Choroba wieńcowa – przyczyny, objawy, badania, leczenie, dieta, profilaktyka

Choroba niedokrwienna serca, zwana również chorobą wieńcową, jest obok cukrzycy i nadciśnienia jedną z chorób cywilizacyjnych. Jakie są jej przyczyny, jak można jej zapobiegać i kto jest na nią najbardziej narażony?

Czym jest choroba niedokrwienna serca? 

Choroba niedokrwienna serca, jak sama nazwa wskazuje, charakteryzuje się przewlekłym niedotlenieniem i niedożywieniem komórek mięśnia sercowego. Wyobraź sobie, że w tej chorobie Twoje serce dusi się, ponieważ dostaje za mało krwi w stosunku do tego, ile potrzebuje.

Jakie są przyczyny choroby niedokrwiennej serca?

Przyczyn choroby niedokrwiennej serca może być wiele, natomiast głównym powodem jest miażdżyca tętnic wieńcowych, która jest odpowiedzialna za 80% przypadków tej choroby.

Szczególnie niepokojącym zjawiskiem jest obecnie obniżanie się wieku chorujących pacjentów! Tak jak każde schorzenie układu krążenia, choroba niedokrwienna serca niesie ze sobą poważne konsekwencje – od upośledzenia sprawności fizycznej, po konieczność rezygnacji z pracy aż po przedwczesną śmierć.

Przewlekła choroba niedokrwienna serca:

10 porad, dzięki którym wygrasz z chorobą

Zastanawiasz się jak zapobiegać wtórnej chorobie niedokrwiennej serca? Choroba niedokrwienna serca jest w większości przypadków schorzeniem przewlekłym, natomiast wczesne wykrycie i wdrożenie profilaktyki, czyli prewencja wtórna choroby niedokrwiennej serca, zmniejszy częstość powikłań i nawrotów choroby.

Dzięki profilaktyce oraz stosowaniu odpowiednich lekarstw zahamujesz postęp zmian chorobowych i zapobiegniesz zawałowi serca.

1. Zamień boczek na warzywa

W obraz kuchni polskiej wpisują się dania tłuste, ciężkie i kaloryczne – to źle! Aby zapobiec przewlekłej chorobie niedokrwiennej serca, weź przykład z mieszkańców południa Europy i wprowadź dietę śródziemnomorską. Stwierdzono, że Grecy i Włosi żyją dłużej niż pozostali Europejczycy, ponieważ ich jadłospis obfituje w warzywa, owoce, ryby i oliwę z oliwek oraz zawiera bardzo mało tłuszczów zwierzęcych.

2. Rzuć palenie!

Choroba niedokrwienna serca wymaga bezwzględnego rzucenia palenia papierosów.

Badania pokazały, że…

Palenie tytoniu zwiększa dwukrotnie ryzyko wystąpienia zawału serca!

Dlaczego? Nikotyna zwęża naczynia krwionośne, a tlenek węgla może spowodować naruszenie ich wewnętrznej warstwy i sprawić, że będą bardziej podatne na miażdżycę.

3. Ruszaj się

Jeśli masz przewlekłą chorobą niedokrwienną serca, nie powinieneś korzystać z siłowni.

Nie jest wskazane wstrzymywanie oddechu ani gwałtowne i wysiłkowe wykonywanie ćwiczeń, które mogą powodować ból w klatce piersiowej.

Nie znaczy to jednak, że w ogóle powinieneś rezygnować z ruchu! Prewencja wtórna choroby niedokrwiennej serca zakłada, że w ćwiczeniach najważniejszy jest umiar.

Choroba wieńcowa – przyczyny, objawy, badania, leczenie, dieta, profilaktyka

Niewielka dawka sportu 3 razy w tygodniu:

  • pozwoli Ci utrzymać prawidłową wagę ciała
  • ureguluje ciśnienie krwi
  • ograniczy rozwój miażdżycy i cukrzycy
  • obniży krzepliwość krwi
  • poprawi krążenie krwi i metabolizm całego ciała
  • zmniejszy stres

4. Kontroluj cholesterol

Podstawową przyczyną powstawania miażdżycy tętnic mięśnia sercowego jest zbyt wysoki poziom złego cholesterolu (LDL), który jest związany z nieprawidłową dietą, nadwagą oraz stosowaniem różnego rodzaju używek takich jak papierosy i alkohol. Tworzenie się blaszek miażdżycowych zmniejsza przepływ krwi w sercu, a także zwiększa prawdopodobieństwo powstawania złowrogich zakrzepów.

Przynajmniej raz na pół roku rób badania okresowe, które będą określać u Ciebie poziom złego (LDL) i dobrego (HDL) cholesterolu, czyli tak zwany lipidogram. Pamiętaj, że utrzymanie cholesterolu w normie zmniejsza ryzyko powikłań choroby niedokrwiennej serca.

