Badania przy wirusowym zapaleniu wątroby

  • Wybrane badania laboratoryjne stosowane
  • w diagnostyce chorób wątroby
  • Najistotniejsze laboratoryjne badania diagnostyczne wątroby dzielą się na:
  • Badania krwi diagnozujące cholestazę: ALP (fosfataza zasadowa), GGT (gamma-glutamylotranspeptydaza), bilirubina. Substancje te powstają w drogach żółciowych i ich stężenie w krwi wzrasta w przypadku zapalenia lub zablokowania dróg żółciowych (w wątrobie, poza wątrobą lub w obu lokalizacjach).
  • Badania krwi diagnozujące uszkodzenie komórek wątrobowych: ALT (aminotransferaza alaninowa), AST (aminotransferaza asparaginianowa)
  • Badania krwi oceniające ogólnie funkcje wątroby: spadek stężenia albuminy, wzrost INR (znormalizowany czas protrombinowy), wzrost bilirubiny, spadek glukozy. Patologiczne wyniki tych oznaczeń świadczą o poważnym uszkodzeniu dużej części komórek wątrobowych, jednakże mogą być spowodowane szeregiem innych stanów patologicznych.
  1. Ogólnie:
    ALT/AST – markery wątrobokomórkowe (enzymy indykatorowe) wzrastają w efekcie:
    wirusowego zapalenia wątroby, alkoholizmu, przyjmowanych leków i preparatów ziołowych, hemochromatozy, autoimmunizacyjnych chorób wątroby.

  2. ALP/GGT/bilirubina – markery cholestazy wzrastają w efekcie:
  3. wątroby, paraneoplazji (zwłaszcza w przypadku chłoniaka), posocznicy.

kamicy żółciowej, oporów patologicznych w jamie brzusznej (masy brzusznej), przyjmowanych leków, ciąży, pierwotnej marskości

Żaden z wymienionych enzymów indykatorowych nie jest ściśle specyficzny dla wątroby. Przykładowo: ALP wzrasta także w przypadku chorób kości, deficytu witaminy D, w III trymestrze ciąży (pozostałe enzymy pozostają w normie); AST w chorobach mięśni szkieletowych.

Inne laboratoryjne oznaczenia stosowane w diagnostyce wątroby:

LDH – w przebiegu chorób wątroby, zwłaszcza zapalenia wątroby, obserwowany jest wzrost dehydrogenazy mleczanowej (LDH), jednakże jego swoistość diagnostyczna jest niewielka.

ChE – cholinoesteraza enzym estrolityczny syntetyzowany w wątrobie i wydzielany do krwi (występuje w trzustce i innych tkankach organizmu). Oznaczenie aktywności cholinoesterazy w surowicy jest wskaźnikiem funkcji wątroby.

Zmniejszenie aktywności (stężenia) enzymu jest sygnałem uszkodzenia miąższu wątroby. Towarzyszy marskości i nagminnemu zapaleniu wątroby.

Obserwowane jest również w chorobach nowotworowych, zakaźnych i ostrych stanach zapalnych, zatorach płucnych, zawale mięśnia sercowego i dystrofii mięśniowej.

AFP (alfafetoproteina) – podniesione stężenie AFP we krwi obserwowane jest u osób chorych na ostre wirusowe zapalenie wątroby typu B i C, przewlekłe aktywne zapalenie wątroby, marskość wątroby i alkoholową marskość wątroby. Wzrost AFP obserwowany jest również w przypadku raka wątrobowokomórkowego, lecz oznaczenie to nie ma waloru badania przesiewowego.

Laboratoryjne badania wątroby zlecane są najczęściej:

  • w przypadku złego samopoczucia pacjenta, znużenia (u osób ponad 50 letnich dłuższego niż miesiąc), świądu, ból brzucha
    (prawy górny kwadrant), gorączki nieznanego pochodzenia itd.
  • w przypadku dodatnich testów serologicznych w kierunku HBV i HCV
  • w przypadku istnienia czynników ryzyka stłuszczenia wątroby: otyłości brzusznej, podejrzenia cukrzycy, silnie patologicznego lipidogramu
  • rutynowo: u osób przyjmujących określone leki i w ostrej reakcji polekowej
  • sporadycznie: w przypadku złego samopoczucia u osób przyjmujących leki
  • przy podniesionym stężeniu ferrytyny i żelaza oraz w hemochromatozie
  • w przypadku chorób o tle autoimmunizacyjnym i przerzutów nowotworowych
  • w przypadku zapalnych chorób jelit
  • w przypadku chorób wątroby i/lub nieprawidłowych wyników testów wątrobowych w przeszłości
  • w przypadku podejrzenia ostrego zatrucia alkoholem
  • w przypadku nieprawidłowych wyników ogólnych badań laboratoryjnych: nieprawidłowej morfologii (wysokie MCV, neutropenia, trombocytopenia), niedoboru alfa1-antytrypsyny itd.
  • w przypadku podejrzenia żółtaczki i ostrego zapalenia wątroby.

Zapalenie wątroby

Zapalenie wątroby (hepatitis) poza obrazem histologicznym wiążę się z podniesionymi ALT i AST. Stężenie ALT i AST > 500 U/l, a zwłaszcza
> 1000U/l, przy ALP i GGT < 300 U/l świadczy o zakażeniu wirusowym.

W chronicznym zapaleniu wątroby zmiany ALT odzwierciedlają aktywność choroby.

W przypadku zapalenia wątroby typu C poziom enzymów wątrobowych jest prawidłowy lub nieznacznie przekracza zakres, lecz wzrasta pod wpływem substancji hepatotoksycznych.

(wg.Sonic Pathology Handbook. A quide to the interpretation of pathology tests. Ed. Campbell Kyle. Sonic Healthcare Ltd. 2014).

Do głównych przyczyn zapalenia wątroby należą:
1. zakażenia wirusami:

  • HAV – wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A)
  • HBV – wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B)
  • HCV – wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C)
  • EBV – mononukleoza zakaźna
  • HDV, HEV – wirusowe zapalenie wątroby D, E
  • HIV, CMV, Coxsackie, wirusy dające objawy grypopodobne

2. leki
3. alkohol
4. choroby autoimmunizacyjne
5. hepatotoksyny (czterochlorek węgla), egzotyczne zioła lecznicze

WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY typu: A, B, C

SEROLOGICZNE I MOLEKULARNE BADANIA W WIRUSOWYM ZAPALENIU WĄTROBY TYPU B (WZW B)
Markery wirusa zapalenia wątroby typu B – HBV:
HBsAg, anty-HBc IgM, anty-HBc total (IgM, IgG), anty-HBs, HBeAg, anty-HBeAg, HBV DNA (PCR)

HBs antygen (HBsAg) – Antygen powierzchniowy (s: ang. surface) występujący we krwi osoby zakażonej. Jest pierwszym markerem zakażenia HVB, a jego obecność we krwi często wyprzedza objawy zakażenia.

HBsAg można wykryć już 4 tygodnie od zakażenia (średnio 4-12 tygodni). Zanikanie HBsAg – zwykle od 2 do 4 miesięcy od pojawienia się objawów – jest oznaką zdrowienia po ostrym zapaleniu.

Utrzymywanie się HBsAg we krwi przez ponad 6 miesięcy jest klasyfikowane jako nosicielstwo wirusa.

HBe antygen (HBe Ag) – Antygen wczesny (e: ang. early) utrzymuje się we krwi do 10 tygodni (pojawia się średnio od 3-6 tygodni po zakażeniu). Jest markerem intensywnej replikacji wirusa, a jego obecność wskazuje na ostre, aktywne, zakażenie i wysoką zakaźność.

Oznaczenie HBe Ag może również służyć do monitorowania skuteczności leczenia zakażenia wirusem B. Istnieją rzadkie w Polsce typy wirusa HBV, które nie produkują antygenu HBe.

Utrzymywanie się HBe Ag we krwi dłużej niż 10-12 tygodni może wskazywać na przejście zakażenia w stan przewlekły.

HBc przeciwciała (anty-HBc) – Są wytwarzane przez organizm w okresie ostrego zakażenia HBV i po jego przebyciu. Występują prawie równocześnie z antygenem HBs.

Przeciwciała w klasie IgM mogą utrzymywać się we krwi nawet do 2 lat – zwykle zanikają po okresie od 3 do 24 miesięcy. Obecność IgM HBc, nawet przy ujemnym wyniku HBsAg, wskazuje na ostre zakażenie HBV.

Przeciwciała klasy IgG (anty-HBc IgG) utrzymują się przez lata. Oznaczane są testem HBc Przeciwciała całkowite (total).

HBs przeciwciała (anty-HBs) – Obecność anty-HBs wskazuje na kontakt z antygenem wirusa HBV w przeszłości i świadczy o nabyciu odporności w wyniku szczepienia lub przebytego WZW B.

Unieszkodliwiają one wirusa, chroniąc przed zakażeniem. Pojawiają się po ustąpieniu objawów chorobowych i po zaniknięciu antygenu HBs (HBsAg), średnio w okresie 3-4 miesięcy.

Mogą występować we krwi do 6 lat po zakażeniu.

HBe przeciwciała (anty-HBe) – Pojawiają się po zaniknięciu antygenu HBe (średnio 4-5 miesięcy po zakażeniu). Obecność przeciwciała anty-HBe wraz z eliminacją HBeAg wskazuje na zdrowieniu po ostrym zakażeniu HBV.

Metody PCR – Reakcja łańcuchowa polimerazy, PCR (ang. polymerase chain reaction) badanie materiału genetycznego HBV (DNA),  wykonywany jest w powiązaniu z rutynowymi testami serologicznymi (wykrywaniem antygenów i przeciwciał).

Jakościowa PCR wykrywa obecność DNA wirusa w krwi i ma znaczenie diagnostyczne, podczas gdy ilościowa PCR określa liczbę kopii wirusa.

You might be interested:  Suchość pochwy podczas stosunku – jakie są przyczyny suchej pochwy w czasie współżycia?

Pozwala na określenie wrażliwości HBV na leki, prognozowanie i monitorowanie terapii w oparciu o  zmiany liczby kopii wirusa w krwi: spadek w przypadku podatności na leczenie i wzrost związany z powstawaniem mutantów odpornych.

Badania przy wirusowym zapaleniu wątroby

SEROLOGICZNE I MOLEKULARNE BADANIA W WIRUSOWYM ZAPALENIU WĄTROBY TYPU C (WZW C)

Markery wirusa zapalenia wątroby typu C – HCV: anty-HCV,  HCV RNA (PCR), genotypy HCV

HCV przeciwciała (anty-HCV) – Przeciwciała anty-HCV wykrywane w obecnych testach przesiewowych dla HCV na ogół są immunoglobulinami IgG, swoistymi w stosunku do antygenów kodowanych przez cztery różne regiony genomu wirusa.

Wykrywane są najczęściej 8-9 tygodni po zakażeniu, które zwykle przebiega bezobjawowo. Oznaczenie anty-HCV ma charakter jakościowy. Wynik dodatni świadczy o kontakcie z HCV.

Nie pozwala natomiast na rozróżnienie zakażenia ostrego od przewlekłego (w około 80 procentach przypadków), zakażenia aktualnego od zakażenia w przeszłości i nie rozstrzyga o  eliminacji wirusa.

Przeciwciała anty-HCV. Test potwierdzenia Immunoblot. – Zgodnie z zaleceniami, nisko dodatni  lub nieokreślony wynik oznaczenia przeciwciał anty-HCV w teście przesiewowym powinien być potwierdzony.

Jedną z zalecanych metod potwierdzenia jest  rekombinowany immunoblot (RIBA), wykazujący reaktywność przeciwciał oddzielnie w stosunku do kilku rekombinantowych składników antygenów. Testem RIBA RecomLine oznaczana jest reaktywność IgG w stosunku do antygenów HCV: Core 1,
Core 2, helikazy, NS3, NS4 i NS5.

Za prawdziwie dodatni uznaje się wynik, w którym odpowiednio intensywna reakcja barwna  zachodzi w przypadku wymaganej liczby antygenów.

Metody PCR – Najbardziej wiarygodnym testem wykazującym zakażenie HCV jest identyfikacja jego materiału genetycznego – RNA.

RNA HCV może być wykryty (metodą jakościową lub ilościową) w ciągu 1-2 tygodni po zakażeniu, czyli kilka tygodni przed  pojawieniem się anty-HCV i wzrostem poziomu enzymów wątrobowych. Jedną z metod wykrywania RNA wirusa jest reakcja łańcuchowa polimerazy, PCR ( ang.

polymerase chain reaction), z odwrotną transkrypcją (RT PCR). Metody ilościowe pozwalają na wykrycie kilkuset kopii RNA wirusa w ml. Oznaczenie ilości RNA HCV jest istotne w określaniu  przebiegu zakażenia HCV i odpowiedzi na leczenie.

Monitorowanie liczby kopii RNA we wczesnym etapie leczenia informuje o podatności na leczenie. Największe prawdopodobieństwo ustalenia ostrego zakażenia HCV daje wykrycie obecności wirusowego RNA lub antygenu rdzeniowego, przy jednoczesnym braku przeciwciał anty-HCV.

Genotypowanie – Genotypowanie HCV (identyfikacja genotypu) jest przydatne w prognozowaniu długości i intensywności terapii antywirusowej w WZW C. W diagnostyce HCV wyróżnia się 6 podstawowych genotypów HCV, o homologii nukleotydów mniejszej niż 70%  oraz liczne podtypy.

HCV jako wirus RNA charakteryzuje się wysokim stopniem spontanicznych mutacji, które u przewlekle chorych powodują powstawanie kolejnych quasigatunków wirusa. Chorzy zakażeni wirusem o genotypach 2,  3 i 4 wykazują dwukrotnie wyższy stopień odpowiedzi na leczenie niż zakażeni pozostałymi  genotypami.

Leczenie  zakażenia HCV o genotypach 2 i 3 wykazuje skuteczność po 6 miesiącach, podczas gdy pozostałe genotypy wymagają terapii 12 miesięcznej.

Badania przy wirusowym zapaleniu wątroby

SEROLOGICZNE I MOLEKULARNE BADANIA W WIRUSOWYM ZAPALENIU WĄTROBY TYPU A (WZW A)

Markery wirusa zapalenia wątroby typu A – HAV: anty-HAV IgM, anty-HAV total (IgM+IgG)

HAV przeciwciała IgM (anty-HAV IgM) – Ich obecność stwierdzana jest u > 95% chorych w ostrym okresie choroby: diagnozowanych w kierunku WZW A z powodu objawów i utrzymują się przez 3-6 miesięcy. Przetrwała IgM anty-HAV może występować u osób, które przebyły chorobę w odległej przeszłości lub u dzieci poniżej 5 lat, przechodzących bezobjawowe zakażenie HAV.

HAV przeciwciała  całkowite (total anty-HAV, IgM+IgG) – Przeciwciała anty-HAV IgG mogą występować łącznie z IgM w okresie choroby objawowej (do serokonwersji dochodzi nieznacznie później niż w przypadku IgM) i utrzymują się do końca życia. Stwierdzane są u noworodków jako efekt nabytej odporności matczynej i w wyniku szczepienia.

Przeciwciała w autoimmunizacyjnych chorobach wątroby

AUTOIMMUNIZACYJNE ZAPALENIE WĄTROBY AIH (ang. autoimmune hepatitis)

AIH typu 1 (AIH 1) – Markerem klasycznego autoimmunizacyjnego zapalenia wątroby typu 1 AIH (ang. autoimmune hepatitis) są przeciwciała przeciw mięśniom gładkim, ASMA (ang. smooth muscle antibodies). W wysokim stężeniu (mianie) występują u ponad 80% chorych.

Stężenie ASMA może korelować z aktywnością choroby, choć niskie stężenia są nieswoiste, gdyż mogą się wiązać z zakażeniami wirusowymi. U kobiet w przypadku pierwotnego AIH 1 stwierdzana jest obecność przeciwciał przeciwjądrowych ANA.

W przypadku braku przeciwciał ASMA/ANA w różnicowaniu  AIH 1 i AIH 2 przydatne jest oznaczenie przeciwciał przeciw cytoplazmie neutrofili p-ANCA, stwierdzanych wyłącznie u 40-96 % chorych na AIH 1. Przeciwciała przeciw aktynie stwierdzane są u 40-90% chorych.

W podobnym odsetku chorych występują przeciwciała przeciw rozpuszczalnemu antygenowi wątroby (SLA) i antygenowi wątrobowo-trzustkowemu (LP).

AIH typu 2 (AIH 2) – Markerami AIH 2 są przeciwciała przeciw mikrosomom wątroby i nerek (LKM-1) oraz przeciw antygenowi cytoplazmatycznemu wątroby (anty-LC-1), występujące u 30% chorych, o mianie dodatnio skorelowanym ze stopniem aktywności choroby. Poza AIH-2, LKM są stwierdzane  w przypadku WZW C i w polekowego zapalenia wątroby.

AIH typu 3 (AIH 3) – Typ AIH 3 został wyróżniony na podstawie występowania przeciwciał innych niż w AIH 1 i AIH 2. Charakteryzuje się obecnością przeciwciał SLA i LP.  Klinicznie AIH 3 jest identyczne z AIH 1.

PIERWOTNA MARSKOŚĆ ŻÓŁCIOWA PBC (ang. primary biliary cirrhosis).
Swoistym i czułym markerem PBC są przeciwciała przeciwmitochondrialne: AMA i AMA M2 (przeciwciała przeciwmitochondrialne typu M2). Występują u około 95 % chorych.
Przeciwciała przeciwko kanalikom żółciowym BDA, BCA występujące w chorobach wątroby o podłożu autoimmunizacyjnym, stwierdzane są

u 75% chorych na PBC.

PIERWOTNE STWARDNIAJĄCE ZAPALENIE DRÓG ŻÓŁCIOWYCH, PSC (ang. primary sclerosis cholangitis).

Najczęściej wykrywane przeciwciała to ANA, ASMA (ok.20-50% chorych) i p-ANCA (ok. 30-80% chorych).

Pobierz ulotkę

WZW typu B – badania

W celu rozpoznawania i monitorowania przebiegu zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B (hepatitis B virus, HBV), a także aby sprawdzić, czy szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW typu B) zapewniło odporność pożądanego stopnia.

Badanie wykonuje się:

  • w przypadku wystąpienia objawów WZW typu B
  • u osób, które mogły być narażone na kontakt z wirusem typu B
  • u osób z przewlekłą chorobą wątroby o innej przyczynie
  • po szczepieniu przeciw WZW typu B lub po terapii przeciwwirusowe

Próbka krwi pobierana jest z żyły łokj.

Zapalenie wątroby typu B spowodowane jest zakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu B (HBV). Jest to jeden z wirusów powodujących zapalenie wątroby charakteryzujące się zapaleniem i powiększeniem wątroby.

Inne przyczyny zapalenia wątroby to zatrucie lekami, zaburzenia wrodzone, choroby autoimmunizacyjne. HBV to jeden z pięciu, dotychczas zidentyfikowanych, wirusów hepatotropowych. Pozostałe 4 to: A, C, D i E.

Zakażenie HBV jest najczęstszą przyczyną ostrego zapalenia wątroby i najbardziej rozpowszechnioną przyczyną przewlekłych infekcji wirusowych na świecie (chociaż w europie i Ameryce Płn. To wzw typu C występuje częściej). Wg danych amerykańskiego Centrum Kontroli Zachorowań w roku 2007 w USA stwierdzono około 43 tysiące nowych zachorowań na wzw typu B.

Są to tylko dane szacunkowe i prawdopodobnie zaniżone gdyż wiele osób ma objawy łagodne i nie wie, że są zakażone. Przewlekła postać wzw typu B stanowi duży problem i dotyczy około 800 tys do 1 mln osób w USA. Szacuje się, że na świecie około 350 mln osób jest zakażonych i każdego roku wzw jest jednym z czynników przyczynowych zgonów u około 620 tys. osób.

HBV przenosi się poprzez kontakt z krwią lub innymi płynami z jam ciała od osób zakażonych. Ekspozycja może nastąpić np. w wyniku używania tych samych igieł do przetoczeń dożylnych leków lub poprzez kontakty seksualne bez zabezpieczeń.

You might be interested:  Co jest szkodliwe dla wątroby?

Osoby, które żyją lub podróżują w rejony gdzie wirus typu B występuje często są narażone na większe ryzyko zakażenia. Matki mogą przekazać wirusa swoim dzieciom zwykle podczas porodu lub po porodzie.

Wirus jednak nie przenosi się poprzez żywność lub wodę, przypadkowe dotknięcia rąk, kaszel czy kichanie.

Przebieg zakażenia HBV może być różny, od postaci łagodnej trwającej tylko kilka tygodni do postaci przewlekłych i ciężkich trwających lata. Czasem przewlekłe zakażenie HBV prowadzi do poważnych powikłań jak marskość wątroby lub rak wątroby.

Niektóre stadia i postaci wzw typu B obejmują:

  • Ostrą infekcję – obecność typowych objawów przy dodatnim wyniku badania przesiewowego
  • Przewlekłą infekcję – z obecnością wirusa potwierdzona wynikiem badań laboratoryjnych i zapaleniem wątroby
  • Nosicielstwo (postać nieaktywna) — przetrwałe zakażenie bez objawów zapalenia wątroby (nosiciel- osobnik w dobrym stanie zdrowia lecz z obecnością wirusa w organizmie, który może potencjalnie zakażać innych)
  • „Zakażenie wyleczone” — bez objawów zakażenia; brak obecności DNA wirusa, brak objawów zapalenia wątroby (chociaż w wielu przypadkach wirus jest obecny w formie nieaktywnej w wątrobie)

Objawy ostrego zapalenia wątroby typu B mogą być bardzo podobne do objawów w przebiegu innego rodzaju ostrego zapalenia wątroby. Niektóre obejmują: gorączkę, zmęczenie, wymioty, nudności, żółtaczkę. Zapalenie wątroby powoduje jej uszkodzenie i niemożliwość prawidłowego funkcjonowania.

Wątroba nie może metabolizować toksyn lub produktów ubocznych przemiany materii jak np. bilirubiny i usuwać ich z organizmu. W przebiegu choroby stężenie bilirubiny i aktywność enzymów wątrobowych wzrastają. Badanie stężenia bilirubiny lub enzymów wątrobowych może wskazywać na zapalenie wątroby nie wskazuje jednak jego przyczyny.

Należy wykonać badania potwierdzające obecność zakażenia wirusem hepatotropowym.

Wiele różnego rodzaju badań można zastosować w celu wykrycia świeżego lub wcześniejszego zakażenia wątroby HBV.

W odpowiedzi na zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B (HBV) wytwarzane są przeciwciała anty-HBV, które można oznaczyć; aby wykryć antygen wirusa lub wirusowe DNA wykonuje się inne badania.

Badania te można stosować w celu wykrycia zakażenia w nieobecności objawów, określenia czy jest to zakażenie ostre czy przewlekłe oraz do monitorowania przewlekłego zakażenia.

Mimo, iż zakażenie HBV jest poważną chorobą u większości osób dorosłych przemija samoistnie. U niemowląt i dzieci na ogół rozwija się przewlekłe zakażenie. Dostępna jest szczepionka zapobiegająca zakażeniu wirusem typu B. W roku 1990 wdrożono rutynowe szczepienie dzieci przeciwko wzw typu B co spowodowało spadek zakażeń ostrych o 82%.

Artykuły zamieszczone w dziale Laboratorium dostarczą Ci ogólnych informacji na temat obróbki pobranej krwi, wymazu z gardła oraz krwiodawstwa i krwiolecznictwa.

Istnieje kilka badań laboratoryjnych służących do wykrywania przeciwciał przeciw HBV. Przeciwciała są to białka wytwarzane przez organizm w celu obrony przed antygenami (obcymi białkami). Są też w użyciu badania, które wykrywają obecność antygenów wirusa, inne pozwalają na wykrycie wirusowego DNA.

  • Zwykle jeden zestaw badań stosuje się do określenia przyczyny ostrego zakażenia, inny po postawieniu rozpoznania w celu monitorowania progresji choroby, wykrycia zakażenia przewlekłego i/ lub nosicielstwa.
  • Poniższa lista wskazuje na główne zastosowania badań w zakażeniu wątroby wirusem typu B:
  • w celu wykrycia ostrej fazy zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B: HBsAg (antygen powierzchniowy wzw B), hepatitis B core antibody anty-HBc (przeciwciała anty-antygenowi rdzeniowemu B) w klasie IgM i czasem HBeAg – antygen HBe
  • w celu wykrycia przewlekłej fazy zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B: HBsAg, DNA wirusa typu B (HBV DNA), czasem HBeAg
  • w celu monitorowania przewlekłej fazy zakażenia HBV i efektów leczenia: HBsAg, HBeAg), przeciwciała anty-antygenowi powierzchniowemu B (anti-HBs), IgG, anty-HBe IgG i HBV DNA
  • w celu wykrycia wcześniejszej ekspozycji na HBV u osoby z obniżoną odpornością (kiedy wirus może ulec reaktywacji): anty-HBc) całkowite i anty-HBs

Niektóre powody dla których przeprowadza się takie badania to: badanie przesiewowe w kierunku wykrycia zakażenia HBV w grupach ryzyka lub u dawców krwi, w celu stwierdzenia nosicielstwa, w celu wykrycia wcześniejszego zakażenia z późniejszym nabyciem odporności, w celu wykazania czy szczepienie spowodowało odporność na zakażenie HBV.Niektóre badania wykonuje się w celach przesiewowych wraz z testami na obecność innych wirusów hepatotropowych (HAV, HCV).

W tabeli podano rodzaje badań w przypadku infekcji HBV i ich zastosowanie:

Badania przy wirusowym zapaleniu wątroby

Inne badania jak AST, ALT, i GGT można stosować w celu monitorowania postępu choroby. W niektórych sytuacjach konieczna jest biopsja wątroby w celu potwierdzenia rozpoznania.

Badania związane z wzw typu B mogą być zlecane u osób mających objawy ostrego zapalenia wątroby w celu określenia czy ich przyczyna jest zakażenie HBV. Niektóre z tych objawów obejmują: gorączkę, zmęczenie, utratę apetytu, nudności i wymioty, bóle brzucha, ciemny mocz, blade stolce, bóle stawów i żółtaczkę.

Badania związane z wzw typu B stanowią dalszy etap diagnozowania gdy wyniki rutynowych testów (enzymów wątrobowych ALT, AST) są nieprawidłowe (podwyższone). Czasem w ten sposób można wykryć ostre wzw B gdy objawy są łagodne i przypominają objawy grypy. Przewlekłe wzw B częściej nie daje objawów i dlatego można je wykryć przy pomocy badań rutynowych.

Badanie HbsAg może być stosowane w celach przesiewowych w grupach wysokiego ryzyka wystąpienia przewlekłej formy wzw B. W 2008 r Centrum Kontroli Zachorowań w USA zweryfikowało wytyczne i zaleca wykonywanie badań na obecność antygenu HBs w następujących grupach osób:

  • mogących być potencjalnym źródłem zakażenia w wyniku przebytych przypadkowych ran, zakłucia igłami,; u pracowników służby zdrowia
  • osób urodzonych w rejonach o najczęstszym występowaniu HBsAg (>20%), np. Azja i Afryka
  • osób nieszczepionych, których rodzice pochodzą z rejonów o częstszym występowaniu HBsAg (>8%),
  • mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami
  • osób z podwyższonymi wartościami transaminaz (ALT, AST) bez oczywistych przyczyn
  • osób, u których układ odpornościowy został stłumiony poprzez podawanie leków
  • kobiet w ciąży
  • osób mających kontakty z zakażonymi HBV
  • osób zakażonych HIV

Gdy testy związane z wzw typu B są stosowane do monitorowania osób z przewlekłym zakażeniem można je wykonywać regularnie. HBsAg i HbeAg zwykle oznacza się co 6 miesięcy lub corocznie dopóki HbeAg nie zaniknie samoistnie.

You might be interested:  Twardy stolec – przyczyny, objawy, domowe sposoby

U osób leczonych z powodu przewlekłego zakażenia HBV, HBeAg i HBV DNA można wykonywać w celu określenia czy leczenie jest skuteczne. Stężenie HBV DNA spadnie zwykle do wartości niewykrywalnych gdy leczenie jest skuteczne.

Jeśli wynik HBeAg był dodatni przed podjęciem leczenia i po leczeniu jest ujemny można po jakimś czasie zaprzestać leczenia wówczas gdy oba testy będą ujemne. Gdy HBeAg był ujemny przed leczeniem lub pozostaje dodatni leczenie należy kontynuować.

  1. Krew pobrana od dawców jest zawsze badana na obecność HBsAg przed jej dystrybucją.

Badania na obecność zakażenia wzw B mogą być zlecane jako pojedyncze testy lub w kombinacjach. Wyniki badań są oceniane łącznie. Nie wszystkie rodzaje testów wykonuje się u wszystkich badanych. Lekarz powinien wyjaśnić pacjentowi wyniki badań.

W Tabeli podsumowano możliwe interpretacje typowych wyników badań.

Badania przy wirusowym zapaleniu wątroby

*Uwaga: Pewne podtypy HBV, które nie mają  e-antygenu;  te podtypy są powszechne na Środkowym  Wschodzie i w Azji- w tych regionach wykonywanie tego badania nie ma większego sensu.  W tych przypadkach ujemny wynik HbeAg niekoniecznie oznacza, że antigen HBV nie jest obecny lub osoba nie zakaża; może być, że osobnik zakażony jest podtypem wirusa, który nie wytwarza e-antygenu.

HBV DNA:oznacza się ilość wirusa obecnego we krwi wyrażaną w jednostkach międzynarodowych na 1 mililitr (IU/mL). Wysoki wynik oznacza, że wirus aktywnie się namnaża (replikuje) i, że zakażenie może być przeniesione na inne osoby. Oznacza to również, że pacjent zakażony ma wysokie ryzyko uszkodzenia wątroby. Niska wartość HBV DNA poniżej ustalonej wartości odcięcia np.:

Choroby zakaźne

NHS zaleca badania przesiewowe w kierunku chorób zakaźnych.

Choroby zakaźne

1. Cel badania przesiewowego

Jest to badanie w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu B, HIV (ludzkiego wirusa niedoboru odporności) oraz kiły.
Kobiety, które wiedzą o tym, że są nosicielkami wirusa HIV lub cierpią na wirusowe zapalenie wątroby typu B, potrzebują wizyty u specjalisty na wczesnym etapie ciąży w celu zaplanowania właściwej opieki w tym okresie.

Wirus zapalenia wątroby typu B oraz wirus HIV są przenoszone z krwią i płynami ustrojowymi podczas kontaktów seksualnych lub używania zakażonych igieł. Te wirusy mogą również zostać przekazane dziecku przez matkę.

Wirusowe zapalenie wątroby typu B

Wirus zapalenia wątroby typu B atakuje wątrobę. Może spowodować ostrą (natychmiastową) i przewlekłą (długotrwałą) chorobę. U dzieci zarażonych przy urodzeniu lub w pierwszym roku życia poziom ryzyka wystąpienia wirusowego zapalenia wątroby typu B trwającego całe życie wynosi 9 na 10 (90%). Może to prowadzić do infekcji wątroby oraz nowotworów złośliwych.

HIV

Wirus HIV osłabia układ odpornościowy, utrudniając zwalczanie zakażeń. Nieleczony, może zostać przekazany przez matkę dziecku podczas ciąży, porodu lub karmienia piersią. Leczenie uzyskane w ciąży znacznie zmniejsza ryzyko przekazania wirusa HIV dziecku z 1 na 4 (25%) do mniej niż
1 na 200 (0,5%).

Kiła

Kiła jest chorobą przenoszoną drogą płciową. Może również zostać przekazana dziecku przez matkę w okresie ciąży. Nieleczona, może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych u dziecka, spowodować poronienie lub urodzenie martwego dziecka.

3. Badanie przesiewowe

Z ramienia zostanie pobrana próbka krwi.

Badania przy wirusowym zapaleniu wątroby

Pobieranie próbki krwi

Niewielka ilość tej krwi będzie przechowywana w laboratorium. Może być wykorzystywana do badań, jeżeli podczas ciąży wystąpią objawy innych zakażeń lub wysypki.

4. Bezpieczeństwo badania

Z tym badaniem nie wiąże się żadne ryzyko.

5. Decyzja o poddaniu się badaniu przesiewowemu należy do Ciebie

Poddanie się tym badaniom jest zdecydowanie zalecane w celu ochrony zdrowia matki poprzez wczesne zapewnienie leczenia i opieki, Co znacznie zmniejsza ryzyko przekazania infekcji dziecku, partnerowi lub innym członkom rodziny.

6. Rezygnacja z badania

Jeżeli nie zdecydujesz się na badanie, zostanie ono zaproponowane ponownie na późniejszym etapie ciąży, najlepiej przed końcem 20. tygodnia.

7. Wynik ujemny

Wynik ujemny oznacza, że zakażenie nie zostało obecnie stwierdzone. Nie oznacza to, że będziesz przed nim chroniona przez całą ciążę. Należy dbać o to, aby się nie zarazić i w razie potrzeby jak najszybciej zgłosić objawy położnej lub lekarzowi pierwszego kontaktu. Badanie może zostać przeprowadzone u Ciebie i Twojego partnera w każdej chwili.

Zalecamy powtórzenie badania w przypadku nowego partnera seksualnego, zażywania wstrzykiwanych narkotyków, świadczenia usług seksualnych, obecności zakażenia u partnera lub jego biseksualności bądź rozpoznania u Ciebie choroby przenoszonej drogą płciową.

8. Wynik dodatni

Jeśli cierpisz na wirusowe zapalenie wątroby typu B, zespół specjalistów powinien monitorować Twoje zdrowie podczas ciąży oraz po porodzie. Twój partner i Twoje pozostałe dzieci oraz członkowie bliskiej rodziny mogą wymagać zbadania i podania szczepionki.

Bardzo ważne jest, aby dziecko otrzymało 6 dawek szczepionki w odpowiednich odstępach czasu w celu ochrony jego zdrowia. W razie konieczności należy porozmawiać z lekarzem pierwszego kontaktu, pielęgniarką w przychodni lub pielęgniarką środowiskową, jeżeli któraś z tych dawek nie zostanie podana. Szczepionki powinny zostać podane:

  • w ciągu pierwszych 24 godzin po narodzinach
  • po ukończeniu 4. tygodnia
  • kiedy dziecko ukończy 8, 12 i 16 tygodni (w ramach rutynowych szczepień dzieci)
  • po ukończeniu pierwszego roku życia
  • Dziecko może także wymagać podania przeciwciał we wstrzyknięciu (immunoglobuliny przeciwko WZW B) podczas pierwszego szczepienia.
  • Po ostatnim szczepieniu przeprowadzone zostanie także badanie krwi dziecka w celu sprawdzenia, czy udało się uniknąć zakażenia.
  • Jeśli jesteś nosicielką wirusa HIV, możesz znacznie zmniejszyć ryzyko przekazania wirusa dziecku, jeżeli będziesz znajdować się pod opieką specjalisty, otrzymywać leczenie, przyjmować leki, mieć zaplanowaną opiekę okołoporodową oraz jeśli nie będziesz karmić piersią.

Jeśli zostałaś zarażona kiłą, konieczne będzie pilne skierowanie do zespołu specjalistów. Leczenie polega zazwyczaj na podaniu antybiotyków. Są one bezpieczne dla dziecka. Zespół zaproponuje również zbadanie Twojego partnera w celu sprawdzenia, czy wymaga leczenia. Dziecko będzie wymagać zbadania oraz badań krwi po narodzinach. Może również wymagać podania antybiotyków.

9. Wyniki

Jeżeli wynik badania będzie ujemny, położna porozmawia z Tobą na ten temat. Odbędzie się to przed lub podczas kolejnej wizyty prenatalnej, około 16. tygodnia. Zostanie to również odnotowane w dokumentacji medycznej.

Jeżeli badanie wykaże obecność zakażenia wirusem HIV, WZW typu B lub kiłą, specjalistyczna położna skontaktuje się z Tobą w ciągu 10 dni w celu ustalenia terminu wizyty. Omówi wtedy wynik, przeprowadzi dodatkowe badania i opracuje plan opieki.

Niniejsza ulotka została opracowana przez agencję Public Health England (PHE) w imieniu NHS.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *