednim stopniem ucisku. Należy zakładać ją przed wstaniem z łóżka unosząc nogę do góry i zakładając od stopy w kierunku uda, a na noc zdejmować. Ważny jest również odpoczynek z uniesionymi nogami oraz ćwiczenia poprawiające odpływ krwi z nóg.

Lekarze zalecają profilaktycznie noszenie pończoch, skarpet czy rajstop o stopniowanym ucisku, które poprawiają krążenie krwi oraz zapobiegają powstawaniu zakrzepów.

Kobiety, u których ryzyko zachorowania jest zwiększone bądź przebyły już chorobę, zaleca się wprowadzenie farmakologicznej profilaktyki przeciwzakrzepowej, czyli zastrzyków podskórnych z heparyny drobnocząsteczkowej.

Warto wiedzieć, że wiele osób (głównie z grup ryzyka) leki stosuje przez całe swoje życie, ale wtedy stosowane są wspomniane doustne antykoagulanty z grupy antagonistów witaminy K. Pacjenci po przebytych operacja, leżący nadal w szpitalu, oprócz podawanej heparyny są wcześnie „uruchamiani” zapobiegawczo.

W czasie 8 godzinnej podróży samochodem, autokarem czy samolotem powinno się dużo pić, pamiętać o napinaniu łydek, ale również o spacerowaniu. Wskazane jest założenie podkolanówek uciskowych dobranych przez lekarza oraz zakładanie luźniejszej odzieży.

Osoby pracujące w pozycji siedzącej np. przy komputerze powinny co godzinę robić sobie przerwy na spacer, przemierzenie kilku kroków czy zmianę pozycji ciała. Dodatkowo ryzyko wystąpienia zakrzepicy można zmniejszyć utrzymywaniem prawidłowej wagi, a także regularnie ćwiczenia i brak nałogu nikotynowego.

Pamiętaj, że do zakrzepicy może dojść także w okresie ciąży, dlatego warto robić wszelkie możliwe badania by ją wykluczyć. Ze względu na małą jednoznaczność objawów tej choroby, zakrzepica jest zwana cichym zabójcą. Nie dajmy się – w domu czeka na nas nasz maluszek.

Zakrzepica w ciąży i połogu. Poznaj objawy i najlepsze sposoby na zapobieganie – 3.7/5. Oddano 433 głosy.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *