Guzy jajnika – guzy hormonalne na jajniku

Światowe raporty epidemiologiczne wskazują na stały wzrost tendencji do zachorowania na cichego zabójcę – jak określany jest potocznie przez lekarzy rak jajnika. Każdego roku na świecie umiera ponad 114 000 kobiet z rakiem jajnika. Większość nowotworów jajnika to guzy sporadyczne, a 5-10% stanowią przypadki uwarunkowane genetycznie.

Rak jajnika stanowi trudny problem w ginekologii onkologicznej, pomimo dużych wysiłków zmierzających do jego wczesnego wykrycia.

Poza przypadkami powikłanymi i rzadko spotykanymi guzami hormonalnie czynnymi, objawy raka jajnika są bardzo słabo wyrażane i najczęściej mają charakter nieswoisty.

Jak wynika z forum onkologicznego poświęconego tak podstępnej chorobie, jaką jest rak jajnika, symptomy towarzyszące schorzeniu są często mylnie utożsamiane z dolegliwościami ze strony układu pokarmowego.

Rokowania w raku jajnika zależą przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby, w którym została ona wykryta.

Objawy raka jajnika

W związku z tym, że symptomy raka jajnika nie niepokoją pacjentki lub są mylące, często też nie skłaniają lekarza do zalecenia szczegółowej diagnostyki ginekologicznej, co pozwoliłoby na wykrycie guza nowotworowego we wczesnym stadium jego rozwoju.

Często upływa wiele cennego czasu od pojawienia się objawów raka jajnika, które pozwalają postawić diagnozę, czyli do chwili wystąpienia znaczących symptomów, które świadczą już o istniejących powikłaniach związanych z zaawansowanym stadium choroby nowotworowej jajnika.

Warto pamiętać, że nowotwór w tej lokalizacji może mieć podłoże genetyczne. Kobiety będące nosicielkami wadliwych genów są narażone na rozwój dziedzicznego raka jajnika (mutacje BRCA1 i BRCA2)

W Polsce rak jajnika – jak wynika z forum onkologicznego –  jest szóstym co do częstości występowania nowotworem złośliwym u kobiet. Występuje u kobiet w każdym wieku, ale najwięcej zachorowań występuje w wieku od 40 do 70 roku życia.

Pojawienie się bardziej charakterystycznych objawów raka jajnika związane jest zazwyczaj z zaawansowaniem i rozrostem guza.

Objawy raka jajnika mają zazwyczaj cechy niecharakterystyczne, przez długi czas nowotwór rozwija się w organizmie w sposób utajony, a symptomy pojawiają się, gdy guz jajnika osiągnie znaczne zaawansowanie. Z tego powodu rak jajnika nazywany jest często cichym zabójcą.

Mogą to być dolegliwości uciskowe w postaci objawów dysurycznych, zaparć, wzdęć, uczucia pełności w brzuchu lub bólów w podbrzuszu. Wczesne symptomy, które wymieniają pacjentki z rakiem jajnika na forum onkologicznym to ból miednicy i brzucha, zwiększenie obwodu brzucha, szybkie uczucie pełności podczas jedzenia i zmiana częstotliwości oddawania moczu.
 

Guzy jajnika – guzy hormonalne na jajniku
 

Najczęstsze objawy raka jajnika:

    1. Najczęstszym objawem nowotworu jajnika, który skłania pacjentki do konsultacji u lekarza jest wodobrzusze (występuje u 30% chorych)
    2. Pacjentki skarżą się na ogół na uczucie ciężkości w jamie brzusznej, choć często występują bóle o nietypowej lokalizacji dla narządu rodnego.
    3. Dość rzadkie objawy raka jajnika to nerwobóle ud, okolicy kulszowej lub pachwinowej, w związku z zajęciem splotu nerwowego
    4. Uczucie ciężkości lub ucisku może być spowodowane przez własny ciężar dużej torbieli lub ucisk spowodowany przez naciekanie nowotworowe
    5. Powiększanie się rozmiarów guza może objawiać się uczuciem nagłego parcia na mocz, zaparciami oraz okresowo bolesnymi stosunkami płciowymi
    6. Sporadycznie mogą występować objawy raka jajnika w postaci nieprawidłowego krwawienia z dróg rodnych
    7. Wraz z postępem choroby do objawów zaawansowanego raka jajnika, jak można dowiedzieć się z forów onkologicznych, dochodzą: wzdęcia, niestrawność, selektywna nietolerancja pokarmów, nudności, wymioty, brak łaknienia oraz trudności w oddawaniu stolca.
    8. Mocno zaawansowana forma raka jajnika objawia się wyniszczeniem nowotworowym organizmu oraz charakterystycznym zaostrzeniem rysów twarzy
    9. W przypadku raka jajnika, który nie przekracza torebki guza, może wystąpić skręt szypuły guza, który powoduje ataki bólów w miednicy, ustępujące samoistnie, którym mogą towarzyszyć wymioty

Guz jajnika – symptomy choroby nowotworowej

Początkowy okres nowotworu jajnika przebiega najczęściej bezobjawowo, na co wskazuje wiele pacjentek na forum onkologicznym.

Poza guzami o wydzielaniu dokrewnym, nowotwory jajnika we wczesnym okresie nie dają na ogół żądnych objawów i niepokojących symptomów chorobowych, aż do czasu, gdy powiększy się obwód brzucha i wystąpi ból w podbrzuszu, krwawienie z pochwy, objawy ucisku na narządy sąsiednie.

Gdy nowotwór przekroczy torebkę jajnika pojawiają się wczepy komórek nowotworowych w otrzewnej i płyn w jamie otrzewnej. Skręt lub martwica guza jajnika objawiają się najczęściej bólem w jamie brzusznej, podrażnienie otrzewnej, a nawet rozwojem wstrząsu.

Prawdopodobieństwo, że wykryty guz jajnika jest rakiem (nowotworem złośliwym jajnika), wzrasta szczególnie w sytuacjach:

  • guz jajnika u kobiet w okresie około menopauzalnym i pomenopauzalnym;
  • duża średnica guza;
  • guz wielokomorowy, z ogniskami litymi lub lity;
  • obustronne guzy;
  • współistnienie wolnego płynu w jamie otrzewnej.

Guzy jajnika – guzy hormonalne na jajniku

Raka jajnika – diagnostyka i wykrywanie

Potencjalne objawy raka jajnika powinny skłonić do wizyty u lekarza, który zleci odpowiednie badania.

Przy podejrzanych objawach mogących sugerować guza jajnika należy wykonać:

  • Badanie ginekologiczne dwuręczne poprzez pochwę i przez odbytnicę;
  • Badania obrazowe – ultrasonografia przez brzuszna i przez pochwowa, umożliwiająca wykrywanie zmian guzowatych, określenie ich wielkości oraz rozległości procesu nowotworowego;
  • Tomografia komputerowa oraz rezonans magnetyczny uzupełniają w wybranych przypadkach badanie ultrasonograficzne w kierunku raka jajnika;
  • W przypadku wodobrzusza można wykonać punkcję jamy otrzewnowej z pobraniem płynu do badania cytologicznego;
  • Diagnostyka laparoskopowa ma ograniczone zastosowanie w przypadku diagnostyka raka jajnika;
  • Badanie stężenia markerów nowotworowych w surowic krwi ( marker CA 125 w rakach jajnika, AFP, HCG, LDH w guzach zarodkowych). Stężenie markera CA 125 jest podwyższone u 80% pacjentek z rakiem jajnika, ale należy pamiętać, że marker może być podwyższony również w przypadku innych schorzeń, takich jak endometrioza, mięśniaki macicy lub stany zapalne w obrębie jamy brzusznej.

Raka jajnika – badanie ginekologiczne

Wczesny rak jajnika może być wykryty jako nieprawidłowa masa w miednicy podczas rutynowego badania lekarskiego. Obrazowanie za pomocą badania ultrasonograficznego, tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego może potwierdzić obecność guza, wskazującego na istnienie raka jajnika.

Warto pamiętać, że podstawowym badaniem w celu rozpoznania raka jajnika we wczesnym stopniu zaawansowania klinicznego jest dwuręczne badanie ginekologiczne, które pozwala określić wielkość, konsystencję (zmiana lita lub torbiel) oraz ruchomość jajników w stosunku do innych tkanek.
 

Nowotwór jajnika markery

U około połowy chorych we wczesnym stadium raka jajnika, objawia się on podwyższonym stężeniem markera nowotworowego CA-125.  Marker raka jajnika Ca-125 jest użyteczny w diagnostyce, monitorowaniu oraz prognozowaniu przebiegu choroby oraz rozpoznaniu jej nawrotu. Szacuje się, że ponad 80% kobiet chorych na raka jajnika ma podwyższone stężenie markera CA-125.

We wrześniu 2009 FDA zaakceptowała test o nazwie OVA1 jako dodatkowy w celu wykrywania raka jajnika. W teście OVA1 oznacza się w próbkach krwi stężenia pięciu białek, które zmieniają się jako objaw raka jajnika. Test OVA1 może pomóc zidentyfikować chore z guzem w miednicy.
 

Rak jajnika – rokowania

Rokowania w raku jajnika zależą od wielu czynników – przede wszystkim stopnia zaawansowania choroby. Około 70% chorych rozpoczyna leczenie raka jajnika w III lub IV stopniu zaawansowania klinicznego. Wczesne rozpoznanie guza jajnika ma najczęściej charakter przypadkowy.

Podsumowując, nowotwór jajnika ze względu na jego bezobjawowy rozwój we wczesnych fazach, niespecyficzne objawy raka jajnika oraz niedostępność skutecznego badania wykrywającego guz na wczesnym etapie rozwoju, najczęściej rozpoznawany jest w późnym okresie zaawansowania klinicznego. Późna diagnoza wiąże się z potrzebą wprowadzenia agresywnego leczenia onkologicznego i niepewnym rokowaniem.

Mimo udoskonalenie technik operacyjnych i wprowadzenia nowych metod leczenia raka jajnika, odsetek 5-letnich przeżyć na świecie nie zmienił się zasadniczo i wynosi około 50%. Rokowania w raku jajnika zależą od stopnia zaawansowania choroby, typu histologicznego guza, wieku pacjentki oraz zakresu przeprowadzonego leczenia operacyjnego i terapii następowej.

Rokowania raka jajnika pogarszają się wraz ze stopniem zaawansowania raka. Według statystyk epidemiologicznych dla stopni klinicznych przeżycia 5-letnie pacjentek z rakiem jajnika wynoszą: I stopień: 93%, II stopień – 70%, III stopień – 37%, IV stopień – 25%.

  • Najnowsze metody leczenia celowanego i immunoterapii oraz prowadzone na szeroką skalę badania kliniczne nad nowymi terapiami dają pewną nadzieję na poprawę rokowania w raku jajnika.
     
  • ZOBACZ WIĘCEJ:
  • NOWOTWORY GINEKOLOGICZNE
  • DZIEDZICZNY RAK JAJNIKA
  • ZBADAJ BRCA – PLATFORMA EDUKACYJNA O RAKU JAJNIKA
You might be interested:  Przerost lewej komory serca – objawy, leczenie, czy jest groźny?

Rak jajnika

Guzy jajnika – guzy hormonalne na jajniku

Rak jajnika znajduje się na szóstym miejscu pod względem częstości występowania wśród nowotworów złośliwych i jest piątą w kolejności przyczyną zgonów z powodu nowotworów złośliwych u kobiet. Prowadzone analizy pokazują, iż od około 60 lat nie uzyskano znaczącego spadku umieralności z powodu tego nowotworu. Statystyki światowe wykazują stały wzrost zachorowalności na raka jajnika. Stanowi on ok. 5 % wszystkich rozwijających się nowotworów u kobiet. Najczęściej występuje między 40 a 70 rokiem życia. Obliczono, że średni wiek zapadania na raka jajnika wynosi 53,7 +/- 3,1 lat z największą szansą pięcioletniego przeżycia dla grupy wiekowej 40 – 49 lat.   W Polsce współczynnik zapadalności na ten nowotwór systematycznie wzrasta z rocznym tempem zmiany o 1,76 %. Nowotwory jajnika są trudne do rozpoznania ze względu na brak występowania specyficznych objawów. Do objawów raka jajnika należą:

  • dyskomfort lub uczucie ucisku w jamie brzusznej, powiększenie obwodu talii,        
  • nagłe parcie na mocz, zmiana rytmu wypróżnień,        
  • ból lub dyskomfort w obrębie miednicy,        
  • utrata łaknienia, niestrawność, wzdęcia lub nudności.
  •                  

Jajniki zlokalizowane są w podbrzuszu, po obu stronach macicy. W jajnikach umiejscowione są dwa ważne procesy: synteza estrogenu i progesteronu oraz rozwój komórki jajowej.

 Guzy jajnika mogą być łagodne lub złośliwe. Zazwyczaj ich rozróżnienie nie jest możliwe przed wykonaniem biopsji guza (lub usunięciem go) albo dopóki nowotwór nie zaatakuje innych narządów.

Rozróżnia się trzy rodzaje nowotworów jajnika:

  • nowotwory nabłonkowe – większość (ok. 85%) guzów jajnika rozwija się z komórek nabłonka pokrywającego jajniki,        
  • nowotwory zarodkowe (germinalne) – powstają z komórek, które biorą udział w wytwarzaniu komórki jajowej (częściej występują u młodych kobiet),        
  • nowotwory gonadalne – pochodzą z komórek tkanki łącznej, w których zachodzi synteza estrogenów i progesteronu.
  •              

Łagodne guzy nie prowadzą do powstania przerzutów, natomiast złośliwe guzy jajnika, jeśli nie są dostatecznie wcześnie rozpoznane i leczone, rozrastają się najpierw w jajniku, a następnie atakują macicę, pęcherz moczowy i odbytnicę oraz otrzewną (błonę wyścielającą jamę brzuszną).

Komórki nowotworowe mogą w końcu zająć węzły chłonne i utworzyć odległe przerzuty w całym organizmie.Za podstawowy czynnik ryzyka raka jajnika uznawany jest dodatni wywiad rodzinny. W wielu tych rodzinach wykrywa się mutacje genów BRCA1 i BRCA2, co wiąże się z 50-60% ryzykiem rozwoju raka jajnika.

Rak jajnika jest rzadki u młodych kobiet, ale zachorowalność wzrasta z wiekiem, częściej spotykany jest u kobiet po menopauzie. Ryzyko zachorowania jest nieznacznie wyższe u kobiet, które nie rodziły, przyjmowały leki stosowane w leczeniu niepłodności lub były otyłe w młodości.

W znacznie mniejszym stopniu występowanie raka jajnika może mieć związek z podwiązaniem jajowodów, czy przyjmowaniem doustnych środków antykoncepcyjnych. Pewne znaczenie mogą mieć również czynniki demograficzne. Zachorowalność na raka jajnika w Szwecji wynosi 14,9 przypadków na 100 000 kobiet, a w Japonii 2,7 na 100 000 kobiet.

Jednak Japonki, które wyemigrowały do USA, chorują równie często, jak Amerykanki (13,3 przypadków na 100 000 kobiet), co może wskazywać na związek występowania raka jajnika z dietą lub czynnikami środowiskowymi. 

We wczesnych stadiach rozwoju nowotwór jajnika jest trudny do rozpoznania. U blisko 75 % chorych nowotwór rozpoznawany jest dopiero w zaawansowanych stadiach, gdy proces chorobowy rozprzestrzenia się poza obręb jajnika.

Objawy raka jajnika są słabo odczuwalne i niespecyficzne – wiele innych chorób może powodować podobne objawy.

Szczególny nacisk kładzie się na regularne badania, a w przypadku wystąpienia któregokolwiek z wymienionych objawów należy zasięgnąć porady lekarza.

Obecnie nie istnieje swoiste badanie przesiewowe w kierunku raka jajnika. Prowadzone są badania nad wiarygodną metodą wczesnego wykrywania raka jajnika u kobiet bez objawów choroby.

Uważa się, że bardzo istotne jest wykonywanie regularnych badań fizykalnych, badania ginekologiczne oraz świadomość objawów i historii choroby w rodzinie. Objawy związane z rakiem jajnika są nieznaczne i nieswoiste i mogą również towarzyszyć innym, nienowotworowym stanom klinicznym.

W roku 2012 zespół ekspertów oceniających skuteczność medycyny zapobiegawczej potwierdził zalecenia z roku 2008 przeciwko badaniom przesiewowym w kierunku raka jajnika.

  • U kobiet z objawami wykonuje się następujące badania (testy te wykrywają różne rodzaje guzów jajnika, więc nie wszystkie zlecane są w danym przypadku):
  • Nowotwory nabłonkowe
  • CA-125 (antygen nowotworowy 125)
  • BRCA1 i BRCA2 – badania te pomagają stwierdzić, czy kobieta znajduje się w grupie wysokiego ryzyka rozwoju raka jajnika, lecz nie są one rutynowo wykorzystywane w diagnostyce ani w procesie monitorowania przebiegu choroby
  • CEA (antygen rakowo-zarodkowy)
  • galaktozylotransferaza
  • TPA (tkankowy antygen polipeptydowy)

Nowotwory zarodkowe

  • AFP (alfa-fetoproteina)
  • hCG (ludzka gonadotropina kosmówkowa)

Guzy gonadalne

‍‍Inne – nie laboratoryjne – badania to:

  • przezbrzuszne i przezpochwowe USG miednicy: badanie wykorzystuje fale akustyczne, aby zobrazować macicę i jajniki. Pozwala ocenić, czy guz jest lity, czy też jest torbielą wypełnioną płynem i może być pomocne w ustaleniu czy jest złośliwy, czy łagodny,
  • TK (tomografia komputerowa),
  • RTG przewodu pokarmowego.

W przypadku nieprawidłowych wyników badań i podejrzenia raka jajnika, potwierdzeniem rozpoznania jest biopsja chirurgiczna.

Gdy guz jest złośliwy, chirurgicznie usuwa się zmieniony jajnik wraz z jajowodem (ooforektomia). W zależności od stopnia zaawansowania choroby, może być konieczne usunięcie również innych tkanek.

Na podstawie rozprzestrzenienia nowotworu rozpoznaje się następujące stopnie zaawansowania:

  • Stopień I – nowotwór ograniczony do jednego lub obu jajników,
  • Stopień II – nowotwór zaatakował macicę i/lub jajowody,
  • Stopień III – nowotwór zaatakował otrzewną lub lokalne węzły chłonne (jest to najczęściej rozpoznawany stopień zaawansowania),
  • Stopień IV – przerzuty do narządów położonych poza jamą brzuszną.

W dalszym leczeniu zwykle stosuje się chemioterapię, czasem radioterapię. Do monitorowania odpowiedzi na leczenie i do wykrywania ewentualnego nawrotu choroby wykorzystuje się oznaczenia stężenia CA-125, AFP lub hCG.

Proces leczenia raka jajnika jest wciąż modyfikowany. Bada się też skuteczność nowych leków, immunoterapii, terapii genowych i przeszczepów szpiku kostnego.

Lekarz lub zespół lekarzy zajmujący się leczeniem onkologicznym indywidualnie dobierają odpowiednią terapię.

Rak jajnika. Top 6 badań stosowanych w diagnostyce

Celem tego badania jest stwierdzenie w materiale genetycznym pacjenta, czy obecne są mutacje genów zwiększających ryzyko zachorowania na raka jajnika:

  • mutacje genów BRCA1 i BRCA2 – zwiększają ryzyko o odpowiednio 40% i 27%, a także przyczyniają się do rozwoju nowotworu piersi;
  • mutacje genów MLH1 i MSH2 (tzw. zespół Lyncha) – dziesięciokrotnie zwiększa ryzyko zachorowania na różne nowotwory, w tym jajnika, jelita grubego i żołądka.

Należy pamiętać, że potwierdzenie obecności mutacji w naszym DNA nie oznacza, że choroba na 100% się rozwinie. Świadomość o istnieniu takich mutacji pozwoli jednak na wprowadzenie odpowiedniej profilaktyki, aby zredukować ryzyko zachorowania do minimum lub wykryć proces nowotworowy we wczesnym etapie, co umożliwi całkowite wyleczenie.

Testy genetyczne wykonuje się tylko raz w życiu i nie są one zależne od aktualnego stanu zdrowia osoby badanej ani nie ma żadnych przeciwwskazań do jego wykonania. Czułość testów genetycznych jest bardzo wysoka i wynosi ponad 99%.

Cennik badań genetycznych ❱

Badanie nr 2. Badanie ginekologiczne

Każda kobieta powinna co najmniej raz w roku poddać się badaniu ginekologicznemu – dzięki niemu istnieje większa szansa na wczesne wykrycie nowotworów jajnika czy szyjki macicy.

Ginekolog powinien przeprowadzić diagnostykę przez pochwę i odbytnicę w celu oceny wielkości gruczołów płciowych i ich tkliwości, w przypadku stwierdzenia obecności guza – jego umiejscowienie, spoistość i ruchomość. Lekarz ocenia również tzw. zatokę Douglasa – jest to zachyłek otrzewnej zlokalizowany między macicą a odbytnicą.

Cechy, które sugerują, że zmiana jest złośliwa to ograniczona ruchomość zmiany, jej lity charakter, umiejscowienie obustronne oraz zajęcie zatoki Douglasa.

Badanie nr 3. Ultrasonografia

USG jest podstawową metodą wykorzystywaną w diagnostyce schorzeń narządów płciowych kobiecych.

USG przez powłoki brzuszne pozwala tylko potwierdzić obecność guza (ale może wykryć ewentualne zmiany przerzutowe).

USG przezpochwowe jest bardziej dokładne – polega ono na wprowadzeniu do pochwy głowicy o długości ok. 20 cm i umożliwia ocenę umiejscowienia guza, jego wielkość i budowę, sposób unaczynienia oraz inne parametry – dzięki temu lekarz może z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić, czy obecna zmiana ma charakter łagodny, czy złośliwy.

Badanie nr 4. Tomografia komputerowa

Tomografię komputerową (TK) wykonuje się, jeżeli wynik USG jest niejednoznaczny. Jest badaniem radiologicznym, dzięki któremu można ocenić strukturę poszczególnych narządów i wykryć ewentualne nieprawidłowości.

Dzięki tomografii komputerowej można określić rozmiar guza i jego stosunek do sąsiadujących narządów, można również stwierdzić obecność ewentualnych ognisk przerzutowych.

W badaniu tym stosuje się szkodliwe promieniowanie rentgenowskie, dlatego nie należy go powtarzać zbyt często.

Badanie nr 5. Markery nowotworowe i test ROMA

Markery nowotworowe są to związki wytwarzane w wielu tkankach organizmu – przyjmują postać białek, enzymów, hormonów i antygenów. Ich stężenie jest niewielkie w tkankach prawidłowych, ale produkcja znacznie wzrasta w tkankach nowotworowych. Do markerów nowotworowych badanych u kobiet z podejrzeniem nowotworu zalicza się:

  • marker CA 125 – stężenie rośnie w przypadku raka jajnika, mięśniaków macicy czy endometriozy, może nie zwiększać się we wczesnym stadium;
  • marker HE4 – jest on wykrywalny już we wczesnym etapie rozwoju nowotworu.

Pomiar stężenia markerów nowotworowych jest przydatny nie tylko w diagnostyce nowotworu, ale także w monitorowaniu jego rozwoju lub sprawdzenia, czy nie pojawił się nawrót choroby.

Test ROMA jest nowym narzędziem, które służy do oceny prawdopodobieństwa, że zmiana powstała w jajnikach ma charakter złośliwy. Test ROMA składa się z trzech części:

  • statystycznego oszacowania ryzyka zachorowania,
  • pomiaru stężenia dwóch markerów nowotworowych we krwi.

Cennik badania markerów nowotworowych ❱

Badanie nr 6. Histopatologia

Jest to kluczowa analiza w diagnostyce nowotworów – polega na pobraniu fragmentów tkanek rozwijającego się guza i ich analizie pod mikroskopem.

Dzięki analizie histopatologicznej można określić dokładnie rodzaj nowotworu, stopień jego złośliwości oraz zaawansowania – co z kolei pozwoli na dobór odpowiedniego dla pacjenta leczenia.

Materiał do analizy pobiera się podczas operacji lub przy pomocy aspiracyjnej biopsji cienkoigłowej.

Jakie objawy wskazują na nowotwór jajnika?

Rak jajnika pojawia się na skutek nieprawidłowego i nieustającego wzrostu komórek nowotworowych, które wywodzą się z komórek nabłonkowych jajnika – tworzące się w ten sposób guzy i nacieki zaburzają ich pracę. Zajmuje piąte miejsce pod względem częstości zachorowań na nowotwory złośliwe wśród kobiet w Polsce – co roku diagnozuje się go u niemal 4 tysięcy Polek, a około 2,5 tysiąca chorych umiera.

Nowotwór ten jest uznawany za schorzenie bardzo podstępne, ponieważ długo nie daje żadnych objawów i zwykle wykrywany jest w momencie, gdy leczenie jest już bardzo trudne.

Gdy proces nowotworowy jest już zaawansowany, szanse na całkowite wyleczenie są wtedy zdecydowanie mniejsze niż w przypadku pacjentek, u których rak został wykryty we wcześniejszym etapie rozwoju.

Dlatego tak ważne jest szybkie i prawidłowe zdiagnozowanie choroby.

Wczesne objawy Objawy zaawansowanego stadium
zaparcia lub biegunki wodobrzusze (spowodowane nagromadzeniem się płynu w jamie otrzewnowej)
wzdęty brzuch krwawienia z pochwy
niestrawność, uczucie ciężkości w jamie brzusznej bóle brzucha
zmęczenie
brak apetytu
uczucie nagłego parcia na pęcherz

Jak wykonać badania na Zdrowegeny.pl?

Za pośrednictwem Zdrowegeny.pl możliwe jest zarezerwowanie badania genetycznego oraz markerów w kierunku nowotworu jajnika.

Rezerwacja tych badań przebiega online. W wiadomości SMS/e-mail Pacjent otrzymuje indywidualny kod zlecenia, który następnie należy okazać w jednym z ponad czterystu punktów w całej Polsce.

Tam po okazaniu kodu pobierana jest niewielka objętość krwi żylnej – próbka dostarczana jest do akredytowanego laboratorium, w którym przeprowadzana jest analiza diagnostyczna.

Wynik możliwy jest do odbioru w punkcie pobrań i przez serwis internetowy.

Na czym polega profilaktyka raka jajnika?

Zgodnie z zaleceniami United States Preventive Services Task Force profilaktyczne badania diagnostyczne zalecane są kobietom o podwyższonym ryzyku zachorowania lub w sytuacji wystąpienia objawów.

Głównym wskazaniem do profilaktycznych badań jest nosicielstwo mutacji genów BRCA1 i BRCA2.

Wówczas mogą zostać zalecone również inne działania, które umożliwią obniżenie prawdopodobieństwa zachorowania:

  • Zastosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych może zmniejszyć ryzyko nawet o 40-50%. Korzyści z hormonoterapii są zależne od długości leczenia i mogą się utrzymywać do 15 lat od ukończenia.
  • Największą skuteczność ma natomiast profilaktyczne usunięcie jajników wraz z jajowodami.Taki zabieg obniża ryzyko rozwoju raka jajnika o 80% i nowotworu piersi o 50%. Jest to jednak polecane dopiero po urodzeniu co najmniej jednego dziecka.

Aktualizacja: 2018-10-30

Torbiele i guzy jajników

Torbiele jajników zwane także cystami, to pęcherzyki wypełnione płynem, które zazwyczaj mają charakter łagodny. Przyczyną ich powstawania mogą być zaburzenia hormonalne, endometrioza oraz uwarunkowania genetyczne.

Torbiel na jajniku w początkowych stadiach rozwoju nie powoduje dolegliwości, a jej wykrycie następuje zwykle podczas badania USG.

Duże cysty, mogące osiągać nawet rozmiar pomarańczy, powodują bóle brzucha, wzdęcia czy zaparcia, mogą przyczyniać się również do niepłodności. 

Guzy jajników mogą mieć natomiast różny poziom niebezpieczeństwa onkologicznego. Pod tym pojęciem mieszczą się zarówno zmiany łagodne, jak i złośliwe. Nowotwór jajnika jest poważnym problemem, który odczuwalne przez Kobietę objawy daje bardzo późno.

Dlatego często wykrywany jest dopiero, kiedy rokowania na wyzdrowienie są zdecydowanie mniejsze.

Rak jajnika w zaawansowanym etapie może powodować wzdęcia, uczucie pełności w brzuchu, powiększenie się obwodu brzucha, bóle w okolicy miednicy, nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych i ucisk w miednicy oraz ból w jej okolicy.

Leczenie torbieli i guzów jajników jest uzależnione od stadium ich rozwoju, dlatego bardzo ważne jest wykrywanie ich na wczesnym etapie. W tym celu należy regularnie, corocznie wykonywać badania profilaktyczne.

Guzy i torbiele mogą mieć negatywny wpływ na funkcjonowanie narządów rozrodczych, a z czasem mogą się powiększać i powodować ból w okolicy jajników.

Dlatego zachęcamy również wszystkie Kobiety do konsultowania z naszymi lekarzami każdego rodzaju nietypowych i niepokojących objawów.

Wykorzystywane metody leczenia

W Intima Clinic metodę leczenia torbieli i guzów jajników dobieramy indywidualnie dla każdej Pacjentki, po wcześniejszym dokładnym badaniu diagnostycznym. W tym celu lekarz wykonuje przezpochwowe badanie USG.

W przypadku podejrzenia guza złośliwego jajnika wykonuje się dodatkowo tomografię komputerową oraz rezonans magnetyczny. Zalecane jest również wykonanie badania: Test ROMA (ca-125 + He4).

U ponad połowy chorych we wczesnym stadium raka jajnika, jego poziomy są podwyższone.

Niektóre torbiele mogą same ulegać resorpcji i z każdym kolejnym cyklem miesiączkowym stopniowo zanikać. To tzw. torbiele czynnościowe. Czasem na skutek zaburzeń hormonalnych niedojrzałe pęcherzyki Graafa zamieniają się w małe torbiele.

Tego typu schorzenie należy leczyć odpowiednią terapią obejmującą również leczenie hormonalne. Z kolei torbiele endometrialne, powstałe w obrębie jajników, najczęściej usuwa się operacyjnie. W tym celu wykorzystujemy najmniej inwazyjną metodę laparoskopową.

Zabieg ten jest przeprowadzany w znieczuleniu ogólnym na sali operacyjnej.

Guzy jajników również można usunąć metodą laparoskopową. Tkanka pobrana w warunkach sterylności onkologicznej w czasie zabiegu poddawana jest badaniu histopatologicznemu. W ten sposób określamy, czy zmiany mają charakter złośliwy czy łagodny i w zależności od tego kierujemy Pacjentkę na dalszą drogę terapeutyczną. 

Zabieg laparoskopowego usuwania torbieli i guzów jajników polega na wykonaniu 3 niewielkich nacięć i wprowadzeniu przez nie narzędzi chirurgicznych oraz kamery, za pomocą której specjalista może dokładnie obejrzeć i usunąć patologiczne zmiany w obrębie jajników. Tkanka pobrana w trakcie operacji poddawana jest badaniu histopatologicznemu, dzięki któremu jesteśmy w stanie określić, czy zmiany miały charakter złośliwy czy łagodny. Zabieg trwa ok. 45-90 minut.

  • Wskazaniami do leczenia farmakologicznego są torbiele czynnościowe.
  • Wskazaniami do leczenia chirurgicznego/laparoskopowego są duże torbiele endometrialne, znacznych rozmiarów torbiele czynnościowe oraz guzy jajników. 

Przeciwwskazania do zabiegu

Przeciwwskazaniem do zabiegów są:

  • infekcje górnych dróg oddechowych;
  • brak zgody internisty lub anestezjologa na zabieg w znieczuleniu ogólnym;
  • zaburzenia krzepnięcia krwi;
  • miesiączka.

Zalecenia przed zabiegiem

W pierwszej kolejności należy umówić się na konsultację, na której lekarz omówi wszystkie szczegóły dotyczące zabiegu. Przed ustaleniem terminu operacji, należy wykonać zalecone badania diagnostyczne. Na 2 tyg. przed planowanym zabiegiem nie wolno przyjmować aspiryny ani jej pochodnych oraz leków przeciwkaszlowych i przeciwgrypowych.

Po przeprowadzeniu laparoskopii Pacjentka musi pozostać na oddziale przez ok. 12-48 h. Okres rekonwalescencji trwa ok. 2-3 tygodnie. W tym czasie nie wolno obciążać organizmu dużym wysiłkiem fizycznym, nie wolno współżyć, korzystać z wanny, basenu oraz sauny.

Na czas rekonwalescencji Kobieta dostaje dokładną instrukcję postępowania oraz receptę na środki farmakologiczne, które poprawiają efekty gojenia, wyeliminują możliwe odczucia bólowe i pozwolą uniknąć powikłań.

W razie wątpliwości, w każdej chwili Pacjentka może skontaktować się telefonicznie z lekarzem Intima Clinic, który przeprowadzał zabieg.

W okresie pooperacyjnym ważna jest szczególna higiena miejsc intymnych i okolicy blizn pooperacyjnych, które należy delikatnie podmywać pod bieżącą wodą z szarym mydłem. Następnie należy spryskiwać specjalnym płynem do dezynfekcji i osuszać sterylnymi gazikami. 

Po 7-14 dniach od zabiegu Pacjentka powinna pojawić się w Intima Clinic na wizycie kontrolnej.

Stosowanie się do zaleceń pooperacyjnych jest ważne dla szybkiej rekonwalescencji. Zabiegi laparoskopii gwarantują szybki powrót do pełnej sprawności, zapewniają minimalną ilość blizn i świetny efekt estetyczny. Warto stosować po zabiegu żele lub specjalne plastry niwelujące widoczność małych blizn pozabiegowych. 

Guzy jajników

Guz jajnika to szerokie pojęcie wszystkich patologicznych zmian w jajnikach zarówno tych o charakterze czynnościowym tj. ustępujących samoistnie, jak też zmian stopniowo rosnących i nie ustępujących stanowiących często zagrożenie dla zdrowia i życia pacjentki. Guzy dzielimy na tzw.

guzy o budowie litej oraz guzy torbielowate (torbiele) zawierające najczęściej treść płynną. Mogą też występować guzy o mieszanej strukturze tzw. guzy lito-torbielowate. Guzy mogą występować pojedynczo lub w większej liczbie. Rozmiary guzów też bywają różne – mogą mieć wielkość orzecha, ale zdarzają się również guzy o rozmiarach arbuza.

Dla pacjentki najważniejsze ma jednak znaczenie to, czy guz ma charakter łagodny, czy też złośliwy. Małe guzy rzadko kiedy dają wyraźne objawy. Często ich wykrycie jest czystym przypadkiem, np. na skutek kontrolnego badania USG. Większe zwykle dają już wyraźne objawy, do których zaliczamy bolesność podbrzusza, wzdęcia, zaparcia, częstomocz.

Jednym z niepokojących sygnałów mogących świadczyć o występowaniu guzów jajników są zaburzenia cyklu miesiączkowego, plamienia i krwawienia międzymiesiączkowe, bóle głowy, mdłości czy wymioty. Około 5–6% guzów jajnika wykazuje czynność hormonalną. Jak dotąd nie udało się ustalić jednoznacznych przyczyn powstawania guzów jajników.


Diagnostyka guzów jajnika polega na wykonaniu USG sondą dopochwową, czasami wykonania badania tomografii komputerowej czy rezonansu magnetycznego miednicy mniejszej. W ustaleniu rozpoznania pomocne są również badania krwi w kierunku tzw. markerów nowotworowych Ca-125, He-4, Ca 19.9.

Czasami nawet i te badania nie są wystarczające, aby postawić ostateczną diagnozę. Z pomocą przychodzi wówczas laparoskopia, która może mieć zarówno charakter diagnostyczny (pobranie próbek do badania histopatologicznego), jak i stanowić jednocześnie zabieg leczniczy (laparoskopowe usunięcie macicy z przydatkami i węzłami chłonnymi).

Coraz częściej na świecie, laparoskopia ma zastosowanie właśnie we wczesnej diagnostyce i leczeniu zmian nowotworowych złośliwych jajników.

Leczenie guza jajnika zależy od zaawansowania choroby oraz charakteru guza. Guzy łagodne można wyłuszczyć z jajnika, guzy graniczne najczęściej usuwa się z całym jajnikiem i jajowodem, wykonując tzw. usunięcie przydatków.

W przypadkach guzów złośliwych istnieje często konieczność usunięcia całego narządu rodnego, okolicznych węzłów chłonnych, wyrostka robaczkowego oraz sieci. Potem najczęściej zleca się chemioterapię. U młodszych kobiet usunięcie jajników oznacza przyśpieszoną menopauzę.

Bywa, że jej objawy są bardziej nasilone niż w przypadku naturalnego wygasania funkcji jajników. Wtedy lekarze decydują się w niektórych przypadkach na podanie pacjentce środków hormonalnych, łagodzących dolegliwości.

Zabieg laparoskopowy usunięcia guza (torbieli) jajnika wymaga specjalistycznego sprzętu laparoskopowego i odpowiednio przygotowanej sali operacyjnej, oraz bardzo doświadczonego i wyszkolonego zespołu operacyjnego.

Jest to zabieg wymagający od operatora znajomości technik preparacji przydatków i usuwania narządu rodnego oraz węzłów chłonnych w przypadku zaistnienia takiej konieczności. Zabieg przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym na stole operacyjnym przypominającym fotel ginekologiczny. Jest on pochylony w ten sposób, że pacjentka znajduje się w tzw.

pozycji Trendelenburga, czyli z głową ułożoną nieco niżej niż nogi. Na początku zabiegu podaje się do jamy brzusznej poprzez specjalną igłę dwutlenek węgla w celu wytworzenia odmy otrzewnowej. Gaz unosi powłoki brzuszne do góry oraz „rozpycha” jelita pozwalając na wprowadzenie narzędzi laparoskopowych.

Następnie poprzez niewielkie, około 10 milimetrowe, kosmetyczne nacięcie w pępku wprowadza się do jamy brzusznej kamerę oraz źródło światła. Na monitorze uzyskuje się kolorowy obraz w znacznym powiększeniu, o bardzo wysokiej rozdzielczości.

Poprzez trzy 5 milimetrowe nacięcia ponad spojeniem łonowym wprowadza się do jamy brzusznej dodatkowe mikro narzędzia. Przy ich pomocy wyłuszcza się guza z jajnika w całości lub otwiera i opróżnia jego zawartość. Usunięte zmiany umieszcza się we wprowadzonym do jamy brzusznej woreczku (tzw.

endobagu) i usuwa z jamy brzusznej przez jedno z wykonanych uprzednio nacięć. Po zakończeniu zabiegu narzędzia z jamy brzusznej usuwa się i wypuszcza wprowadzony uprzednio dwutlenek węgla. Na rany po wprowadzonych narzędziach zakłada się szwy kosmetyczne. Pacjentka uruchamiana jest około 6 godzin po zabiegu.

Kilka godzin po zabiegu pacjentka może pić płyny, a po pojawieniu się perystaltyki jelit, może zacząć spożywać lekkostrawne pokarmy. Pacjentka wypisywana jest domu następnego dnia po operacji. Ponieważ dolegliwości bólowe po zabiegu są bardzo niewielkie, stosuje w domu jedynie ogólnodostępne leki przeciwbólowe. Po zabiegu można powrócić do codziennych zajęć po 3 dniach, a do pełnej aktywności po około 7-10 dniach.

1-2 godzinyCzas trwania zabiegu 4 tygodnieZalecany czas pobytu pod kontrolą lekarza Zalecenia przed operacją:

Zabieg laparoskopowego wyłuszczenia guza (torbieli) jajnika lub usunięcia guza (torbieli) wraz z przydatkami jest wykonywany u kobiet. Jest zaliczany do większych zabiegów ginekologicznych.

W celu przygotowania się do zabiegu należy wykonać badania laboratoryjne oraz oznaczyć grupę krwi.

Wszystkie badania możemy wykonać bezpośrednio przed zabiegiem, jednak ich wcześniejsze wykonanie zwiększa prawdopodobieństwo wykonania zabiegu.

Zalecenia po operacji:

  • prowadzenie oszczędzającego trybu życia i unikanie dużych wysiłków fizycznych przez 7-10 dni
  • stosowanie diety lekkostrawnej przez 3 dni
  • samodzielna pielęgnacja ran po wkłuciach preparatem odkażającym i codzienna zmiana naklejonych, jałowych opatrunków
  • doraźne stosowanie ogólnodostępnych leków przeciwbólowych
  • zgłoszenie się do lekarza celem usunięcia szwów około 7 dnia po zabiegu
  • powstrzymanie się od współżycia do czasu kontroli lekarskiej
  • odebranie po 14 dniach od zabiegu wyników badań histopatologicznych i zgłoszenie się z wynikami do kontroli u lekarza

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *