Guzki oslera – czym są, przyczyny, objawy, leczenie

Guzki Oslera – czym są, przyczyny, objawy, leczenie Autor: _photos.com|photos.com Infekcyjne zapalenie wsierdzia u dzieci

Infekcyjne zapalenie wsierdzia u dzieci zwykle prowadzi do powstania nabytych wad serca, a w sporadycznych przypadkach powoduje fibroelastozę, czyli zwłóknienie srebrzyste wsierdzia. Może też mieć dla dziecka tragiczny finał. Skąd się bierze zapalenie wsierdzia u dzieci i jak się je leczy?

Zapalenie wsierdzia u dzieci to proces zapalny we wsierdziu, czyli błonie wyścielającej wnętrze serca albo na zastawkach serca.

Na zastawkach powstają nacieki zapalne doprowadzające do owrzodzeń i przedziurawień, co skutkuje zniekształceniem zastawek i w efekcie wad serca. Dlatego infekcyjne zapalenie wsierdzia wymaga szybkiego leczenia.

W przeciwnym razie grożą dziecku ciężkie nabyte wady serca i niewydolność krążeniowa.

Zapalenie wsierdzia u dzieci: przyczyny

Infekcyjne zapalenie wsierdzia (łac. endocarditis infectiosa) rozwija się wskutek zakażenia wsierdzia przez drobnoustroje – głównie bakterie (90 proc.

przypadków), paciorkowce (Streptococcus viridans), gronkowce (głównie Staphylococcus aureus, rzadziej Staphylococcus epidermidis) lub zierenkowce (enterokoki, pneumokoki) oraz wirusy. Rzadko zapalenie wsierdzia wywołują grzyby, tj. Candida albicans, Aspergillus sp., Histoplasma capsulatum.

Stosunkowo często zapalenie wsierdzia jest wynikiem zabiegu chirurgicznego, w wyniku którego doszło do zakażenia – gdy bakterie przedostały się do krwi i umiejscowiły na zastawkach.

Zapalenie wsierdzia u dzieci: grupy ryzyka

Na infekcyjne zapalenie wsierdzia szczególnie narażone są dzieci z wrodzonymi (np. z przetrwałym przewodem tętniczym, zespołem Fallota, wadą zastawki aortalnej)  bądź nabytymi wadami serca. Ale co 10 dziecko, które choruje na zapalenie wsierdzia ma w pełni zdrowe serce.

Lekarze alarmują, że choroby przyzębia u dzieci mogą zwiększyć ryzyko rozwoju bakterii atakujących wsierdzie.Często bakteryjne zapalenie wsierdzia jest jednym ze składowych ogólnoustrojowego zakażenia (posocznicy).

Wywołują je bakterie, z którymi organizm dziecka – z powodu niedojrzałego układu odpornościowego albo osłabienia – nie mógł sobie poradzić.

>>Sepsa czyli posocznica: przyczyny, objawy, leczenie sepsy u dzieci>>

Wsierdzie to wyściółka całej wewnętrznej powierzchni serca, łącznie z zastawkami serca. Budują je trzy warstwy:

  • śródnabłonek – od strony światła serca;
  • warstwa podśródnabłonkowa – cienka warstwa zbudowana z tkanki łącznej wiotkiej;
  • warstwa sprężysto-mięśniowa – grubsza warstwa niż pozostałe.

Zapalenie wsierdzia u dzieci: objawy

Niestety, początek choroby wcale nie musi dawać specyficznych objawów. Dziecko może być po prostu osłabione, bez apetytu, ze stanami podgorączkowymi w godzinach wieczornych, z bólami brzucha i głowy, może też mieć wymioty i tracić na wadze. Te symptomy łatwo pomylić z każdą inną infekcją. Ale wizyta u lekarza powinna rozwiać wątpliwości.

Osłuchanie serca (zwykle słychać szmery), dotykowe badania narządów wewnętrznych przez powłoki brzuszne, badanie krwi i moczu wskażą rozwój infekcyjnego zapalenia wsierdzia. A te ostatecznie potwierdzi RTG lub USG.Dla rozpoznania choroby lepiej, gdy ma ona gwałtowny przebieg z nasilonymi symptomami.

W mało charakterystycznym przebiegu infekcyjnego zapalenia wsierdzia objawy mogą utrzymywać się nawet kilka tygodni. A rozwój choroby skryty i przewlekły zwykle ma charakter bardziej złośliwy. Przy mocnym ataku choroby, dziecko od razu opada z sił i ma wysoką gorączkę. Tego stanu rodzic na pewno nie zbagatelizuje i będzie szukał natychmiastowej pomocy lekarskiej.

UWAGA! Wyjątkowo obserwuje się u dziecka z infekcyjnym zapaleniem wsierdzia objawy skórne – tzw. guzki Oslera – malutkie guzki zlokalizowane śródskórnie w okolicach palców rąk i stóp, które przy ucisku bolą. Mogą również pojawić się niebolesne zmiany o charakterze rumieniowym w obrębie dłoni i stóp – tzw. objaw Janewaya.

Natomiast pod paznokciami być minikrwotoki przypominające wbicie drzazgi, zaś na spojówce bądź siatkówce zmiany krwotoczne –to  tzw. plamy Rotha.

Podsumowując, infekcyjne zapalenie wsierdzia objawia się:

  • osłabieniem; bardzo szybką akcja serca;
  • nieprawidłowymi szmerami w sercu; wysoką gorączką, dreszczami; dusznością, kaszlem;
  • brakiem apetytu; utratą masy ciała.

Małe dziecko może być rozdrażnione i płaczliwe, a swoim zachowaniem może wskazywać na ból w klatce piersiowej lub brzucha. Starsze dziecko wskaże dokładnie, gdzie je boli.Badania mogą wykazać:

  • niedokrwistość;
  • drobnoustroje chorobotwórcze we krwi, które można wyhodować na odpowiednich pożywkach (wynik tego badania jest zwykle decydujący!);
  • białkomocz lub krwinkomocz.

Dla potwierdzenia diagnozy lekarz zaleca dziecku wykonanie badania EKG oraz RTG.

Infekcyjne zapalenie wsierdzia: leczenie

Aby zatrzymać atak drobnoustrojów i uratować serce, chory otrzymuje duże dawki antybiotyków przez 4-8 tygodni. Lek dobierany jest na podstawie wyniku posiewu z krwi.

Czy artykuł był przydatny?

W magazynie Dziecko Zakupy i My: ponad 200 polecanych produktów dla mamy, dziecka i kobiet w ciąży, a także inspiracje i porady dla całej rodziny! Sprawdź, jak zadbać o najbliższych – czytaj już za 3 zł!

Sprawdź Guzki Oslera – czym są, przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie wsierdzia – jakie są objawy?

Guzki Oslera – czym są, przyczyny, objawy, leczenie

Fotografia: Shutterstock

Zapalenie wsierdzia to choroba, która w początkowym stadium rozwoju przypomina grypę. Koniecznie sprawdź, jakie są charakterystyczne symptomy, a także przyczyny zapalenia wsierdzia!

Zapalenie wsierdzia to stan zapalny jam serca oraz zastawek i wszystkich naczyń krwionośnych. Za pojawienie się choroby odpowiedzialne są głównie bakterie. Zbyt późno postawiona diagnoza może doprowadzić do szeregu niepożądanych powikłań – nawet do zawału serca.

Zobacz także: Ból serca – nie należy go lekceważyć. Jakie są przyczyny tej dolegliwości bólowej?

Zapalenie wsierdzia – objawy

Początkowe objawy zapalenia wsierdzia są podobne dla wszystkich stanów zapalnych. Są to między innymi:

Charakterystyczne objawy pojawiają się wraz z rozwojem zapalenia wsierdzia. Kolejne symptomy uzależnione są od tego, która część serca została objęta stanem zapalnym. Niezależnie od tego, która cześć serca została objęta, w późniejszym stadium – podczas osłuchiwania wykrywalne są szmery. Ich charakter uzależniony jest od lokalizacji zmian.

Zdarza się także, że w przebiegu choroby dochodzi do rozprzestrzenienia się stanu zapalnego po całym organizmie. Gdy dojdzie np. do zajęcia tętnic nerkowych, pojawiają się kolejne objawy ich niewydolności oraz ból krzyża w okolicy lędźwiowej. Może też dojść do zawału śledziony, której towarzyszy ból brzucha po lewej stronie.

Gdy zajęta stanem chorobowym jest lewa część serca – choroba objawia się zaburzeniami krążenia obwodowego w  postaci zatorowości. Charakterystyczne symptomy to wybroczyny pod paznokciami, guzki Oslera – są to bolące guzki na palcach rąk oraz nóg, wybroczyny na skórze. W niektórych przypadkach dochodzi do niewydolności lewokomorowej serca, której towarzyszą szybkie zmęczenie i duszności.

Stan zapalny , który zajął prawy przedsionek serca daje bardzo podobne objawy do zapalenia płuc. Są to między innymi:

  • Ból w klatce piersiowej,
  • Dreszcze,
  • Gorączka,
  • Kaszel,
  • Duszność,
  • Osłabienie,
  • Nocne poty.
You might be interested:  Przerost lewej komory serca – objawy, leczenie, czy jest groźny?

Zapalenie wsierdzia – przyczyny

W większości przypadków (około 80 %), zapalenie wsierdzia jest wywołane gronkowcem złocistym. Rozwój zapalenia wsierdzia może być także spowodowany paciorkowcem zieleniejącym, dwoinką rzeżączki i dwoinką zapalenia płuc.

Za około 10 % przypadków zachorowań odpowiedzialny jest paciorkowiec kałowy. Bardzo rzadko, przyczyną pojawienia się stanu zapalnego jak zakażenie grzybicze. W niektórych przypadkach (bardzo sporadycznie) przyczyną są mykoplazmy, chlamydie lub riketsje.

Bakterie oraz inne mikroorganizmy, które są przyczyną rozwoju zapalenia wsierdzia przedostają się do organizmu, a następnie do wsierdzia przez jamę ustną, np. choroby przyzębia i zepsute zęby.

Zapalenie wsierdzia – czynniki ryzyka

  • W grupie ryzyka rozwoju zapalenia wsierdzia są szczególnie narażone osoby:
  • Uzależnione od narkotyków, które podawane są dożylnie.
  • Mające wszczepione biologiczne lub sztuczne zastawki serca.
  • Chorujące na kardiomiopatię przerostową.
  • Poddawane cewnikowaniu serca.
  • Mające symulator serca.

Zapalenie wsierdzia – diagnostyka

Gdy po szczegółowym wywiadzie lekarz podejrzewa zapalenie wsierdzia, zleca wykonanie następujących badań:

  1. Posiew krwi – dzięki temu badaniu można wykryć bakterie w organizmie.
  2. Echo serca – ujawnia zmiany w strukturze zastawek oraz przeciek krwi.
  3. Badanie EKG – dzięki wynikom tych badań, lekarz zaobserwuje skutki zapalenie wsierdzia.

Zapalenie wsierdzia – leczenie

Leczenie zapalenie wsierdzia polega głównie na wdrożeniu antybiotykoterapii. Leczenie farmakologiczna powinna odbywać się w szpitalu pod nadzorem lekarza specjalisty. W niektórych przypadkach hospitalizacja trwa nawet sześć tygodni.

Jeśli terapia farmakologiczna nie przynosi oczekiwanych rezultatów, rozważa się wykonanie operacji kardiochirurgicznej. W trakcie interwencji chirurgicznej usuwa się zaatakowane przez stan zapalny tkanki, a następnie naprawia zastawki lub wszczepia się protezy zastawkowe.

Zapalenie wsierdzia, a sepsa

Zapalenie wsierdzia jest konsekwencją bakteryjnego zakażenia krwi, czyli sepsy. Dlatego bardzo ważne jest to, aby leczenie zostało jak najszybciej wdrożone. Bakterie, które krążą we krwi mogą przedostać się do każdej części ciała i mogą doprowadzić do niewydolności wielonarządowe.

Zobacz także: CHOLESTEROL – odpowiedni poziom jest konieczny do prawidłowego funkcjonowania organizmu

Pamiętaj, że powyższy artykuł nie zastąpi wizyty lekarskiej.

Zapalenie wsierdzia – przyczyny, objawy, leczenie

Guzki Oslera – czym są, przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie wsierdzia (IZW) to choroba, w wyniku której stanem zapalnym obejmowana jest błona wyściełająca jamy serca oraz pokrywająca zastawki, jak również duże naczynia krwionośne klatki piersiowej i ciała obce w sercu (np. elektrody stymulatora czy protezy zastawkowe). Infekcyjne zapalenie wsierdzia może doprowadzić nawet do uszkodzenia struktur serca, w tym zastawek, oraz do zatorów obwodowych, a te z kolei mogą spowodować wystąpienie zawałów, ropni bądź stanów zapalnych innych narządów.

Za zapalenie wsierdzia w 90% odpowiedzialne są baterie obecne w organizmie, zwłaszcza paciorkowce, ale też gronkowce, enterokoki i bakterie Gram-ujemne. Rzadziej przyczyniają się do tego grzyby, chlamydie czy mykoplazmy.

Do zakażenia bakteriami może dojść w wyniku naruszenia ciągłości błon śluzowych – najczęściej dzieje się tak podczas zabiegów stomatologicznych. Bakterie mogą też dostać się do krążenia w trakcie zabiegów dokonywanych w obrębie przewodu pokarmowego lub też układu oddechowego czy moczowo-płciowego, a nawet podczas codziennych czynności, takich jak szczotkowanie zębów i gryzienie pokarmów.

Odwieź: Kardiolog Kraków

Bakteryjne zapalenie wsierdzia zagraża zwłaszcza osobom:• po przebytej chorobie reumatycznej,• z wrodzonymi wadami serca,• z nabytymi wadami serca,• z innymi wadami serca, w tym w przypadku kardiomiopatii przerostowej, choroby niedokrwiennej serca,• mającym protezy zastawkowe serca,• w podeszłym wieku,• z upośledzeniem odporności,

• chorym np. na nowotwory czy białaczkę – tego typu stany chorobowe sprzyjają tworzeniu się skrzeplin na powierzchni uszkodzonego wsierdzia.

Zobacz także: Choroba wieńcowa

Objawy zapalenia wsierdzia

  • Na początku występują objawy typowe dla stanów zapalnych zachodzących w organizmie, czyli:• podwyższona temperatura ciała,• bóle głowy,• osłabienie,• potliwość,• bóle mięśni i stawów,• bóle w klatce piersiowej bądź jamie brzusznej,• bóle pleców,
  • • brak apetytu.
  • Wraz z rozwojem choroby dochodzą nowe symptomy, świadczące o tym, która część serca została objęta stanem zapalnym. W przypadku zajęcia prawej części serca objawy będą przypominały zapalenie płuc, a więc wystąpią:• dreszcze,• nocne poty,• gorączka,• duszności,• osłabienie,• ból w klatce piersiowej,
  • • kaszel.
  • W przypadku rozwoju stanu zapalnego w lewej części serca będą dominowały objawy zaburzenia krążenia obwodowego w postaci zatorowości, a więc pojawią się:• wybroczyny na skórze,• linijne wybroczyny pod paznokciami, które przypominają wbitą drzazgę,
  • • guzki Oslera – bolesne zgrubienia na palcach rąk i stóp.

Zapalenie wsierdzia – leczenie

W celu zwalczenia tej choroby stosuje się antybiotykoterapię, która prowadzona jest w szpitalu i na ogół trwa 4-6 tygodni.

Jeśli terapia antybiotykowa nie pomoże lub gdy stopień uszkodzenia zastawek jest zbyt duży, wówczas konieczna jest operacja kardiochirurgiczna, która polega na usunięciu tkanek zmienionych przez stan zapalny, naprawie uszkodzonych zastawek lub ewentualnie wszczepieniu protez zastawkowych.

W przypadku wystąpienia objawów odpowiadających chorobie zapalenia wsierdzia najlepiej jest zgłosić się do Centrum Medycznego PROMED – kliniki specjalistycznej świadczącej usługi medyczne na najwyższym poziomie.

UMÓW SIĘ NA WIZYTĘ

  • Zapalenie nerwu przedsionkowo-ślimakowego – przyczyny, objawy, leczenie 27 sierpnia 2020
  • Przerost małżowin nosowych – przyczyny, objawy, leczenie 21 sierpnia 2020
  • Wrzody żołądka – przyczyny, objawy, leczenie 18 sierpnia 2020
  • Cewnikowanie trąbki Eustachiusza – wskazania, przebieg, zalecenia 27 lipca 2020
  • Płukanie zatok metodą Proetza 24 lipca 2020
  • Choroba Whipple’a – objawy, leczenie 20 lipca 2020
  • Alergia pokarmowa – przyczyny, objawy i leczenie 25 czerwca 2020
You might be interested:  Przyczyny wypadania włosów – dlaczego wypadają włosy?

Zapalenia wsierdzia – przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie wsierdzia to stan zapalny, który może objąć zastawki, komory, przedsionki, duże naczynia krwionośne, ale również ciała obce znajdujące się w obrębie serca, czyli sztuczne zastawki czy elektrody rozrusznika serca. Aby doszło do rozwoju infekcji wewnątrz serca niezbędna jest bakteriemia, a więc obecność bakterii we krwi.

Wyróżnia się:

  • infekcyjne zapalenie wsierdzia,
  • reumatyczne zapalenie wsierdzia.

Co powinniśmy wiedzieć o sercu? Obejrzyjcie wideo:

Infekcyjne zapalenie wsierdzia wywołują różne patogeny, najczęściej bakterie (bakteryjne zapalenie wsierdzia), zwłaszcza kolonizujące błony śluzowe czy skórę, jak również grzyby, chlamydie, mikoplazmy.

Do zapalenia wsierdzia dochodzi najczęściej drogą krwiopochodną. Za większość, bo ponad 90 proc. przypadków, odpowiadają bakterie z rodziny paciorkowców, gronkowców, pneumokoki, enterokoki, dwoinka rzeżączki.

Zdecydowanie rzadziej są to infekcje grzybicze.

Reumatyczne zapalenie wsierdzia w większości przypadków pojawia się w odpowiedzi na gorączkę reumatyczną, gdy zapalenie obejmuje tkankę łączną. Jej przyczyną jest najczęściej zakażenie paciorkowcem. Do czynników ryzyka zalicza się między innymi operację zastawek, narkomanię, ale i ekstrakcję zęba.

Objawy, jakie wywołuje zapalenie wsierdzia zależą od:

  • tego, czy stan chorobowy dotyczy prawej czy lewej strony serca,
  • drobnoustroju, który wywołał stan zapalny,
  • odporności chorego,
  • obecności implantu, głównie protezy zastawki serca.

Infekcyjne zapalenie wsierdzia objawia się:

  • stanami podgorączkowymi, gorączką, dreszczami,
  • osłabieniem, rozbiciem, złym samopoczuciem,
  • utratą apetytu, nudnościami, wymiotami, chudnięciem,
  • bólami, kaszlem, dusznością,
  • zaburzeniami neurologicznymi,
  • zmianami skórnymi.

Wraz z rozwojem choroby pojawiają się inne objawy, które mogą wskazywać na bakteryjne zapalenie wsierdzia. Jeżeli choroba dotyczy lewej części serca, może się pojawić niewydolność serca, objawy zatorowości (szybkie męczenie się, nietolerancja wysiłku, wybroczyny na skórze). Z kolei choroba prawostronna wywołuje objawy zapalenia płuc (duszność, kaszel, krwioplucie).

Reumatyczne zapalenie wsierdzia powstaje w przebiegu gorączki reumatycznej. Jego objawy to głównie:

  • gorączka,
  • bóle głowy,
  • wybroczyny pod paznokciami,
  • guzki Oslera (bolesne czerwone zgrubienia na palcach rąk i stóp),
  • pojawiające się w badaniu osłuchowym szmery serca: w lewej lub prawej komorze, w zależności od tego, która struktura zostaje zaatakowana.

Infekcyjne zapalenie wsierdzia bywa wyzwaniem diagnostycznym. Ponieważ na początku choroby pojawiają się niespecyficzne objawy wskazujące na infekcję, włączane jest leczenie antybiotykiem.

Poza tym zapalenie wsierdzia nie wykazuje cech charakterystycznych, które pozwalałyby na postawienie pewnego rozpoznania. Włączenie leków często zaciera obraz choroby i opóźnia rozpoznanie.

Bywa, że choroba jest zdiagnozowana dopiero wtedy, gdy dochodzi do uszkodzenia zastawek serca.

Na czym polega diagnostyka zapalenia wsierdzia? Niezbędne jest wykonanie badań, zarówno echokardiograficznych, obrazowych, jak i laboratoryjnych.

To głównie EKG, morfologia, OB, posiew krwi, RTG klatki piersiowej. Podstawowym badaniem obrazowym jest echo serca. Aby rozpocząć leczenie choroby bardzo ważne jest znalezienie jej przyczyny.

W tym celu wykonuje się posiewy, badania przeciwciał i DNA bakterii.

Chorzy na infekcyjne zapalenie wsierdzia muszą być leczeni w szpitalu, ponieważ choroba wymaga długiego i intensywnego leczenia. Antybiotyk podaje się nawet sześć tygodni, a dobiera się go na podstawie wykonanego posiewu krwi i antybiogramu. Czasem konieczne staje się przeprowadzenie zabiegu chirurgicznego. Nieleczone infekcyjne zapalenie wsierdzia zwykle prowadzi do śmierci.

Zapalenie wsierdzia jest chorobą poważną. Pomimo wprowadzania nowych metod postępowania wciąż wiąże się z występowaniem poważnych powikłań i wysoką śmiertelnością.

Do najczęstszych powikłań zapalenia wsierdzia zalicza się:

  • zapalenie mięśnia sercowego,
  • uszkodzenie zastawek serca,
  • niewydolność serca,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • zatory obwodowe,
  • zatory płucne,
  • ostra niedomykalność zastawki.

Zapalenie wsierdzia – przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie wsierdzia wiąże się z wystąpieniem zespołu dolegliwości, do których należą przede wszystkim:

Zapaleniu wsierdzia często towarzyszy również niedokrwistość. W rzadkich przypadkach na dłoniach oraz na stopach pojawiają się tak zwane guzki Oslera. Poza tym, czasami mogą wystąpić objawy zależne od tego, którą część serca obejmuje zapalenie.

Jeśli zapalenie zajmuje lewą część serca, charakterystyczne objawy to duszności, szybkie odczuwanie zmęczenia, wybroczyny pod paznokciami oraz zgrubienia na palcach.

W przypadku zapalenia zlokalizowanego w prawej części serca najczęstszymi objawami są dreszcze, osłabienie, kaszel oraz ból w klatce piersiowej.

Objawy zapalenia wsierdzia mogą ujawnić się szybko, w ciągu kilku dni od zachorowania, mogą być jednak utajone i wystąpić dopiero po dłuższym czasie. Przewlekła forma choroby jest szczególnie niebezpieczna, ponieważ w takim przypadku pacjenci często przyjmują leki, które jedynie maskują problem. Utrudnia to postawienie odpowiedniej diagnozy i opóźnia rozpoczęcie właściwego leczenia.

Bakteryjne zapalenie wsierdzia to najczęstsza postać tej choroby. Wywołują ją zazwyczaj bakterie paciorkowca, gronkowce, bakterie Gram-ujemne, a rzadziej również mykoplazmy i chlamydie. Pojawia się w sytuacjach, gdy bakterie atakują organizm i uszkodzeniu ulega wewnętrzna ściana serca, czyli wsierdzie.

Ta postać zapalenia wsierdzia czasami występuje jako powikłanie posocznicy. Czasami do zakażenia krwi bakteriami dochodzi podczas zabiegów stomatologicznych, zabiegów w obszarze przewodu pokarmowego, układu moczowego lub układu oddechowego.

Bakterie powodujące zapalenie wywołują dodatkowo powstawanie mikroropni, co prowadzi do rozwoju wrzodów oraz innych poważnych wad serca.

Inny rodzaj zapalenia wsierdzia to zapalenie o podłożu reumatycznym. Ta odmiana choroby występuje, gdy zapalenie dotyka całej tkanki łącznej. Mówi się wówczas o tak zwanej gorączce reumatycznej. W przebiegu choroby w obszarze zastawek serca pojawia się zgrubienie, które z czasem przekształca się w nacieki komórkowe.

Zapalenie wsierdzia może pojawić się u osób w różnym wieku, jednak istnieją czynniki, które powodują wzrost ryzyka wystąpienia choroby. Takie czynniki to między innymi:

You might be interested:  Mycoplasma hominis – objawy i leczenie, jak można się zarazić?

Większe ryzyko zachorowania występuje również u narkomanów, którzy zażywają narkotyki dożylnie. W celu zapobiegania zapaleniu wsierdzia, osobom, które cierpią na wady serca lub mają wstawione protezy zastawkowe przed oraz po wykonywaniu wszelkich zabiegów mogących spowodować zakażenie bakteryjne, podaje się antybiotyki.

Pierwszym krokiem wykonywanym w przypadku podejrzenia zapalenia wsierdzia jest przeprowadzenie badania krwi z posiewem. W posiewie wykryć można bowiem bakterie, które powodują zakażenie. Poza tym wykonuje się badania takie jak EKG oraz echo serca. Takie badania pozwalają na stwierdzenie zmian występujących w strukturze zastawek serca.

Leczenie zapalenia wsierdzia opiera się na antybiotykoterapii, którą prowadzi się zazwyczaj w warunkach szpitalnych. Kuracja może być długotrwała – czasami leczenie trwa nawet około sześciu tygodni.

W skrajnych przypadkach, gdy antybiotykoterapia nie przynosi pożądanych efektów zaleca się wykonanie zabiegu chirurgicznego polegającego na usunięciu fragmentów tkanek, które zostały objęte przez zapalenie.

Jeśli pacjent ma wstawione zastawki podczas zabiegu przeprowadza się ich naprawę, natomiast jeżeli zaistnieje taka potrzeba, pacjentowi wszczepia się protezy zastawkowe.

W przypadku tej choroby niezwykle ważne jest szybkie wdrożenie leczenia. Nieleczona choroba może prowadzić do zawału albo rozprzestrzeniania się stanu zapalnego w innych narządach organizmu.

W przypadku, gdy zapalenie zajmie ośrodkowy układ nerwowy może dojść do zaburzeń neurologicznych.

Zapalenie może objąć również inne organy, na przykład śledzionę powodując tak zwany zawał śledziony objawiający się silnymi bólami brzucha.

Guzki Oslera jako jeden z klasycznych objawów zapalenia wsierdzia

Pierwsze objawy bakteryjnego zapalenia wsierdzia nie są charakterystyczne i należą do nich gorączka, nadmierne pocenie się, złe samopoczucie, utrata masy ciała oraz osłabienie. Dopiero w późniejszym czasie pojawiają się swoiste dla tej choroby dolegliwości, takie jak guzki Oslera. Obecnie nie są one tak często obserwowane.

Czym są guzki Oslera?

Jednym z klasycznych, choć bardzo rzadko występujących, objawów skórnych infekcyjnego zapalenia wsierdzia (IZW) są guzki Oslera. Zostały tak nazwane na cześć kanadyjskiego lekarza Williama Oslera.

Są to czerwonawej barwy wyrośla wielkości ziarna soczewicy, które pojawiają się w późnym etapie choroby na palcach oraz ścięgnach zarówno rąk, jak i stóp. Objaw ten nie jest spowodowany bezpośrednim działaniem bakterii, ale reakcją immunologiczną organizmu – przyczyną ich powstania jest zapalenie drobnych naczyń krwionośnych.

Odpowiedzialne za powstanie tego stanu są kompleksy antygen-przeciwciało znajdujące się we krwi. Guzki Oslera są bolesne.

Zapalenie wsierdzia to nie jedyna choroba, w której występują. Mogą się one pojawić również w przebiegu tocznia rumieniowatego układowego.

Inne objawy zapalenia wsierdzia

Choć należą do najbardziej swoistych, to podstawowymi objawami zapalenia wsierdzia nie są jednak zmiany skórne.

Choroba zaczyna się zwykle od niecharakterystycznej gorączki z dreszczami lub przedłużającego się stanu podgorączkowego z osłabieniem, obniżeniem masy ciała, bólem głowy, nudnościami i wymiotami.

U pacjenta, który zgłosił się z takimi symptomami do specjalisty, lekarz może wysłyszeć nad sercem szmer niedomykalności uszkodzonej zastawki.

Ponadto w przebiegu choroby może dojść do zatorów naczyń bakteriami, w wyniku których mogą pojawić się objawy udaru, ból w klatce piersiowej, ból brzucha lub pleców, zaburzenia widzenia.

Guzki Oslera to tylko jeden z objawów immunologicznych oraz naczyniowych zapalenia wsierdzia. Nie należy zapominać o objawie Janewaya, czyli małych, niebolesnych zmianach pojawiających się na skórze dłoni i stóp, które mają charakter rumieniowy. W przebiegu choroby może dojść ponadto do kłębuszkowego zapalenia nerek czy też pojawienia się plamek Rotha (drobnych wybroczyn) na siatkówce.

Zobacz także, jak wygląda leczenie skrajnej niewydolności serca:

Przyczyny zapalenia wsierdzia

Przyczyną wszystkich objawów zapalenia wsierdzia, w tym guzków Oslera – bezpośrednio lub pośrednio – są bakterie, które są czynnikiem etiologicznym w ponad 90% przypadków. Najczęstszymi patogenami są gronkowce – Staphylococcus aureus, epidermidis oraz paciorkowce – Streptococcus viridans, enterokoki i bakterie Gram-ujemne.

Stany zwiększające ryzyko zachorowania na zapalenie wsierdzia to przede wszystkim choroby zastawek (np. wypadanie płatka zastawki z niedomykalnością), obecność protez, choroba reumatyczna, kardiomiopatia przerostowa, wady serca, zmniejszona odporność, obecność ciał obcych, przyjmowanie narkotyków przez osoby uzależnione.

Do zakażenia dochodzi zwykle, kiedy to bakterie przedostają się do serca drogą naczyń – z krwią przez uszkodzoną śluzówkę dziąseł, z innego źródła bakteryjnego zakażenia czy też przez uszkodzoną skórę.

Leczenie guzków Oslera i zapalenia wsierdzia

Choroba jest poważnym rozpoznaniem wymagającym interwencji lekarskiej. Leczenie objawów zapalenia wsierdzia, w tym guzków Oslera, polega na terapii przyczynowej.

Rozpoznanie choroby jest wskazaniem do umieszczenia pacjenta w szpitalu i wdrożenia antybiotykoterapii na podstawie antybiogramu zgodnie z wrażliwością bakterii na dany preparat.

Niekiedy konieczne jest leczenie inwazyjne, które przeprowadza się w trybie pilnym lub planowo – w zależności od stanu klinicznego pacjenta.

Objawy skórne, takie jak guzki Oslera czy objaw Janewaya, ustępują w miarę czasu trwania leczenia przyczynowego i nie pozostawiają zwykle trwałych śladów swojej obecności.

Polecamy: Osierdzie – co to jest, funkcje. Zapalenie osierdzia – przyczyny, objawy, leczenie, powikłania 

Profilaktyka w przypadku zapalenia wsierdzia

U osób predysponowanych do zachorowania na zapalenie wsierdzia niezbędne jest postępowanie profilaktyczne.

Polega ono na utrzymywaniu higieny jamy ustnej i dwukrotnym odwiedzaniu dentysty w ciągu roku u osób ze zwiększonym ryzykiem.

Dodatkowo przed chorobą można się ustrzec przez prawidłowe odkażanie ran, stosowanie antybiotyków w przypadku zdiagnozowania źródła zakażenia bakteryjnego, unikanie niepotrzebnego stosowania leków.

Zwiększone ryzyko zachorowania na infekcyjne zapalenie wsierdzia w wyniku wcześniejszego przebycia choroby, wrodzonej wady serca siniczej oraz u osób z protezą zastawkową obliguje w niektórych sytuacjach do profilaktyki antybiotykowej. Zaleca się ją przed zabiegami stomatologicznymi, które wymagają manipulacji w obrębie dziąsła.

Bibliografia:

1. Szczeklik A., Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2018.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *