Zerwane więzadło krzyżowe – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja na zerwanie więzadła kolana

Więzadło krzyżowe przednie (ACL – Anterior Cruciate Ligament), usytuowane jest wewnątrzstawowo, zajmuje około 60% przestrzeni dołu międzykłykciowego. Jest to najważniejsze więzadło stabilizujące staw kolanowy.Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego powoduje bardzo dużą niestabilność kolana, która objawia się „wypadaniem kolana lekko do przodu i do boku”.

Uszkodzenie całkowite więzadła najczęściej jest słyszalne nawet dla osoby przebywającej z boku. Tego charakterystycznego trzasku nie można pomylić z niczym innym. Duży ból, po kilku minutach obrzęk kolana, w trakcie uszkodzenia upadek , oraz pozycja embrionalna i odruchowe chwytanie się za kolano to wszystko objawy zerwania więzadła ACL.

Głównym zadaniem ACL jest zapobieganie ruchom przednim i rotacyjnym piszczeli względem kości udowej. Ogranicza nadmierne zgięcie i wyprost kolana.

Pełni dość istotną funkcję w przekazywaniu informacji z receptorów występujących w więzadle na temat aktualnego położenia stawu.

Zdrowe więzadło krzyżowe przednie przekazuje informację ponad 4 razy szybciej, co pozwala w momencie ewentualnego urazu na szybszą reakcję i uniknięcie bądź zminimalizowanie uszkodzeń.

Wstępne napięcie ACL podczas ruchu zgięcia zapoczątkowuje napięcie w PCL ( więzadłem krzyżowy tylnym ) i odwrotnie. Więzadła krzyżowe wspomagają zmianę ruchu toczenia w ruch ślizgowy. Brak jednego zaburza pracę drugiego. Brak więzadła krzyżowego przedniego, powoduje podwichnięcie piszczeli, a tym samym zwiększony nacisk na rogi tylne łąkotek – szczególnie przyśrodkowej.

Zerwane więzadło krzyżowe – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja na zerwanie więzadła kolana

Więzadło krzyżowe przednie zbudowane jest z dwóch pęczków:

  • Przednio przyśrodkowego – napina się najbardziej przy ugiętym kolanie (część najbardziej podatna na urazy)
  • Tylno bocznego – najbardziej napięty w wyproście

Najczęściej spotykanym mechanizmem urazu ACL jest uraz skrętny, przy ustabilizowanej stopie i lekko ugiętym kolanie – zazwyczaj jest to nagły skręt ciała (najczęściej jest to uraz z koślawienia, występuje wtedy triada urazów – uszkodzenie ACL, więzadła pobocznego piszczelowego, łąkotki przyśrodkowej). Inne powody uszkodzenia to gwałtowny przeprost, nagłe zatrzymanie lub przewlekłe i stopniowe urazy więzadła.

Należy pamiętać, że po całkowitym zerwaniu więzadła krzyżowego przedniego nie ma ono możliwości zregenerowania się, gdyż jego końce bardzo szybko ulegają degeneracji (ok 3 tyg).

  • Uczucie niestabilności, niepewności kolana
  • “Uciekanie” kolana, powtarzające się podwichnięcia
  • Obrzęk który może pojawić się z opóźnieniem nawet 24h, a krwiak nawet do 48h.
  • Ból kolana
  • Dodatni wynik testu Lachmanna, testu szuflady (świeżo po urazie wynik tego testu może być zaburzony poprzez wzmożone, obronne napięcie mięśniowe czy duży obrzęk kolana)

Zerwane więzadło krzyżowe – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja na zerwanie więzadła kolanaZerwane więzadło krzyżowe – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja na zerwanie więzadła kolana

  • W początkowym okresie uczucie niestabilności kolana,
  • Powtarzające się epizody bolesnych podwichnięć kolana
  • Długofalowo doprowadza do uszkodzenia łąkotek, głównie ich rogów tylnych z powodu zachwiania równowagi pracy stawu
  • Szybsze ścieranie i uszkodzenie chrząstki stawowej

Schemat rehabilitacji po uszkodzeniu ACL jest w dużej mierze uzależniony od trybu życia, poziomu aktywności fizycznej, wieku oraz oczekiwań pacjenta.

Postępowaniem przedoperacyjnym, czy też przede wszystkim w przypadku gdy zerwane więzadło kolana nie będzie rekonstruowane, jest wzmacnianie mięśni otaczających staw z zachowaniem równowagi mięśniowej oraz ćwiczenia propriocepcji – mające na celu wyuczenie organizmu reakcji na brak równowagi i zagrożenia wynikające z niestabilnego podłoża.

Rehabilitacja kolana po zerwaniu ACL przedoperacyjna ma za zadanie doprowadzenie nogi do jak najlepszej kondycji siłowej i funkcjonalnej oraz wyćwiczenie możliwie jak największego zakresu ruchu.

Operacja zawsze wiążę się z kolejnym osłabieniem mięśni i ograniczeniem zakresu ruchu kolana, dlatego warto przejść etap rehabilitacji kolana przed zabiegiem.

Doświadczenie pokazuje, że w im lepszym stanie pacjent “położy się na stół”, tym szybciej i łatwiej wróci do pełnej sprawności.

Zerwanie więzadła w kolanie – dodatkowa rehabilitacja w domu

Urazy kolana stanowią bardzo często występujący typ kontuzji w obrębie układu ruchu. W większości przypadków uszkadzaną strukturą są więzadła w kolanie. Jak wygląda rehabilitacja po zerwaniu więzadła i jakie ćwiczenia wykonywać w domu, by szybciej odzyskać sprawność?

Klasyfikacja uszkodzeń więzadła kolanowego

Więzadła warunkują prawidłową motorykę kolana, stabilizują je i blokują nadmierne ruchy rotacyjne. Podczas pracy staw kolanowy podlega zatem dużemu obciążeniu, co sprzyja urazom. Wyróżniamy 3 stopnie uszkodzenia więzadła kolana.

Najmniej groźne jest naciągnięcie więzadła, skutkujące jedynie nieznacznym ograniczeniem jego ruchomości. Poważniejszym urazem jest naderwanie więzadła w kolanie, gdzie dochodzi do częściowego naderwania włókien. W przypadku naderwania lub zerwania więzadła w kolanie polecamy plastrowanie.

Zerwanie więzadła oznacza całkowite przerwanie ich ciągłości i wymaga podjęcia najbardziej wymagającego leczenia i rehabilitacji. W największej liczbie przypadków dochodzi do zerwania więzadła krzyżowego przedniego (ACL), nieco rzadziej – pobocznego piszczelowego (MCL).

Objawy uszkodzenia więzadła w kolanie

Do typowych objawów uszkodzenia więzadeł kolanowych należą:

  • ból kolana, nasilający się podczas aktywności;
  • wrażenie uciekania kolana;
  • zmniejszenie ruchomości kolana, uczucie blokady.

Kiedy więzadło jest naciągnięte, występuje tkliwość tej okolicy oraz lekki ból nasilający się, np. podczas wchodzenia po schodach. W naderwaniu więzadła w kolanie objawy są bardziej dotkliwe niż przy naciągnięciu.

Kolano jest lekko spuchnięte, pojawia się niewielki krwiak i uczucie utraty stabilności. Zerwane więzadło (tzw. skręcone kolano) wywołuje ostry ból, któremu towarzyszy słyszalny trzask lub chrupot.

Obrzęk oraz zasinienie są znacznie większe, a poruszanie się – znacząco utrudnione.

Postępowanie w przypadku zerwania więzadła w kolanie

Po zerwaniu więzadła szybko dochodzi do rozwoju stanu zapalnego, dlatego należy zadziałać od razu, aby zminimalizować jego skutki. Powszechnie stosowana jest metoda RICE:

  • R (rest) – odpoczynek – konieczny jest odpoczynek, najlepiej w pozycji leżącej;
  • I (ice) – schłodzenie – zimny kompres przyniesie ulgę w bólu i zmniejszy opuchliznę;
  • C (compression) – ucisk – kolano należy dokładnie owinąć bandażem lub szalikiem, dzięki czemu ograniczymy wysięk w stawie;
  • E (elevation) – kolano należy unieść ponad poziom klatki piersiowej, co poprawi krążenie.

Po opatrzeniu urazu, jak najszybciej skorzystaj z pomocy lekarskiej.

Dowiedz się, jakie są przyczyny przeskakiwania w stawie kolanowym 

Rehabilitacja uszkodzeń więzadeł w kolanie

W naciągnięciu więzadła nie jest wymagana interwencja chirurgiczna. Należy wprowadzić ćwiczenia izometryczne zapobiegające zanikowi mięśni. Ważny jest również trening wytrzymałościowy i siłowy.

Zerwane więzadło krzyżowe – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja na zerwanie więzadła kolana

Ćwiczenia rehabilitacyjne po zerwaniu więzadła

Naderwane i zerwane więzadło wymaga zazwyczaj operacyjnej rekonstrukcji uszkodzonych struktur (zdarza się, że naderwane więzadło leczy się zachowawczo poprzez stosowanie stabilizatora na kolano, ułatwiającego regenerację włókien). Rehabilitacja przed zabiegiem dąży do usprawnienia motoryki, zniesienia bólu, poprawy siły mięśniowej i odruchów. Wykorzystuje się m.in. kinezyterapię, ćwiczenia koncentryczne oraz zabiegi fizykalne.

Rehabilitacja po rekonstrukcji więzadła powinna rozpocząć się możliwie najszybciej. Już w pierwszym dniu po operacji zaleca się wprowadzenie biernych ćwiczeń ruchowych, np. z wykorzystaniem szyny CPM. O dalszym postępowaniu decyduje specjalista.

Sprzęt do domowej rehabilitacji

W czasie zabiegów pod okiem fizjoterapeuty dąży się do poprawy czucia głębokiego, wzmocnienia mięśni i uzyskania pełnego wyprostu w kolanie.

Potrzebnym sprzętem do rehabilitacji w domu, jak i podczas zabiegów fizjoterapeutycznych, jest orteza stawu kolanowego, zapobiegająca nadmiernym jego ruchom.

Przez pierwsze 2-3 tygodnie nie należy zdejmować jej nawet na noc (warto wiedzieć, że niektóre na niektóre rodzaje ortez można otrzymać dofinansowanie NFZ). Na wypadek znacznego bólu i trudności z chodzeniem, warto mieć również kule ortopedyczne.

Do ćwiczeń domowych przydatne mogą okazać się gumowe piłki gimnastyczne, podesty, taśmy oporowe, ciężarki czy szarfy ułatwiające rozciąganie. Warto też rozważyć zakup steppera czy rowerka stacjonarnego.

Domowa rehabilitacja po zerwaniu więzadła kolanowego

Rehabilitacja w domu pozwala utrwalić wypracowane efekty i przyspieszyć powrót do formy. Jak ćwiczyć samodzielnie?

  1. Połóż się na plecach, wyprostuj nogę i oprzyj piętę na dużej piłce gimnastycznej. Przywiedź do siebie piłkę, zginając staw kolanowy (ruch nie powinien wyzwalać reakcji bólowej), a następnie ponownie wyprostuj nogę, odwodząc piłkę. Powtórz około 100 razy.
  2. Leżąc prostopadle do ściany, wtocz po niej piłkę całą powierzchnią stopy, aż do uzyskania wyprostu kończyny. Możesz pomagać sobie zdrową nogą. Wykonaj 60 powtórzeń.
  3. Opierając się na kulach, unieś zgiętą w kolanie nogę i postaw stopę na stojący przed Tobą step lub stopień (nie opieraj ciężaru ciała na operowanej kończynie), a następnie wróć do pozycji wyjściowej. Wykonaj 50 powtórzeń.

Więzadło krzyżowe tylne – PCL

Więzadło krzyżowe tylne PCL wraz z więzadłem krzyżowym przednim pomaga utrzymać stabilność w kolanie łącząc kość udową z piszczelową. Urazy tej struktury nie należą do częstych. Gdy nie są leczone, mogą jednak powodować dolegliwości bólowe oraz spory dyskomfort.

Urazowi więzadła krzyżowego tylnego towarzyszy zazwyczaj działanie dużej siły na kość piszczelową od przodu. Największe ryzyko wystąpienia urazu ma miejsce w momencie ataku na nogi, od przodu, poniżej kolana.

Jakie są objawy uszkodzenia więzadła krzyżowego tylnego PCL?

  • Ból,
  • Umiarkowany obrzęk,
  • Sztywność,
  • Niestabilność.

Co powinienem zrobić w przypadku podejrzenia wystąpienia urazu więzadła krzyżowego tylnego PCL?

  • Nie obciążać kontuzjowanej nogi
  • Odpoczywać i ograniczać ilość ruchu
  • Schładzać staw
  • Zastosować bandaże uciskowe (elastyczne)
  • Starać się trzymać kończynę powyżej linii serca
  • Skontaktować się z lekarzem
You might be interested:  Koronawirus - czym jest, jakie są objawy zakażenia, jakie są sposoby leczenia?

Jak diagnozuje się urazy więzadła krzyżowego tylnego PCL?

Uraz więzadła krzyżowego tylnego diagnozuje się po przez wywiad z Pacjentem, ocenę stanu klinicznego kolana oraz serię testów fizykalnych. Pomocne są także badania obrazowe. RTG, USG oraz rezonans magnetyczny.

Zerwane więzadło krzyżowe – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja na zerwanie więzadła kolana

Więzadło krzyżowe tylne–leczenie

Urazy PCL są rzadkie. Sposób leczenia zależy od skali uszkodzenia jaki zostanie stwierdzony przez ortopedę.

Mniej poważne urazy mogą być leczone zachowawczo przy pomocy rehabilitacji. Często lekarz zaleca chodzenie w specjalnej ortezie stabilizującej staw kolanowy. Fizjoterapia jest najczęstszą metodą leczenia urazów PCL. Właściwe ćwiczenia pozwolą wzmocnić nogę oraz poprawić stabilizację całego ciała.

Rekonstrukcja więzadła krzyżowego tylnego PCL jest polecana osobom aktywnym fizycznie, sportowcom, u których uszkodzenie więzadła skutkuje niestabilnością stawu. Jej wykonanie jest zasadne także w przypadku stwierdzenia uszkodzeń innych struktur w kolanie. Operacja odbywa się metodą artroskopową i wymaga większego doświadczenia ze strony lekarza wykonującego zabieg.

Uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego (ACL) stawu kolanowego oraz leczenie

  • Staw kolanowy jest największym stawem w ciele człowieka oraz stawem, który najczęściej ulega urazom, w szczególności u osób aktywnych fizycznie.
  • Za prawidłowe funkcjonowanie oraz stabilizację tego stawu odpowiada wiele struktur, gdzie najsilniejszymi są więzadła krzyżowe tylne (PCL) i przednie (ACL), jednak te drugie częściej ulegają uszkodzeniu.
  • Do uszkodzenie więzadła ACL dochodzi zazwyczaj w sytuacji:
  • nagłego zwolnienia w trakcie szybkiego biegu
  • mocnego przeprostu kolana
  • szybkiej zmianie kierunku biegu
  • nagłej i silnej rotacji kolana przy ustabilizowanej stopie
  • lądowania po wyskoku
  1. Objawy jakie towarzyszą uszkodzeniu ACL to silny, ostry ból z towarzyszącym „trzaskiem” obrzęk, który pojawia się od 6-24h po urazie, zmniejszenie zakresu ruchu stawu, szczególnie wyprostu, problemy z obciążaniem kolana, a także wrażliwość uciskowa i uczucie niestabilnego kolana.
  2. Uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego diagnozuje się na podstawie testów funkcjonalnych a także badań obrazowych: USG, RMI (rezonans magnetyczny).
  3. Leczenie, jak i rehabilitacja zależy od stopnia uszkodzenia więzadła. Wyróżnia się III stopnie uszkodzenia:
  • I stopień:
  • II stopień:
  • III stopień:

W przypadku uszkodzeń I stopnia stosuje się tzw. leczenie zachowawcze, czyli nieoperacyjne, polegające na rehabilitacji uszkodzonego stawu kolanowego, gdzie w pierwszej kolejności zwraca się uwagę na ochronę przed dalszym rozciąganiem więzadła ACL, poprawę stabilności stawu oraz kontroli motorycznej. Po tym etapie postępowanie rehabilitacyjne skupia się na odbudowie masy mięśniowej oraz ćwiczeń pozwalających na powrót do pełnej sprawności fizycznej i aktywności sportowej.

  • Wskazaniem do operacyjnego leczenia uszkodzonego więzadła ACL jest II i III stopień uszkodzenia, którym towarzyszy niestabilność stawu kolanowego.
  • Leczenie operacyjne polega na artroskopowej rekonstrukcji uszkodzonego więzadła, w której wykorzystuje się przeszczepy ze ścięgna półścięgnistego, smukłego lub 1/3 środkową więzadła rzepki.
  • Rehabilitacja pooperacyjna zależy od:
  • rodzaju przeszczepu
  • czasu upłynięcia od urazu do podjęcia leczenia
  • współistniejących urazów
  • wieku
  • stanu ogólnego

Celem rehabilitacji pooperacyjnej jest uzyskanie pełnego zakresu wyprostu i zgięcia stawu kolanowego.

Pierwszy etap rehabilitacji pooperacyjnej polega na zmniejszeniu stanu zapalnego, wysięku w stawie kolanowym oraz bólu. Etap ten trwa od pierwszego do czwartego dnia po operacji.

Zaleca się schłodzenie kończyny, układanie jej w wyższych pozycjach, drenaż limfatyczny podudzia oraz przeciwzapalną farmakoterapię. Głównym celem ćwiczeń jest zwiększenie ruchomości w stawie. Do ćwiczeń biernych stosuje się szyny CMP w zakresie ruchu od 0 do 45 stopni.

Kluczowym elementem pracy dla każdego fizjoterpeuty jest blizna pozabiegowa oraz tkanki, z których został pobrany przeszczep.

Pacjenci bardzo często pytają się o to kiedy mogą obciążać operowaną kończynę. Dzisiejsze metody rekonstrukcji więzadła ACL pozwalają na bardzo szybkie obciążanie kończyny dolnej, dlatego już w pierwszym okresie pionizuje się pacjenta i prowadzona jest nauka chodu o kulach z pełnym obciążeniem kończyny, w granicach tolerancji bólowej.

Drugi okres rehabilitacji trwa od czwartego do dwóch tygodniu po zabiegu. W tym okresie kontynuujemy działania przeciwobrzękowe, przeciwzapalne oraz przeciwbólowe oraz wzbogacamy proces rehabilitacji o :

  • ćwiczenia dążące do pełnego wyprostu operowanego stawu kolanowego,
  • mobilizację rzepki,
  • rozciąganie grupy kulszowo-goleniowej oraz pasma biodrowo-piszczelowego,
  • ćwiczenia wzmacniające mięśnie pośladkowe, przywodziciele i odwodziciele stawu biodrowego w różnych pozycjach ułożeniowych,
  • nauka    ćwiczeń z użyciem dysków sensorycznych oraz piłek, prowadzących do lepszego czucia głębokiego kończyny operowanej.

Głównym celem trzeciego okresu rehabilitacji po rekonstrukcji więzadła ACL (2-6 tydzień) jest powrót do czynności dnia codziennego z wykluczeniem niektórych aktywności fizycznych.

Fizjoterapia ukierunkowana jest na odzyskanie pełnej ruchomości w stawie oraz praktyce prawidłowych wzorców ruchu i chodu. Zalecane jest schładzanie stawu po każdej większej aktywności fizycznej oraz praca z fizjoterpaeutą nad zgięciem w stawie kolanowych do 90 stopni.

W tym okresie powinno się w szczególności uważać na ruchy skrętne stawu kolanowego, ponieważ więzadło ACL jest teraz najbardziej podatne na uszkodzenie.

Wzbogacamy ćwiczenia o:

  • ćwiczenia czucia głębokiego o wyższym stopniu trudności,
  • ćwiczenia wzmacniające mięsień czworogłowy uda z elementami napięcia izometrycznego,
  • jazda na rowerze stacjonarnym z wysoko ustawionym siodełkiem.

Dalsze etapy rehabilitacji mają za zadanie zwiększenie ruchomości stawu kolanowego, wzmocnienie mięśni kończyn dolnych, zwiększanie czucia głębokiego stawu, co bezpośrednio przekłada się na stabilność kolana oraz terapia przeciwbólowa.

Więzadło krzyżowe przednie stawu kolanowego – uszkodzenie więzadła

Uszkodzenie określonych struktur może powodować niestabilność stawu z jego następczymi skutkami w postaci np. uszkodzenia chrząstki stawowej, objawu „uciekania” kolana, zaburzeń wzorca chodu, blokowania kolana itd.

Więzadła krzyżowe znajdują się wewnątrz stawu i pełnią funkcję stabilizującą. Ich przyczepy tworzą charakterystyczne skrzyżowanie wewnątrz stawu, które jest połączeniem pomiędzy kością piszczelową a kością udową.

Więzadło krzyżowe przednie zapobiega wysuwaniu się kości piszczelowej ku przodowi, natomiast więzadło krzyżowe tylne – ku tyłowi. Oba więzadła zasadniczo są napięte przez cały czas, kontrolując stabilność stawu.

Receptorami więzadła są mechanoreceptory i to one odpowiadają za tzw. czucie głębokie.

Ze względu na rozwój różnych dyscyplin sportowych oraz zwiększenie zainteresowania aktywnością fizyczną uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego zdarzają się dosyć często. Jednak najczęściej urazom ulegają osoby uprawiające dyscypliny sportowe o dużej dynamice, wymagające częstej zmiany kierunku, czyli np. gry zespołowe, narciarstwo itd.

Przyczyny uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego

Przyczynami uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego jest zwykle uraz bezpośredni podczas uprawiania sportów, takich jak piłka nożna, narciarstwo itp. Mechanizm uszkodzenia wynika z urazu, gdy podudzie zrotowane jest do wewnątrz przy ustabilizowanej stopie.

Innym mechanizmem jest sytuacja, gdy kolano jest wyprostowane, stopa znajduje się na podłożu oraz dojdzie do bezpośredniego uderzenia z boku, w wyniku czego dochodzi do zerwania więzadła krzyżowego przedniego (często uszkodzeniu ulega również więzadło poboczne piszczelowe i łąkotka przyśrodkowa).

Objawy uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego

Bezpośrednio po urazie odczuwamy bardzo silny ból, który dosyć szybko ustępuje. W ciągu 24 godzin kolano może opuchnąć, co świadczyć będzie o wystąpieniu krwiaka wewnątrz stawu. Często sportowcy zgłaszają również słyszalny „trzask” w stawie, jakby coś się rozerwało.

Pierwsze kroki po urazie zwykle są bolesne i w zależności od stopnia uszkodzenia może występować objaw „uciekania” kolana, czyli niestabilność w płaszczyźnie strzałkowej. Przy niewielkim urazie, gdy włókna uszkodzone są jedynie częściowo, objaw ten nie będzie występował.

Rozpoznanie uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego

Podstawą rozpoznania jest szczegółowy wywiad dotyczący mechanizmu, w jakim doszło do urazu, badanie fizykalne oraz diagnostyka obrazowa, jeśli jest konieczna. Podczas wywiadu lekarz zapyta o typowe objawy, jakie mogły wystąpić podczas urazu, o aktywność fizyczną, jaka była uprawiana do tej pory oraz czas, jaki upłynął od zdarzenia.

W badaniu fizykalnym za pomocą testów klinicznych lekarz lub fizjoterapeuta oceni wydolność więzadła oraz innych struktur badanego kolana. Podstawowymi testami są „test szuflady”, test Lachamana oraz test Pivot Shift wraz z ich modyfikacjami.

Pośród badań obrazowych wykonuje się RTG celem wykluczenia złamania towarzyszącego urazowi oraz rezonans magnetyczny do szczegółowej oceny innych struktur stawu kolanowego.

Leczenie uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego

Jeśli nie występują objawy niestabilności stawu kolanowego, to stosowane jest leczenie zachowawcze poprzez unieruchomienie kończyny w ortezie na czas gojenia się tkanek.

You might be interested:  Żebro szyjne (zespół naffzigera) – przyczyny, objawy, leczenie

Następnie pod kontrolą fizjoterapeuty rozpoczyna się proces przywracania zakresu ruchomości w stawie, trening propriocepcji oraz siły mięśniowej.

Leczenie zachowawcze stosuje się często u osób starszych ze względu na zmniejszoną aktywność fizyczną.

U osób młodych, aktywnych sportowo, gdy występuje niestabilność, stosowane jest leczenie operacyjne. Polega ono na artroskopowej rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego.

Przeszczep pobierany jest zwykle z grupy kulszowo-goleniowej lub więzadła właściwego rzepki. Gdy przeszczep jest niemożliwy, stosuje się sztuczne więzadło.

Celem operacyjnego leczenia jest przywrócenie wydolności funkcjonalnej stawu.

Proces rehabilitacji rozpoczyna się jeszcze przed zabiegiem operacyjnym. Na tym etapie jej celem jest działanie przeciwobrzękowe, przeciwbólowe i przeciwzapalne. Konieczne jest również przywrócenie prawidłowego zakresu ruchomości stawu kolanowego oraz poprawa jego siły mięśniowej i propriocepcji.

Czas trwania pełnego procesu rekonwalescencji po zabiegu operacyjnym jest trudny do określenia, ponieważ zależy od indywidualnych predyspozycji pacjenta, jednak najczęściej jest to okres od 6 do 9 miesięcy.

W tym czasie wprowadzane są ćwiczenia mające na celu przywrócenie prawidłowego zakresu ruchomości w stawie, głównie pełnego wyprostu, i ćwiczenia siły mięśniowej – przede wszystkim ćwiczenia izometryczne mięśnia czworogłowego z tzw.

kokontrakcją (czyli napięciem przeciwnej grupy mięśniowej), ćwiczenia czucia głębokiego na stabilnych i niestabilnych podłożach oraz ćwiczenia rozciągające określone grupy mięśniowe. Stosowane jest również plastrowanie taśmami kinesio oraz zabiegi z zakresu fizykoterapii.

Rokowanie i powikłania uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego

Zabieg artroskopowej rekonstrukcji stawu jest procedurą o niskim ryzyku wystąpienia powikłań oraz prowadzi do odzyskania stabilności stawu kolanowego u 80-95% pacjentów.

Powikłania po zabiegu operacyjnym zdarzają się bardzo rzadko. Należą do nich przede wszystkim uszkodzenia naczyń krwionośnych i nerwów okolicy kolana, skutkujące zaburzeniem czucia w obszarze unerwienia. Jak przy większości zabiegów operacyjnych możliwe jest również uszkodzenie narzędziami chirurgicznymi innych struktur stawu, powstanie krwiaka pooperacyjnego oraz infekcja.

Zapobieganie uszkodzeniom więzadła krzyżowego przedniego

Podstawą stabilności kolana jest prawidłowa siła mięśniowa tkanek go otaczających, elastyczność tkanek miękkich, dobre czucie głębokie oraz prawidłowa technika ćwiczeń z uwzględnieniem osi kolana. W związku z tym regularna aktywność fizyczna, porządna rozgrzewka przed ćwiczeniami oraz trening propriocepcji znacznie zmniejszają ryzyko jego uszkodzenia.

W okresie pooperacyjnym wszystkie powyższe elementy wprowadza się etapami, zgodnie ze zdolnościami nauki czynności motorycznych pacjenta. Dzięki temu zapobiega się ponownemu zerwaniu.

Ważna jest również profilaktyka rozciągnięcia więzadła, dlatego też zaleca się pacjentom unikanie czynności, w których kość piszczelowa wysuwana jest do przodu, np.

zakładanie nogi na nogę, głębokie siadanie na krzesełkach itd.

Zalecane postępowanie w uszkodzeniach więzadła krzyżowego przedniego

Po urazie, tak szybko jak to możliwe, należy postępować zgodnie z określonymi zasadami w celu ochrony stawu przed powstaniem wtórnych uszkodzeń. Przede wszystkim konieczne jest odciążenie stawu oraz jego ustabilizowanie, które można osiągnąć nawet bandażem elastycznym.

Nie należy uprawiać intensywnej aktywności fizycznej do 2-3 tygodni po urazie. W celu zmniejszenia stanu zapalnego, bólu oraz redukcji obrzęku należy przykładać zimne okłady (cold pack) kilka razy dziennie po 15 minut.

Uniesienie kończyny powyżej serca również ma działanie przeciwobrzękowe.

Jeśli pacjent został zakwalifikowany do leczenia operacyjnego, powinien postępować zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego oraz fizjoterapeuty.

Źródła:

  • S.B. Brotzman, K.E. Wilk „Rehabilitacja ortopedyczna. Tom I”, wyd. Elsevier Urban & Partner, 2007
  • K. Buckup „Testy kliniczne w badaniu kości, mięśni i stawów” PZWL Warszawa, 2007
  • Ciszek B., Kisielewski Y. „Morfologia więzadeł krzyżowych stawu kolanowego” w: Acta Clinica 2001 tom I, nr 4, s. 279-283
  • Marciniak W., Szulc A. „Wiktora Degi ortopedia i rehabilitacja” PZWL Warszawa 2006
  • Kapandji A.I. „Anatomia funkcjonalna stawów. Tom 2. Kończyna dolna”, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2013

Skręcenie stawu kolanowego i uszkodzenie więzadeł

Upadek, zarówno podczas biegania, jak i podczas spaceru, może skończyć się groźnie. Najczęściej z takiego upadku wychodzimy co najwyżej z siniakiem, zdarza się jednak niestety, że na siniaku nasz upadek się nie kończy.

Jedną z częstszych kontuzji, z jakimi się spotykamy, szczególnie, gdy przewrócimy się podczas biegania, jest skręcenie kolana i uszkodzenie więzadeł.

Jak rozpoznać uszkodzenie więzadeł i co zrobić, gdy podejrzewamy, że doszło właśnie do takiego urazu?

Rozciągnięcie, naderwanie i zerwanie więzadła w kolanie

Uraz więzadeł w kolanie dzielimy na trzy stopnie:

  • I stopień – rozciągnięcie więzadła
  • II stopień – naderwanie więzadła
  • III stopień – zerwanie więzadła

Ponadto podczas uszkodzenia więzadła w kolanie może dojść do uszkodzenia innej tkanki, najczęściej jest nią łąkotka.

W kolanie znajduje się aż 11 więzadeł, uszkodzeniu ulegają najczęściej:

  • Więzadło krzyżowe przednie
  • Więzadło pobocze piszczelowe
  • Więzadło krzyżowe tylnie
  • Więzadło poboczne strzałkowe

Im większy stopień uszkodzenia więzadła, tym mamy do czynienia z bardziej bolesnym urazem, a i jego leczenie wymaga różnych działań. To, jakie działania, należy podjąć po uszkodzeniu więzadła, zależy zarówno od stopnia uszkodzenia, jak i rodzaju więzadła, które uległo uszkodzeniu.

Co zrobić, gdy po upadku czujemy ból w kolanie?

Samemu nie jesteśmy w stanie zdiagnozować, co konkretnie się stało. Możemy jedynie oszacować czy złamała się kość, czy uszkodziła się jakaś część kolana. Jeśli boli nas kolano po którejś stronie, możemy mieć podejrzenia, które więzadło zostało uszkodzone.

Objawy uszkodzenia więzadła:

  • Ból, w przypadku II i III stopnia uniemożliwiający chodzenie
  • Obrzęk, który nie występuje we wszystkich przypadkach
  • Siniak na kolanie, który również nie zawsze występuje

Obrzęk i siniak może się pojawić, ale nie musi. Najczęściej objawy te występują, gdy więzadło zostało zerwane lub gdy podczas naderwania więzadła uszkodziła się także łąkotka – ale także nie jest to reguła bez wyjątków.

Gdy mamy znaczne trudności w chodzeniu lub w ogóle nie możemy chodzić, powinniśmy niezwłocznie udać się na pogotowie ratunkowe lub na SOR (najlepiej znajdujący się w szpitalu z poradnią ortopedyczną), a jeśli nie jesteśmy w stanie sami dotrzeć w któreś z tych miejsc, możemy wezwać karetkę pogotowia.

Przy naciągnięciu i naderwaniu więzadeł często jesteśmy w stanie samodzielnie się poruszać. Wtedy warto – w drodze do szpitala – zakupić maść chłodzącą, a najlepiej żel Altacet. Im szybciej schłodzimy miejsce, w którym występuje stan zapalny, tym lepiej.

Leczenie uszkodzonych więzadeł

Stopień uszkodzenia więzadła lekarz może stwierdzić, wykonując USG lub rezonans magentyczny. Na RTG i tomografii komputerowej więzadła są niewidoczne. Jeśli naciągnęliśmy lub naderwaliśmy więzadło poboczne piszczelowe lub strzałkowe, możemy mówić o dużym szczęściu w nieszczęściu.

Wystarczy odciążyć nogę na 6 tygodni, bo tyle tkanki potrzebują na regenerację. Jeśli możemy pozwolić sobie na zostanie w domu, lekarze fizjoterapeuci odradzają wkładanie nogi w stabilizator.

Jeśli musimy chodzić na uczelnię czy do pracy, stabilizator zakładajmy wychodząc z domu, a po powrocie go zdejmujmy.

Stabilizator zaleca się zakładać w przypadkach zerwania więzadeł oraz w przypadku uszkodzeń I i II stopnia w połączeniu z uszkodzeniem innych tkanek, na przykład łąkotki. Chodzenie niepotrzebnie w stabilizatorze może przedłużyć rehabilitację. W przypadku uszkodzenia łąkotki lub torebek stawowych, operacja jest niezbędna bez względu na stopień uszkodzenia więzadła.

Niestety zerwanie więzadeł pobocznych najczęściej wiąże się z koniecznością przeprowadzenia artroskopii, czyli zabiegu, podczas którego – bez konieczności nacinania całego kolana – lekarz jest w stanie zszyć więzadło lub wszyć implant w postaci taśmy.

Artroskopia jest także konieczna, gdy więzadło krzyżowe przednie lub tylnie ulegnie uszkodzeniu drugiego stopnia.

Więzadła krzyżowe mają znacznie mniejszą zdolność do regeneracji i tylko niewielkie ich uszkodzenie nie wiąże się z koniecznością leczenia operacyjnego.

Rekonwalescencja po uszkodzeniu więzadeł

Pacjent z naciągniętym lub naderwanym więzadłem powinien leżeć w domu z lekko uniesioną i lekko ugiętą nogą w kolanie. Do łazienki czy kuchni powinien przemieszczać się o kuli, nie dotykając chorą nogą podłogi. Kolano należy odciążać przez 6 tygodni, z czego dopiero po trzech tygodniach można delikatnie i bardzo ostrożnie dostawiać chorą nogę.

W przypadku zerwania więzadła zalecenia są bardziej indywidualne. Ważna jest jednak szybka rehabilitacja kolana, by noga wróciła w pełni do zdrowia. Po zakończonej rehabilitacji warto jest wzmocnić mięśnie nóg, szczególnie mięsień czworogłowy i mięsień dwugłowy, które stabilizują staw kolanowy – im silniejsze mięśnie, tym mniejsze ryzyko urazów kolana.

You might be interested:  Użądlenie osy – objawy, uczulenie, domowe sposoby, kiedy iść do lekarza?

Uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego ACL

USZKODZENIE WIĘZADŁA KRZYŻOWEGO PRZEDNIEGO ACL

ACL (ang. anterior cruciate ligament), czyli więzadło krzyżowe przednie w kolanie, mimo iż jest niewielkie, to pełni istotną rolę w utrzymaniu stabilności stawu.

Jego kontuzja często wiąże się z długotrwałym leczeniem, a niekiedy z koniecznością przeprowadzenia operacji rekonstrukcyjnej za pomocą przeszczepu.

Urazy ACL częściej występują u osób, uprawiających sport wysokiego ryzyka, jak np. piłka nożna, piłka ręczna, koszykówka czy narciarstwo.

Uszkodzenie ACL – przyczyny

Najczęstszą przyczyną urazu ACL jest gwałtowny obrót w kierunku wewnętrznej strony kolana przy ustabilizowanym podudziu. Uszkodzenia mogą być więc konsekwencją:

  • Zmiany kierunku biegu w trakcie gwałtownego skrętu.
  • Nagłego zatrzymania się podczas biegu.
  • Nieprawidłowego zeskoku.
  • Nieszczęśliwego upadku (np. podczas jazdy na nartach).
  • Zderzenia z inną osobą lub przedmiotem.

Zerwanie ACL – objawy

W momencie zerwania więzadła krzyżowego przedniego, Pacjent odczuwa wyraźne „trzaśnięcie” oraz rwący ból w stawie kolanowym. W dalszej kolejności:

  • Może pojawić się obrzęk, brak pełnej swobody ruchu oraz uczucie większej bądź mniejszej niestabilności podczas chodzenia.
  • Opuchlizna stopniowo ustępuje, jednak pozostaje uczucie „uciekania” kolana.
  • Zerwane więzadło nie boli, natomiast uciążliwość ta może pojawić się w wyniku nadmiernego przeciążenia stawu kolanowego.

Uszkodzenie ACL – diagnostyka

Długotrwała, postępująca w czasie niestabilność kolana może spowodować powstawanie wczesnych zmian zwyrodnieniowych oraz kolejne kontuzje stawu. Dlatego w przypadku wystąpienia silnych dolegliwości bólowych podczas urazu oraz poczucia braku kontroli nad kolanem, należy zgłosić się do ortopedy.

Po przeprowadzonym wywiadzie z Pacjentem, lekarz diagnozuje jego nogę, wykonując między innymi test szuflady przedniej oraz test Lachmanna. Oba badania mają na celu stwierdzenie, czy doszło do uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego.

Rezonans magnetyczny (MRI) doskonale obrazuje tkanki miękkie, dlatego specjalista zleci jego przeprowadzenie, w celu dokładnego rozpoznania stopnia kontuzji więzadła.

Ortopeda może również wykonać badanie USG kolana oraz poprosić o zrobienie zdjęcia rentgenowskiego – ta ostatnia metoda diagnostyczna nie jest jednak wystarczająca, aby stwierdzić uszkodzenie ACL; ma ona na celu sprawdzenie, czy w obrębie kolana przy okazji nie doszło do złamania.

Uszkodzenie ACL – leczenie zachowawcze

Ortopeda może zadecydować o zastosowaniu metody zachowawczej, czyli leczeniu nieoperacyjnym ACL, jeśli:

  • Badanie MRI wykazuje tylko częściowe uszkodzenie więzadła.
  • Kolano jest stabilne.
  • Pacjent nie uprawia sportów wysokiego ryzyka.
  • Pacjent prowadzi raczej siedzący tryb życia.

Uszkodzone więzadło krzyżowe przednie wprawdzie nie zagoi się, jednak odpowiednie ćwiczenia mogą wzmocnić mięśnie, które po kontuzji ACL przejmują funkcję głównego stabilizatora stawu.

Konieczne może stać się okresowe używanie ortezy, zabezpieczającej kolano przed niestabilnością.

Leczenie zachowawcze może być zastosowane również w przypadku całkowitego zerwania ACL, jednak staw kolanowy musi wykazywać bardzo dobrą kontrolę mięśniową, a Pacjent nie może odczuwać bólu przy nagłych ruchach skrętnych stawu.

Uszkodzenie ACL – leczenie operacyjne

Istotny jest fakt, że wskazaniem do operacyjnej rekonstrukcji uszkodzonego więzadła jest funkcjonalna niestabilność stawu kolanowego, a nie samo zerwanie ACL. Jeśli lekarz zadecyduje o operacji, to kontuzjowaną strukturę zastępuje przeszczepem – najlepiej sprawdza się fragment więzadła rzepki lub ścięgien , pobrany z ciała Pacjenta.

Stanowi on swego rodzaju rusztowanie, na którym może wyrosnąć nowa tkanka więzadła. Zabieg wykonuje się metodą artroskopową: chirurg robi kilka małych nacięć, poprzez które do wnętrza kolana wprowadza kamerę oraz narzędzia, pomocne w rekonstrukcji ACL.

Cała procedura odbywa się w znieczuleniu ogólnym lub podpajęczynówkowym – odpowiednią metodę wybiera lekarz anestezjolog, po wcześniej konsultacji z Pacjentem.

Rekonstrukcja ACL – powikłania po zabiegu

Jak każdy zabieg, artroskopowa rekonstrukcja więzadła krzyżowego przedniego niesie się za sobą ryzyko powikłań. Są to między innymi:

  • Infekcja.
  • Przemieszczenie, obluzowanie implantów, za pomocą których umocowany jest przeszczep.
  • Krwiak śródstawowy, który z czasem wchłania się sam; niekiedy konieczna może okazać się punkcja.
  • Ograniczenie ruchomości stawu – aby mu zapobiec, konieczna jest rehabilitacja po zabiegu.
  • Postępujący brak stabilności w kolanie, wynikający z rozciągnięcia przeszczepu lub osłabienia innych więzadeł stawu.

Rehabilitacja po zabiegu rekonstrukcji ACL

W procesie dochodzenia do pełnej sprawności po operacji, konieczna jest ścisła współpraca Pacjenta z lekarzem prowadzącym oraz fizjoterapeutą.

Początkowo, ze względu na spore ryzyko uszkodzenia przeszczepu, rekomendowane jest stosowanie stabilizatora stawu kolanowego. W dalszej kolejności wdrażana jest specjalistyczna rehabilitacja.

Zestaw dedykowanych ćwiczeń należy wykonywać zgodnie z zaleceniem specjalisty, który dostosuje ich program do aktualnego stanu funkcjonalnego kolana.

Zabiegi artroskopowe ACL w Krakowie

Doświadczona kadra chirurgów Semper Fortis regularnie przeprowadza zabiegi rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego. Wiedząc, jak istotne dla Pacjenta po operacji jest wdrożenie odpowiednich ćwiczeń, nasza placówka zatrudnia wybitnych fizjoterapeutów w dziedzinie rehabilitacji kolanowej.

Naciągnięcie więzadeł

Jednym z najpowszechniejszych urazów jest naciągnięcie więzadeł i ścięgien. Najczęściej ulegają im sportowcy i aktywne fizycznie osoby. Objawy naciągnięcia więzadeł to zwykle silny ból i ograniczenie zakresu ruchu.

Na szczęście, proces gojenia się naciągniętych więzadeł przebiega stosunkowo szybko, jeśli postępuje się we właściwy sposób.

Mimo tego w razie naciągnięcia więzadeł warto zawsze zasięgnąć opinii lekarskiej, aby upewnić się co do charakteru urazu.

1. Przyczyny i symptomy naciągnięcia więzadeł

Nie każdy wie, co to są więzadła. Otóż więzadła to struktury spajające kości, umożliwiające wykonywanie ruchów. Są one dość elastyczne, jednak nie mogą się za bardzo rozciągać. Podczas urazu lub upadku więzadła mogą się naderwać lub wystrzępić, w wyniku czego pojawia się stan zapalny.

Jego zadaniem jest naprawienie uszkodzenia, a objawia się to bólem, ociepleniem miejsca urazu, opuchlizną i unieruchomieniem stawu. Naciągnięcie lub naderwanie więzadeł to zwykle wynik nadmiernego napięcia mięśni, ścięgien i więzadeł. Może do tego dojść podczas: wypadku samochodowego, upadku, a także skręcenia.

Główny symptom naciągnięcia więzadeł to krwiak wewnątrz lub na zewnątrz stawu.

U pacjenta pojawia się obrzęk, poszerzenie obrysów stawu, zasinienie okolicy stawu (występuje bezpośrednio po doznanym urazie lub w ciągu kilku kolejnych godzin), ból, który nasila się przy wykonywaniu ruchów, a także zaburzenie chodu (jeśli doszło do naciągnięcia w więzadłach nogi) oraz ograniczenie zakresu ruchów w danym stawie.

Uszkodzenia więzadeł to bardzo częsty uraz. Są 3 stopnie uszkodzenia.

Jeżeli po urazie występuje niewielki obrzęk, można poruszać palcami czy stanąć na nodze, wystarczy zastosować zimne okłady (lód czy kompres), unieruchomić miejsce ortezą czy opaską elastyczną na 1–2 tygodnie.

W poważniejszych przypadkach trzeba zgłosić się do lekarza w celu wykonania RTG, możliwe będzie zastosowania mocniejszego unieruchomienia lub nawet zabiegu operacyjnego.

2. Leczenie i profilaktyka urazów więzadeł

Naderwane więzadła wymagają zastosowania zimnego okładu w miejscu urazu. W ten sposób łagodzi się ból i zmniejsza opuchliznę. Warto przy tym chorą kończynę unieść nieco w stosunku do tułowia. Kontuzje sportowe to urazy, których leczenie powinno się konsultować z lekarzem, gdyż zawsze może zaistnieć podejrzenie zwichnięcia lub złamania kości.

Dodatkowo lekarz poradzi, jak najszybciej wyleczyć kontuzję, co robić, a czego unikać. W ciągu tygodnia od urazu konieczne jest zrezygnowanie z aktywności fizycznej i unikanie gwałtownych ruchów. Ból pomogą złagodzić dostępne bez recepty leki przeciwbólowe. Pomocne mogą się również okazać różnego rodzaju maści i żele, które działają chłodząco i zmniejszają obrzęk.

W wielu przypadkach naciągnięciu więzadeł można łatwo zapobiec. Wiąże się to przede wszystkim z odpowiednim przygotowaniem do wysiłku fizycznego i uprawiania sportu. Uchronimy nasze więzadła przed urazem, jeśli będziemy pamiętać o rozgrzewce przed każdym treningiem.

Duże znaczenie ma również odpowiednie obuwie i to nie tylko podczas uprawiania sportu. Noszenie wysokich obcasów sprzyja kontuzjom więzadeł, nie wspominając o tym, że bardzo niekorzystnie wpływa na kości i stawy.

Z tego względu ten rodzaj butów lepiej zostawić na specjalne okazje, a na co dzień wybierać bardziej praktyczne i bezpieczne obuwie.

Urazy sportowe, takie jak naderwanie więzadeł, wymagają pomocy lekarskiej. Tylko dzięki badaniu rentgenowskiemu można się upewnić, że przyczyną bólu nie jest poważniejsza kontuzja. Ważne również, aby postępować zgodnie z zaleceniami lekarza, gdyż w przeciwnym wypadku leczenie może trwać o wiele dłużej, a urazowi mogą towarzyszyć poważne powikłania.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *