Zaniki pamięci – jakie są przyczyny, co to oznacza, jak można leczyć?

Choroba Alzheimera zaczyna się niepostrzeżenie. Pierwszym objawami mogą być dyskretne zmiany w zachowaniu lub problemy z radzeniem sobie z codziennymi czynnościami. Granica między stanem prawidłowym, a chorobą bywa trudna do ustalenia.

To, co niewątpliwie powinno wzbudzić zaniepokojenie i zmobilizować do zwrócenia się do neurologa o pomoc to narastające w czasie problemy opisane poniżej.

Warto zwrócić uwagę także na to, że poniższe objawy rzadko bywają zauważane przez osoby chore, mimo że w sposób zauważalny wpływają na codzienne funkcjonowanie tej osoby.

Pogorszenie/utrata pamięci krótkoterminowej

Uciążliwe zapominanie wydarzeń, zajęć, rozmów lub innych aktywności, które miały miejsce w ciągu ostatnich kilku godzin jest jednym z najwcześniejszych objawów otępienia. Powtarzanie bez końca tych samych pytań jest objawem często zauważanym przez rodzinę chorego.

W każdym wypadku zaniepokojenie powinna budzić sytuacja, w której osoba nie jest w stanie zapamiętać tego, co się do niego mówiło przed 10 minutami. Jednorazowe lub sporadyczne wystąpienie tego rodzaju problemów pamięciowych może wynikać nie z choroby mózgu, lecz z braku skupienia uwagi w danym momencie.

Nawracające epizody powtarzania tych samych lub podobnych pytań mogą świadczyć o zaburzeniu pamięci świeżej (krótkoterminowej).

Zapominanie o codziennych obowiązkach,

które dotąd były wykonywane rutynowo, często może być objawem rozwijającego się otępienia (demencji).

Trudności w wykonywaniu złożonych zadań,

które wymagają nieco większego zaangażowania intelektualnego takiego jak opłacanie rachunków, gotowanie, prowadzenie samochodu w znajomej okolicy mogą być objawami otępienia.

Oczywiście naturalnym jest, że z wiekiem nauka nowych umiejętności przychodzi trudniej, podobnie jak prowadzenie samochodu w nieznanej okolicy lub w dużym ruchu, jednak dobrze znane czynności nie powinny sprawiać większych trudności, tak długo jak nie ma fizycznych ograniczeń lub problemów ze wzrokiem.

Problemy z nazwiskami znajomych osób lub zapominanie słów

Znane nazwiska i słowa mogą być trudniejsze do przywołania w miarę starzenia się, ale osoby z chorobą Alzheimera mają stopniowo narastające trudności ze znalezieniem słowa, jak z prawidłowym użyciem znanych słów. Każdy człowiek ma czasem problem ze znalezieniem właściwego, zwykle rzadko używanego słowa.

Osoby z chorobą Alzheimera często zapominają prostych słów lub używają niezwykłych wyrazów w zamian za brakujące słowo, co czyni mowę trudną do zrozumienia. Na przykład szczoteczka do zębów może zostać nazwana „tym czymś do ust”.

W miarę postępu choroby, zapomnieniu ulegają nie tylko nazwiska, ale i także wygląd twarzy, czy jakakolwiek informacja dotyczące znajomych osób, co sprawia, że są one nierozpoznawane i traktowane jako osoby obce.

Gubienie przedmiotów

może być normalnym i nieistotnym problem dla niektórych osób zdrowych, ale osoby z chorobą Alzheimera mają narastające trudności z gubieniem przedmiotów lub chowaniem ich w nietypowe miejsca.  W ten sposób żelazko znaleźć można na przykład w lodówce, a zegarek w cukiernicy.

Dezorientacja w czasie

Dla starszej osoby, zwłaszcza niepracującej, będącej na emeryturze, monotonny rozkład zajęć w ciągu dnia i podobieństwo kolejnych dni tygodnia powodują, że poczucie czasu nieco się zaciera.

Każdy dzień podobny jest do weekendu, stąd zdarza się, że odpowiedź na pytanie o dzień tygodnia lub dokładną datę sprawia trudność.

Jednak z pewnością nie jest prawidłowe mylenie stycznia z lipcem lub trudności z ustaleniem, który jest aktualnie rok.

Dezorientacja co do miejsca

Nie jest niezwykłym zgubić się w nieznanym miejscu, ale gubienie się w swoim własnym mieście, w dobrze znanej okolicy nie jest normalne. Objawem zaburzeń orientacji jest także nierozpoznawanie miejsca, w którym się znajduje. I tak zdarza się, że chory na chorobę Alzheimera twierdzi, że jest w domu znajomych, podczas gdy rzeczywiście przebywa w szpitalu.

Pogorszenie zdolności do oceny

np. dobieranie ubioru bez względu na pogodę, tj. ubieranie na siebie kilku koszul w ciepłe dni lub ubieranie letnich ubrań w zimie mogą być oznaką rozwijającego się otępienia.

Brak zdolności do oceny w zakresie własnych finansów jest często przyczyną kłopotów samotnych osób w początkowym stadium choroby.

Takie osoby, nie będąc w stanie właściwe ocenić swoich potrzeb oraz możliwości finansowych bywają na przykład ofiarami działań telemarketerów, którym udaje się przekonać ich do wydawania dużych sum pieniędzy na niepotrzebne zakupy lub dokonywania niepotrzebnych napraw domowych.

Zmiany zachowania

w połączeniu z powyższymi objawami mogą być oznaką istotnego zaburzenia funkcji mózgu.

Typowe zmiany zachowania, które mogą wystąpić w chorobie Alzheimera to:

  • pojawienie się apatii i wycofanie z sytuacji społecznych, które kiedyś sprawiały przyjemność,
  • utrata inicjatywy i zainteresowania hobby,
  • coraz częstsze prowadzenie rozmów nie na temat,
  • pojawienie się większej niż zwykle drażliwości lub podejrzliwości wraz z szybkimi zmianami nastroju,
  • pojawienie się urojeń, tj. niedającej się zweryfikować racjonalnie wiary w nieprawdziwe idee np. dotyczące niewierności małżeńskiej. W późniejszych etapach mogą wystąpić także halucynacje słuchowe lub wzrokowe,
  • zmiana sposobu ubierania się.

Opracował lek. med. Krzysztof Banaszkiewicz

Zaniki pamięci – jakie są przyczyny, co to oznacza, jak można leczyć? Zaniki pamięci – jakie są przyczyny, co to oznacza, jak można leczyć? Zaniki pamięci – jakie są przyczyny, co to oznacza, jak można leczyć? Wczesne wykrywanie zaburzeń pamięci

Chorobę Alzheimera można podejrzewać u starszej osoby, która skarży się na problemy z pamięcią. Poza oceną objawów choroby nie istnieją żadne inne metody (np…. »

Zaniki pamięci – jakie są przyczyny, co to oznacza, jak można leczyć? Zaniki pamięci – jakie są przyczyny, co to oznacza, jak można leczyć? Dziedziczenie choroby Alzheimera

Choroba Alzheimera jest w zdecydowanej większości chorobą sporadyczną, tzn. chorobą, której nie dziedziczy się wprost od spokrewnionej osoby chorej. Bardzo… »

Zaniki pamięci – jakie są przyczyny, co to oznacza, jak można leczyć? Zaniki pamięci – jakie są przyczyny, co to oznacza, jak można leczyć? Pamięć i zaburzenia pamięci

Pamięć jest czynnością mózgu pozwalającą na zapisywanie i przechowywanie informacji przez nas odbieranych, a następnie ich odtwarzanie. Wyróżnia się kilka… »

Zaniki pamięci – jakie są przyczyny, co to oznacza, jak można leczyć? Zaniki pamięci – jakie są przyczyny, co to oznacza, jak można leczyć? Przebieg choroby Alzheimera

Przebieg choroby Alzheimera można podzielić na trzy etapy, które następują kolejno po sobie. Nie ma możliwości przewidzenia szybkości postępu choroby u… »

Zaniki pamięci – jakie są przyczyny, co to oznacza, jak można leczyć? Czy to już „Alzheimer”?

Choroba Alzheimera jest spowodowana zwyrodnieniem układu nerwowego. Proces chorobowy uszkadza głównie korę mózgową, prowadząc do powstania zaburzeń tzw. wyższych… »

Zaniki pamięci – jakie są ich rodzaje i czego są objawem? Na jakie choroby mogą wskazywać zaniki pamięci?

Zaniki pamięci – jakie są przyczyny, co to oznacza, jak można leczyć? Zaniki pamięci są objawem niespecyficznym, to znaczy takim, który występuje przy wielu różnych schorzeniach. 123rf.com/Ion Chiosea

Zaniki pamięci to problem, który nie tylko utrudnia codzienne funkcjonowanie, ale także jest powodem do niepokoju dla dotkniętej nimi osoby. Zawsze stanowią objaw jakiegoś rodzaju zaburzenia związanego z funkcjonowaniem mózgu. Ich dokładna przyczyna nie zawsze jest jednak oczywista. Sprawdź, o czym mogą świadczyć zaniki pamięci i jakie są sposoby leczenia tej przypadłości.

Aby zrozumieć istotę zaburzeń pamięci, należy najpierw przybliżyć sposób, w jaki działa pamięć człowieka. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że jest ona niezwykle złożonym i niezbadanym do końca mechanizmem. Najważniejsze jest rozróżnienie na pamięć długotrwałą i krótkotrwałą.

Pamięć krótkotrwała utrzymuje się przez kilka do kilkunastu sekund i pozwala na wykonywanie codziennych zadań – na przykład pozwala pamiętać początek tego zdania, gdy kończymy je czytać. Pamięć długotrwała natomiast to zapamiętane wspomnienia, nauczone informacje, imiona znanych nam ludzi itp.

Ma teoretycznie nieograniczoną pojemność i trwałość, aczkolwiek w praktyce normalne jest zapominanie długo nieużywanych i nieistotnych informacji.

Nie wszystkie zaburzenia pamięci to zaniki pamięci, rozumiane jako utrata zdolności do przypominania sobie określonych informacji. Zaburzenia pamięci to szersze pojęcie. Obejmuje ono także jakościowe zaburzenia pamięci, w których dochodzi do zniekształcenia posiadanych wspomnień.

W niektórych schorzeniach wspomnienia mogą zostać zastąpione fałszywymi. To samo może stać się z pewnymi szczegółami wspomnień, przy zachowaniu ich ogólnej struktury. Zaniki pamięci to ilościowe zaburzenia, gdzie sam dostęp do wspomnień jest nieprawidłowy.

Wśród tych zaburzeń wyróżniamy następujące rodzaje:

  • amnezja – brak możliwości przypomnienia sobie określonego odcinka czasu,
  • ekmnezja – przeżywanie wspomnień jako teraźniejszości,
  • hipomnezja – trudności w zapamiętywaniu,
  • hipermnezja – niezwykle rzadka zdolność do zapamiętywania każdego wydarzenia ze swojego życia, łącznie z nieistotnymi lub prozaicznymi szczegółami.

Łagodne zaniki pamięci krótkotrwałej przytrafiają się czasami każdemu, bez względu na wiek.

Mowa tu o sytuacjach takich jak gubienie przedmiotów, zapominanie o codziennych obowiązkach czy niemożność przypomnienia sobie, co robiło się przed chwilą. Zwykle powodem jest po prostu tempo życia czy przejściowe kłopoty z koncentracją.

Niemniej jednak wraz z wiekiem sprawność pamięci krótkotrwałej pogarsza się. W związku z tym tego typu incydenty zdarzają się znacznie częściej u osób starszych.

Jeżeli natomiast zaniki pamięci krótkotrwałej mają przewlekły charakter i znacznie wpływają na życie codzienne, może to stanowić powód do niepokoju. Konieczna jest konsultacja z lekarzem, aby ustalić przyczynę tych symptomów. Niestety, zaniki pamięci są objawem niespecyficznym, to znaczy takim, który występuje przy wielu różnych schorzeniach. Zaliczamy do nich między innymi:

  • schorzenia otępienne, na czele z chorobą Alzheimera i chorobą Parkinsona; najczęściej dotykają one osób starszych, lecz znane są przypadki osób nawet przed 40 rokiem życia zapadających zwłaszcza na chorobę Parkinsona;
  • depresję;
  • stwardnienie rozsiane;
  • choroby związane z układem hormonalnym, między innymi niedoczynność przysadki lub tarczycy;
  • niedobory witamin odpowiedzialnych za kondycję układu nerwowego, takich jak B1, B12 czy kwasu foliowego;
  • nadużywanie alkoholu i innych substancji psychoaktywnych;
  • zatrucia niektórymi toksynami;
  • infekcje ośrodkowego układu nerwowego;
  • nowotwory mózgu;
  • udary;
  • wodogłowie normotensyjne (zespół Hakima).
You might be interested:  Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – objawy, diagnostyka, leczenie

Podczas wywiadu lekarz prawdopodobnie będzie próbował także wykluczyć jedną z najpowszechniejszych przyczyn problemów z pamięcią, czyli stres. Przewlekły stres może prowadzić do problemów z koncentracją tak dużych, że zapamiętywanie staje się znacznie utrudnione.

O zanikach pamięci długotrwałej można mówić, gdy dana osoba nie potrafi przypomnieć sobie dobrze znanych od dawna informacji: faktów z życia, danych adresowych czy imion znanych osób.

Podobnie jak w przypadku problemów z pamięcią krótkotrwałą, dużo zależy od częstotliwości takich sytuacji. Każdemu zdarza się chwilowo zapomnieć nawet bardzo oczywistą informację.

Jeżeli jednak uporczywie zapominane są podstawowe fakty albo nie rozpoznaje się osób z otoczenia, jest to oznaka uszkodzeń w obrębie mózgu.

Mogą one wynikać z zaawansowanej postaci niektórych spośród chorób powodujących zaniki pamięci krótkotrwałej. W szczególności mowa tu o chorobie Alzheimera oraz Parkinsona, a także chorobach nowotworowych mózgu. Dostęp do zasobów pamięci długotrwałej może zostać zaburzony także w wyniku mechanicznych urazów głowy.

Zdarzają się także incydentalne zaniki pamięci, wywołane jakimś konkretnym czynnikiem. Może być to amnezja następcza, czyli niepamięć po wystąpieniu tego czynnika. Istnieje także amnezja wsteczna, czyli brak pamięci zdarzeń poprzedzających nastąpienie czynnika.

Takimi czynnikami mogą być:lista][*] urazy głowy, zwłaszcza te zachodzące ze wstrząśnieniem mózgu;[*] bardzo silny stres, na przykład podczas udziału w wypadku lub jako ofiara gwałtu albo innego rodzaju przemocy;[*] silne odurzenie alkoholem, narkotykami lub niektórymi lekami psychotropowymi.

[/lista]

Na ogół problemy z pamięcią nie utrzymują się po ustąpieniu takiego czynnika. Przypomnienie sobie związanych z nim zdarzeń może być jednak niemożliwe.

Zadbaj o seniora! 10 objawów świadczących o chorobie Alzheimera

Jak wspomnieliśmy, zaniki pamięci to niespecyficzny objaw. Dlatego konieczna jest odpowiednia diagnoza, by jednoznacznie ustalić przyczynę problemów z pamięcią. Dopiero wtedy można wdrożyć odpowiednie leczenie, jeżeli jest ono oczywiście możliwe. Nie istnieje niestety jeden lek, który poprawiałby pamięć w każdej sytuacji.

Na czym polega amnezja?

Zaburzenia pamięci u młodych kobiet – przyczyny i leczenie zaburzeń

2019-01-08 12:32 lek. Tomasz Nęcki Zaniki pamięci – jakie są przyczyny, co to oznacza, jak można leczyć? Autor: Getty images

Zaburzenia pamięci mogą wystąpić u każdego (nawet u kilkuletniego dziecka), najczęstsze są one jednak u osób starszych. Inne są jednak przyczyny problemów z pamięcią u dziecka, inne u młodej osoby, a jeszcze inne u seniora. Jakie nieprawidłowości mogą doprowadzać do  zaburzeń pamięci u młodych kobiet, uznawanych zazwyczaj za nietypowe dla tej grupy wiekowej? Kiedy problemy pamięciowe bezwzględnie wymagają leczenia?

Jedni ludzie zapamiętują lepiej, inni gorzej – zdolności pamięciowe są cechą osobniczą i to, że komuś często zdarza się zapomnieć o zapłaceniu rachunku czy o tym, w którym miejscu parkingu zostawił samochód, nie musi być wcale niepokojące. Zdecydowanie inne emocje budzi jednak sytuacja, kiedy człowiek dotychczas niedoświadczający absolutnie żadnych problemów z pamięcią, nagle zaczyna mieć trudności z zapamiętywaniem.

Jeśli zaburzenia pamięci występują u osoby w podeszłym wieku, zazwyczaj nie budzi to żadnego zdziwienia, gdy tego rodzaju nieprawidłowości pojawiają się u młodej osoby dorosłej, dochodzi do znacznego niepokoju i to zarówno u tej osoby, u której problemy te wystąpią, jak i wśród jej najbliższego otoczenia. Zdecydowanie konieczne jest wtedy udanie się na konsultację do specjalisty.

Spis treści:

Przyczyny zaburzeń pamięci u młodych kobiet

Zaburzenia pamięci najczęstsze są u starszych osób, jednakże problem występować może u młodych, bo nawet 20-30-letnich kobiet. Trudności z zapamiętywaniem, np. zapominanie o niezbędnych produktach podczas zakupów czy o wykonaniu ważnego telefonu, szczególnie, gdy utrzymują się one przez dłuższy czas, budzą zwykle duże zaniepokojenie.

Obawy są w pełni uzasadnione – przyczynami zaburzeń pamięci u młodych kobiet, zwłaszcza gdy rozwijają się one bardzo gwałtownie, mogą być bowiem bardzo poważne choroby. Wśród problemów, które mogą prowadzić do zaburzeń pamięci w młodym wieku, wymieniane są m.in.:

  • zaburzenia hormonalne (takie jak np. niedoczynność tarczycy czy zespół Cushinga),
  • niedobory witamin (zwłaszcza witaminy B1 oraz B12),
  • uzależnienia od substancji psychoaktywnych (zaburzenia pamięci mogą rozwijać się u osób uzależnionych czy to od alkoholu, czy od narkotyków),
  • zakażenia ośrodkowego układu nerwowego,
  • urazy (zwłaszcza głowy),
  • wewnątrzczaszkowe procesy rozrostowe (zaburzenia pamięci mogą występować m.in. u osób, u których rozwinie się guz mózgu),
  • choroby neurologiczne (takie jak np. stwardnienie rozsiane),
  • silny stres,
  • zaburzenia i choroby psychiczne (problemy z pamięcią występować mogą np. w przebiegu depresji czy schizofrenii).
  • Czytaj:
  • Psychoza: czym jest i czym się różni od depresji? Przyczyny i objawy psychozy
  • DEPRESJA POPORODOWA: co to jest i jak pokonać depresję po porodzie
  • ROZTARGNIENIE w ciąży: jak sobie z nim poradzić?
  • Depresja w ciąży – czy można stosować leki antydepresyjne w ciąży?

Nietypowe przyczyny zaburzeń pamięci w młodym wieku

Do trudności z zapamiętywaniem może dochodzić też u osób, które zmagają się z zespołem obturacyjnego bezdechu sennego – jednym z głównych przejawów tego schorzenia jest chrapanie.

Zasadniczo ciężko powiązać te objawy z problemami pamięciowymi, w praktyce jednak mogą się one pojawiać, gdyż z obturacyjnym bezdechem sennym związane są zaburzenia dostaw tlenu do struktur ośrodkowego układu nerwowego.

Dochodzić przez nie może do tego, że pacjentka – nawet nieświadomie – w ciągu nocy wielokrotnie będzie wybudzała się ze snu. Ostatecznie może więc być zwyczajnie niewyspana, co prowadzić może właśnie do zaburzeń pamięci.

Zaburzenia pamięci u młodych kobiet mogą być również efektem zażywania pewnych leków. Jako przykłady preparatów, gdzie wśród skutków ubocznych ich zażywania możliwe są właśnie trudności pamięciowe, podaje się m.in.

środki przeciwdepresyjne, preparaty uspokajające (przede wszystkim benzodiazepiny) oraz leki nasenne.

Nie tylko jednak preparaty psychotropowe mogą prowadzić do zaburzeń pamięci u młodych kobiet – zdarza się, że problemy te pojawiają się nawet w związku z przyjmowaniem doustnych leków przeciwcukrzycowych czy pewnych środków przeciwbólowych.

Objawy zaburzeń pamięci u młodych kobiet

Zaburzenia pamięci w młodym wieku przejawiać się mogą bardzo różnie. Możliwe są zarówno bardzo dyskretne i sporadyczne trudności z przypomnieniem sobie tego, co tak naprawdę miało trafić do sklepowego koszyka, jak i zdecydowanie wyraźniejsze nieprawidłowości. Wśród objawów zaburzeń pamięci u młodych kobiet, które z całą pewnością powinny wzbudzić niepokój, wymienić można m.in.:

  • ciągłe gubienie podstawowych przedmiotów codziennego użytku (takich jak np. klucze czy okulary),
  • zapominanie imion bliskich osób (członków rodziny czy znajomych),
  • trudności z używaniem trudniejszych wyrazów i budowaniem skomplikowanych zdań,
  • w czasie rozmowy zapominanie o tym, czego ona dotyczyła,
  • zapominanie dobrze znanych pacjentowi tras, takich jak np. droga z pracy do domu.

Zdarza się tak, że sama pacjentka nie ma w ogóle świadomości istnienia swoich problemów, a jedynie otoczenie zwraca jej uwagę na to, że najprawdopodobniej coś złego dzieje się z jej pamięcią. Taka sytuacja prowadzi zwykle do wielu różnych trudności – pacjentka z zaburzeniami pamięci, z różnych powodów (m.in.

z powodu obaw przed tym, że cierpi na bardzo poważną chorobę) może negować sugestie bliskich, a nawet reagować na nie bardzo agresywnie.

W takim przypadku konieczna jest przede wszystkim cierpliwość i liczne próby nakłonienia kobiety do odwiedzenia lekarza – zaburzenia pamięci u młodych kobiet można leczyć, zawsze należy najpierw znaleźć jednak ich przyczynę.

Badania zlecane przy zaburzeniach pamięci

Biorąc pod uwagę to, jak rozmaite mogą być przyczyny zaburzeń pamięci u młodych kobiet, różne badania mogą być zlecane przy ich wystąpieniu. Wybór badań uzależniony jest od tego, jakie jest podejrzewane podłoże problemu.

Aby móc wysunąć takie podejrzenie, z pacjentką – a najczęściej również i z jej bliskimi – zbierany jest najpierw dokładny wywiad lekarski. Dzięki niemu można np.

wysunąć podejrzenie, że zaburzenia pamięci mogą wynikać z niedoborów składników odżywczych (wtedy najistotniejsze w diagnostyce staje się przeprowadzenie badań laboratoryjnych) czy z jakichś schorzeń neurologicznych (w tym przypadku zlecane są zazwyczaj badania obrazowe głowy).

Do kogo jednak pokierować się wtedy, gdy dojdzie do zaburzeń pamięci u młodej kobiety? Wstępnie można umówić się na wizytę do lekarza rodzinnego – już ten specjalista może zlecić wykonanie takich badań, które mogą pozwolić na stwierdzenie  możliwych przyczyn zaburzeń pamięci. W razie potrzeby lekarz rodzinny może również skierować pacjentkę do neurologa.

You might be interested:  Rzeżączka – objawy, przyczyny, badania, leczenie, powikłania, zapobieganie

Leczenie zaburzeń pamięci u młodych kobiet

Znalezienie przyczyny zaburzeń pamięci u młodych dorosłych jest kluczowe – leczenie, dzięki któremu będzie możliwe doprowadzenie do ustąpienia zaburzeń, ukierunkowane jest właśnie na ten problem, który do nich doprowadził.

Przykładowo u pacjentek z niedoczynnością tarczycy problemy pamięciowe mogą ustępować po tym, kiedy dzięki farmakoterapii uzyskana zostanie u nich normalizacja poziomów hormonów tarczycy.

U tych osób, u których wystąpił guz mózgu, zaburzenia pamięci mogą przemijać po przeprowadzeniu chirurgicznego usunięcia zmiany, z kolei wtedy, gdy trudności pamięciowe powiązane są z zaburzeniami psychicznymi, odpowiednie ich leczenie – bazujące na farmako- i psychoterapii – może skutkować ustąpieniem zaburzeń pamięci u młodych kobiet.

Jak żeń-szeń wpływa na zdrowie? WIDEO

Zaburzenia pamięci i intelektu – przyczyny

Demencja, inaczej otępienie, to zaburzenia intelektu i pamięci. Obniża ona funkcje intelektualne człowieka w odniesieniu do ich przedchorobowego poziomu, który powoduje problem przy codziennym funkcjonowaniu. Najczęściej demencja dotyka osób w podeszłym wieku.

Częstą przyczyną zaników pamięci są choroby naczyniowe i zwyrodnieniowe układu nerwowego. Łagodną niepamięcią możemy nazwać stan, gdy poprzez wiek, który osiągnęliśmy, zapominamy o pewnych rzeczach. Zaburzenia intelektu i pamięci są wtedy zazwyczaj niewielkie, utrzymują się na stałym poziomie z lekkimi pogłębieniami.

Gdy zaniki utrzymują stały poziom, dochodzi wtedy tylko do zaników pamięci, jeśli zaś chodzi o pogłębienia, najczęściej dotyczą one zaburzeń intelektualnych. Wtedy chory nie może sam funkcjonować.

Inną przyczyną demencji jest: choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgu, otępienie czołowo-skroniowe, choroba Parkinsona, uraz mózgu, choroba Wilsona, guzy mózgu, infekcje ośrodkowego układu nerwowego, padaczka, stwardnienie rozsiane, porażenie nadjądrowe, choroba Creutzfeldta-Jakoba, zaburzenia metaboliczne, choroba Huntingtona, niedobór witamin.

1. Objawy zaników pamięci

Początkowy objaw zaniku pamięci to depresja. Z czasem dochodzi do zapominania nazw przedmiotów, gubienie się w znanej okolicy, zapominanie nazw najbliższych osób, rodziny, przyjaciół, trudności w ubieraniu się. Późniejszym objawem jest zespół urojeniowy.

Początkowy zanik pamięci może powodować depresję (123RF)

Polega on na tym, że chory uważa, iż jest okradany, ktoś podmienia jego rzeczy, zużywa czy wyrzuca. Jak mogłoby się wydawać, zespół urojeniowy jest jednym z trudniejszych etapów demencji.

Jednak najgorszy z nich to otępienie ciężkie – osoba chora ma problemy z chodzeniem, zanika kontrola mowy czy czynności fizjologicznych. Najczęstszym powikłaniem w tym okresie jest zdenerwowanie i krzyk.

2. Jak leczyć zaburzenia pamięci i intelektu?

W tym przypadku leczenie zależy od przyczyny otępienia. Mówi się, że demencja jest odwracalna w ok. 10 proc. przypadków. Gdy zauważymy niepokojące objawy, należy niezwłocznie udać się do neurologa. Możesz również zwrócić się o pomoc do psychiatry, gdy objawom towarzyszą problemy z psychiką. Leczenie otępienia nie jest łatwe.

Chory dostaje inhibitory acetylocholinesterazy. Stymulują one receptory dla acetylocholiny. Podawane są leki, które usprawniają przepływ krwi przez naczynia mózgowe, jak również zawierające lecytynę.

Leki te stosuje się pomocniczo. W tej chorobie ważne są systematyczne i skuteczne kontrole u lekarza, a także leczenie nadciśnienia tętniczego i stosowanie leków antyagregacyjnych i przeciwzakrzepowych.

CogniFit

Nasz mózg używa różnych jego części do zarządzania różnymi rodzajami pamięci. Dwa główne rodzaje pamięci to pamięć krótkotrwała i pamięć długotrwała. Możliwe jest posiadanie zmian lub utraty pamięci w obu tych rodzajach, ale skupimy się na Deklaratywnej Pamięci Długotrwałej.

  • Pamięć krótkotrwałą zachowuje ograniczoną ilość informacji w krótkim czasie, dając naszemu ciału czas konieczny do dostrzegania i analizy ifnormacji z zewnątrz.
  • Pamięć długotrwałą przechowuje dużą ilość złożonej informacji przez długi okres czasu. Pamięć długotrwała jest tym, co większość ludzi uważa za ‘pamięć’ ogólnie. Jednakże, posiada ona swego rodzaju podklasyfikacje, dzieli się na: Pamięć Niedeklaratywną lub Niejawną (jazda na rowerze, prowadzenie pojazdu) i Pamięć Deklaratywną lub Jawną, która wykorzystuje osobiste doświadczenia do zrozumienia świata (imię członka rodziny, gdzie zostawiłem klucze, kim jest królowa Anglii, co zdarzyło się 5 miesięcy czy lat temu).

Gdy zapomnisz nazwiska lub czegoś, co wydarzyło się w danym dniu, nie widzisz naprawdę widzisz skutków ‘utraconej’ pamięci, ale raczej to, że mózg nie może znaleźć odpowiedniej ‘ścieżki’, aby dostać się do pamięci. ‘Patologiczne’ zapominanie nazywane jest amnezją. Niektóre objawy utraty pamięci mogą być następujące:

  • Częste utraty przedmiotów osobistych.
  • Kłopoty ze znajdowaniem właściwych słów.
  • Zadawanie tego samego pytania podczas dyskusji lub opowiadnie tej samej historii wiele razy.
  • Nie pamiętanie, czy coś zrobiłeś, jak np. czy wziąłeś tabletkę.
  • Dezorientacja i gubienie się w znajomych miejscach.
  • Zapominanie, jaki mamy dziś dzień tygodnia,
  • Trudności z pamiętaniem o spotkaniach czy imprezach.
  • Problemy ze śledzeniem instrukcji lub podejmowaniem decyzji.

Utrata pamięci może być tymczasowa lub stała.

  • Tymczasowa utrata pamięci to utrata informacji, które po pewnym czasie utraty pamięci wraca do normy. Na przykład, jeśli nie jesteś w stanie przypomnieć sobie nazwy filmu po południu, a następnie wieczorem przypominasz ją sobie, albo jeśli bierzesz leki, które powodują ‘zamroczenia’, to możesz cierpieć na tymczasową utratę pamięci.
  • Stała utrata pamięci pojawia się, kiedy tracisz pamięć, której nie jesteś w stanie odbudować. Jeśli nie jesteś w stanie przypomnieć sobie gdzie, nawet jeśli ktoś ci o tym przypomniał, zostawiłeś klucze od domu, to możliwe jest, że doświadczasz stałej utraty pamięci.

Istnieje wiele czynników, które mogą powodować mimowolną utratę pamięci zarówno u dzieci i dorosłych.

  • Utrata pamięci z powodu problemów zdrowotnych jest w wielu przypadkach uleczalna: Wtórne skutki niektórych leków i diety ubogiej w witaminy B6, B9 i B12 mogą spowodować tymczasową utratę pamięci, tak samo jak nadużywanie alkoholu, problemy z tarczycą, nerkami, zaburzenia czynności wątroby, brak tlenu do mózgu (udar mózgu), uszkodzenia mózgu, leczenie (chemioterapia lub radioterapia), guzy mózgu lub infekcje, problemy emocjonalne (np. depresja) i różnego rodzaju lęki.
  • Utrata pamięci spowodowana stresem, lękami lub innymi problemami emocjonalnymi.: Oprócz stresu, lęk i intensywne emocje, jak gniew czy wściekłość, mogą spowodować utratę pamięci. Jeśli miałeś wypadek samochodowy po południu, stres związany z wypadkiem może spowodować, iż zapomnisz o tym, co robiłeś rano. Jednakże, wydaje się, że te zaniki pamięci są spowodowane przez skupienie całej uwagi na pontencjalnie niebezpiecznych zagrożeniach. Byłbyś w stanie zapamiętać, co spowodowało te intensywne uczucia, ale nie będziesz w stanie zidentyfikować niczego oprócz wypadku.
  • Utrata pamięci ze względu na wiek i starzenie się: O ile utrata pamięci oraz problemy z nią związane nie dotyczą tylko osób starszych, to jednak ta grupa jest na nie najbardziej narażona. Z biegiem czasu, zdolność jednostki do nauki i jakość wspomnień mogą ulec pogorszeniu, bez obecności jakiejkolwiek patologii. Jednakże, kiedy te problemy zaczynają być widoczne bardziej, niż wcześniej, może to być przypadek łagodnych zaburzeń poznawczych lub demencji w ciężkich przypadkach.
  • Utrata pamięci związana z problemami emocjonalnymi u osób starszych: Starsi dorośli często czują się samotni po utracie bliskiej osoby lub po odejściu z pracy. Z tego rodzaju istotnymi zmianami w ich życiu to normalne, że część osób starszych cierpi na zaburzenia emocjonalne, jak np. depresję. Seniorzy z depresją mogą mieć zaniki pamięci, które mogą być mylone z objawami Alzheimera i innymi rodzajami demencji. Depresja może powodować poważne problemy z pamięcią zarówno u dorosłych, jak i dzieci, ale niezwykle ważne jest, aby to osoby starsze zostały poddane diagnostyce w celu odróżnienia objawów choroby Alzheimera. Podczas gdy problemy z pamięcią u osób z depresją mogą nie być tak oczywiste, jak w przypadku innych schorzeń, ważne jest, aby leczyć problemy emocjonalne tak szybko, jak to możliwe.
  • Utrata pamięci związana z Łagodnymi Zaburzeniami Poznawczymi: Łagodne zaburzenia poznawcze powodują utratę pamięci, ale nie powstrzymują pacjenta od wykonywania swoich codziennych czynności. Niektóre kliniczne ćwiczenia poznawcze do stymulacji dla pacjentów z chorobą Alzheimera we wczesnych lub łagodnych stadiach wykazały pomoc w opóźnieniu skutków choroby, podczas gdy inne rodzaje leczenia są zazwyczaj konieczne na bardziej zaawansowanych etapach choroby Alzheimera. Chociaż nie ma lekarstwa na chorobę Alzheimera, naukowcy i badacze pracują, aby znaleźć sposób na utrzymanie zdolności poznawczych wraz z postępem choroby i zmniejszyć niektóre efekty behawioralne, które ona powoduje.Istnieją również działania profilaktyczne, które mogą pomóc spowolnić prędkość, z jaką postępuje chorobą. Jeśli potrafisz połączyć leczenie farmakologiczne ze zbilansowaną dietą, aktywnością fizyczną, socjalizacją i właściwą stymulacją poznawczą, będziesz miał możliwość zmniejszenia problemów powodowanych przez demencję i chorobę Alzheimera.Jeśli wykryjesz możliwe problemy z pamięcią u bliskiej osoby, starają się zachęcić ich do odwiedzenia specjalisty, który będzie w stanie pomóc im postawić diagnozę. Pamiętaj, że wiele osób, które cierpi na problemy z pamięcią nie jest świadomych faktu, że je mają. więc mogą być one niechętne, aby zobaczyć się ze specjalistą i uzyskać pomoc. W takich przypadkach ważne jest, aby być cierpliwym i rozpocząć rozmowy na ten temat ostrożnie.Po medycznym postawieniu diagnozy, ważne jest, aby postępować zgodnie z wytycznymi, które wyznaczone zostają dla pacjenta. Jeśli problem jest we wczesnym stadium, pomóż osobie w radzeniu sobie z codziennymi czynnościami, zarówno w domu, jak podczas przebywania z przyjaciółmi. Jednym z głównych problemów choroby Alzheimera jest dezorientacja czasowa, dlatego może być pomocne posiadanie zegarów i kalendarzy umieszczonych w całym domu. Prawdopodobnie trudniejsza stanie się dla osoby nauka nowych rzeczy, ale postaraj się przyzwyczaić ją do korzystania z klandarza czy terminarza do śledzenia ich zadań i spotkań. Bliscy osób z chorobą Alzheimera muszą dokładnie przestrzegać wskazówek lekarza i upewnić się, że biorą oni swój lek i wykonują zalecone ćwiczenia. Rozpoznanie demencji może być trudne zarówno dla pacjenta i ich bliskich, dlatego ważne jest, aby zapewnić wsparcie emocjonalne i pomoc, jak to tylko możliwe. W razie zauważenia jakichkolwiek objawów, które mogą sugerować, że pacjent cierpi na depresję, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem specjalistą.
    • Każda prosta pomyłka pamięciowa nie oznacza automatycznie, że jest to poważny problem.
    • Ważne jest, aby znać objawy Łagodnego Pogorszenia Poznawczego (MCI) i demencji, jak Alzheimera, aby wykryć objawy początku. MCI i choroby Alzheimera nie są jedynymi rodzajami problemów z pamięcią i jako takie nie muszą pasować do wszystkich objawów, ale nadal ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem, jeśli uważasz, że wystapił problem.
    • Skutki MCI i demencji mogą ulec zmniejszeniu dzięki zdrowej diecie, ćwiczeniom fizycznym, dobrym nawykom snu, socjalizacji i stymulacji poznawczej.

    Problemy z pamięcią: objaw, którego nie należy lekceważyć

    Pierwsze, niepokojące kłopoty z pamięcią zaczynają się najczęściej ok. 45.-55. roku życia.

    Jeżeli w rodzinie zdarzały się zachorowania na alzheimera lub inną chorobę otępienną, pojawiają się czasami bezpodstawne podejrzenia, że mogą to być pierwsze objawy choroby.

    Specjaliści przestrzegają jednak, że nie należy lekceważyć żadnych sygnałów od pacjenta, nawet jeśli na pozór nie zapowiadają one nic groźnego.

    Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

    Kiedy problemy z pamięcią zaczynają nasuwać podejrzenie poważnej choroby, często pacjenci zaczynają poszukiwać możliwości szybkiej diagnostyki oraz leczenia, które pomogłoby jej zapobiec. ‘Niestety, takiego leczenia nie ma. Powszechnie stosowane w tym celu preparaty nie zapobiegają chorobie.

    Nie oznacza to jednak, że powinniśmy te sygnały lekceważyć. Każdy, kto zauważy, że ma kłopoty z pamięcią, powinien zgłosić się do lekarza, ponieważ dobrze byłoby zdefiniować przyczyny takich dolegliwości’ – uważa prof. Maria Barcikowska z Zakładu Badawczo-Leczniczego Chorób Zwyrodnieniowych PAN.

    Problemy z pamięcią – przyczyny

    Lekarz pierwszego kontaktu oceni, czy jest potrzebne rozszerzone badanie psychologiczne, które da odpowiedź, czy zgłaszane zaburzenia pamięci spowodowane są zmianami organicznymi, czy wynikają raczej z innych zaburzeń, np. obniżonego nastroju, depresji, zaburzeń emocjonalnych czy problemów, które często pojawiają się ok. 45.-55. roku życia.

    ‘Proszę pamiętać, że u wielu osób to czas pierwszych podsumowań, kłopotów z dorastającymi dziećmi, rozczarowań zawodowych, klimakterium – wszystko to może nasilać kłopoty z pamięcią. Dlatego namawiam do zgłoszenia się do lekarza pierwszego kontaktu.

    Powinien on przede wszystkim wykluczyć przyczyny ogniskowe, a więc skierować pacjenta na tomografię komputerową, by ustalić, czy nie wymaga on interwencji chirurgicznej, a także wykluczyć niedoczynność tarczycy i niedobory witaminowe (co, niestety, nie jest często możliwe przy obecnym finansowaniu służby zdrowia).

    Na świecie lekarze pierwszego kontaktu przeprowadzają też często u takich pacjentów test Mini Mental State Examination (MMSE) i test zegara. W ten sposób łatwiej wyczuć moment, w którym powinno się pacjentowi zasugerować wizytę u neurologa lub psychiatry i zorientować się, czy poza kłopotami z nastrojem objawy te nie są wstępem do jakiejś choroby, np.

    niedoczynności tarczycy, którą się leczy przyczynowo, lub świadczą o niedoborze witamin (np. B12, kwasu foliowego), które też można łatwo wyeliminować’ – mówi prof. M. Barcikowska.

    U części pacjentów kłopoty z pamięcią oznaczają zupełnie inne problemy niż choroba otępienna. Często powodują je kłopoty natury psychologicznej, ale zawsze trzeba im się dobrze przyjrzeć i zrobić podstawowe badania, które pomogą ustalić przyczynę.

    Zdarza się, że zaburzenia pamięci pojawiają się u pacjentów z chorobą nowotworową, chorobami metabolicznymi (wspomniana niedoczynność tarczycy) lub z guzem mózgu czy przewlekłym krwiakiem pourazowym – jednak w tych przypadkach towarzyszą już bardzo zaawansowanej chorobie.

    Ostrożnie z farmakoterapią zaburzeń pamięci

    W Polsce pacjent, który zgłasza kłopoty z pamięcią, najczęściej dostaje receptę na leki, które są pochodną miłorzębu (np. Tanakan, Bilomag, Bilobil, Ginkofar, Memobon). Nie ma jednak obecnie żadnych potwierdzonych naukowo badań, świadczących o ich skuteczności w zapobieganiu rozwojowi choroby Alzheimera.

    Problem polega na tym, że pacjent przychodząc do lekarza oczekuje jednoznacznej pomocy, a lekarz – nie mając nic konkretnego do zaoferowania – często przepisuje receptę na dostępne na rynku preparaty, nie bacząc na ich faktyczne działanie.

    Niemniej jednak jedynym lekiem, który częściowo już został przebadany, jest właśnie preparat miłorzębu.

    Specjaliści alarmują, by bez sprawdzenia przyczyny nie stosować tzw. leków przeciwalzheimerowskich, czyli w Polsce w początkowej fazie choroby są to inhibitory esterazy acetylocholinowej.

    Błędem jest jednak także zastosowanie w tym okresie preparatów piracetamu jako leku zapobiegającego chorobie Alzheimera.

    ‘W efekcie możemy utracić kilkanaście cennych miesięcy, podczas których chory funkcjonuje jeszcze zupełnie sprawnie, a inhibitory esterazy acetylocholinowej mogłyby taki stan przedłużyć’ – ostrzega prof. M. Barcikowska.

    Gimnastyka umysłu

    O ile nie udowodniono, że można leczyć zaburzenia pamięci, gdy już się pojawią, o tyle istnieją dość mocne naukowe dowody dotyczące prewencji za pomocą kwasu omega-3 oraz wskazań dietetycznych (dieta śródziemnomorska).

    ‘Problem polega jednak na tym, że objawy kliniczne zaczynają się dużo później niż sama choroba, one są tylko jej efektem. Wprowadzanie prewencji, gdy pojawiają się objawy choroby jest już po prostu spóźnione’ – uważa prof. M.

    Barcikowska. 

    POLECAMY: Dieta śródziemnomorska może spowolnić rozwój choroby Alzheimera

    Nie oznacza to jednak bezradności. Istnieją coraz lepsze techniki przeciwdziałania zaburzeniom pamięci: psychologiczne treningi dobrej pamięci, metody wzmacniania własnej pamięci, tzw. poszerzania rezerwy poznawczej – w sposób fachowy w grupach terapeutycznych, ale także samemu, na co dzień.

    ‘Sprawdza się zasada, by nie pozostawiać swojej pamięci bez ruchu. Dlatego lekarz powinien zasugerować pacjentowi albo jego bliskim gimnastykowanie umysłu poprzez ciągłe uczenie się. Wbrew wszelkim opiniom, wciąż powinniśmy się uczyć, nawet na starość. Doskonałym i bardzo cennym narzędziem jest, uważane za infantylne, rozwiązywanie krzyżówek i łamigłówek’ – dodaje. prof. M. Barcikowska.

    Kiedy problemy z pamięcią są powodem do niepokoju

    Nie ma jednoznacznej definicji określającej, kiedy powinniśmy zacząć niepokoić się kłopotami z pamięcią. Zdaniem specjalistów, przyznanie się do nich lekarzowi, zawsze powinno być potraktowane poważnie.

    ‘Skoro pacjent zdecydował się na taki krok, to znaczy, że te dolegliwości naprawdę już mu przeszkadzają. Najczęściej zaczyna mówić o nich głośno, gdy jego kłopoty z pamięcią zaczynają być w pracy zauważalne dla otoczenia (np.

    gdy na czynności, które dotąd zajmowały mu godzinę, teraz musi przeznaczać trzy). To jest szczególnie widoczne w pracy umysłowej – mówi prof. M. Barcikowska.

    – Zazwyczaj póki może wykonywać swoje zadania, choćby z większym wysiłkiem, ale w sposób nieodczuwalny dla otoczenia, to jeszcze jakoś jest. Jednak gdy zaczynają to zauważać inni – pojawia się kłopot’. 

    Na potwierdzenie tezy, by nie lekceważyć żadnych sygnałów dotyczących kłopotów z pamięcią zgłaszanych przez pacjentów, prof. M. Barcikowska przytacza pracę, która ukazała się już w 1996 roku (B. Schmand i wsp., Neurology, Jan. 1996, 46: 121-125).

    ‘Udowadniano w niej, że gdy po dziesięciu latach zbadano populację osób zgłaszających wcześniej dolegliwości ze strony pamięci – niemal 100 proc. z nich miało początki alzheimera.

    Okazuje się, że ten banalny zdawałoby się fakt jest ostrą granicą. Stąd moje wielokrotnie powtarzane apele do lekarzy pierwszego kontaktu, żeby tego nie lekceważyć.

    Zbywanie pacjentów zdaniem: ‘a komu nie zdarza się zapominać’ jest niebezpiecznym zaniedbaniem’ – uważa prof. Maria Barcikowska.

    Źródło: Puls Medycyny

    Podpis: Monika Wysocka

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *