Zapalenie zatok u dziecka

Zapalenie zatok u dziecka

fot. Adobe Stock

Zapalenie zatok u dziecka

fot. Adobe Stock

Objawy ostrego zapalenia zatok wcale nie są charakterystyczne tylko dla tej jednej choroby. Ból szczęki albo głowy (zwykle przy pochylaniu jej), ropny katar, gorączka, czasem zapalenie spojówek. Zwykle kiedy pojawią się takie dolegliwości wpuszczamy kropelki do oczu, podajemy leki przeciwgorączkowe –łagodzimy w ten sposób objawy, ale nie leczymy ich przyczyny. A tymczasem stan zapalny w zatokach z każdym dniem narasta.

Czytaj też: Domowe syropy dla dzieci – 5 przepisów

Jak rozpoznać zapalenie zatok?

Ostateczną diagnozę może postawić tylko lekarz i to nie po zwykłym obejrzeniu dziecka, ale po badaniach. Najczęściej przy podejrzeniu zapalenia zatok, lekarz wykonuje badanie endoskopowe (za pomocą wziernika) albo kieruje chorego na tomografię komputerową głowy. Badanie rentgenowskie jest w tym przypadku niewskazane.

Zobacz też: Najczęstsze problemy zdrowotne kilkulatków – film

Co pomoże na zatoki?

Leczenie zapalenia już od kilku lat oparte jest przede wszystkim na podawaniu choremu sterydów (a nie tak, jak kiedyś: antybiotyków). W przypadku przewlekłego zapalenia zatok kuracja sterydowa może trwać nawet dwa czy trzy miesiące – nawet jeżeli katar i ból głowy dawno ustał.

Zatoki mają wiele zakamarków, w których może tygodniami tlić się stan zapalny. Lekarz może też zdecydować o kuracji antybiotykowej, jeżeli w posiewie wydzieliny kataralnej zostaną wykryte bakterie. I ta kuracja trwa dość długo: dwa, trzy tygodnie.

Ostatecznością jest punkcja udrożniająca zatoki (w państwowych szpitalach zwykle trzeba na nią czekać kilka tygodni albo nawet miesięcy). Podczas tego zabiegu laryngolog przebija igłą ścianę zatoki w nosie i wstrzykuje sól fizjologiczną, aby wypłukać zgromadzoną w zatokach ropę.

Zobacz także: Alergiczny, wirusowy, bakteryjny – rodzaje kataru

Domowe sposoby

Choremu dziecku ulgę przyniosą (choć nie zaleczą zapalenia) środki przeciwbólowe z paracetamolem albo ibuprofenem oraz ciepłe okłady na czoło (np. z ogrzanej żelazkiem pieluszki tetrowej). Przede wszystkim trzeba zapobiegać powikłaniom kataru.

Dlatego:

  • Regularnie wietrz mieszkanie
  • Pamiętaj o czapce (zatoki lubią ciepło)
  • Układaj dziecko tak, by miało głowę wyżej niż klatkę piersiową. Możesz w tym celu podłożyć np. książki pod nogi łóżka od strony głowy. Takie ułożenie sprzyja spływaniu wydzieliny z nosa.
  • Oczyszczaj nosek dziecka. Podczas kataru płucz go wodą morską, a kiedy maluch jest zdrowy, wpuszczaj raz dziennie po kropelce soli fizjologicznej do każdej dziurki

Nie zmuszaj dziecka, aby podczas kataru zbyt mocno wydmuchiwało nos. Kiedy dmucha za mocno, ciśnienie w nosie rośnie, a wtedy skażona wirusami wydzielina łatwo “idzie” w zatoki i uszy.

Według wielu lekarzy zapalenia zatok często są spowodowane właśnie takim nieprawidłowym sposobem oczyszczania nosa! Czytaj też: Pediatra czy lekarz rodzinny: jak wybrać lekarza dla dziecka

Po co są zatoki?

Zatoki to puste przestrzenie w czaszce wokół nosa i oczu. Zadaniem zatok jest ogrzanie powietrza, zanim przejdzie z nosa do płuc. Niemowlę nie ma jeszcze wykształconych wszystkich zatok i rzadko choruje na zapalenie zatok. Problemy zdrowotne dziecka zaczynają się w przedszkolu i nasilają w pierwszych klasach szkoły podstawowej.

  Podczas każdego kataru czy przeziębienia, zarazki mogą łatwo przedostać się z nosa do zatok i tam wywołać stan zapalny. Zapaleniu zatok sprzyjają też alergia wziewna, przerośnięte migdałki, zapalenie ucha czy u dorosłych – skrzywiona przegroda nosowa.

Czytaj też: Dlaczego dziecko ciągle kaszle? Czy kaszel powinien utrzymywać się po chorobie?

Zapalenie zatok u dziecka

Zapalenie zatok u dziecka

Zapalenie zatok u dziecka

Copyrights 2005-2021 Edipresse Polska S.A.

Dalsze rozpowszechnianie tekstów, zdjęć i materiałów wideo opublikowanych w serwisie w całości lub w części wymaga uprzedniej zgody wydawcy.

Zapalenie zatok u dziecka

Zapalenie zatok u dzieci – jak się objawia?

Bardzo często, gdy rodzice przychodzą z małym dzieckiem, to na pytanie jakie są dolegliwości odpowiadają, że dziecko ma zapalenie zatok.

Przez chwilę milczę, a potem zaczynam mówić: zatoki u dziecka dopiero się tworzą.

Zatoki u dziecka są bardzo małe, jeżeli więc dochodzi do zapalenia, do obrzęku wyściółki w obrębie tworzących się zatok, jeżeli gromadzi się tam płyn, zwykle objawy są bardzo burzliwe.

Zapalenie zatok u dziecka

Zatoki przynosowe to wypełnione powietrzem i wyściełane śluzówką  przestrzenie wokół nosa i oczu. Łączą się z jamą nosa przez kompleks ujściowo-przewodowy. Przyczyną zapalenia zatok przynosowych są najczęściej wirusy, rzadziej bakterie.

Antybiotyk jest niezbędny

Krótko mówiąc: ostre zapalenie zatok u dziecka jest niewspółmiernie cięższym stanem niż u osoby dorosłej. Osoba dorosła wydmucha nos, powie, że ją pobolewa w okolicy czołowej, zwykle w godzinach porannych, tak w przypadku stanów ostrych, jak i przewlekłych.

W przypadku ostrych będzie miała podwyższoną temperaturę, ale to nie są tak ciężkie stany, Chyba że doszło do zablokowania się wydzieliny, zwłaszcza w obrębie zatok szczękowych.

U dziecka natomiast wszystkie zmiany, które dotyczą zatok przebiegają o wiele szybciej, z wysoką, skaczącą temperaturą i wymagają bezwzględnie podania antybiotyku jako osłony, bądź jako leczenia celowanego.

Możliwe powikłania

Należy jeszcze pamiętać, że u dzieci te zmiany zapalne, jeżeli rzeczywiście są w obrębie zatok, bardzo łatwo mogą przenieść się na podstawę czaszki. Czyli może dojść do powikłań i zapaleń poza zatokami bocznymi nosa.

Zmiany zapalne w obrębie zatok, jak również zmiany zapalne w obrębie jam nosowych, mogą prowadzić do przerostu wyściółki, a to będzie miało wpływ na przemieszczanie się powietrza przez nos. Na to jak opływa pewne pola węchowe w stępie nosa, dzięki czemu odczuwamy różne zapachy.

Czyli nadmiar przerośniętej błony śluzowej będzie nam ograniczał, a czasami wyłączał odczuwanie zapachów.

Zapalenie zatok u dziecka

1. Zatoka czołowa; 2. grzebień koguci -hamuje i przekierowuje prąd powietrza 3. zatoka klinowa; 4.migdałek gardłowy; 5. kręg obrotowy; 6. przewód nosowo – gardłowy; 7. podniebienie miękkie; 8. podniebienie twarde; 9. dolna małżowina; środkowa małżowina; 11. górna małżowina. Ryc. Atlas anatomiczny, Buchmann

Ważna rola zatok

Wśród funkcji jakie pełnią zatoki wymienić można m.in.: zmniejszenie ciężaru twarzoczaszki i zmianę właściwości powietrza przepływającego przez górne drogi oddechowe. Zatoki stanowią także swoiste przestrzenie rezonansowe dla głosu.

Najważniejszym zadaniem zatok przynosowych i jamy nosowej jest, według lekarzy, ogrzewanie i nawilżanie przepływającego powietrza. Zarówno dzieci, jak i dorośli, miewają problemy z zatokami. Zapalenie zatok przynosowych to jeden z najczęstszych problemów zdrowotnych.

Trzy czwarte wszystkich infekcji, z którymi zgłaszamy się do lekarza, to choroby górnych dróg oddechowych. Przyczyną zapalenia zatok przynosowych są najczęściej wirusy, ale rozwojowi choroby sprzyjają też m.in.

: przerost migdałków, skrzywiona przegroda nosowa, niedojrzały układ odpornościowy, zanieczyszczone środowisko, zaburzenia hormonalne. Na choroby zatok cierpią również osoby, które dużo pływają.

Pierwsza faza to tzw. faza przekrwienno-obrzękowo-wysiękowa (trwa kilka dni), kiedy dochodzi do nadmiernej produkcji śluzu wodnistego. Leczenie polega przede wszystkim na “odetkaniu” dróg oddechowych, zatkanych obrzękiem oraz “wysuszenie” ich z obfitej surowiczo-śluzowej wydzieliny. Spływająca wydzielina powoduje suchy, męczący kaszel, typowy dla pierwszej “naczyniowej” fazy infekcji.

Faza druga, podczas której wydziela się gęsty śluz, trwa od tygodnia do dwóch. Rozszerzenie naczyń powoduje zwolnienie przepływu krwi i tzw. rolowanie lub toczenie się leukocytów po powierzchni śródbłonka, co sprzyja powstawaniu w miejscu obrzęku nacieku komórkowego.

Trzecia faza nazywana ropno-śluzową, jest wynikiem nadkażenia bakteryjnego. Objawia się zmianą wydzieliny ze śluzowej na ropną, a często także gorączką i bólem.

Zapalenie zatok u dziecka

Specjaliści

Zapalenie zatok u dziecka

Dzieci

  • Noworodek
  • Niemowlę
  • Dziecko
  • Nastolatek
  • Młodzież

Zapalenie zatok u dziecka

Copyright © 2016 Portal Zdrowia Dziecka. Stworzyło: Outeractive Marketing

Podsumowanie

Zapalenie zatok u dziecka

Ta strona używa plików cookie. Mamy nadzieję, że się z tym zgadzasz ale oczywiście możesz być innego zdania.Akceptuj Czytaj więcej

Polityka Prywatności & Cookie

Zapalenie zatok – jak radzić sobie z chorymi zatokami u dziecka?

Katar jest dolegliwością, którą ludzie wyjątkowo łatwo nabywają. Wystarczy krótki czas spędzony w niekorzystnych warunkach atmosferycznych albo chwila w towarzystwie innej osoby z katarem, aby już następnego dnia zmagać się z zapchanym nosem i trudnościami w oddychaniu. Jeszcze łatwiej katar „łapią” nasze dzieci, a znoszą go od nas jeszcze gorzej. Jak wyleczyć katar u małego dziecka?

CZYM JEST KATAR?

Katar u dziecka najczęściej jest objawem niegroźnej infekcji wirusowej, która przeważnie trwa bardzo krótko. Gdy zobaczymy, że nasze dziecko ma problemy z oddychaniem, nie należy wpadać w panikę, ale jest to znak, że należy bacznie obserwować objawy, które nasza pociecha przejawia.

Katar u dziecka pojawia się, kiedy naczynia krwionośne w śluzówce, zaatakowane przez wirusy, ulegają „rozszczelnieniu” i przepuszczają na zewnątrz wydzielinę, która bardzo utrudnia przepływ powietrza.

W przypadku dzieci, u których kanaliki oddechowe mają znacznie mniejszą średnicę niż u dorosłych ludzi, nawet z pozoru niewielki katar może powodować bardzo poważne problemy z oddychaniem.

LECZENIE W DOMU

Nie ma konieczności natychmiastowego umawiania wizyty u lekarza, kiedy tylko zobaczymy, że dziecko „pociąga nosem”. W mniej poważnych przypadkach, na katar dla dziecka doskonale sprawdzą się znane, domowe sposoby.

You might be interested:  Polipowatość rodzinna (polipowatość jelita grubego)

I tak na przykład, możemy ulżyć naszemu malcowi dbając o odpowiednie nawilżenie powietrza w mieszkaniu, ale również mając na uwadze utrzymanie naszej pociechy w prawidłowiej, ułatwiającej wypływanie wydzielin, pozycji.  Małe niemowlę powinniśmy ułożyć na brzuchu, a starsze dziecko w pozycji półsiedzącej.

Jest to istotne zwłaszcza podczas snu, ponieważ taka pozycja zapewni drożność dróg oddechowych i pozwoli uniknąć zakrztuszenia, co zapewni naszym pociechom, a co za tym idzie nam również, komfortowy i nieprzerywany sen. Katar u dziecka bywa też poważnym utrudnieniem podczas karmienia.

Dzieciom karmionym piersią lub mleczkiem z butelki należy oczyścić nos z wydzielin każdorazowo przed jedzeniem, co pozwoli mu spokojnie oddychać podczas posiłku.

LEKI BEZ RECEPTY

Na katar u dziecka mogą pomóc również leki dostępne bez recepty w aptekach. Możemy podzielić je na leki służące nawilżeniu przewodów nosowych i na te zmniejszające obrzęk śluzówki. Farmaceuta po uzyskaniu kilku informacji na temat dolegliwości naszej pociechy bez problemu wskaże najbardziej odpowiedni lek.

KIEDY DO LEKARZA

Zdarza się jednak, że utrzymujący się katar u dziecka i towarzyszące mu dość silne obrzęknięcie śluzówki z zalegającą w nim wydzieliną, doprowadza po czasie do stanu zapalnego.

Możemy domniemywać, że mamy do czynienia z zapaleniem zatok, kiedy dziecko zaczyna narzekać na bóle głowy w okolicach czoła i oczu. Przy zapaleniu zatok, najczęściej pojawia się również gorączka.

Jest to ten moment, w którym należy porzucić domowe sposoby na katar dla dziecka i udać się do lekarza. Jeżeli potwierdzi on zapalenie zatok, naszą pociechę najpewniej czeka kuracja antybiotykowa.

KATAR ALERGICZNY

Innym rodzajem kataru, który może spotkać nasze dzieci jest katar pojawiający się w charakterze reakcji alergicznej. Tego rodzaju katar u dziecka może  być powodowany przez m. in.: roztocza kurzu domowego, pleśnie i grzyby, sierść zwierząt lub pyłki roślin.

Katar alergiczny różni się od tego wywołanego infekcją wirusową, ale do ich rozróżnienia potrzebna jest konsultacja z lekarzem. Często zdarza się, że podczas narażenia na intensywny kontakt z alergenem (np.

wiosną, w czasie pylenia roślin) alergia przybiera formę nie tylko kataru, ale może objawiać się także podwyższoną temperaturą ciała czy obrzękiem i bólem gardła. Wtedy łatwo możemy alergię pomylić ze zwykłym przeziębieniem.

By trafnie zinterpretować objawy, które przejawia nasza pociecha, każdorazowo zalecamy pójście z dzieckiem na wizytę do lekarza.

Zapalenie zatok u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie zatok u dzieci najczęściej jest skutkiem nieleczonych infekcji górnych dróg oddechowych, ale może być także powikłaniem po alergii oraz następstwem przerostu trzeciego migdałka. Jak rozpoznać zapalenie zatok u dzieci i jak je wyleczyć?

Skąd się bierze zapalenie zatok u dziecka?

Katar (właściwie nieżyt nosa) jest powszechną dolegliwością u dzieci. Wywołują go przede wszystkim wirusy, bakterie i grzyby, lecz również alergeny.

Katar pojawia się w konsekwencji zapalenia błony śluzowej nosa, na której rozwijają się patogeny. A ponieważ śluzówka nosa łączy się ze śluzówką zatok, bardzo często dochodzi do rozszerzenia zakażenia.

Mówi się wówczas o zapaleniu nosa i zatok przynosowych.

W największej liczbie przypadków za zapalenie zatok u dzieci odpowiadają rhinowirusy, adenowirusy, wirusy RS, grypy i paragrypy. Podczas infekcji mechanizmy obronne organizmu są osłabione, a błona śluzowa coraz bardziej podatna na atak kolejnych chorobotwórczych drobnoustrojów.

To sprawia, że w trakcie przedłużającej się infekcji wirusowej łatwo dochodzi do nadkażenia bakteryjnego. Wywołują je przede wszystkim gronkowce Staphylococcus ssp.

, pneumokoki Streptococcus pneumoniae oraz inne bakterie: Moraxella catarrhalis i Haemophilus influenzae.

Oprócz podłoża infekcyjnego zapalenie zatok u dzieci może mieć także charakter alergiczny. Najczęściej pojawia się w reakcji na roztocza kurzu domowego, pyłki traw i innych alergenów wziewnych. Katar rzadko jest objawem alergii pokarmowej czy kontaktowej.

W przypadku alergicznego zapalenia zatok u dzieci pojawia się wodnista wydzielina, napadowe kichanie, uczucie zatkania i swędzenia nosa, a niekiedy także kaszel, chrypka, ból głowy i uszu, zaburzenia węchu. Objawy mają to do siebie, że nasilają się w godzinach nocnych i porannych.

Alergia, w odróżnieniu od infekcji, rzadko wywołuje gorączkę i uszkodzenia śluzówki. Jej objawy mogą przypominać natomiast dolegliwości związane z przerostem migdałka gardłowego. To przede wszystkim kaszel, nasilający się w nocy i nad ranem, chrypka, świszczący oddech oraz niedrożność nosa.

Przerost migdałka gardłowego w dużym stopniu wpływa na zdrowie dzieci, powodując nawracające infekcje górnych dróg oddechowych, w tym również zapalenie zatok.

Jak rozpoznać chore zatoki u dziecka?

U małych dzieci najczęściej rozwija się zapalenie zatok sitowych. Wynika to z budowy anatomicznej kości twarzoczaszki, w której w pierwszych latach życia wykształcają się wyłącznie zatoki sitowe i szczękowe.

Dojrzewanie zatok czołowych i klinowych zaczyna się w okresie wczesnoszkolnym, a kończy dopiero na etapie dojrzewania. Oznacza to, że na zapalenie zatok czołowych i klinowych zapadają wyłącznie nastolatki i dorośli.

Zapalenie zatok u dzieci rozwija się wówczas, gdy ujście zatok zostanie zablokowane przez zalegającą wydzielinę. Śluz jest pożywką dla licznych zarazków, które, rozwijając się na błonie śluzowej nosa i zatok, wywołują stan zapalny, obrzęk i towarzyszące im dolegliwości. Na początku objawy zapalenia zatok u dzieci przypominają zwykłe przeziębienie, przynoszące:

  • wyciek wodnistej wydzieliny,
  • uczucie zatkania nosa,
  • bóle różnego pochodzenia,
  • gorączkę,
  • brak apetytu,
  • ogólne złe samopoczucie.

Symptomem sugerującym zapalenie zatok może być drapanie w gardle i swędzenie w nosie. W kolejnej fazie choroby wodnista wydzielina staje się gęsta, ropna, a pozostałe objawy nasilają się. Dolegliwości zależą od lokalizacji stanu zapalnego.

Objawy ostrego zapalenia zatok sitowych:

  • obrzęk i stan zapalny z wysiękiem w obrębie komórek sitowych,
  • wysoka gorączka,
  • obrzęk powiek, zwłaszcza w części przyśrodkowej.

Objawy ostrego zapalenia zatok szczękowych:

  • obrzęk i wysięk zapalny w obrębie zatoki szczękowej,
  • wysoka gorączka,
  • ból i tkliwość w okolicy policzków,
  • wydzielina ropna, spływająca po tylnej ścianie gardła,
  • napady kaszlu, zwłaszcza w nocy i po przebudzeniu, a także po wysiłku.

Objawy ostrego zapalenia zatok czołowych:

  • obrzęk i wysięk zapalny w obrębie zatoki czołowej,
  • wysoka gorączka,
  • silny ból głowy, promieniujący ku wierzchołkowi.

Objawy ostrego zapalenia zatok klinowych:

  • obrzęk i stan zapalny w obrębie zatok klinowych,
  • ból głowy promieniujący z potylicy,
  • spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła.

Kiedy objawy zapalenia zatok stopniowo maleją i ustępują przed upływem 4 tygodni, wówczas mówi się o ostrym zapaleniu zatok. Dolegliwości utrzymujące się dłużej, ponad 12 tygodni, wskazują na przewlekłą chorobę zatok.

Na czym polega leczenie zatok u dzieci?

Nie ma jednego uniwersalnego sposobu na to, jak wyleczyć zatoki. Wszystko zależy od konkretnego przypadku: formy zakażenia, wieku oraz cech indywidualnych małego pacjenta. Ostre zapalenie zatok przynosowych, które jest wynikiem nadkażenia bakteryjnego, a więc przynosi objawy, trwające ponad 7-10 dni (nasilające się w 5.

dobie), jest wskazaniem do antybiotykoterapii, ewentualnie włączenia sterydów. W leczeniu stosuje się antybiotyki o szerokim spektrum działania, dobrane na podstawie wyników antybiogramu (w tym celu trzeba wykonać posiew z nosa).

Oprócz antybiotykoterapii zleca się również leki o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym, a także preparaty lecznicze działające miejscowo. Wśród nich ważne miejsce zajmują leki obkurczające błonę śluzową nosa – z oksymetazoliną, ksylometazoliną czy fenylefryną (efedryna i pseudoefedryna nie są zalecane dla dzieci).

Tego rodzaju krople do nosa zmniejszają ukrwienie śluzówki, dzięki czemu udrażniają nos. Bardzo ważne jest, aby stosować je w leczeniu krótkotrwałym, czyli nie dłużej niż 5 dni.

Innym rodzajem leków przepisywanych na zapalenie zatok u dzieci są preparaty sekretolityczne, pomocne zwłaszcza przy suchym kaszlu z niewielką ilością śluzu. Dobrze sprawdzają się preparaty ziołowe, które upłynniają wydzielinę i zmniejszają jej lepkość. Będą to preparaty zawierające kwiat czarnego bzu, dziewannę, ziele tymianku.

W leczeniu zapalenia zatok u starszych dzieci pomóc mogą ponadto inhalacje z olejku eukaliptusowego i sosnowego, jak również płukanie jam nosa solą fizjologiczną. Z innych domowych sposobów na chore zatoki u dziecka warte uwagi są tzw. parówki z rumianku, inhalacje z soli hipertonicznej, a także masaż zatok i spanie w czapce.

W leczeniu wszelkiego rodzaju chorób bardzo ważne jest wspieranie odporności. Dlatego pediatrzy zalecają małym pacjentom leki z wyciągiem wodnym z liści aloesu drzewiastego o silnym działaniu immunomodulującym.

Leki z aloesem drzewiastym wykazują szereg korzystnych właściwości – hamują replikację większości wirusów przeziębienia, ograniczają też rozwój bakterii i grzybów, a także wspierają mechanizmy obronne organizmu.

Dlatego zaleca się je dzieciom w leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych o różnej etiologii, jak również w codziennej profilaktyce zdrowotnej.

Poza przyjmowaniem leków przyczynowych, objawowych i wspierających odporność, bardzo ważne jest postępowanie w chorobie. Dziecko z zapaleniem zatok powinno zostać w domu i porządnie wypocząć.

Sen, podobnie jak odpowiednia dieta, bogata w owoce i warzywa, ale też płyny, w ogromnym stopniu wpływa na rekonwalescencje i przyspiesza powrót do zdrowia. Warto o to zadbać, ponieważ zapalenie zatok u dzieci jest nie tylko niezwykle dokuczliwe, lecz także może być niebezpieczne.

Niesie ryzyko różnych powikłań. Dlatego objawy zapalenia zatok u dzieci zawsze są wskazaniem do konsultacji z lekarzem.

Lek. Michał Dąbrowski

You might be interested:  Zanik kory mózgowej – przyczyny, objawy, skutki, leczenie

Źródła:

M. Chmielik, Choroby nosa i zatok przynosowych [w:] “Pediatria” pod red. A. Dobrzańskiej i J. Ryżko, Wrocław, 2014, str. 270-286.

Zapalenie zatok u dzieci – jak leczyć?

Objawy chorych zatok u dzieci i dorosłych zazwyczaj są podobne. Pojawia się ból głowy w okolicy czoła oraz uciążliwy i męczący katar. Kiedy choroba zaczyna trawić zatoki przynosowe, towarzyszą jej niezwykle bolesne objawy. Warto wiedzieć, że dziecko po porodzie ma wykształcone tylko zatoki szczękowe oraz błędnik sitowy.

W trzecim roku życia dziecka w pełni wykształcają się zatoki klinowe. Dopiero po ukończeniu przez dziecko pięciu lat wykształcają się w pełni zatoki czołowe – czyli dopiero w wieku około pięciu lat dziecko ma w pełni wykształcone zatoki przynosowe.

Składają się one z dwóch zatok czołowych, dwóch zatok szczękowych, dwóch klinowych i błędnika sitowego.

1. Rola zatok

Zatokami nazywamy puste przestrzenie czaszkowe, które są rozmieszczone symetrycznie wokół nosa i oczu oraz wypełnione są powietrzem. Sprawiają one, że czaszka jest odporna na urazy, doskonale chroni przed nimi mózg. Na dodatek konstrukcja czaszki dzięki zatokom jest lekka.

Zatoki przynosowe odpowiadają za to, że wdychane powietrze jest oczyszczane, nawilżane i ogrzewane. To jest podstawowa rola zatok przynosowych. Stan zapalny śluzówki nosa jest najczęściej przyczyną infekcji wirusowej. U dziecka takie infekcje wirusowe połączone są z katarem i niedrożnością nosa.

Kiedy pojawia się stan zapalny śluzówki nosa, oddychanie staje się utrudnione, gdyż zostaje upośledzony przepływ powietrza między jamą nosową a zatokami.

Zatoki to puste przestrzenie czaszkowe (123RF)

W okolicy czołowej pojawia się ból głowy oraz uczucie rozpierania. Ból głowy spowodowany jest tym, że nabłonek zatok, który jest obrzęknięty, zostaje pokryty wydzieliną, która sprzyja przenikaniu bakterii oraz wirusów bezpośrednio do zatok.

Jest to najczęstsza przyczyna powstawania ostrego zapalenia zatok. W przypadku dzieci, choroba ta może wystąpić w wyniku innego schorzenia takiego jak: zapalenie ucha, katar sienny itd.

Może powodować ją też skrzywienie przegrody nosowej, które jest wadą anatomiczną nosa.

2. Objawy zapalenia zatok u dzieci

Pierwszym objawem zapalenia zatok przynosowych jest najczęściej katar. Pojawia się żółta lub zielona ropna wydzielina cieknąca z nosa. Wzrasta temperatura ciała, pojawia się ból głowy, który jest charakteryzowany przez chorego jako rozpierający.

Pojawia się też ogólne osłabienie i złe samopoczucie. Czasem mogą wystąpić takie objawy jak: drapanie w gardle, zmiana barwy głosu, czasowa utrata węchu, brak łaknienia, obrzęk powiek. Zatoki przynosowe bardzo często narażone są na infekcje, np.

podczas przeziębienia, i można to zaobserwować zwłaszcza u dzieci.

Zapalenie zatok przynosowych, które pojawia się z przeziębieniem, ustępuje zazwyczaj w momencie, w którym mijają objawy przeziębienia.

Jeśli choroba utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni i trwa nawet do trzech miesięcy, można mówić o nawracającym zapaleniu zatok lub o zapaleniu przewlekłym.

Wtedy mogą pojawić się schorzenia, za które odpowiada obecny w zatokach stan zapalny. Może się pojawić zapalenie oskrzeli, migdałków lub krtani.

Charakterystycznym objawem zapalenia zatok czołowych jest ból, który pojawia się podczas schylania głowy. Objawem zapalenia zatok szczękowych jest ból górnej szczęki.

Za obrzmienie powiek dopowiada najczęściej infekcja błędnika sitowego. Natomiast, kiedy zmagamy się z bólem szczytu głowy, objawy te charakterystyczne są dla zapalenia zatok klinowych.

Dobrą wiadomością może być to, że ostre zapalenie zatok w większości przypadków dotyczy raczej zatok przynosowych.

3. Sposoby leczenia zapalenia zatok u dzieci

Kiedy podejrzewamy, że nasze dziecko cierpi na chore zatoki, należy jak najszybciej udać się do lekarza. Zaniedbanie stanu zapalnego zatok może skutkować jego przejściem w zapalenie przewlekłe. Leczenie przewlekłego zapalenia zatok jest bolesne, gdyż konieczne może być wykonanie punkcji oraz płukanie zatok.

Przy pierwszych objawach zapalenia zatok wystarczające jest leczenie objawowe. Choremu dziecku podawane są leki przeciwbólowe oraz przeciwgorączkowe. Można podawać też środki, które nawilżają śluzówkę nosa, a także leki ułatwiające usuwanie zalegającej wydzieliny. W niektórych przypadkach konieczne może być użycie antybiotyków.

Należy pamiętać, że dziecko powinno mieć podawany antybiotyk w regularnych odstępach, najlepiej o jednakowych porach.

Kiedy pojawiają się nawroty zapalenia zatok, a ich powodem są przerośnięte migdałki, lekarz może zalecić ich usunięcie. Ostre zapalenie zatok u małych dzieci dotyka najczęściej zatok sitowych i szczękowych. Objawy są charakterystyczne.

Dziecko cierpi z powodu gorączki i zatkanego nosa. Nie pozwala dotykać swojej twarzy i pociera ręką policzki. Jest też bardzo niespokojne. Zapalenie zatok u dziecka, które nie będzie leczone, grozi poważnymi powikłaniami.

Może pojawić się zapalenie szczęki, zapalenie nerwu wzrokowego, a nawet zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Jeśli twoje dziecko cierpi na zapalenie zatok, możesz w prosty sposób łagodzić objawy dolegliwości. W tym celu należy często wietrzyć mieszkanie i pokój dziecka. Należy dbać też o to, aby w mieszkaniu panowała odpowiednia wilgotność. Dziecko powinno leżeć z wysoko uniesioną głową. Taka pozycja sprawia, że wydzielina łatwiej spływa do nosa.

Aby przynieść dziecku ulgę, można wkrapiać do jego nosa roztwór soli morskiej lub sól fizjologiczną. Dzięki czemu wydzielina ropna zostanie rozrzedzona, a nos udrożniony. Można stosować inhalację. Jeśli dziecko narzeka na ból głowy, za zgodą lekarza można podać środek przeciwbólowy.

W niektórych przypadkach pomocne są także ciepłe okłady umieszczane w okolicy czoła.

Ostre i przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych u dzieci

Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych najczęściej wywołane jest przez wirusy, rzadziej bakterie. Choroba może mieć charakter ostry lub przewlekły. Leczenie uzależnione jest od przyczyny oraz specyfiki schorzenia.

Stan zapalny zatok i błony śluzowej u większości maluchów powoduje słabe lub umiarkowane dolegliwości, które powinny ustąpić po 3-5 dniach po zastosowaniu terapii objawowej w domowych warunkach. Jeśli jednak utrzymują się dłużej, konieczna jest wizyta u lekarza w celu dokonania pełnej diagnostyki.

Zapalenie zatok u dziecka

Zapalenie zatok u dziecka zwykle ma charakter ostry, związany z rozwojem infekcji wirusowej. Nasilające się objawy wraz z pojawiającą się gorączką i ropną wydzieliną z nosa mogą wskazywać na bakteryjne zakażenie. W tym przypadku niezbędne jest specjalistyczne leczenie zgodne z zaleceniami lekarza.

Przewlekłe zapalenie zatok zwykle diagnozowane jest w przypadkach, gdy choroba przy umiarkowanych objawach występuje stale dłużej niż 12 tygodni.

O ostre zapalenie zatok przynosowych wcale nie jest trudno. Dolegliwości zwykle pojawiają się w przebiegu przeziębienia. Podobnie jak przeziębienie, również ostre zapalenie zatok spowodowane jest przez wirusy, najczęściej rynowirusy, wirusy RS, paragrypy, koronawirusy i adenowirusy.

Okres wzmożonego zachorowania występuje w sezonie jesiennym i wiosennym. Objawy ostrego stanu zapalnego są nasilone w pierwszych dniach, ale sukcesywnie zmniejszają się w ciągu 5-7 dni.

W wyjątkowych przypadkach uczucie zatkanego nosa, wyciek z nosa i kaszel mogą utrzymać się dłużej niż 14 dni.

Ostre zapalenie zatok u dziecka leczone jest objawowo w warunkach domowych. Stosowane są leki przeciwgorączkowe, ewentualnie zalecone mogą być preparaty donosowe.

Bakteryjne zapalenie zatok przynosowych wywołane jest oczywiście przez bakterie (Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, paciorkowce grupy A). Rozpoznanie zakażenia bakteryjnego może być skomplikowane.

Objawy trwające dłużej niż 10 dni nie zawsze jednoznacznie świadczą o działaniu bakterii, niekiedy nadal mogą być spowodowane wirusami.

W większości przypadków dzieci leczone są objawowo, antybiotykoterapia stosowana jest tylko u niektórych pacjentów.

Przewlekłe zapalenie zatok przynosowych diagnozowane jest w przypadku pacjentów z umiarkowanymi objawami, które utrzymują się dłużej niż 12 tygodni. W przypadku dzieci choroba może mieć złożone przyczyny i bywa trudna do trafnego rozpoznania.

Niekiedy wynika z innych schorzeń dotykających pacjenta, np. przerostu migdałka gardłowego lub alergicznego nieżytu nosa. U większości małych pacjentów przewlekłe zapalenie zatok przynosowych ustępuje samoistnie po przekroczeniu 6.-8.

roku życia, czyli wraz z dojrzewaniem układu odpornościowego.

Jak często występuje zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych u dziecka?

Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych to niestety dość częsta przypadłość u dzieci. W większości przypadków ma przebieg ostry i powstaje w wyniku infekcji wirusowej. Oznacza to, że możliwe jest skuteczne leczenie objawowe.

Podjęcie stosownej terapii na tym etapie jest jednak bardzo ważne, ponieważ w innym przypadku może dojść do powikłań w postaci ostrego bakteryjnego zapalenia zatok. Bakterie przyczyniają się do nasilenia objawów, a dolegliwości leczy się nieco dłużej i trudniej.

Na bakteryjne zakażenie najbardziej narażone są dzieci w wieku 3-6 lat.

You might be interested:  Choroba Ormonda (zwłóknienie pozaotrzewnowe)

Jakie objawy towarzyszą zapaleniu zatok u dziecka?

Objawy wirusowego zapaleniu zatok:

  • ból gardła i kichanie
  • podwyższona gorączka
  • złe samopoczucie, zmęczenie, osłabienie
  • w niektórych przypadkach bóle mięśniowe
  • uczucie zatkania nosa
  • wyciek z nosa (w ciągu pierwszych wyciek jest przejrzysty, następnie może zmieniać się w ropny i delikatnie zabarwiony, co nie oznacza, że musiało dojść do nadkażenia bakteryjnego)
  • kaszel nocny

Objawy bakteryjne ostrego zapalenia błony śluzowej nosa i zatok przynosowych:

  • utrzymywanie się dłużej niż 10 dni symptomów takich jak: upośledzenie drożności nosa, wyciek z nosa (każdy rodzaj wydzieliny), kaszel dzienny nasilający się w nocy
  • powrót objawów lub nasilanie się objawów po ok. 5 dniach od wstępnej poprawy
  • ciężki przebieg zapalenia zatok, który oznacza m.in. ropną wydzielinę z nosa, gorączkę powyżej 39°C przez 3 kolejne dni, obrzęki i ból w okolicy oczodołu

Objawy przewlekłego zapalenia zatok przynosowych:

  • uczucie zatkania nosa
  • wyciek wydzieliny zarówno przedni, jak i tylny (wydzielina spływa po tylnej ścianie gardła, często powodują przy tym kaszel)
  • rozpierający ból w okolicy twarzy
  • upośledzenie węchu
  • objawy o słabym lub umiarkowanym nasileniu utrzymują się stale dłużej niż 12 tygodni

Co robić w razie wystąpienia objawów zapalenia zatok u dziecka?

Stan zapalny niekiedy rozwija się w przebiegu przeziębienia wywołanego przez wirusy. Dziecko powinno być leczone w domu poprzez zastosowanie preparatów łagodzących objawy, tj. środków przeciwgorączkowych, miejscowych preparatów do nosa czy gardła. Bardzo ważne jest przyjmowanie dużych ilości płynów. Symptomy choroby powinny ustępować po 3-5 dni.

Jeśli po 5 dniach (maksymalnie do 7) objawy nie ustąpią lub będą się nasilać, niezbędna jest wizyta u lekarza. Koniecznie należy skontaktować się ze specjalistą w sytuacji, gdy gorączka powyżej 39ºC utrzymuje się przez 3 kolejne dni. Gorączka, ropna wydzielina z nosa, obrzęk i ból w okolicy czoła świadczą o ciężkim przebiegu choroby.

Konsultacja z lekarzem jest niezbędna również wtedy, gdy dolegliwości nabierają charakteru przewlekłego. W takich przypadkach konieczna może być też interwencja laryngologa lub alergologa.

Jak leczyć zapalenia zatok u dziecka?

W przypadku wirusowego zapalenia zatok stosuje się standardowe leczenie objawowe w warunkach domowych. Jeśli objawy nie ustępują po 5 dniach, należy skonsultować się z lekarzem.

Bakteryjne zapalenie zatok u dzieci nie zawsze leczone jest antybiotykami. Jeżeli lekarz zaleci antybiotykoterapię, spodziewana poprawa powinna nastąpić po ok. 48-72 godzinach. Czas trwania terapii przy zastosowaniu antybiotyków zwykle trwa ok. 10 dni.

W leczeniu uzupełniającym mogą być rekomendowane preparaty na bazie izotonicznego roztworu soli morskiej, pomagające w usuwaniu wydzieliny, usprawniające transport śluzowo-rzęskowy, zmniejszające obrzęk błony śluzowej i nawilżające ją.

Przewlekłe zapalenie zatok przynosowych wymaga szerszej diagnozy i zidentyfikowania przyczyn dolegliwości. Konieczne jest wówczas regularne płukanie nosa roztworami soli przez kilka tygodni (6-8 tygodni lub dłużej).

Jeżeli przyczyną przewlekłego stanu zapalnego jest alergia, dzieci mogą być poddane terapii glikokortykosteroidami podawanymi donosowo. Przy przeroście migdałka gardłowego może być wskazana interwencja chirurgiczna.

Jak uniknąć zapalenia zatok u dziecka?

W sezonie największej zachorowalności na infekcje wirusowe oraz u dzieci z tendencją do stanów zapalnych zatok zalecane są przede wszystkim działania profilaktyczne.

Polegają one przede wszystkim na unikaniu kontaktu z osobami borykającymi się z infekcjami górnych dróg oddechowych. Niezbędne jest również zachowanie odpowiedniej higieny ciała, tj. częste mycie rąk, zasłanianie twarzy przy kaszlu.

Wspomagająco działają też szczepionki ochronne przeciwko grypie, pneumokokom oraz Haemophilus influenzae typu B.

W profilaktyce istotna jest również higiena nosa. Regularne oczyszczanie jam nosowych z zanieczyszczeń, w tym drobnoustrojów chorobotwórczych, zalecane jest w ramach zapobiegania chorobie, a także w jej przebiegu.

W przypadku dzieci najłatwiejszą metodą oczyszczania jam nosowych jest zastosowanie sprayów do nosa, np. preparatu Rinozine. Ten izotoniczny roztwór soli morskiej jest bezpieczny zarówno dla dzieci, jak i niemowląt.

Oprócz działania oczyszczającego wykazuje też właściwości pielęgnacyjne: nawilżające, odżywiające śluzówkę i sprzyjające w jej regeneracji.

Zapalenia zatok u dziecka – objawy, przyczyny i leczenie

Przy ostrym zapaleniu zatok sprawa jest prosta, bo jego objawy to silny ból głowy w okolicy czoła, czasem także ból w okolicy policzków, a dodatkowym symptomem może być gorączka.

Przewlekłe zapalenie zatok jest trudniejsze do rozpoznania. Dziecko po prostu ma katar, tyle że ten katar zamiast ustąpić po kilku dniach ciągnie się i ciągnie.

To nie musi być zapalenie zatok, ale jeśli katar trwa dłużej niż 3–4 tygodnie i nie towarzyszy mu gorączka, to jest to wskazanie do badań. Badania takie potwierdzą albo wykluczą zapalenie zatok. Zazwyczaj lekarz zleca zdjęcie rentgenowskie lub tomografię komputerową zatok.

W diagnostyce przydatny jest też wymaz z nosa – jeśli bowiem zapalenie ma podłoże bakteryjne, wynik tego badania pomoże dobrać odpowiedni lek.

Jakie są przyczyny ostrego zapalenia zatok u dzieci?

Ostre zapalenie zatok to zazwyczaj konsekwencja oziębienia głowy i okolicy zatok, np. braku nakrycia głowy albo niedosuszenia włosów po wizycie na basenie.

Co z przewlekłym zapaleniem zatok?

Natomiast przewlekłe zapalenie zatok może mieć bardzo różne przyczyny. Mogą nimi być wady rozwojowe, np. niewykształcenie zatoki, krzywa przegroda nosowa, polipy, przerośnięte małżowiny nosowe, przewlekłe nosicielstwo bakterii, a także alergia albo nietolerancja pokarmowa.

Zdarza się także, że choroba jest efektem stosowania popularnych leków na katar zawierających pseudoefedrynę. Dotyczy to dzieci po dwunastym roku życia – mniejsze nie mogą takich leków w ogóle brać. Ale i starsze nie powinny.

Istotą działania preparatów z pseudoefedryną jest zaburzenie naturalnego procesu oczyszczania zatok i nosa z wydzieliny zapalnej. Tymczasem organizm chce się pozbyć bakterii albo wirusów i dlatego produkuje wydzielinę, którą potem wydmuchujemy przez nos.

Jeśli zażyjemy środek, który hamuje jej produkcję, wszystko to, czego organizm usiłował się pozbyć, pozostanie wewnątrz zatok. I może się stać przyczyną przewlekłego zapalenia zatok.

Uwaga! Zapalenie zatok u dziecka może być spowodowana stosowaniem popularnych leków na katar zawierających pseudoefedrynę

Leczenie ma na celu przede wszystkim oczyszczenie zatok. W tym celu podaje się leki mukolityczne – rozrzedzające wydzielinę i zmniejszające jej lepkość. Chodzi o to, by wręcz pobudzić katar.

Można przy tym zastosować leki chemiczne (Muscosolvan, Mucofluid), ziołowe (Sinupret, Simulan), a także homeopatyczne. Te ostatnie dobiera się, dopasowując je do rodzaju wydzieliny, np. do jej koloru, zapachu, gęstości.

Gdy wydzielina jest wodnista, stosuje się Allium cepa i Euphrasia. Przy wydzielinie ropnej lepsze będą Kalium bichromicum, Mezereum czy Hepar sulfur.

Dodatkowo przy zapaleniu zatok u dzieci stosujemy też leki przeciwzapalne, one również mogą być chemiczne albo naturalne. Jeśli decydujemy się na leczenie homeopatyczne, to podajemy np. Pyrogenium, Hepar Sulfur, Mercurius solubilis. Kolejny rodzaj leków stosowany w leczeniu tej choroby to środki przeciwobrzękowe, np.

sterydy podawane miejscowo do nosa. Wśród leków homeopatycznych – Apis mellifica, Poumon histamine. Przy ostrym zapaleniu błony śluzowej nosa i zatok takie leczenie kończy chorobę.

Jeśli jednak mamy do czynienia z przewlekłym zapaleniem zatok, zlikwidowanie stanu zapalnego to dopiero pierwszy krok terapii.

Dlaczego? Czy skoro katar, gorączka, ból głowy i inne objawy już dziecka nie męczą, to nie znaczy to, że dziecko jest zdrowe?

Przewlekła choroba skądś się wzięła i musimy odszukać jej pierwotną przyczynę. Warto chociażby sprawdzić, czy dziecko nie ma alergii – zarówno wziewnej (np. na kurz domowy czy pyłki), jak i pokarmowej. Na przykład nie cierpi z powodu nietolerancji jakichś produktów spożywczych, np. mleka krowiego czy kakao.

Co wspólnego może mieć nietolerancja pokarmowa z zapaleniem zatok?

Nietolerancja i alergia to przewlekły stan zapalny błony śluzowej, którego efektem jest obrzęk – także błony śluzowej zatok. Utrudnia on odpływ wydzieliny i w związku z tym może sprzyjać przewlekłemu zapaleniu zatok.

Jeśli okaże się, że właśnie to jest przyczyną zapalenia, trzeba oczywiście w miarę możliwości wyeliminować alergeny z otoczenia albo zmienić dietę. W przypadku gdy powodem utrudnień w odpływie wydzieliny są polipy albo skrzywienie przegrody nosowej – konieczne jest leczenie chirurgiczne.

A kiedy wymaz z nosa wykaże, że to grzyby wywołują chorobę – trzeba zastosować leczenie przeciwgrzybicze oraz dietę ograniczającą węglowodany proste (cukry).

Dziękujemy za rozmowę!

Czym są zatoki?

Zatoki to wypełnione błoną śluzową przestrzenie w kościach twarzy. Ich główną funkcja jest oczyszczanie powietrza z zanieczyszczeń np. zawiesin, alergenów, kurzu, drobnoustrojów.

Zatoki najbardziej wrażliwe są na gwałtowną zmianę temperatury i wilgotności powietrza. Szczególnie zimą – kiedy wchodząc do ciepłego pomieszczenia z zewnątrz – dochodzi do przesuszenia błony śluzowej zatok. Występuje wtedy większa możliwość działania wirusów, bakterii i drobnoustrojów – często wywołujących zapalenie zatok u dzieci.

Więcej o zatokach

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *