Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD)

Co to jest “plamka” i dlaczego z wiekiem dochodzi do jej zwyrodnienia?

Oko ludzkie można porównać do kamery, utrwalającej obraz w wyniku reakcji chemicznych zachodzących w światłoczułej emulsji taśmy filmowej. Dno oka także wyściela światłoczuła tkanka – siatkówka, w której “światłoczułą emulsją” są komórki wzrokowe.

Najcenniejsze z nich skupione są na niewielkim obszarze siatkówki w centrum dna oka, położonym na wprost źrenicy. Ten niewielki obszar, o średnicy około 1,5 cm, nosi nazwę “plamka”.

Oko chcąc coś wyraźnie zobaczyć, na przykład przeczytać, kieruje swoją oś widzenia tak, aby obraz oglądanego obiektu padł na plamkę. Ten fragment siatkówki stale “pracuje”, musi mieć więc dużo dostarczanej energii w postaci tlenu, przenoszonego z krwią.

Tymczasem z wiekiem pogarsza się sprawność krążenia i niedostatecznie zaopatrzona plamka ulega procesom zanikowym –degeneracji związanej z wiekiem (AMD). Istnieją 2 typy AMD: postać zanikowa, tzw. “sucha” i postać wysiękowa, “wilgotna”.

“Suche” zwyrodnienie plamki – AMD zanikowe

Zanik siatkówki w centrum dna oka poszerza się przez lata w obrębie plamki, ale nigdy nie niszczy obwodu siatkówki.

Najbardziej upośledza on widzenie z bliska, początkowo uniemożliwiając widzenie kilku liter w wyrazie, potem całych wyrazów.

Luki w polu widzenia jednego oka mogą być uzupełniane przez oko drugie do czasu, gdy zwyrodnienie zanikowe nie zacznie uszkadzać plamki drugiego oka.

Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD) Maksymalny obszar zaniku siatkówki w suchej postaci AMD

Zanik komórek nerwowych siatkówki jest nieodwracalny, nie istnieje zatem leczenie pozwalające odzyskać dobre widzenie. Jedyną możliwość stanowią działania profilaktyczne, gdy okulista stwierdzi zmiany zapowiadające AMD. Są nimi tzw. druzy plamki.

Na rozwój AMD mają wpływ czynniki genetyczne, ale istnieje też dowiedziony wpływ środowiskowych czynników ryzyka, z których najważniejszym jest palenie tytoniu.

Jak zapobiegać i hamować rozwój AMD?

1. Stosowanie diety bogatej w luteinę, która gromadzi się w plamce i stanowi jej naturalny żółty filtr.

Chroni on ten najcenniejszy obszar dna oka przed toksycznym działaniem krótkich fal widma słonecznego, sąsiadujących z niewidzialnym zakresem ultrafioletu (UV).

Działanie tego światła wyzwala powstawanie zabójczych dla komórek siatkówki tzw. wolnych rodników tlenowych. Grubość filtru luteinowego w plamce maleje jednak z wiekiem.

Luteina występuje w ciemnozielonych warzywach, takich jak szpinak, sałata i brokuły. Istnieją też na rynku farmaceutycznym leki będące dodatkami do diety, które w swoim składzie zawierają luteinę krystaliczną w pożądanej dawce dziennej 6 mg.

2. Stosowanie tzw. przeciwutleniaczy “wymiatających” toksyczne rodniki tlenowe. Są to przede wszystkim witamina C (500 mg/dziennie) oraz E (200-400 mg/dziennie). Witamina E ułatwia też przyswajanie i gromadzenie także pożądanej witaminy A.

Postać wysiękowa AMD, tzw. “wilgotna”

Manifestuje się ona w sposób bardziej gwałtowny niż postać zanikowa.

Po okresie mniej niepokojących chorego objawów, które stanowi widoczna przede wszystkim podczas czytania falistość prostych linii, pojawia się nagle w centrum pola widzenia duża czarna plama, która rozlewa się i utrwala, całkowicie uniemożliwiając czytanie, a nawet utrudniając widzenie twarzy rozmówcy z bliskiej odległości.

Rysunek przedstawia obszar falowania linii – pierwszy objaw zapowiadający wysiękową postać AMD, oraz szaro-czarną plamę, która jest wynikiem krzywy w wyniku pofalowania siatkówki. Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD) Schematyczny rysunek wyjaśniający, jak nowotwórstwo naczyniowe rozprzestrzenia się pod siatkówką, którą dodatkowo unosi przesięk surowiczy. Obraz rzutowny na to miejsce siatkówki wydaje się wygięty i falujący.

Jaka jest przyczyna powstania wysiękowej – “wilgotnej” postaci AMD i jej objawów?

Rozwój tej postaci AMD wiąże się uruchomieniem przez niedokrwiony obszar plamki “mechanizmu obronnego”. Siatkówka chce wyrównać niedostatek odżywienia produkując nowe naczynia krwionośne. Ich tworzenie zapewnia naczyniowy czynnik wzrostu, noszący nazwę VEGF, będącą skrótem jego pełnej angielskiej nazwy.

Nowoutworzone naczynia, tworzące pod siatkówką “koronkową” płytkę naczyniową, mają cienkie, niepełnowartościowe ścianki. Przez te nieszczelne ścianki przedostaje się surowica krwi i unosi siatkówkę powodując, że pacjent ma wrażenie falowania obrazu.

Gdy słabe ścianki naczyń pękają, a krew rozlewa się pod siatkówką powodując w zależności od grubości krwotoku szarą, lub czarną plamę w polu widzenia.

Jak można leczyć wysiękową postać AMD?

W ciągu ostatnich 5 lat nastąpił w świecie rewolucyjny zwrot w leczeniu wysiękowej postaci AMD lekami blokującymi produkowany przez siatkówkę czynnik wzrostu naczyń. Przeciwciała anty-VEGF stosuje się w zastrzykach do ciała szklistego, będącego rezerwuarem produkowanego przez siatkówkę czynnika wzrostu.

Jak działa inhibitor VEGF?

Lek unieczynniający (inhibitor) VEGF powoduje:

  1. Zahamowanie wzrostu nieprawidłowych, słabych naczyń;
  2. Zanik już istniejącej płutki nowotwórstwa naczyniowego;
  3. Wchłanianie się przesięku surowicy z tkanki i powrót siatkówki do prawidłowej grubości;
  4. Przywrócenie prawidłowego położenia anatomicznego uszkodzonej siatkówki może spowodować poprawę widzenia nawet o 2 – 3 rzędy na tablicy do badania ostrości wzroku.

Wskazania do leczenia iniekcjami doszklistkowymi inhibitora VEGF muszą być potwierdzone badaniami dodatkowymi:

1. AF – angiografia fluoresceinowa obrazuje płytkę nowotwórstwa naczyniowego.

Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD) Obraz dna oka z wysiękową postacią AMD Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD) Płytka naczyniowa uwidoczniona czasie Angiografii Fluoresceinowej (AF)

2. OCT – optyczna koherentna tomografia obrazuje przekrój siatkówki podobnie jak obraz mikroskopowy i jest niezbędna:

  • do podjęcia decyzji o leczeniu;
  • do kontroli jego wyniku.

Jak przebiega leczenie?

Zabieg podania leku przeprowadzany jest na sali operacyjnej w warunkach pełnej aseptyki. Po rozszerzeniu źrenicy i znieczuleniu gałki ocznej lek jest wstrzykiwany do ciała szklistego. Po ok. 1 godzinie od podania leku pacjent może udać się do domu.

Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD)

Kontrola skuteczności leczenia to kolejne wizyty u operatora, w czasie których przeprowadza on:

  1. Badanie ostrości wzroku leczonego oka,
  2. Stan oka w biomikroskopie,
  3. Wykonuje badania OCT, pozwalające na obiektywną ocenę dynamiki zmian w wyniku leczenia oraz na podjęcie decyzji o ponownych iniekcjach leku, lub zakończeniu terapii.

Poniżej: przykład wyniku badania OCT plamki z wysiękową postacią AMD przed leczeniem i w czasie kolejnych kontroli – 1 tydz. po podaniu anty-VEGF do ciała szklistego, po 4 tygodniach, oraz po 8 tygodniach. Unoszący siatkówkę wysięk wchłonął się i nastąpiła poprawa widzenia o 3 linie na tablicy do badania ostrości wzroku.

Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD)

Działania niepożądane związane z zastosowaniem inhibitorów VEGF

Podczas wykonywania iniekcji do oka możliwe są drobne zdarzenia niepożądane jak:

  • wystąpienie uczucia delikatnego kłucia,
  • wynaczynienie krwi pod spojówkę w miejscu wkłucia igły, widoczne przez przejrzystą spojówkę, ale nie stanowiące żadnego zagrożenia i ustępujące samoistnie po kilku dniach,
  • nieznaczny wzrost ciśnienia w gałce ocznej, który można łatwo opanować podaniem leków,
  • niezwykle rzadkie uczulenie na inhibitory VEGF.

Poważne powikłania, wymagające leczenia operacyjnego zdarzają się bardzo rzadko, ale są opisywane w literaturze okulistycznej. Są to:

  • zapalenie wnętrza gałki ocznej,
  • odwarstwienie siatkówki,
  • powstanie zaćmy.

Czy zawsze można spodziewać się poprawy po iniekcji anty-VEGF?

Podstawowym warunkiem poprawy jest wczesne rozpoznanie wysiękowego AMD. Ale nawet wtedy w pewnych, szczególnie genetycznie uwarunkowanych przypadkach poprawa może nie wystąpić. Dlatego decyzja o kontynuacji leczenia jest zawsze związana z analizą badania OCT po 1-szej iniekcji leku, którego wynik powinien wskazywać na poprawę stanu anatomicznego plamki.

NIE MOŻNA SPODZIEWAĆ SIĘ POPRAWY po iniekcji anty-VEGF?

W przypadku gdy AMD trwa od dawna i spowodowało takie zmiany jak:

  • nieodwracalny zanik komórek wzrokowych siatkówki,
  • krwotok podsiatkówkowy, który przekształcił się w trwałą bliznę.

W takich przypadkach istnieje przeciwwskazanie do podjęcia leczenia z powodu braku dobrego rokowania.

Jak kontrolować oko aby wcześnie zauważyć objawy AMD?

Wczesne rozpoznanie wysiękowej postaci AMD jest pierwszym, zależnym od pacjenta, warunkiem powodzenia terapii.

Chory, u którego okulista stwierdził możliwość rozwoju takiej choroby, powinien skrupulatnie śledzić funkcję widzenia posługując się testem Amslera.

Nawet jednak w przypadku, gdy nie otrzymał tego testu od swego lekarza, charakterystyczny objaw falowania liter, a może także wystąpienie szarej plamy na tekście który czyta, powinien skłonić go do kontroli okulistycznej.

Siatka Amslerato jest test, który powinna posiadać w domu każda osoba, u której okulista badający dno oka spostrzeże objawy mogące świadczyć o rozwoju AMD. Zapowiedzią rozwoju AMD są rozpoznane druzy plamki, będące skupiskami nieprawidłowych złogów podsiatkówkowych, świadczących o zaburzonym metabolizmie siatkówki, który doprowadza najczęściej do AMD.

Jak zapobiegać utracie wzroku w wyniku AMD?

  1. Stosować dietę bogatą w luteinę i witaminy, a także uzupełniać je lekami,
  2. Wyciągnąć wnioski z faktu, że najsilniejszym czynnikiem ryzyka AMD jest palenie tytoniu,
  3. Pamiętać, że czynnikiem ryzyka jest pokrewieństwo 1-stopnia z osobą chorującą na AMD,
  4. Przy zmianie okularów doczytania pytać okulistę czy stwierdza objawy zagrożenia AMD,
  5. W przypadku stwierdzenia zagrożeń stosować samokontrolę używając test Amslera,
  6. Stwierdzenie objawów typowych dla AMD wysiękowego wymaga od chorego szybkiej diagnostyki metodą OCT, a w przypadku wskazań – poddania się terapii.
You might be interested:  Jak szybko pozbyć się kaszlu domowymi sposobami?

Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem

  • Dodaj do ulubionych
  • gross
  • To dzięki narządom zmysłu człowiek kontaktuje się ze światem. Postrzegamy swoje otoczenie głównie za pomocą wzroku, który dostarcza do ludzkiego mózgu prawie 80% wszystkich odbieranych wrażeń. Narządem wzroku jest oko, a receptorami pręciki i czopki siatkówki oka.

    Narząd wzroku jest bardzo wrażliwy i łatwo go uszkodzić, a niezwykle trudno przywrócić utracone możliwości widzenia. Z wiekiem nasze oczy stają się coraz słabsze. To naturalny skutek starzenia się ludzkiego organizmu.

    Jeżeli w środku pola widzenia pojawią się zniekształcenia lub czarna plama, może być świadczyć o chorobie oka, która – nieleczona – może doprowadzić do niemal całkowitej utraty wzroku. U osób starszych jedną z najczęstszych chorób odpowiedzialnych za pogorszenie widzenia centralnego jest wysiękowe zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem.

    Plamka żółta to niewielkich rozmiarów punkt umiejscowiony na siatkówce oka, będący największym skupiskiem czopków – światłoczułych receptorów siatkówki odpowiedzialna za ostre widzenie, rozpoznawanie barw i kontrastów. Jej prawidłowe funkcjonowanie potrzebne jest do wykonywania codziennych czynności jak np.

    czytanie, rozpoznawanie twarzy, jazda samochodem. Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem jest także jedną z najczęstszych przyczyn ślepoty nabytej w krajach rozwiniętych, wśród osób po 65 roku życia.

    Pierwszą oznaką zwyrodnienia plamki żółtej może być zniekształcone widzenie linii prostych, które postrzegane są jako linie faliste. Początkowo choroba atakuje jedno oko. Z biegiem czasu prawdopodobieństwo zaatakowania drugiego jest bardzo wysokie. Dalsze sygnały wskazujące na zwyrodnienie plamki żółtej mogą pojawić się na przykład podczas czytania.

    W przebiegu zwyrodnienia plamki żółtej związanego z wiekiem złogi, pojawiające się w warstwie podsiatkówkowej na skutek miejscowych zaburzeń w metabolizmie siatkówki, uruchamiają szereg mechanizmów prowadzących do zaniku fotoreceptorów.

    Zwyrodnienie plamki może być diagnozowane jako postać sucha (niewysiękowa, zanikowa) lub wysiękowa (mokra, neowaskularna). Niewysiękowa postać rozwija się wolniej, utrata widzenia przez pacjenta jest więc ograniczona. W przypadku postaci wysiękowej AMD ograniczenia widzenia są znacznie poważniejsze.

    Poniżej siatkówki powstają nowe, nieprawidłowe naczynia krwionośne z których przesącza się płyn. Gromadzący się wysięk jest przyczyną zakłóceń i zaburzeń czynności siatkówki, powodując martwe strefy w widzeniu centralnym, a ponadto może być przyczyną ślepoty.

    Wysiękowa postać AMD jest główną przyczyną całkowitej utraty wzroku w krajach rozwiniętych u osób w wieku powyżej 65 lat.

    W leczeniu wysiękowej postaci zwyrodnienia plamki żółtej stosuje się coraz częściej leki hamujące specyficzny czynnik wzrostu znany jako VEGF (ang. vascular endothelial growth factor, czyli naczyniowo-śródbłonkowy czynnik wzrostu).

    Dzięki produktom leczniczym dostępnym na rynku, można zapobiegać postępującej ślepocie. Mechanizm działania może spowodować cofanie się istniejących obrzęków oraz nowych, patologicznych naczyń krwionośnych, niektóre z komórek fotoreceptorowych, które nie uległy jeszcze całkowitemu zniszczeniu, mogą zostać uratowane – a u pewnej liczby pacjentów może nawet dojść do poprawy ostrości widzenia.

    Rada dla pacjentów:Każdy organizm reaguje inaczej na leki. Dlatego nie można przewidzieć, który lek będzie dla danej osoby najlepszy. Proszę skonsultować się ze swoim lekarzem.

    Ze stosowaniem każdego leku mogą wiązać się działania niepożądane. Warto przeczytać ulotkę dołączoną do opakowania aby poznać objawy działań niepożądanych i móc je szybko rozpoznać. Wystąpienie działań niepożądanych należy zgłosić lekarzowi prowadzącemu, niektóre z nich wymagają natychmiastowego przerwania terapii.

    L.PL.COM.12.2017.5863

    AMD – zwyrodnienie plamki żółtej oka związane z wiekiem

    Ostatnio dużo mówi się o leczeniu AMD. Nie każdy jednak wie, co kryje się pod tym skrótem.To prawda. AMD to zwyrodnienie plamki związane z wiekiem.

    Trzeba podkreślić, że jest to jedna z najczęstszych przyczyn ślepoty na świecie! Choroba ta dotyczy obszaru siatkówki, który odpowiada za widzenie centralne, niezbędne przy wykonywaniu takich czynności jak czytanie, prowadzenie samochodu.

    Zazwyczaj problem dotyczy obu oczu, a w zaawansowanym stadium prowadzi do głębokiego, nieodwracalnego upośledzenia widzenia.

    Objawy tej choroby są zawsze takie same?Nie. Wyróżniamy dwie postaci AMD: suchą i wysiękową. Postać sucha jest łagodniejszą formą. Pogorszenie widzenia jest zazwyczaj bardzo powolne, nie ogranicza możliwości pacjenta do samodzielnego funkcjonowania.

    Natomiast postać wysiękowa jest rzadszą, ale znacznie poważniejszą formą AMD. W jej przebiegu dochodzi do powstania patologicznych naczyń w siatkówce. Pogorszenie widzenia następuje w ciągu kilku dni lub tygodni, prowadząc do znacznego uszkodzenia wzroku.

    Ogranicza to możliwości pacjenta do wykonywania takich czynności jak czytanie, robienie zakupów, czy prowadzenie samochodu.

    Czy możliwe jest, że u chorego na AMD postać sucha przekształci się w tę poważniejszą – wysiękową? Niestety taka progresja jest możliwa. Dlatego też nakłaniamy do regularnych badań, które umożliwiają szybkie badanie SOCT Toruńwykrywanie schorzenia oraz jego leczenie.

    Jakie czynniki stawiają nas w grupie ryzyka rozwoju AMD?Bez wątpienia takim czynnikiem jest wiek i płeć – częściej na AMD cierpią kobiety. Poza tym na rozwój tego schorzenia wpływ mają choroby ogólne, takie jak nadciśnienie tętnicze, otyłość czy hipercholesterolemia. Badania pokazują, że czynnikami ryzyka są także rasa oraz nasze geny.

    Jak można zmniejszyć to ryzyko?Przede wszystkim konieczna jest zmiana stylu życia. Zaleca się bezwzględny zakaz palenia tytoniu oraz stosowanie diety bogatej w antyoksydanty, karotenoidy i kwasy omega 3.

    Wiemy już jak ograniczać ryzyko rozwoju AMD. A jak wygląda leczenie tej choroby?Stosowane jeszcze do niedawna sposoby leczenia wysiękowej postaci AMD pozwalały jedynie spowalniać przebieg choroby.

    Stosowane aktualnie leki w formie wstrzyknięć do wnętrza oka pozwalają nie tylko zatrzymać, ale także poprawić widzenie u leczonych pacjentów. Istotne jest, że terapia taka jest bezbolesna. Zastrzyki stosuje się w odstępach kilkutygodniowych.

    Leki są bezpieczne, przebadane są bowiem na ogromnych grupach pacjentów podczas badań klinicznych. Pacjent, który zauważy u siebie pogorszenie widzenia powinien zgłosić się do okulisty.

    Dostępne aktualnie metody badań oraz nowoczesna aparatura medyczna pozwalają na bardzo szybkie postawienie diagnozy. Ważne, aby pacjent miał świadomość, że im szybciej rozpoczniemy terapię tym większa szansa na dobre wyniki leczenia.

    Wskazania do iniekcji

    • AMD – postać wysiękowa
    • cukrzycowy obrzęk plamki
    • obrzęk plamki w przebiegu zakrzepu żyły środkowej siatkówki

    Lecznie AMD w Centrum Chirurgii Nowak i Nowak  przy

    ul. Dekerta 1 w Toruniu

    • na podstawie dodatkowych badań, które realizujemy w Przychodni Nowak & Nowak (badanie SOCT, angiografia angiografia fluoresceinowa Toruńfluoresceinowa) lekarz okulista kwalifikuje pacjenta do leczenia;
    • następnie pacjent ze skierowaniem zgłasza się do Oddziału Okulistyki Jednego Dnia , celem wyznaczenia terminu podania leku (ul. Dekerta 1, Toruń);
    • godzinę przed iniekcją pacjent otrzymuje do oka krople z antybiotykiem;
    • zabieg przeprowadzony jest w znieczuleniu miejscowym, w warunkach sali operacyjnej,
    • około godziny po zabiegu pacjent wraca do domu.

    Związane z wiekiem zwyrodnienie plamki żółtej (AMD)

    Czym jest związane z wiekiem zwyrodnienie plamki żółtej, inaczej AMD? Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem, inaczej AMD, to choroba doprowadzająca w części przypadków do poważnej utraty widzenia, objawiającej się niewyraźnym lub ograniczonym widzeniem centralnym w jednym oku lub obojgu oczach. AMD jest spowodowane uszkodzeniem oka w jego tylnej części w okolicy o nazwie plamka żółta. Plamka żółta składa się z miliona światłoczułych komórek, które umożliwiają wyraźne, centralne widzenie (gdy patrzymy na coś bezpośrednio przed nami) i dostrzeganie detali. 

    AMD występuje w dwóch postaciach: tzw. postaci suchej AMD oraz postaci neowaskularnej AMD (inaczej mokra postać AMD). Sucha postać AMD występuje częściej, u około 9 z 10 pacjentów z AMD.

    W tej postaci choroby dochodzi do gromadzenia się produktów metabolizmu organizmu pod siatkówką i powolnego ścieńczania warstw plamki żółtej wynikającego z obumierania komórek, których organizm nie odbudowuje.

    Uszkodzenie plamki żółtej powoli pogłębia się i w związku z tym następuje powolna utrata widzenia centralnego.

    Mokra postać AMD jest postacią rzadszą, o szybszym przebiegu i niekiedy może spowodować  utratę wzroku, w ciągu kilku dni. Mokra postać AMD jest spowodowana tym, że pod plamką żółtą dochodzi do rozwoju, nieprawidłowych naczyń krwionośnych.

    W warunkach prawidłowych nie powinny one tam występować. Może się to często zdarzać u pacjentów, u których wcześniej występowała sucha postać AMD.

    You might be interested:  Oczyszczanie zatok – kiedy i jak wykonać czyszczenie zatok?

    Nowe, nieprawidłowe naczynia krwionośne są przyczyną występowania obrzęku i krwawienia pod plamką żółtą, co prowadzi do jej uszkodzenia, bliznowacenia i utraty wzroku.

    Jakie są czynniki ryzyka wystąpienia AMD?

    Nie wiadomo, co powoduje AMD, jednakże znane są pewne czynniki ryzyka, które zwiększają prawdopodobieństwo zachorowania na AMD. Nie oznacza to, że dana osoba na pewno zachoruje na AMD, lecz mogą one zwiększać ryzyko zachorowania w którymś momencie życia. Czynniki ryzyka wystąpienia AMD to:

    • wiek – u osób powyżej 60. roku życia istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia AMD.
    • Palenie tytoniu – u palaczy istnieje dwa razy większe prawdopodobieństwo wystąpienia AMD niż u osób niepalących.
    • Rasa – AMD występuje częściej u rasy kaukaskiej w porównaniu z innymi.
    • Genetyka – osoby, których bliski krewny ma AMD, są obciążone większym ryzykiem wystąpienia choroby.

    Jakie są objawy AMD?

    Sucha postać AMD może przez długi okres czasu nie dawać żadnych objawów, ponieważ występują one jedynie w przypadku ciężkiej postaci AMD. Głównym objawem obu postaci AMD jest zaburzenie widzenia w postaci niewyraźnego obszaru widzenia centralnego.

    AMD nie wpływa na widzenie obwodowej części oka (tzw. widzenie peryferyjne), więc nie powoduje całkowitej ślepoty.

    Niewyraźny obszar widzenia centralnego może jednak znacznie się powiększać, powodująć trudności w rozpoznawaniu twarzy, czytaniu i prowadzeniu pojazdów.

    • Inne objawy związane z AMD obejmują:
    • ●        ubytki lub ciemne plamy w polu widzenia.
    • ●        zaburzenia widzenia kształtów i kolorów.
    • ●        zaburzenia odbioru kolorów (wyblakłe kolory).
    • ●        dyskomfort lub trudności podczas przemieszczania się z miejsca ciemnego do jasnego i odwrotnie związane z rażącym działaniem jasnego światła.
    • ●        objaw zanikania słów podczas czytania.

    Jak rozpoznaje się AMD? AMD rozpoznaje się na podstawie zgłaszanych przez pacjenta objawów, badania okulistycznego i badań obrazowych tylnej części oka.

    Po rozpoznaniu AMD pacjent może być skierowany do specjalisty. Osoby z suchą postacią AMD często muszą być poddawani regularnym badaniom kontrolnym celem ew. wychwycenia postępu choroby. 

    Mokra postać AMD prowadzi do pogorszenia wzroku w bardzo szybkim tempie, dlatego pacjenci z rozpoznaniem mokrej postaci AMD zostają natychmiast, o ile jest to konieczne, skierowani do ośrodka specjalistycznego celem dalszych badań i leczenia.

    Badania mogą obejmować badanie obrazowe przekroju siatkówki (optyczna koherentna tomografia) lub badanie naczyń siatkówki z użyciem barwnika, celem sprawdzenia ich szczelności (angiogram fluoresceinowy).

    Osoby z rozpoznaniem mokrej postaci AMD powinni otrzymać natychmiastowe leczenie.

    Jakie są opcje leczenia AMD?

    Obecnie nie istnieje lek skuteczny w leczeniu suchej postaci AMD. Istnieją jednak pewne dowody na to, że brak palenia, regularne ćwiczenia, odpowiednia dieta i przyjmowanie określonych suplementów diety może obniżać ryzyko zachorowania na AMD lub spowolnić jego rozwój.

    Głównym lekiem stosowanym w leczeniu mokrej postaci AMD jest lek będący inhibitorem (substancją blokującą działanie) VEGF. VEGF to białko biorące udział w tworzeniu nowych, nieprawidłowych naczyń krwionośnych, a leczenie inhibitorem VEGF hamuje ten proces.

    W mokrej postaci AMD inhibitory VEGF mogą zatrzymać rozrost nowych naczyń krwionośnych, co hamuje proces dalszego uszkodzenie plamki żółtej i utratę wzroku. Inhibitory VEGF stosowane do leczenia mokrej postaci AMD są podawane w postaci wstrzyknięcia do oka.

    W większości przypadków mokrej postaci AMD leczenie inhibitorem VEGF hamuje pogarszanie się wzroku i zapobiega ślepocie. U większości pacjentów inhibitory VEGF mogą poprawić wzrok, jeśli rozpoznano wcześniej chorobę i wdrożono odpowiednie leczenie.

    Jednakże inhibitory VEGF nie mogą naprawić żadnych uszkodzeń plamki żółtej, do których już wcześniej doszło.

    W obecnych badaniach nad AMD poszukiwane są terapie przeciwko suchej postaci AMD, a także inne opcje leczenia postaci mokrej.

    Przygotowane na podstawie ogólnodostępnych treści, aktualnych na dzień tworzenia materiałów.

    Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD)

    AMD (Age Related Macular Degeneration) jest chorobą, która dotyczy obszaru na dnie oka zwanego plamką żółtą. Plamka odpowiada za widzenie centralne, które potrzebne jest do wykonywania codziennych czynności, jak np. czytanie, rozpoznawanie twarzy czy znaków drogowych. AMD jest jedną z najczęstszych przyczyn ślepoty osób dorosłych na świecie.

    Ujawnia się ok. 50-60 r. ż., a po 70 r. ż. prawie 30% osób jest dotkniętych tą chorobą. Zwykle zmiany dotyczą obu oczu, choć nie muszą pojawiać się jednocześnie i ich zaawansowanie może być różne.

     

    Formy AMD:

    Wyróżniamy dwie postacie zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem: suchą oraz wysiękową.

    Postać sucha (zanikowa) to 90% przypadków. Jest łagodniejszym typem AMD i cechuje się powolnym postępem choroby. Pogorszenie ostrości wzroku następuje stopniowo, w ciągu miesięcy lub lat.

    Zmiany zachodzące w plamce w tej postaci mają charakter przede wszystkim zanikowy. Obumierają komórki odpowiedzialne za prawidłowe odbieranie wrażeń wzrokowych (fotoreceptory) oraz funkcjonowanie siatkówki (komórki nabłonka barwnikowego i choriokapilary).

    Stopniowo dochodzi do utraty widzenia centralnego.

    W początkowym stadium choroby na dnie oka pojawiają się tzw. druzy – drobne złogi. W stadium zaawansowanym dochodzi do rozległych zaników siatkówkowo-naczyniówkowych (tzw. zanik geograficzny).

    Postać wysiękowa (mokra, neowaskularna) to ok. 10% przypadków. Ma zwykle ciężki przebieg, a znaczna utrata widzenia może nastąpić nawet w ciągu kilku dni.

    Jej istotą jest powstawanie nieprawidłowych naczyń w okolicy plamki, które tworzą tzw. błonę podsiatkówkową (neowaskularną). Na dnie pojawiają się przesięki i krwotoki.

    W końcowym stadium może dojść do powstania blizny i trwałego uszkodzenia siatkówki.

     

    Objawy AMD

    Pogorszenie widzenia – zauważalne zwłaszcza przy czytaniu, litery są zamazane i niewyraźne. Zniekształcenia obrazu – tzw. metamorfopsje, powiększenie lub pomniejszenie obrazu, krzywienie linii prostych, mroczek centralny – ciemna plama w centrum pola widzenia, obniżone poczucie kontrastu i widzenia barwnego – oglądane kolory są słabiej wysycone.

    Do wykrycia wczesnych objawów AMD oraz samokontroli wykorzystywany jest tzw. test AMSLERA – kwadrat o boku 10 cm z krateczkami. Badanie przeprowadza się regularnie dla każdego oka osobno, w okularach do bliży. Zauważalne są zniekształcenia linii, ciemna plama w centrum. Test Amslera pozwala w warunkach domowych wykryć chorobę i śledzić jej postęp.

    Test AMSLERA można pobrać TU. Warto pamiętać by wykonać go regularnie, co 6 miesięcy.

     

    Diagnostyka stanu siatkówki

    Aby dokładnie ocenić stan siatkówki, konieczne jest rozszerzenie źrenicy. Wiąże się to z trwającym 2-3 godziny pogorszeniem ostrości wzroku i ograniczeniem możliwości prowadzenia pojazdów.

    ANGIOGRAFIA FLUORESCEINOWA (AF) – badanie polegające na wypełnieniu naczyń krwionośnych fluoryzującym (świecącym) kontrastem pozwalającym na zobrazowanie unaczynienia dna oka.

    Po dożylnym podaniu pacjentowi fluoresceiny, okulista wykonuje serię zdjęć dna oka.

    Fluoresceina, widoczna kolejno w naczyniach tętniczych, żylnych i włosowatych siatkówki, uwidocznia wszystkie uszkodzenia oraz nowo powstałe naczynia pochodzące z siatkówki i naczyniówki.

    Maksymalny czas badania wynosi 1-2 godziny.

    W przypadku angiografii fluoresceinowej zakładane jest wkłucie do żyły podłokciowej. Po podaniu fluoresceiny mogą pojawić się przejściowe nudności, a u osób uczulonych na jodowe preparaty kontrastujące można spodziewać się wystąpienia poważniejszych reakcji alergicznych. Po badaniu skóra przejściowo zabarwia się na kolor żółty.

    OPTYCZNA KOHERENTNA TOMOGRAFIA (OCT)

    Spektralna Optyczna Koherentna Tomografia (SOCT) – sposób diagnostyki plamki, pozwalający na wykrycie nawet niewielkich zmian, które nie są jeszcze widoczne w angiografii fluoresceinowej. W całkowicie nieinwazyjnym, bezbolesnym badaniu wykorzystywana jest metoda spektralnej tomografii optycznej.

    OCT jest jedną z metod diagnostycznych, wykorzystujących skaning optyczny. Analiza współczynnika odbicia światła od poszczególnych warstw siatkówki daje możliwość bardzo wczesnego wykrycia błony podsiatkówkowej i monitorowania leczenia. Badanie SOCT nie wiąże się z podawaniem jakichkolwiek leków i ryzykiem wystąpienia reakcji niepożądanych.

    • Angio-OCT jest jedną z najnowocześniejszych metod wczesnego wykrywania wysiękowej postaci AMD i przewidywania skuteczności leczenia anty-VEGF.
    • Wykonywane badanie angio-OCT jest badaniem nieinwazyjnym, bezbolesnym, bazującym na tym samym co zwykłe SOCT systemie działania, ale wzbogaconym o możliwość wizualizacji wewnętrznych warstw anatomicznych siatkówki, system usuwania artefaktów w obrazie 3D OCT oraz system korzystający z najbardziej zaawansowanych technologii komputerowych, umożliwiających przetwarzanie danych w czasie kilku sekund.
    • To krótkie badanie pozwoli na dokładną ocenę budowy siatkówki w sposób szybki i całkowicie bezpieczny, bez użycia żadnych dodatkowych leków czy środków kontrastujących.

     

    Leczenie plamki żółtej przez iniekcje doszklistowe

    Iniekcje doszklistkowe leków hamujących rozrost naczyń są najnowszą i najskuteczniejszą metodą leczenia wysiękowej postaci zwyrodnienia plamki żółtej związanej z wiekiem (AMD) oraz innych chorób plamki, w których dochodzi do powstania nieprawidłowych naczyń krwionośnych.

    1. Pierwszym zarejestrowanym lekiem tego typu jest pegaptanib (Macugen), drugim ranibizumab (Lucentis), a trzeci to aflibercept (Eylea).
    2. Wszystkie działają na podobnej zasadzie poprzez blokowanie substancji stymulujących wzrost śródbłonka naczyń.
    3. Badania potwierdzają, że podawanie Lucentisu co 4 tygodnie u znacznej części pacjentów powoduje poprawę widzenia we wszystkich rodzajach neowaskularyzacji podsiatkówkowej w AMD.
    You might be interested:  Zwyrodnienie siatkówki – przyczyny, objawy, leczenie

    Lek Eylea podaje się w zastrzykach do wnętrza oka, początkowo co 4 tygodnie, a po pierwszych trzech miesiącach co 8 tygodni. W drugim roku leczenia możliwe jest zmniejszenie częstości podawania leku do jednej iniekcji na kwartał.

    Takie stosowanie preparatu Eylea pozwala na zachowanie widzenia u ponad 90% pacjentów, a u 30% dochodzi do znacznej poprawy ostrości wzroku.

    W porównaniu z dotychczas stosowanymi w leczeniu AMD preparatami, niewątpliwą zaletą leku Eylea jest możliwość rzadszych iniekcji do wnętrza oka (co 8 tygodni), przy utrzymaniu podobnej skuteczności.

    NOWOŚĆ!

    Beovu® – innowacyjna molekuła nowej generacji w leczeniu wysiękowej postaci AMD

    W Klinice Okulistycznej OFTALMIKA wprowadziliśmy nowe leczenie postaci wysiękowej AMD innowacyjnym preparatem Beovu® (brolucizumab). Zaletą tego innowacyjnego preparatu jest to, że już od pierwszej dawki zatrzymuje postęp choroby – zmnie

    Brolucizumab to cząsteczki nowej generacji, podawane do wnętrza ciała szklistego oka w prostym zabiegu ambulatoryjnym. Beovu® hamuje aktywację receptorów VEGF (białka, którego nadmiar powoduje wzrost naczyń krwionośnych). Ograniczając płyn w siatkówce, poprawia widzenie i pomaga w zachowaniu wzroku jak najdłużej.

    Preparat Beovu® zapewnia utrzymanie prawidłowych parametrów anatomicznych siatkówki przy mniejszej liczbie iniekcji leku. Innowacyjna molekuła anty-VEGF umożliwiła wprowadzenie nowego sposobu dawkowania.

    Pierwsze 3 dawki leku, które są częścią pierwszego etapu nasycania, podawane są w miesięcznych odstępach.

    Następnie preparat podawany jest już tylko raz na 3 miesiące, co przekłada się na większy komfort i bezpieczeństwo pacjentów.

     

    Przygotowanie pacjenta do iniekcji doszklistowej

    Preparaty Eylea lub Beovu®  podawane są w zastrzykach do wnętrza oka w warunkach sali operacyjnej.

    Przez trzy dni poprzedzające podanie leku pacjenci powinni stosować krople antybiotykowe (4 x dziennie) do obu oczu. Tuż przed iniekcją do oka wpuszczane są krople rozszerzające źrenicę oraz krople znieczulające.

    Podanie leku trwa około 5 minut.

    Pacjent wraca do domu z opatrunkiem na oku po zastrzyku, z zaleceniem pozostawienia opatrunku ocznego do dnia następnego i podawania kropli antybiotykowych do oka 4 x dziennie, przez cztery kolejne dni po zabiegu.

     

    Suplementy diety w AMD

    Profilaktyka witaminowa opóźnia rozwój choroby w przypadku regularnego stosowania.

    Luteina i zeaksantyna

    Luteina i zeaksantyna to jedyne substancje antyoksydacyjne wykryte w plamce oka ludzkiego. Budują one barwnik żółty siatkówki – stąd nazwa plamka żółta. Mają one bardzo silne właściwości antyoksydacyjne; są to filtry światła niebieskiego.

    • Witaminy
    • Witamina C – silny antyoksydant w środowisku wodnym, biorący udział w odbudowywaniu witaminy E.
    • Witamina E – bardzo silny antyoksydant w środowisku tłuszczowym, odpowiadający za ochronę wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (WNKT) błon komórkowych fotoreceptorów.

    Witamina A – jej obecność w suplementach diety jest dość kontrowersyjna; aktualnie nieobecna w podstawowej suplementacji. W nadmiarze może być szkodliwa, ponieważ stanowi element budulcowy dla lipofuscyny, tworzącej druzy. Beta-karoten (prowitamina A) nie powinien być stosowany przez nałogowych palaczy tytoniu.

    1. Minerały
    2. Cynk – koenzym enzymu dysmutazy ponadtlenkowej (enzym antyoksydacyjny).
    3. Selen – odgrywa istotną rolę w procesach metabolicznych komórek, ale jego nadmierna suplementacja może być niebezpieczna, ponieważ pierwiastek ten w nadmiarze wykazuje działanie prooksydacyjne, zamiast zamierzonego antyoksydacyjnego.

    Miedź – niezbędny składnik wielu układów enzymatycznych biorących udział w procesach antyoksydacyjnych. Rola tego minerału nie jest do końca poznana.

    Mangan – jego rola nie jest jeszcze dokładnie poznana.

    DHA – kwas dokozaheksaenowy pełniący rolę budulcową. Ponad 50% wolnych WNKT obecnych w błonach komórkowych czopków i pręcików stanowi właśnie DHA.

    Posiada właściwości ochronne – zmniejsza obszar uszkodzenia siatkówki w przebiegu niedokrwienia i niedotlenienia, stanowi ochronę antyoksydacyjną, przyspiesza eliminację resztek lipidowych z nabłonka barwnikowego siatkówki, a tym samym zmniejsza ilość odkładanej lipofuscyny.

    EPA – kwas eikozapentaenowy poprawia funkcje śródbłonka naczyń oraz ma działanie przeciwzapalne w obrębie śródbłonka naczyń. Posiada właściwości hamujące rozpoczęcie angiogenezy.

    Resweratrol – ostatnie doniesienia sugerują korzystny wpływ na hamowanie rozwoju wysiękowego AMD.

    Właściwa dieta czy suplementacja?

    Wiele różnych badań wykazuje, że zarówno witaminy, jak i inne antyoksydanty (w tym kwasy omega-3) są lepiej przyswajalne z pożywienia (zielone warzywa, marchew, jaja, ryby morskie) niż podawane w formie suplementu. Wynika to z tego, że większość z nich wymaga aktywnego transportu z przewodu pokarmowego, który dotyczy tylko związków zawartych w pożywieniu.

    Im człowiek starszy, tym słabsze jest wchłanianie w jelitach. W wieku 75 lat tylko 20-30% antyoksydantów w suplementach i 50-60% antyoksydantów zawartych w pożywieniu wchłania się ze zdrowego przewodu pokarmowego. U chorujących na nieżyty żołądka i jelit procent ten może być kilkakrotnie niższy. Nadmierna suplementacja natomiast ma niekorzystny wpływ na pracę wątroby i trzustki.

    W zdrowych oczach suplementacja niestety nie zapobiega powstaniu AMD.

    Pomoce optyczne dla osób słabo widzących

    Utrata wzroku w przebiegu AMD powoduje trudności w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych, upośledzenie funkcjonowania w środowisku, uczucie smutku, izolacji, utraty niezależności i w końcu samorezygnacji.

    Istnieją następujące metody rehabilitacji w AMD:

    • – pomoce optyczne (do dali i bliży),
    • – pomoce nieoptyczne – powiększalniki telewizyjne, systemy komputerowe, książki na taśmach,
    • – pomoce w poruszaniu się i orientacji,
    • – terapie zajęciowe.

    Rozróżniamy następujące pomoce optyczne do dali:

    • – monokulary do widzenia jednoocznego,
    • – lornetki do widzenia obuocznego,
    • – okulary lornetkowe do widzenia jedno- lub obuocznego.

    Monokulary oparte są na konstrukcji lunety Galileusza (powiększenie do 4 x) lub lunety Keplera (powiększenie do 10 x). Mogą być mocowane do oprawek lub trzymane w dłoni (kłopotliwe przy drżeniu rąk). Służą przede wszystkim do oglądania telewizji, na ulicy, na wycieczce. Można użyć ponadto nakładek do bliży (powiększenie do 30 x), co daje 3-5 liter w polu widzenia.

    Lornetki są również oparte na konstrukcji lupy Galileusza (powiększenie 1,8 do 4 x).

    Okulary lornetkowe to jedna lub dwie lunety w klasycznych oprawach, uwzględniające korekcję własną (robione na zamówienie). Stosowane są nakładki do bliży (powiększenie do 6,6 x). Wadą jest ich wielkość, masa oraz stosunkowo małe powiększenie do dali.

    Pomoce optyczne do bliży to przede wszystkim lupy, których używać można razem z pomocami obuocznymi. Dają powiększenie do 5 x, a w postaci układu soczewek do 20 x. Należy pamiętać, że im większe powiększenie, tym mniejsza średnica lupy, pole widzenia i dystans obserwacji.

    Telefony

    Produkowane dziś nowoczesne telefony komórkowe są zminiaturyzowane, delikatne i nieporęczne. Mają tysiące funkcji, w większości zupełnie niepotrzebnych. Dlatego właśnie dla osób słabowidzących i dla seniorów stworzony został telefon komórkowy Big Easy 2.

    Główne zalety telefonu Big Easy2:

    • – Duże klawisze klawiatury.
    • – Klawisze oddzielone od siebie obudową, uniemożliwiającą wybranie kilku klawiszy w tym samym momencie.
    • – Każdy przycisk ma wyraźny nadruk i oznakowanie.
    • – Każdorazowe naciśnięcie telefonu potwierdzone jest sygnałem.
    • – Cała klawiatura jest podświetlana.
    • Duży (44 x 26 mm), kontrastowy, monochromatyczny wyświetlacz LCD.
    • – Dzięki takiemu rozwiązaniu mamy możliwość wyświetlania bardzo dużych cyfr.

    Najbardziej istotną funkcją dla seniorów jest wbudowany system bezpieczeństwa, który aktywować można przyciskając dłużej jeden z trzech głównych klawiszy. Telefon wtedy automatycznie wyśle wiadomość tekstową SMS do trzech, wcześniej zdefiniowanych osób, z prośbą o pilne oddzwonienie.

    UWAGA! Gdy tylko ktoś do nas zadzwoni, a funkcja alarmu będzie aktywowana, telefon sam – automatycznie – odbierze połączenie i przełączy rozmowę na tryb głośnomówiący. Istnieje możliwość zaprogramowania trzech numerów bezpośrednich na klawiszach telefonu. Numer telefonu alarmowego 112 może być wybierany bez karty SIM.

    • MyReader jest pierwszym na świecie powiększalnikiem z automatycznym czytnikiem.
    • Jego unikalność polega na tym, że skanuje i zapisuje on całe strony, przed pokazaniem ich użytkownikowi na ekranie.
    • Więcej informacji na temat pomoce optyczne dla osób słabowidzących tu.

    Opracowanie przygotowane na podstawie tekstów internetowych: www.amd.org.pl

    W Klinice Okulistycznej OFTALMIKA wszystkie zabiegi są wykonywane z uwzględnieniem wymaganych zasad bezpieczeństwa. Zapoznaj się procedurami, które dodatkowo wprowadziliśmy w związku z COVID-19. Możesz o tym przeczytać, klikając TU.

    Leave a Comment

    Your email address will not be published. Required fields are marked *