5. Mierz ciśnienie

Zaopatrz się w dobry ciśnieniomierz, gdyż prędzej czy później Ci się przyda. Miej się na baczności, jeśli Twoje ciśnienie wynosi powyżej 140/90 mmHg. Stwierdzono, że u osób z nadciśnieniem tętniczym istnieje zwiększone ryzyko zawału serca oraz udaru mózgu.

Choroba wieńcowa – przyczyny, objawy, badania, leczenie, dieta, profilaktyka

6. Kontroluj stres

Depresja będąca wynikiem przewlekłego stresu zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia choroby wieńcowej od półtora do nawet prawie pięciu razy! Dotyczy to zarówno osób zdrowych, jak i po zawałach serca.

Jeśli chcesz poznać sposoby walki ze stresem, to przeczytaj ten artykuł.

7. Dbaj o odpowiednią ilość snu

Trzymaj się optymalnej ilości snu, która powinna wynosić 6 – 8 godzin w ciągu doby. Jeśli nie będziesz spał ani krócej, ani dłużej, ryzyko zachorowania na choroby sercowo-naczyniowych będzie naprawdę małe.

8. Pilnuj leków!

Zdiagnozowana przewlekła choroba niedokrwienna serca wymaga ciągłego leczenia, a podstawą jest kwas acetylosalicylowy oraz leki obniżające poziom cholesterolu. Dużym czynnikiem ryzyka choroby niedokrwiennej serca jest cukrzyca i nadciśnienie, dlatego aby mieć te choroby pod kontrolą, stosuj się do zaleceń lekarza.

Choroba wieńcowa – przyczyny, objawy, badania, leczenie, dieta, profilaktyka

9. Korzystaj z akcji profilaktycznych

W dużych miastach Polski, takich jak Warszawa, Łódź, Wrocław czy Białystok, raz na pół roku studenci uczelni medycznych przeprowadzają akcje profilaktyczne dotyczące nadciśnienia i cukrzycy. Podczas takich wydarzeń możesz za darmo zbadać poziom cukru we krwi, zmierzyć ciśnienie i zrobić analizę składu ciała.

Szczególnie polecam Ci to ostatnie badanie, gdyż dzięki niemu dowiesz się, jaką masz zawartość tkanki tłuszczowej, sprawdzisz masę mięśni, określisz wiek metaboliczny i zawartość wody w organizmie. Tych badań nie wykonasz w gabinecie lekarskim, a warto je zrobić, ponieważ dają one ogólny obraz stanu zdrowia.

10. Ucz się

Edukuj się, jeśli jesteś mężczyzną. Chroń swojego partnera, jeśli jesteś kobietą. W Polsce nadal utrzymuje się duża różnica pomiędzy długością życia mężczyzn i kobiet. Mimo prewencji wtórnej choroby niedokrwiennej serca to właśnie mężczyźni są bardziej podatni na zawały serca.

Na czynniki, takie jak płeć, wiek czy obciążenia rodzinne, nie możesz wpłynąć. W przewlekłej chorobie niedokrwiennej serca skup się na aspektach, nad którymi możesz zapanować.

Choroba wieńcowa – czy musimy na nią umierać?

Według Światowego Raportu Zdrowia 2002, wśród blisko 56 milionów zanotowanych w 2001 roku zgonów, ponad 29% było skutkiem chorób sercowo – naczyniowych.

Na nadciśnienie tętnicze najpowszechniejszy czynnik ryzyka sercowo – naczyniowego choruje w Polsce około 8 milionów osób. Na chorobę wieńcową cierpi ponad 1,5 mln Polaków.

Jest ona odpowiedzialna za ponad 12% zgonów, a to oznacza, że jest ich najczęstszą przyczyną.

Choroba niedokrwienna serca (choroba wieńcowa) jest do pewnego stopnia naturalnym wynikiem procesu starzenia się, choć jej postęp może być u niektórych osób szybszy.

U wielu osób rozwija się bezobjawowo, a pierwszym momentem uświadomienia jej obecności jest często zawał mięśnia sercowego, na który w Polsce, zapada rocznie ok. 80 – 100 tys. osób –czyli liczba mieszkańców średniej wielkości miasta.

Liczby te uwidaczniają skalę problemu, jaki stanowi choroba wieńcowa dla społeczeństwa i systemu opieki zdrowotnej. Jest ona jedną z najczęstszych przyczyn rent chorobowych.

Zasadniczym problemem związanym z rozwojem choroby wieńcowej jest bardzo często brak objawów ostrzegawczych. To powoduje, że pacjenci mogą nie zdawać sobie sprawy z rozwoju choroby aż do momentu wystąpienia zawału serca.

Liczne badania epidemiologiczne wykazały niewątpliwy związek czynników ryzyka z zachorowalnością, a co ważniejsze, spadek zachorowalności i umieralności przy eliminacji lub ograniczeniu czynników ryzyka.

Można je podzielić na te, na które mamy wpływ i te, których kontrola jest trudna lub niemożliwa.

Czynniki ryzyka nie poddające się modyfikacji to:

  • okres pomenopauzalny u kobiet,
You might be interested:  Złamanie kości udowej – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja, powikłania

Czynniki ryzyka, które możemy w znacznym stopniu ograniczyć:

  • nieodpowiednie odżywianie,

Są także czynniki, których znaczenie można zmniejszyć przy współpracy z lekarzem:

  • zaburzenia gospodarki tłuszczowej (tzw. zaburzenia lipidowe – najczęściej podwyższony poziom cholesterolu).

Badania epidemiologiczne wykazały, że podniesienie poziomu cholesterolu powyżej 180 – 200 mg/ml (czyli powyżej wartości referencyjnych), oznacza zwiększone ryzyko choroby układu sercowo – naczyniowego. W przypadku osób dorosłych przekroczenie poziomu 10% ponad zalecaną wartość, oznacza zwiększenie ryzyka choroby o 30%.

CO POWODUJE CHOROBĘ NIEDOKRWIENNĄ SERCA?

Choroba wieńcowa jest wynikiem uszkodzenia wewnętrznej warstwy tętnic przez wymienione wyżej czynniki ryzyka. Tętnice są wówczas bardziej podatne na rozwój zmian miażdżycowych, powodujących stwardnienie i zmniejszenie ich średnicy. To prowadzi do zmniejszenia przepływu krwi i ograniczenia zaopatrzenia mięśnia sercowego w tlen.

Na powierzchni blaszek miażdżycowych (złogi tłuszczu na wewnętrznych powierzchniach ścian tętnic) mogą powstawać skrzepliny, które jeszcze bardziej zwężają światło tętnic i utrudniają przepływ krwi. Przy gwałtownym zamknięciu światła tętnicy, do którego dochodzi po destabilizacji blaszki miażdżycowej pozbawione tlenu komórki mięśnia serca błyskawicznie zużywają swe rezerwy i obumierają.

Mamy wtedy do czynienia z zawałem. Jak roślina, która usycha, pozostaje tylko szkielet martwych komórek, który nie ma zdolności kurczenia się. Konsekwencje zawału zależą przede wszystkim od jego zasięgu. Im większa jest martwa strefa, tym bardziej funkcja serca jest ograniczona.

Choroba wieńcowa może przebiegać w sposób ostry (niestabilna dławica piersiowa, zawał serca lub nagły zgon sercowy) bądź przewlekły (stabilna dławica piersiowa).

JAK ROZPOZNAĆ CHOROBĘ WIEŃCOWĄ?

Zarówno objawy choroby, jak i nasilenie zmian w naczyniach wieńcowych mogą być bardzo różne. Z chwilą zablokowania tętnic wieńcowych możliwość zapewnienia dostatecznej ilości krwi bijącemu sercu zostaje ograniczona. Powoduje to niedostateczny dowóz tlenu do serca, noszący nazwę niedokrwienia. Objawy niedokrwienia to:

  • dolegliwości dławicowe (bóle w klatce piersiowej – dławica piersiowa)
  • arytmia czyli zaburzenia rytmu serca

Jednym z najczęstszych objawów choroby wieńcowej jest dławica piersiowa. Oznacza ona charakterystyczny ból, odczuwany przez chorego w środku klatki piersiowej, za mostkiem.

Ból ten może promieniować do szyi i żuchwy, ramienia i nadgarstka, najczęściej po lewej stronie ciała. Czasami odczuwany jest niżej, w okolicach dołka nad żołądkiem.

Ma on charakter zaciskający i dławiący, chociaż zdarza się niekiedy, że jest opisywany jako jedynie średnio nasilony dyskomfort.

W stabilnej postaci choroby wieńcowej określanej jako dławica piersiowa stabilna, ból dławicowy pojawia się przy odpowiednim poziomie wysiłku fizycznego, przy niskich temperaturach czy silnych emocjach. Ból w stabilnej postaci choroby wieńcowej (stabilnej dławicy piersiowej) kończy się zwykle w ciągu 1 do 5 minut po zakończeniu wysiłku.

Dławica piersiowa niestabilna (wł. ostra niewydolność wieńcowa bez zawału serca) jest to choroba wieńcowa o przebiegu ostrym. Ból trwa bardzo długo lub pojawia się w spoczynku. Zdarza się, że pacjent nigdy wcześniej nie odczuwał tego typu bólów. Dławica piersiowa niestabilna, zwiększająca ryzyko rozwoju zawału serca, może zakończyć się samoistnie.

Innym typem choroby wieńcowej jest zawał serca. W tym przypadku dochodzi do całkowitego zablokowania tętnicy wieńcowej, co prowadzi do uszkodzenia części mięśnia serca. Jego objawem jest ból, taki jak w dławicy piersiowej niestabilnej, ale występuje także, jeśli osoba jest w stanie spoczynku, trwa dłużej i jest zazwyczaj bardziej intensywny.

W szybkim rozróżnieniu tych stanów może pomóc jedynie badanie EKG oraz wskaźniki biochemiczna oznaczane we krwi. Następstwa zawału są znacznie poważniejsze. Nie podjęcie w porę skutecznego leczenia oznacza bezpowrotną utratę części mięśnia serca. Niektóre zawały nie są od razu odczuwalne. Z tzw.

„cichymi zawałami” mamy do czynienia u chorych na cukrzycę.

Osoby, które są w grupie podwyższonego ryzyka (lub pacjenci, u których występują objawy choroby wieńcowej) powinni regularnie przechodzić badania kontrolne. Badaniami stosowanymi w diagnozowaniu zwężeń tętnic wieńcowych są:

  • EKG i elektrokardiograficzna próba wysiłkowa,
  • Badanie echokardiograficzne
  • izotopowe testy wysiłkowe,
  • angiografia tętnic wieńcowych,
  • angiografia wieńcowa metodą rezonansu magnetycznego,
  • ultraszybka tomografia komputerowa.

Zapobieganie rozwojowi choroby wieńcowej, a jeśli ona już istnieje – powstrzymanie postępu choroby, czyli profilaktyka pierwotna i wtórna, stanowią ważne zadanie stojące przed środowiskiem lekarskim.

Profilaktyka pierwotna oznacza wszelkie działania, aby osoby zdrowe nie zapadały na chorobę wieńcową, a wtórna, aby u już chorych nie było postępu choroby i jej groźnych powikłań.

Mimo, iż na niektóre czynniki ryzyka nie mamy żadnego wpływu, nie budzi wątpliwości fakt, że zmiana stylu życia i modyfikacja poddających się zmianie czynników ryzyka, zmniejsza zachorowalność i umieralność z powodu chorób serca, szczególnie z powodu choroby wieńcowej.

Nowoczesne leczenie farmakologiczne niedokrwienia obejmuje stosowanie:

  • beta – blokerów zwalniających częstość rytmu serca, obniżających wysokość ciśnienia tętniczego i zmniejszających w ten sposób zapotrzebowanie serca na tlen
  • nitrogliceryny umożliwiającej kontrolowanie dolegliwości dławicowych, poprzez rozszerzenie naczyń krwionośnych i w ten sposób poprawę przepływu krwi
  • blokerów kanału wapniowego, które powodują rozluźnienie mięśni znajdujących się
  • w ścianach tętnic wieńcowych, poszerzenie ich światła i zwiększenie przepływu krwi w sercu
  • leków o działaniu metabolicznym, takich jak trimetazydyna, przeciwdziałających zaburzeniom metabolicznym w komórkach pozbawionych dostatecznej ilości tlenu.

Wtórna prewencja w chorobie wieńcowej może obejmować zastosowanie następujących leków:

  • preparatów obniżających poziom cholesterolu, np. statyn obniżających poziom „złego” cholesterolu (LDL) we krwi
  • aspiryny i innych leków rozrzedzających krew, które mogą ograniczyć powstawanie skrzeplin i zapobiegać zamknięciu tętnic wieńcowych.

Poprawę przepływu krwi przez serce mogą zapewnić również leczenie operacyjne lub angioplastyka tętnic wieńcowych.

Nadzieję na poprawę rokowań w dziedzinie kardiologii niesie szerokie zastosowanie tkankowego inhibitora konwertazy angiotensyny – perindoprilu.

W ubiegłym roku w Wiedniu, podczas dorocznego Kongresu Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, ogłoszono wyniki badania EUROPA, największego, jakie kiedykolwiek zostało przeprowadzone wśród chorych ze stabilną chorobą wieńcową.

W trwającym 4 lata projekcie, wzięło udział ponad 12 000 pacjentów z 24 krajów europejskich, w tym z Polski. Jego rezultaty stanowią prawdziwy przełom we współczesnej kardiologii, dowodząc po raz pierwszy istotnych korzyści, jakie przynosi leczenie perindoprilem chorych ze stabilną postacią choroby wieńcowej.

Lek ten zredukował łączne ryzyko wystąpienia śmierci z przyczyn sercowo – naczyniowych, zawałów serca oraz zatrzymania krążenia o 20%. Zmniejszył także ryzyko wystąpienia zawałów serca o jedną czwartą oraz obniżył ryzyko hospitalizacji z powodu niewydolności serca o 39%.

EDUKACJA ZDROWOTNA PACJENTÓW

Działania edukacyjne skierowane do pacjentów mogą ograniczyć zapadalność na chorobę wieńcową, a tym samym sprawić, że społeczne następstwa zarówno choroby wieńcowej, jak i innych chorób przewlekłych, w najbliższych latach będą dla Polaków mniej dotkliwe.

You might be interested:  Ból po prawej stronie pleców w okolicy nerki – co to może znaczyć?

10 PRZYKAZAŃ Z ZAKRESU PROFILAKTYKI CHOROBY WIEŃCOWEJ

  1. Choroba wieńcowa może dotknąć każdego, nawet młodszego człowieka.
  2. Zapoznaj się z istotą i objawami choroby wieńcowej. Będziesz mógł sam sobie pomóc.
  3. Stosuj odpowiednią dietę, nawet jeśli nie masz nadwagi.
  4. Nie pal papierosów, ogranicz spożycie alkoholu.

  5. Utrzymuj należną masę ciała, nie bój się wagi.
  6. Preferuj aktywny wypoczynek, ćwicz regularnie.
  7. Kontroluj swoje ciśnienie tętnicze.
  8. sprawdź swój poziom cholesterolu i cukru we krwi.
  9. Unikaj nadmiernych stresów, naucz się relaksować.

  10. Lekarz jest Twoim przyjacielem, nawet, jeśli jesteś jeszcze zdrowy.

10 PRZYKAZAŃ DLA PACJENTA Z ROZPOZNANĄ CHOROBĄ WIEŃCOWĄ

  1. Choroba wieńcowa nie oznacza wyroku śmierci ani pełnego inwalidztwa; można z nią żyć.
  2. Poznaj dokładniej swoją chorobę. Będziesz mógł lepiej pomóc sobie i innym.
  3. Nie bój się dokładnej diagnostyki, nawet inwazyjnej (koronarografii).

  4. Jeśli kardiolodzy zaproponują Ci angioplastykę wieńcową lub operację pomostowania aortalno – wieńcowego, na pewno jest to najlepsza dla Ciebie metoda leczenia.
  5. Regularnie przyjmuj zapisywane lekarstwa.
  6. Sam nie odstawiaj i nie zmniejszaj dawek leków; konsultuj to z lekarzem.

  7. Nie lekceważ dolegliwości, szczególnie bólów w klatce piersiowej.
  8. Walcz ze swoimi czynnikami ryzyka choroby wieńcowej.
  9. Bądź pod opieką lekarza rodzinnego i kardiologa.
  10. Lekarz jest Twoim przyjacielem. Kto inny może Ci pomóc?

Firma Servier to największa, niezależna, francuska firma farmaceutyczna.

Istnieje w Polsce od 1992 roku i aktywnie wspiera edukację zdrowotną pacjentów. Dostarcza zarówno chorym, jak i ich rodzinom wiedzy na temat choroby, jej profilaktyki, a także praktycznych porad dotyczących życia z różnymi chorobami przewlekłymi.

Jednym z przykładów działalności edukacyjnej jest Program „Zmierz ciśnienie oceń ryzyko”, zorganizowany pod patronatem Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego, który powstał dzięki pomocy firmy Servier. Projekt ten ma charakter ogólnopolskiej akcji profilaktyczno – edukacyjnej i jest prowadzony w 600 ośrodkach Podstawowej Opieki Zdrowotnej.

W Programie, którym objętych jest około 100 000 pacjentów, udział bierze około 600 lekarzy rodzinnych i 500 pielęgniarek. Jego podstawowym celem jest zwrócenie uwagi pacjentów z podwyższonymi wartościami ciśnienia tętniczego na zagrożenie, jakie wynika z nadciśnienia i współistnienia innych czynników ryzyka chorób sercowo – naczyniowych.

Firma Servier jest także Sponsorem największego programu profilaktycznego i edukacyjnego dotyczącego chorób układu sercowo-naczyniowego w Polsce – „Polskiego Projektu 400 Miast”, realizowanego w ramach Narodowego Programu Profilaktyki i Leczenia Chorób Układu Sercowo-Naczyniowego (POLKARD 2003-2005). Celem tego projektu jest nie tylko poprawa wykrywalności i skuteczności leczenia chorób układu sercowo-naczyniowego w Polsce, ale także podniesienie świadomości zdrowotnej społeczeństwa. W ramach projektu przeprowadzane są badania przesiewowe oraz szeroka interwencja społeczna i edukacyjna skierowana do mieszkańców małych miast i sąsiadujących z nimi wsi. Ten zaplanowany na kilka lat program, którego jednym ze sponsorów jest firma Servier ma wpłynąć na redukcję śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych.

Servier, w trosce o zdrowie i edukację zdrowotną Polaków, już po raz drugi organizuje bezpłatną, ogólnopolską akcję profilaktyczno – diagnostyczną. W ubiegłym roku, Kardiologiczna Poradnia Servier odwiedziła 25 miast w Polsce.

W ciągu dwóch miesięcy przebadano 6500 pacjentów. Po zebraniu i przeanalizowaniu wyników okazało się, że wśród przebadanych osób, prawie połowa (48%) miała podwyższone wartości ciśnienia tętniczego, a u 3 833 osób (59%) zdiagnozowano nadwagę lub otyłość.

Spośród 4 717 osób, u których dokonano pomiaru stężenia cholesterolu całkowitego, u 50% stwierdzono przekroczoną wartość 200 g/dl stężenia cholesterolu.

Każda osoba, której wyniki badań były nieprawidłowe, mogła skorzystać z bezpłatnej konsultacji kardiologicznej i uzyskać odpowiednie zalecenia dotyczące terapii i modyfikacji stylu życia.

Choroba wieńcowa – sprawdź objawy

Naczynia krwionośne, zaopatrujące serce w bogatą w tlen i składniki odżywcze krew, nazywamy naczyniami wieńcowymi. U niektórych osób, na skutek odkładania się złogów cholesterolu, powstają blaszki miażdżycowe, które zwężają światło naczyń wieńcowych i upośledzają dopływ ważnych substancji do serca.

Niedostateczne zaopatrzenie komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze wywołuje objawy choroby wieńcowej, nazywanej również chorobą niedokrwienną serca, dławicą piersiową lub dusznicą bolesną. Całkowita blokada tętnicy wieńcowej powoduje powstanie zawału serca, który może zakończyć się zgonem.

Objawy choroby wieńcowej występują u 6 na 1000 Polaków i 2 na 1000 Polek. Częstość występowania dławicy gwałtownie rośnie z wiekiem u obojga płci, zaobserwowano również, iż częściej chorują mieszkańcy dużych miast.

Objawy choroby wieńcowej

Ból w klatce piersiowej

Najbardziej typowym objawem choroby wieńcowej jest ból w klatce piersiowej. Chory odczuwa ból za mostkiem, który może promieniować do szyi, żuchwy, nadbrzusza lub ramion. Ma on charakter ucisku, dławienia, gniecenia, pieczenia lub rozrywania.

Charakterystyczne dla choroby wieńcowej jest to, iż ból jest wywoływany przez wysiłek fizyczny, stres, zimne powietrze, zjedzenie posiłku, natomiast ustępuje w spoczynku.

Zwykle trwa kilka minut i nie zmienia się w zależności od pozycji ciała czy fazy oddychania.

Osoby z niewielkim zwężeniem tętnic wieńcowych mogą żyć normalnie, ból pojawia się u nich wyłącznie przy nasilonym, nagłym lub przedłużonym wysiłku fizycznym.

U chorych z bardziej zaawansowanymi zmianami ból pojawia się stosunkowo szybko, na przykład po kilku minutach spaceru, czy po wejściu schodami na jedno piętro.

U osób z masywnymi zwężeniami w naczyniach wieńcowych ból może występować już w spoczynku.

Inne objawy choroby wieńcowej

Inne objawy zwężenia tętnic wieńcowych to:

  • uczucie duszności,
  • łatwe męczenie się,
  • omdlenia,
  • nudności i wymioty.

Choroba ta jest bardzo podstępna, ponieważ zwykłe badanie lekarskie nie wykryje swoistych dla niej objawów. Może natomiast ujawnić schorzenia towarzyszące, przede wszystkim objawy miażdżycy innych tętnic, zwiększające prawdopodobieństwo występowania choroby wieńcowej.

Czynniki ryzyka choroby wieńcowej

Dotychczas zidentyfikowano wiele czynników ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej. Na niektóre z nich nie mamy wpływu. Wiadomo, iż choroba wieńcowa częściej rozwija się u mężczyzn. Częstość jej występowania również rośnie z wiekiem. Predyspozycje genetyczne także odgrywają istotną rolę.

Istnieje jednakże wiele tak zwanych modyfikowalnych czynników, które znacznie zwiększają ryzyko wystąpienia miażdżycy, a w konsekwencji choroby wieńcowej, którym możemy zapobiegać, a jeśli już się pojawią, skutecznie je leczyć.

Jednym z najważniejszych jest zbyt wysokie ciśnienie tętnicze krwi, które przyspiesza progresję zmian miażdżycowych i nasila niedokrwienie mięśnia sercowego.

Prawidłowe ciśnienie tętnicze, mierzone w domu, nie powinno przekraczać wartości 135/85 mmHg, a w gabinecie lekarskim 140/90mmHg, dla osób ze współistniejącymi chorobami, na przykład cukrzycą czy chorobą nerek, powinno być jeszcze niższe, do 130/80 mmHg. Chorobie wieńcowej sprzyjają również zaburzenia gospodarki lipidowej.

Bardzo istotnym czynnikiem, przyspieszającym rozwój miażdżycy, nie tylko w tętnicach wieńcowych, ale we wszystkich naczyniach organizmu, jest palenie papierosów. Pozostawanie w tym nałogu przez osoby, u których zdiagnozowano zmiany miażdżycowe, sprawia, że nawet ścisłe stosowanie się do wszystkich zaleceń lekarskich przynosi zdecydowanie mniejsze korzyści, niż w przypadku rzucenia palenia.

You might be interested:  Okluzja w stomatologii – przyczyny, objawy, leczenie okluzji

Rozwojowi choroby niedokrwiennej serca sprzyjają również: nadużywanie alkoholu, mała aktywność fizyczna, narażenie na stres oraz wysoki poziom cukru we krwi.

Diagnostyka choroby wieńcowej

W zdiagnozowaniu choroby wieńcowej pomóc może wykonanie dodatkowych badań. Badania laboratoryjne mogą wykazać zbyt wysoki poziom „złego” cholesterolu czy podwyższony poziom cukru we krwi, będące czynnikami ryzyka rozwoju miażdżycy.

Przydatnym badaniem jest elektrokardiogram (EKG), którego wykonanie w czasie bólu w klatce piersiowej może ujawnić cechy niedokrwienia mięśnia sercowego.

Podstawowym badaniem u chorych na chorobę wieńcową jest elektrokardiograficzna próba wysiłkowa (test wysiłkowy). Podczas testu wysiłkowego jeździ się na rowerku lub chodzi po bieżni z podpiętymi elektrodami EKG. Wysiłek fizyczny zwiększa zapotrzebowanie serca na krew.

Ten test pomaga lekarzom ustalić, czy serce otrzymuje wystarczającą ilość krwi. Osobom, które nie są w stanie jeździć rowerkiem lub chodzić po bieżni, podaje się specjalne leki, sprawiające, że serce pracuje szybciej, i jednocześnie wykonuje badanie echokardiograficzne.

Badanie echokardiograficzne, potocznie zwane echem serca, umożliwia zobrazowanie bijącego serca na ekranie aparatu. Może ono ujawnić inne niż miażdżyca naczyń wieńcowych choroby wywołujące ból dławicowy (np. przerost mięśnia serca czy wady zastawkowe), a także pokazuje trwałe zmiany, widoczne w sercu po przebytym zawale.

Badaniem inwazyjnym, stosowanym w celu bezpośredniego obrazowania stanu naczyń wieńcowych, jest koronarografia, podczas której lekarz wprowadza cienką rurkę do nakłutego wcześniej naczynia krwionośnego w pachwinie lub w nadgarstku i przemieszcza ją wewnątrz naczynia w kierunku serca. Następnie podaje kontrast do krwi wpływającej do naczyń wieńcowych. Po podaniu kontrastu za pomocą promieni X obrazuje, czy przepływ przez naczynia wieńcowe jest prawidłowy, czy też są one zwężone.

Leczenie choroby wieńcowej

Leczenie choroby wieńcowej jest bardzo ważne, gdyż nie tylko powoduje ustąpienie przykrych dolegliwości, ale hamuje postęp choroby oraz zapobiega tak poważnym następstwom miażdżycy, jak zawał serca czy udar mózgu, i tym samym wydłuża życie.

W leczeniu bardzo ważna jest współpraca lekarza i pacjenta. Lekarz zleca modyfikację stylu życia oraz odpowiednie leki, natomiast chory powinien ściśle stosować się do zaleceń dotyczących ich przyjmowania oraz – przez rzucenie palenia, wprowadzenie właściwych nawyków żywieniowych i aktywności fizycznej – starać się zahamować postęp choroby.

Jednym z najważniejszych zaleceń jest zmniejszenie masy ciała – utrata 1 nadmiernego kilograma powoduje zmniejszenie ciśnienia o około 1-2 mmHg, sprzyja normalizacji poziomu cholesterolu oraz cukru we krwi.

Jedynym skutecznym sposobem redukcji masy ciała jest zmniejszenie ilości dostarczanych z pożywieniem kalorii i jednoczesne zwiększenie aktywności fizycznej.

Osobom z nadciśnieniem tętniczym poleca się dietę DASH, w której spożywa się posiłki o niskiej zawartości tłuszczów zwierzęcych i cholesterolu oraz dużo warzyw i owoców, produktów zawierających błonnik oraz nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 (ryby, oliwa z oliwek).

Należy pomyśleć o zmniejszeniu spożycia soli w codziennej diecie do 1 łyżeczki soli kuchennej na dobę.

Można to osiągnąć przez zaprzestanie dosalania posiłków na talerzu, rezygnację z produktów zawierających dużą ilość soli, np.: chipsów, dań w proszku, żywności konserwowanej czy peklowanej.

Sól kuchenną należy zastąpić substytutami soli, zawierającymi, zamiast sodu – potas lub magnez, a najlepiej innymi przyprawami i ziołami.

Korzystne dla serca jest spożywanie produktów zawierających dużo potasu i magnezu – polecane są ziemniaki, brokuły, banany i pomidory. Należy też ograniczyć picie alkoholu oraz rzucić palenie.

Ważne jest zwiększenie aktywności fizycznej. Najbardziej polecany jest regularny, umiarkowany wysiłek fizyczny, kilka razy w tygodniu przez przynajmniej 30 minut dziennie (np.: szybki spacer, jazda na rowerze, pływanie, bieganie, taniec, narty – biegówki, aerobik w wodzie).

Każdy powinien wypracować sobie swój własny sposób na walkę ze stresem: pomocny może być wysiłek fizyczny, spacer, hobby, muzyka, rozmowa z bliską osobą, joga czy techniki relaksacyjne.

Leki stosowane w chorobie wieńcowej to między innymi leki zmniejszające progresję choroby, preparaty służące leczeniu chorób współistniejących, przyspieszających rozwój miażdżycy (jak nadciśnienie tętnicze, hipercholesterolemia czy cukrzyca) oraz leki zmniejszające ryzyko ostrego niedokrwienia mięśnia serca (jak np. aspiryna).

Jeśli koronarografia w naczyniach wieńcowych stwierdzi obecność blaszek miażdżycowych, istotnie zaburzających przepływ krwi, wykonuje się zabieg poszerzenia chorych naczyń, czyli tak zwaną przezskórną wewnątrznaczyniową angioplastykę wieńcową za pomocą balonu na cewniku, wprowadzonego do tętnicy wieńcowej. Równocześnie do naczynia, w celu poszerzenia światła i utrzymania jego drożności, zwykle wszczepia się również stent.

U pacjentów z bardzo nasilonymi, mnogimi zwężeniami w naczyniach wieńcowych wykonuje się kardiochirurgiczny zabieg wszczepienia pomostów aortalno-wieńcowych, zwanych by-passami. Polega on na wytworzeniu sztucznych połączeń między aortą a tętnicami wieńcowymi, które omijają zwężone miejsca, efektem czego jest poprawa zaopatrzenia w krew niedokrwionej części mięśnia sercowego.

Cholesterol a choroba wieńcowa

Cholesterol jest substancją znajdującą się we krwi, która, w odpowiedniej ilości, jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Jeśli jednak ilość cholesterolu we krwi jest zbyt duża, wzrasta ryzyko wystąpienia poważnych komplikacji zdrowotnych.

Wykonując proste badanie krwi, można oznaczyć poziom cholesterolu. Jest to tzw. cholesterol całkowity. Można również oznaczyć poszczególne składowe cholesterolu, m.in.

LDL (tak zwany „zły” cholesterol, którego nadmiar przyspiesza rozwój blaszek miażdżycowych, zwiększa ryzyko zawału serca oraz udaru mózgu) i HDL („dobry” cholesterol; warto mieć go więcej, gdyż obniża on ryzyko zawału serca oraz udaru mózgu).

Wysoki cholesterol, wraz z dodatkowymi czynnikami ryzyka, znacznie zwiększa szansę na zachorowanie na chorobę niedokrwienną serca czy udar mózgu. Aby obniżyć ilość „złego” cholesterolu, należy przede wszystkim zrzucić zbędne kilogramy, co można osiągnąć przez odpowiednią dietę i ćwiczenia fizyczne.

Do oceny występowania nadwagi lub otyłości można posłużyć się indeksem masy ciała (BMI), który wylicza się ze wzoru: BMI (kg/m2) = zmierzona masa ciała (kg) / wzrost (m)2. Wartość BMI większa lub równa 25 kg/m2 wskazuje na nadwagę, a większa lub równa 30 kg/m2 na otyłość.

W diecie obniżającej ilość „złego” cholesterolu i obniżającej masę ciała ważne jest unikanie czerwonego mięsa, masła, smażonych potraw, tłustych serów.

Badania udowodniły korzystny wpływ margaryn, zawierających sterole roślinne, w redukcji poziomu „złego” cholesterolu LDL.

Często konieczne jest, poza właściwym odżywianiem się, zażywanie przepisanych przez lekarza preparatów, obniżających ilość cholesterolu we krwi.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *