Hipotonia ortostatyczna – przyczyny, objawy, leczenie

Niedociśnienie nazywane jest inaczej hipotonią lub podciśnieniem. To stan obniżonego ciśnienia krwi, na przykład do poziomu 90/60 mmHg.  Hipotonia, zwana przez niektórych eliksirem młodości, to choroba układu krążenia. Lekarze na ogół bagatelizują tę osobniczą skłonność.

Jeśli często czujesz się osłabiona, miewasz zawroty głowy i mroczki przed oczami, a byle co potrafi wyprowadzić cię z równowagi bądź dręczą cię nastroje depresyjne, sprawdź, czy nie jesteś hipotonikiem.

Nie do końca wiadomo, skąd się bierze niedociśnienie. Oprócz skłonności genetycznych, kruchej budowy naczyń czy powikłań na skutek innych chorób wymienia się także nadużywanie leków, zwłaszcza moczopędnych, rozszerzających naczynia krwionośne, a nawet przeciwdepresyjnych.

Hipotonia to wrodzony lub patologicznie uwarunkowany stan stale obniżonego ciśnienia skurczowego nieprzekraczającego wysokości ok. 90 mm Hg i ciśnienia rozkurczowego (poniżej 60 mm Hg). Są to oczywiście wartości określone dla osób w wieku ok. 40-50 lat. W miarę upływu lat wartości ulegają podwyższeniu.

Objawy niedociśnienia

Niedociśnienie możemy podzielić na 3 rodzaje: pierwotne, ortostatyczne oraz wtórne. Objawy są wspólne: senność, brak energii, osłabienie, trudności z koncentracją, mroczki przed oczami, zawroty głowy, skłonności depresyjne lub zaburzenia nastroju. Niektórzy pacjenci odczuwają także szum w uszach, bóle karku, skarżą się na zimne stopy i ręce.

Hipotonia ortostatyczna – przyczyny, objawy, leczenie

Osoba o niskim ciśnieniu, zwłaszcza wtedy, gdy na dworze jest szaro i sennie, bo właśnie nadciąga kolejny niż atmosferyczny, czuje się po prostu koszmarnie. Odczuwa ciągłe znużenie i osłabienie, zmęczenie i zawroty głowy. Pojawiać się też mogą bóle, zwłaszcza głowy, dezorientacja i nieostre widzenie. Większym lub gwałtownym spadkom ciśnienia towarzyszyć mogą omdlenie i drgawki.

>>>Pomiar ciśnienia tętniczego – na której ręce mierzyć ciśnienie?

Ciśnienie skurczowe spada poniżej 110, a nawet 90 mmHg, a rozkurczowe nawet do 60, 50 mmHg z różnych powodów. Niektórzy po prostu rodzą się hipotonikami, u innych zbyt niskie ciśnienie jest skutkiem zażywania leków.

Do niedociśnienia prowadzić mogą też wymioty lub biegunki, obfite pocenie się, długotrwałe leżenie w łóżku. Oprócz niskiego spadku ciśnienia atmosferycznego sytuację pogarszać może upał, znaczny wysiłek fizyczny, głód czy… bardzo obfity posiłek.

Podciśnienie może być jednak również objawem chorób ośrodkowego układu nerwowego, zaburzeń hormonalnych lub czynnościowych układu krążenia, nawet nowotworów.

>>>Cholesterol: norma, dobry i zły cholesterol (HDL, LDL), jak obniżyć poziom cholesterolu

Leczenie niedociśnienia

Leczenie hipotonika zależy od przyczyny zbyt niskiego ciśnienia. Czasami jest to stan naturalny, wynikający z predyspozycji genetycznych.

Należy po prostu mieć tego świadomość i w sytuacji dużego spadku zażyć doraźnie lek podnoszący ciśnienie, wypić szklankę wody albo kawę (no, chyba, że hipotonik jest do jej picia przyzwyczajony – w takim przypadku nie może liczyć na jej dobroczynne działanie) lub zjeść słoną przekąskę. Jeśli hipotonik jest zmuszony, przez grypę lub inną chorobę do dłuższego leżenia, powinien choć na trochę siadać w łóżku.

>>>Metody pomiaru ciśnienia tętniczego

Gdy niedociśnienie jest skutkiem wymiotów, biegunki lub potów wystarczy po prostu uzupełnić płyny. Nawadnianie, zwłaszcza w starszym wieku, jest szczególnie ważne. Powinny o tym pamiętać rodziny niskociśnieniowców, zachęcając do picia dużej ilości wody.

Hipotonia ortostatyczna

Hipotonia ortostatyczna, inaczej hipotensja ortostatyczna, wiąże się z zawrotami głowy, uczuciem osłabienia po szybkim wstaniu z łóżka. Mimo, że objawy te przemijają, często niepokoją, a jeśli są bardzo nasilone, mogą być uciążliwe. Jakie są przyczyny hipotonii ortostatycznej? Jakie mogą być jej skutki? Co to jest próba ortostatyczna? Na czym polega leczenie hipotonii ortostatycznej?

Spis treści:

Hipotonia ortostatyczna, inaczej hipotensja ortostatyczna, to spadek ciśnienia wywołany zmianą pozycji ciała. Ciśnienie tętnicze ulega nieustannym wahaniom, wpływa na nie niezliczona ilość czynników, w tym pozycja ciała, a zwłaszcza jej zmiany.

Dzieje się tak głównie z powodu działania siły ciężkości. Efekt ten jest minimalizowany przez napięcie ścian naczyń i pracę serca, niemniej jednak nie udaje się go zupełnie wyeliminować.

Posłuchaj, jakie są przyczyny hipotonii ortostatycznej, i na czym polega leczenie. To materiał z cyklu DOBRZE POSŁUCHAĆ. Podcasty z poradami.

To view this video please enable JavaScript, and consider upgrading to a web browser that supports HTML5 video

Hipotonia ortostatyczna – co to jest?

W pozycji stojącej nieco więcej krwi znajduje się w dolnej części ciała czy w dolnych partiach (segmentach) płuc, kiedy myślimy o krążeniu tzw. małym, a więc tam gdzie więcej krwi, tam też wyższe ciśnienie.

Jest to stan zupełnie prawidłowy i nasz organizm przystosowany jest do takiego stanu rzeczy. Ten efekt przemieszczenia krwi i zwiększenia w związku z tym ciśnienia tętniczego jest też przyczyną tego, że przy pomiarze mankiet ciśnieniomierza powinno się zakładać na wysokości serca.

Kiedy leżymy natomiast, ciśnienie tętnicze w całym organizmie jest takie samo, wyeliminowany jest efekt siły ciężkości, a pomiarów dokonywać można w dowolnym miejscu. Co dzieje się, gdy zmieniamy pozycję ciała?

Zgodnie z prawami fizyki, gdy wstajemy z łóżka, krew przepływa do nóg, zmniejsza się jej ilość, a więc obniża się ciśnienie w pozostałych częściach ciała, zwłaszcza w głowie.

Takie zmiany ciśnienia i ilości krwi są odczytywane przez baroreceptory i odpowiednio neutralizowane przez organizm: układ nerwowy autonomiczny pobudza serce przez tzw. receptory beta do chwilowego przyspieszenia pracy, żeby przepompować krew i zapewnić odpowiednią jej ilość docierającą do mózgu – mniejsze objętości krwi są pompowane, jednak są one dostarczane częściej.

W ten sposób – mimo że ciśnienie jest mniejsze – sumaryczna ilość krwi pozostaje niezmienna lub spada tylko nieznacznie. Ponadto przyspieszenie bicia serca ma również za zadanie odebranie nadmiaru krwi, który pojawił się w dolnych częściach ciała. Gdy już się to wydarzy, a ciśnienie w mózgu wzrośnie, tętno wraca do normy.

Ponadto całemu procesowi towarzyszą niewielkie zmiany średnicy naczyń – skurcz tętnic w nogach, w ten sposób zmniejszona zostaje objętość krwi do nich dostarczana. Jeśli cały mechanizm przyspieszenia rytmu serca i aktywności naczyń działa sprawnie hipotonia ortostatyczna nie występuje lub objaw ten jest bardzo słaby.

Hipotonia ortostatyczna – objawy

Hipotonia ortostatyczna jest spowodowana chwilowym zmniejszonym ukrwienia mózgu i oczu, a więc objawy hipotonii ortostatyczej dotyczą tych narządów.

Objawem może być omdlenie, typowo po wstaniu do pozycji pionowej. W nieco innym mechanizmie, niż opisany wcześniej i rzadziej, zdarza się ono po długim staniu lub przebywaniu w zatłoczonym, gorącym pomieszczeniu, ewentualnie po wysiłku.

Tutaj spadek ciśnienia tętniczego w mózgu związany jest rozszerzeniem naczyń w skórze, przez co więcej krwi przez nie przepływa i łatwiej oddawane jest ciepło, organizm zapobiega przegrzaniu, ale naraża przez to mózg na chwilowe niedokrwienie. Inne często spotkane objawy to:

Wszystkie te objawy pojawiają się zwykle po zmianie pozycji ciała na stojącą, ale oczywiście mogą to być też tzw. objawy zwiastujące, poprzedzające omdlenie.

Jeśli dolegliwości te są bardziej długotrwałe, warto zgłosić to lekarzowi, ponieważ być może przyczyna jest inna lub nasilenie hipotonii jest tak duże, że należy włączyć leczenie. Utrata przytomności zawsze powinna być skonsultowana z lekarzem, który zadecyduje czy konieczna jest jej diagnostyka.

Hipotonia ortostatyczna – przyczyny

Hipotonia ortostatyczna jest skutkiem zbyt niskiego ciśnienia lub nieodpowiedniej odpowiedzi serca (braku przyspieszenia jego pracy). Niskie ciśnienie obserwuje się u osób odwodnionych, w skutek np. przyjmowania leków pobudzających diurezę, czy po prostu spożywających zbyt małą ilość płynów.

Podobnie leki rozszerzające naczynia powodują obniżenie ciśnienia, np. nitrogliceryna, niektóre diuretyki, czy sildenafil (Viagra).

Brak przyspieszenia pracy serca jest zwykle spowodowany przyjmowaniem leków blokujących receptory pobudzające jego pracę (receptory beta). Leki te, jak np. metoprolol (Metocard, Beto), są stosowane w chorobach układu sercowo-naczyniowego, w chorobie niedokrwiennej serca, nadciśnieniu tętniczym i innych.

Dlatego hipotonia ortostatyczna pojawia się czasem po rozpoczęciu leczenia nadciśnienia tętniczego czy po jego intensyfikacji, ponieważ w tym przypadku zaburzone zostają oba mechanizmy – z jednej strony stosuje się leki pobudzające diurezę, ale też leki blokujące receptory beta.

Ze względu na zaburzenie odruchu nerwowego, hipotonia może być objawem choroby Parkinsona czy neuropatii wegetatywnej. Oczywiście nie zawsze przyczynę dolegliwości udaje się ustalić.

You might be interested:  Kolano skoczka – przyczyny, objawy, leczenie i rehabilitacja entezopatii więzadła kolana

Hipotonia ortostatyczna – diagnostyka. Próba ortostatyczna

W diagnostyce stosowana jest tzw. próba pionizacyjna (próba ortostatyczna), która polega na pomiarach ciśnienia na leżąco i na stojąco w odpowiednich odstępach czasu. Wynik dodatni, czyli pozwalający zdiagnozować hipotonię, jest w trzech przypadkach:

  • gdy ciśnienie skurczowe spadnie o przynajmniej 20 mmHg
  • gdy ciśnienie skurczowe spadnie poniżej 90 mmHg
  • gdy ciśnienie rozkurczowe spadnie o przynajmniej 10 mmHg

Hipotonia ortostatyczna – leczenie

Hipotonia ortostatyczna sama w sobie nie jest groźna dla zdrowia i życia, może być jednak przyczyną upadków, a co za tym idzie – urazów.

W związku z tym należy podjąć działania, aby zminimalizować nasilenie dolegliwości, jaką jest hipotonia ortostatyczna, zwłaszcza u osób starszych, które są szczególnie podatnych na takie urazy, a u których mogą one mieć bardzo groźne konsekwencje (np. długotrwała hospitalizacja czy leżenie w łóżku).

Hipotonia ortostatyczna nie jest groźna, ale może być bardzo uciążliwa. Można zmniejszyć jej nasilenie prostymi metodami, Rzadko konieczna jest modyfikacja dotychczasowego leczenia czy włączenie odpowiednich leków.

Po pierwsze, należy unikać sytuacji, w których się pojawia, czyli np. wystrzegać się dusznych pomieszczeń czy wysokich temperatur. Poza tym pomagają najprostsze działania, takie jak siedzenie przez chwilę przed wstaniem z łóżka czy używanie podnóżka, jeśli hipotonia pojawia się nawet w pozycji siedzącej.

Po drugie, warto nauczyć się rozpoznawać objawy występujące przed omdleniem (przykłady opisane są wyżej), jeśli takie występują, a w przypadku pojawienia się ich położyć się lub usiąść, skrzyżować nogi czy ściskać w ręce piłeczkę.

Po trzecie, należy dbać o prawidłową ilość wody w organizmie i unikać odwodnienia – spożywać ok. 2,5 litra płynów dziennie. Czasem pomagają także napoje ze zwiększoną ilością elektrolitów, ale mogą je stosować tylko osoby bez nadciśnienia tętniczego. Czasem pomaga picie kawy i zawarta w niej kofeina.

Jeśli konieczna jest interwencja lekarska, zaleca się czasem noszenie pasa brzusznego, pończoch uciskowych, które zmniejszają gromadzenie krwi w nogach, brzuchu i zwiększą napływ krwi do serca. Jeśli to możliwe, leczy się stany mogące być przyczyną omdleń (np. kaszel).

Bywa, że zmienia się leczenie – konkretne leki lub ich dawki, jeśli osoba z hipotonią przyjmuje preparaty mogące być jej przyczyną.

Możliwy jest również trening ortostatyczny, polegający na przyjmowaniu postawy stojącej z oparciem o ścianę przez stopniowo wydłużany czas, do 20-30 minut dziennie.

Leczenie farmakologiczne to przede wszystkim midodryna, czyli lek obkurczający naczynia, oraz fludrokortyzon, czyli mineralokortykosteryd powodujący zatrzymanie sodu i wody w organizmie.

Leki doustne stosuje się jednak bardzo rzadko, jeśli hipotonia jest bardzo uciążliwa.

W skrajnych przypadkach może być konieczne wszczepienie stymulatora, poprzedza to jednak wnikliwa i długotrwała diagnostyka omdleń.

Hipotonia ortostatyczna • Medycyna Rodzinna 4/2004 • Czytelnia Medyczna BORGIS

© Borgis – Medycyna Rodzinna 4/2004, s. 175-177

  • Marek Golatowski
  • Hipotonia ortostatyczna
  • Hypotonia orthostatica
  • Indywidualna Specjalistyczna Praktyka Lekarska w Warszawie

SummaryHypotonia orthostatica is a very serious and frequent problem in medical practice.

For every physician it is very important to know symptoms and treatment of hypotonia orthostatica to avoid many serious complications.

Realization of diagnostic test is easy in everyday medical practice. Short advices, avoiding some medicines, and pharmacological treatment can help many patients.

Hipotonia ortostatyczna nie jest odrębną jednoską chorobową lecz objawem, definiowanym jako spadek skurczowego ciśnienia tętniczego o 30 mm Hg lub więcej, a rozkurczowego o 10 mm Hg przy zmianie pozycji leżącej na stojącą, wynikającym z upośledzonej adaptacji układu krążenia do zmiany pozycji ciała (7).

Przybranie pozycji stojącej powoduje w czynności układu krążenia istotne zmiany, zależne od sił ciążenia. Krew w ilości 500-700 ml (3) gromadzi się w dolnych obszarach układu żylnego, co powoduje zmniejszony jej dopływ do serca, zmniejszenie pojemności minutowej i spadek ciśnienia tętniczego.

W warunkach fizjologicznych szereg szybko działających mechanizmów adaptacyjnych zapobiega następstwom pozycji stojącej i zapewnia utrzymanie ciśnienia krwi na prawidłowym poziomie.

Dzieje się tak na drodze odruchowej, poprzez układ autonomiczny, głównie jego część współczulną, zapewniającą zwężenie łożyska żylnego i, w związku z tym, odpowiednią redystrybucję krwi oraz zwiększenie jej dopływu do serca.

Dodatkowym czynnikiem działającym w tym kierunku jest zwiększone w pozycji stojącej napięcie kończyn dolnych oraz obniżone ciśnienie w klatce piersiowej (2). Dochodzi również do wzrostu aktywności: układu adrenergicznego, wyrażającego się zwiększeniem stężenia adrenaliny i noradrenaliny, układu renina-angiotensyna-aldosteron oraz nasilenia wydzielania wazopresyny.

Dzięki temu następuje zwiększenie oporu naczyń krwionośnych, częstości skurczów serca oraz nerkowa retencja sodu i wody. Wszystkie te mechanizmy powodują, że średnie ciśnienie tętnicze osiąga wartości zbliżone do prawidłowych i zapobiega ujemnym skutkom związanym z nietolerancja ortostatyczną. Odruchowe, błyskawicznie po sobie następujące mechanizmy kompensacyjne minimalizują wpływ pionizacji na wskaźniki hemodynamiczne:

  1. – pojemność wyrzutowa serca maleje tylko o 10-20%,
  2. – ciśnienie skurczowe maleje o 5-10 mm Hg,
  3. – ciśnienie rozkurczowe wzrasta o 2-5 mm Hg,
  4. – tętno przyspiesza się o 5-20 uderzeń na minutę (1).
  5. Hipotonia ortostatyczna jest następstwem upośledzonej adaptacji do pozycji pionowej, przy czym zmiany patologiczne mogą być umiejscowione w różnych ogniwach regulacji krążenia i dotyczyć:
  6. – wydolnej pracy serca,
  7. – regulowanego przez układ współczulny oporu naczyń krwionośnych,
  8. – układu regulującego wolemię (nerki, wazopresyna, RAA).
  9. W celu ułatwienia diagnozy i działań profilaktycznych podzielono hipotonię ortostatyczną na:
  10. a) pierwotną – samoistną o niewyjaśnionej etiologii,
  11. b) wtórną – objawową,
  12. Główne przyczyny upośledzonej adaptacji ciśnienia tętniczego do pozycji stojącej(2).
  13. I. Niedostateczna adaptacja:
  14. – długotrwale unieruchomienie,
  15. – podeszły wiek,
  16. – ciąża,
  17. – gastrectomia.
  18. II. Hipotonia ortostatyczna:
  19. A. Wtórna hipotonia ortostatyczna:
  20. 1) Choroby gruczołów wewnętrznego wydzielania, zaburzenia przemiany materii:
  21. – niewydolność nadnerczy,
  22. – guz chromochłonny nadnerczy,
  23. – pierwotny hiperaldosteronizm,
  24. – cukrzyca,
  25. – amyloidoza,
  26. – porfiria.
  27. 2) Choroby ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego:
  28. – guzy mózgu
  29. – choroba Parkinsona,
  30. – encefalopatia Wernickego,
  31. – zmiany w obrębie pnia mózgu,
  32. – wiąd rdzenia,
  33. – syringomyelia,
  34. – zespół Guillaina, Barrego i Strohla,
  35. – neuropatie obwodowe,
  36. – dysautonomia rodzinna.
  37. 3) Inne:
  38. – zaburzenia elektrolitowe,
  39. – hipowolemia,
  40. – niedokrwistość niedobarwliwa,
  41. – leki-głównie hipotensyjne i psychotropowe,
  42. – sympatektomia,
  43. – przewlekła hemodializa,
  44. – hiperbradykininizm.
  45. B. Samoistna hipotonia ortostatyczna:
  46. – Typ I – bez objawów neurologicznych.
  47. – Typ II – z somatycznymi objawami neurologicznymi (zespół Shy-Dragera).
  48. Choroby upośledzające wydolność układu sercowo-naczyniowego mogące prowadzić do wystąpienia hipotonii ortostatycznej to:
  49. – stany zapalne i zwyrodnieniowe mięśnia sercowego,
  50. – zawał mięśnia sercowego,
  51. – ciężkie zaburzenia rytmu (blok przedsionkowo-komorowy III°,częstoskurcz nad lub komorowy),
  52. – zespół chorego węzła zatokowego,
  53. – niektóre wady serca: zwężenie ujścia żylnego lub tętniczego, tetralogia Fallota,
  54. – zespół zatoki szyjnej,
  55. – miażdżycowe zmiany w naczyniach krwionośnych,
  56. – rozlegle żylaki kończyn dolnych,
  57. – hipowolemia wywołana różnymi czynnikami.
  58. Manifestacja kliniczna hipotonii jest niezwykle różnorodna: od bardzo lekkich do poważnych zaburzeń z towarzyszącą utratą przytomności.
  59. Do najczęstszych objawów należą(1):
  60. – uczucie osłabienia,
  61. – chwilowa dezorientacja,
  62. – zaburzenia widzenia: krótkotrwałe nieostre widzenie, zamazany obraz,
  63. – uczucie ciemności i mroczków przed oczami,
  64. – bóle z tylu głowy i szyi,
  65. – zawroty głowy,
  66. – niemożność stania i chodzenia,
  67. – niepewne trzymanie się na nogach,
  68. – upadek,
  69. – omdlenie.

Typowe jest ich występowanie przy próbie pionizacji, po dłuższym (np.nocnym) spoczynku w pozycji leżącej lub po obfitym posiłku.

Problem hipotonii ortostatycznej dotyczy osób w różnym wieku. Lekarz rodzinny w swojej praktyce często spotka się z pacjentami zgłaszającymi wyżej wymienione objawy.

Metody wykrywania niedociśnienia są proste i możliwe do wykonania w każdym gabinecie, ale najważniejsze wydaje się zakodowanie w świadomości lekarzy wszystkich specjalności istnienia hipotnii ortostatycznej, gdyż niewiedza często doprowadza do tragicznych w skutkach błędów diagnostyczno-terapeutycznych.

Wśród dzieci najczęściej problem ten dotyczy dziewcząt w okresie pokwitania, z asteniczną budową ciała, zaburzeniami neurowegetatywnymi, trudnościami w koncentracji uwagi, nadpobudliwością(14) .

W wieku geriatrycznym hipotonia ortostatyczna 3-krotnie częściej (10) dotyczy mężczyzn i osób z niskim BMI (1).

You might be interested:  Dermografizm – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie, pielęgnacja

Niezmiernie częste i tak popularne rozpoznanie robocze „stan po zasłabnięciu” w dużym odsetku jest po prostu hipotonią ortostatyczną.

  • Metody wykrywania hipotonii ortostatycznej SA dwie:
  • a) – test aktywny-Schellonga,
  • Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Piśmiennictwo

1. Ismena Głowania: Hipotonia ortostatyczna u pacjentów w podeszłym wieku. Medycyna metaboliczna 2000, 4, 78-84. 2.H. Chlebus, W. Januszewicz: Zarys kardiologii .Hipotonia ortostatyczna PZWL 1984, 463-468. 3.B. Bacir., i wsp.: Omdlenia jako problem kardiologiczny.

Przegląd Lekarski, 1996, 53, 6, 509-513. 4.S. Luttonen: Postural hipotensjon. Mechanisms and epidemiology In the Elderly. Turku, 1995. 5.Consensus statement on the definicion of orthostatic hypotensjon, pure autonomic failure, and multiple system atrophy. Neurology 1996, 46, 1470. 6.Masuo K., et al.

: Changes in freguency of orthostatic hypotensjon in elderly hypertensive patients under medications. Am. J. Hypertens. 1996, 9, 263-268. 7.F. Kokot: Diagnostyka różnicowa objawów chorobowych. PZWL, 1990, t-2 , 147-159. 8.J. Kocemba: Ciśnienie tętnicze i jego dewiacje. Gerontologia Polska 1997, 5, 57-62. 9.

R. Reznik., et al: Mortality from miocardil infarctio In different types of hospitels. Br. Med. J., 1987, 294, 1121-1125. 10.H. Nowosad., et al.: Przewlekła niewydolność układu autonomicznego jako prawdopodobna przyczyna omdleń ortostatycznych u starszego mężczyzny – trudności diagnostyczne.

Kardiologia Polska, 1995, 42, 339-401. 11.L. Golec: Hipograwia ortostatyczna. Polski Przegląd Medycyny Lotniczej 2001, t-7, 41-47. 12.P. Rozentryt., i wsp.: Wpływ prowokacji ortostatycznej na widmo zmienności rytmu serca u zdrowych. Przegląd Lekarski 1996, 53, 7, 534-538. 13.S.

Rumuński: Częstość występowania i wyniki leczenia hipotonii ortostatycznej. Praca doktorska.

Hipotonia ortostatyczna – niedociśnienie tętnicze, pojawiające się przy zmianie pozycji ciała: objawy, przyczyny i sposoby leczenia

Hipotonia ortostatyczna jest jednym z objawów chorobowych, polegającym na znacznym spadku ciśnienia tętniczego – zarówno skurczowego, jak i rozkurczowego – przy zmianie pozycji na stojącą.

Najczęściej przyczyną hipotonii ortostatycznej jest ciąża, podeszły wiek oraz długotrwałe przebywanie w pozycji leżącej.

Podstawą w leczeniu tej dolegliwości jest profilaktyka, która opiera się na piciu dużej ilości wody, ograniczeniu spożywania soli kuchennej oraz rezygnacji z używek – alkoholu i papierosów.

Niedociśnienie tętnicze, nazywane również hipotensją i hipotonią, nie jest samoistną jednostką chorobową, a objawem, który często towarzyszy takim schorzeniom, jak zaburzenia rytmu serca, niedoczynność tarczycy czy chorobie Addisona.

Objawy hipotonii ortostatycznej

Hipotonia ortostatyczna jest to nagły spadek ciśnienia tętniczego po zmianie ułożenia – najczęściej z pozycji leżącej lub siedzącej na pozycję stojącą. Zwykle wartość ciśnienia skurczowego spada o 30-40 mm Hg, a rozkurczowego – 10-15 mm Hg.

Hipotonia ortostatyczna zachodzi na skutek problemów z przystosowaniem układu krążenia do przyjętej pozycji ciała. Bezpośrednim następstwem tych problemów adaptacyjnych jest ulokowanie dużej ilości krwi w dolnym układzie naczyń krwionośnych, co sprawia, że serce nie jest wówczas wystarczająco dokrwione.

Wśród najbardziej charakterystycznych objawów hipotonii ortostatycznej można wymienić:

  • uczucie ogólnego osłabienia organizmu,
  • krótkotrwałe zaburzenia widzenia,
  • bóle w potylicy z tyłu szyi,
  • problemy z utrzymaniem pozycji stojącej,
  • niemożność poruszania się,
  • omdlenie i utrata przytomności.

Przyczyny hipotonii ortostatycznej

Przyczyny spadku ciśnienia tętniczego po zmianie pozycji uzależnione są w głównej mierze od rodzaju dolegliwości. Wyróżnia się hipotonię ortostatyczną pierwotną, której etiologia jest nieznana oraz hipotonię ortostatyczną wtórną o zróżnicowanych przyczynach.

Dolegliwość ta zwykle dotyka osoby w podeszłym wieku, kobiety w ciąży, osoby nadużywające alkoholu, a także osoby, które zażywają leki moczopędne.

Ponadto za wtórną hipotonię ortostatyczną mogą odpowiadać również różnego typu schorzenia, w tym:

  • choroby związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem gruczołów i przemianą materii: niewydolność tarczycy, cukrzyca, guz nadnerczy i amyloidoza,
  • choroby układu nerwowego: nowotwór mózgu, choroba Parkinsona, wiąd rdzenia,
  • zaburzenia elektrolitowe.

Niekiedy hipotonia ortostatyczna może być również następstwem odwodnienia, przebytego zawału serca, sepsy, przyśpieszonego rytmu serca (tachykardii). Spadek ciśnienia tętniczego po zmianie pozycji na leżącą może być także spowodowany przyjmowaniem leków przeciwdepresyjnych.

Leczenie hipotonii ortostatycznej

Celem leczenia hipotonii ortostatycznej jest poprawa krążenia po każdorazowej zmianie pozycji. Najważniejszą kwestią w leczeniu tej dolegliwości jest ustalenie jej przyczyny. Niekiedy jest to jednak niemożliwe.

W takim wypadku należy skupić się na leczeniu objawowym. Osoba, która zmaga się z hipotonią ortostatyczną, powinna skupić się na wyrobieniu pewnych nawyków, które znacznie ułatwią jej funkcjonowanie.

Mowa tu przede wszystkim o:

  • piciu co najmniej dwóch litrów wody dziennie,
  • powolnym wstawaniu – z pozycji leżącej do pozycji siedzącej, a dopiero następne do stojącej,
  • ograniczeniu spożywania soli kuchennej,
  • rezygnacji z używek – papierosów i alkoholu,
  • prowadzeniu aktywnego trybu życia.

Hipotonia

  • Artykuły
  • Pytania do lekarzy

U osób z hipotonią pierwotną, tętnice są zwykle mało elastyczne, co skutkuje przewlekłymi niskimi wartościami ciśnienia. (…) Na czym polega hipotonia ortostatyczna?

Objawy hipotonii Hipotonia, podobnie jak to za wysokie ciśnienie, może zagrażać zdrowiu i życiu. (…) Należy unikać gorących kąpieli, które tylko nasilają objawy hipotonii, takie jak zawroty głowy. Przyczyny…

Hipotonia najczęściej ujawnia się w porze jesiennej, kiedy pogoda jest zmienna i niepewna. (…) Odpowiedni sposób odżywiania – uchroni się przed napadami hipotonii.

Hipotonia najczęściej ujawnia się w porze jesiennej, kiedy pogoda jest zmienna i niepewna. (…) Odpowiedni sposób odżywiania – uchroni się przed napadami hipotonii.

Natomiast okresowe, gwałtowne spadki ciśnienia krwi, nazywane ‘hipotonią ortostatyczną’, mogą przyczyniać się do poważnych uszkodzeń układu krwionośnego (…) Okazało się, że ludzie, którzy cierpieli z powodu hipotonii

Na hipotonię cierpi kilka procent dorosłej populacji. (…) Hipotonia wtórna jest wynikiem przewlekłych schorzeń.

Niedociśnienie krwi to inaczej hipotonia. Lekarze utrzymują, że nie wymaga leczenia. Jednak nie należy go lekceważyć. (…) Hipotonia może być objawem innych chorób, np. anemii, padaczki, cukrzycy. Jest to tzw. hipotonia

Jak zdiagnozować hipotonię ortostatyczną Hipotonia ortostatyczna cechuje się obniżeniem wartości ciśnienia krwi **po przyjęciu przez chorego pozycji stojącej (…) **Spadek wartości ciśnienia skurczowego o co najmniej…

Uniwersytetu w Bostonie wykazały, że u pacjentów z chorobą Parkinsona spadek ciśnienia krwi który można zaobserwować gdy pacjent wstaje – stan znany jako hipotonia (…) ortostatyczną, 19 pacjentów z parkinsonem, ale bez hipotonii

Są one najgroźniejsze w pozycji stojącej, a warto pamiętać, że pewien rodzaj hipotonii, hipotonia ortostatyczna, pojawia się właśnie przy przyjęciu pozycji (…) Hipotonia ortostatyczna dotyczy nawet…

Niskie ciśnienie, inaczej zwane niedociśnieniem hipotensją lub hipotonią, to schorzenie układu krążenia. (…) Schorzenie to nazywa się hipotonią ortostatyczną.

Obniżone napięcie mięśniowe, czyli hipotonia mięśniowa, występuje u dziecka, jeżeli jego mięśnie są ‘zbyt luźne’. (…) Hipotonia mięśniowa może być także następstwem zatrucia rtęcią w okresie dzieciństwa lub zaburzeń…

U nowo narodzonych dzieci objawy Zespołu Williamsa to hipotrofią i hipotonia. (…) Hipotrofia oznacza obniżenie masy i długości dziecka zaraz po urodzeniu, natomiast hipotonia jest zbyt małym napięciem w mięśniach.

Klasyfikacja omdleń Ze względu na patomechanizm omdlenia mozemy wyróżnić następujące typy omdleń: omdlenie odruchowe,omdlenie w przebiegu hipotonii (…) Hipotonia ortostatyczna Zjawisko to polega na spadku ciśnienia…

Jakie są przyczyny niskiego ciśnienia? Czy hipotonia jest groźna?

Podciśnienie to przewlekłe niedociśnienie, czyli sytuacja, gdy człowiek ma wciąż zbyt niskie ciśnienie i z tego powodu doświadcza przykrych objawów, takich jak ciągłe zmęczenie, senność, bóle głowy, problemy z koncentracją. Niedociśnienie może występować samoistnie, ale może być również wynikiem chorób tarczycy lub układu krążenia.

Hipotonia, zwana również podciśnieniem tętniczym, to stan, w którym u człowieka występuje niższa, niż zakłada, norma ciśnienie krwi. Nadciśnienie tętnicze, w przeciwieństwie do niedociśnienia, jest dobrze scharakteryzowaną chorobą.

Brakuje natomiast jasnych kryteriów rozpoznawania niedociśnienia.

Przyjmuje się, że hipotonia występuje wtedy, gdy u osób dorosłych ciśnienie skurczowe spada poniżej 90 mm Hg, średnie ciśnienie tętnicze poniżej 60 mm Hg lub spadek tych wartości ciśnienia o ponad 40 mm Hg w odniesieniu do wartości typowych dla danego pacjenta. 

You might be interested:  Proteza częściowa – wskazania, wady i zalety, cena, alternatywa

Hipotonia: przyczyny

Hipotonię, czyli niedociśnienie, dzieli się na trzy rodzaje:

Niedociśnienie pierwotne: to hipotonia samoistna rozpoznawana wtedy, gdy przewlekle utrzymują się niskie wartości ciśnienia tętniczego krwi, których przyczyny nie udaje się ustalić. To najczęstsza postać niedociśnienia. Dotyczy zwykle osób w okresie dojrzewania i w wieku średnim oraz młodych kobiet o szczupłej budowie ciała, często występuje rodzinnie.

Niedociśnienie ortostatyczne: to nagły spadek ciśnienia u osób z prawidłowym ciśnieniem lub nawet nadciśnieniem tętniczym, występujący na skutek szybkiego przejścia z pozycji leżącej do stojącej lub przy dłuższej pionizacji.

U takich osób dochodzi do zaburzeń regulacji krążenia przy zmianie pozycji ciała: krew gromadzi się w kończynach dolnych i jamie brzusznej, co prowadzi do jej zmniejszonego odpływu w kierunku serca, zmniejszenia minutowej objętości wyrzutowej serca i w konsekwencji do nagłego spadku ciśnienia.

Niedociśnienie wtórne: to objaw innej przewlekłej choroby. Wśród najczęstszych przyczyn wtórnego niedociśnienia wymienia się niewydolność układu krążenia, zaburzenia rytmu serca, zwężenie ujścia aortalnego, nadciśnienie płucne, zaciskające zapalenie osierdzia, hipowolemię, wstrząs, przyjmowanie leków działających hipotensyjnie, zaburzenie hormonalne.

Ciśnienie skurczowe i rozkurczowe spada z wielu powodów. Niektórzy są naturalnie niskociśnieniowcami, u innych jest to efekt zażywania leków lub choroby. Do znacznego obniżeniu ciśnienia mogą doprowadzić wymioty lub biegunki, obfite pocenie się, długotrwałe leżenie w łóżku. Sytuację pogarszać może także głód, a nawet bardzo obfity posiłek.

Hipotonia: objawy

Niskociśnieniowcy, gdy na horyzoncie czai się niż atmosferyczny, czują się bardzo źle. Odczuwają ciągłe znużenie, osłabienie i senność. Większym lub gwałtownym spadkom ciśnienia towarzyszyć mogą omdlenie i drgawki.

Niskiemu ciśnieniu towarzyszą zwykle takie objawy, jak:

  • zwiększona senność,
  • osłabienie,
  • omdlenia,
  • zmniejszona wydolność fizyczna,
  • szybka męczliwość,
  • zaburzenia koncentracji,
  • bóle głowy,
  • szum w uszach,
  • zawroty głowy i mroczki przed oczami,
  • nastroje depresyjne,
  • wewnętrzny niepokój,
  • zaburzenia snu,
  • ziębnięcie rąk i stóp,
  • kołatanie serca,
  • bóle i uczucie ucisku w okolicy zamostkowej. 

Występowanie wskazanych powyżej dolegliwości powinno skłonić do wizyty u lekarza i zbadania ciśnienia krwi.

Hipotonia: leczenie

Bezobjawowe niedociśnienie tętnicze nie wymaga leczenia. Według wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego i Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego leczenia nie wymaga obniżone ciśnienie tętnicze w przebiegu przewlekłej niewydolności krążenia, jeśli nie powoduje niekorzystnych subiektywnych objawów.

Jednak bardzo niskie ciśnienie nie pozostaje bez wpływu na organizm. Nadmierny spadek ciśnienia tętniczego krwi może bowiem prowadzić do niedotlenienia narządów.

Leczenie hipotonii polega na przyjmowaniu leków stosowanych w niewydolności serca. Samoistna hipotonia w odróżnieniu od nadciśnienia tętniczego wiąże się z lepszym rokowaniem i zwykle nie wymaga podejmowania drastycznych kroków.

Natomiast hipotonia ortostatyczna pogarsza rokowanie i śmiertelność osób nią dotkniętych.

W terapii hipotonii ortostatycznej duży nacisk kładzie się na postępowanie niefarmakologiczne: stosowanie odpowiedniej diety, wypijanie dużej ilości płynów, podejmowanie aktywności fizycznej, prysznice naprzemienne, siedzenie z nogą założoną na nogę, noszenie pończoch uciskowych lub elastycznych bandaży uciskowych. Leczenie farmakologiczne stosuje się dopiero wtedy, gdy inne metody nie przynoszą zadowalających rezultatów.

Spadło Ci ciśnienie?

W sytuacji dużego spadku ciśnienia należy zażyć doraźnie lek podnoszący ciśnienie. Można także wypić szklankę wody albo kawę lub zjeść słoną przekąskę.

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: czytelniamedyczna.pl; podyplomie.pl

Hipotonia czyli niedociśnienie. Hipotonia ortostatyczna i mięśniowa: przyczyny i objawy

Hipotonia czyli niedociśnienie. Hipotonia ortostatyczna i mięśniowa: przyczyny i objawy pixabay.com

Słowo hipotonia służy do określenia dwóch sytuacji zdrowotnych: niedostatecznego napięcia mięśniowego (hipotonia mięśniowa) i zbyt niskiego ciśnienia krwi (niedociśnienie krwi). Dowiedz się, jakie są przyczyny i objawy hipotonii.

Hipotonia mięśniowa to choroba małych dzieci. Pierwszej oceny napięcia mięśniowego u noworodka dokonuje lekarz zaraz po przyjściu dziecka na świat, bo wchodzi ona w skład oceny jego stanu ogólnego dokonywanego według skali Apgar.

Jednak napięcie mięśni noworodka jest zwykle wyższe niż dziecka kilkutygodniowego, dlatego w tej pierwszej fazie życia problem może pozostać niezauważony. Z tego powodu bardzo istotna jest wnikliwa obserwacja rozwoju ruchowego dziecka.

Obniżone napięcie mięśniowe (hipotonia mięśniowa) najczęściej rozpoznaje się u niemowląt i dzieci. pixabay.com

Jeśli zauważymy, że niemowlę:

  • „leci” przez ręce,
  • rzadko płacze,
  • nie chce ssać piersi czy smoczka,
  • jego główka opada do tyłu, gdy ciągniemy dziecko do góry za ręce,
  • nie próbuje raczkować,
  • ma kłopoty z przełykaniem.

powinniśmy potraktować takie sygnały bardzo poważnie.

Lekarze twierdzą, że symptomy hipotonii mięśniowej są łatwe do zauważenia, ale w praktyce bywają lekceważone. Rodzice uważają, że dziecko „wyrośnie z tego”.

Jakie są przyczyny hipotonii mięśniowej?

Hipotonia mięśniowa może być skutkiem powikłań porodowych związanych z niedotleniem mózgu, ale także objawem wielu poważnych chorób mechanizmów współpracy układu mięśniowego i nerwowego – m.in. neuropatii i miopatii, a także chorób warunkowanych genetycznie, w tym zespołu Downa.

Hipotonia mięśniowa może bardzo mocno wpływać na rozwój ruchowy dziecka. Dolegliwość bywa przyczyną wad postawy albo utrudnia odkrztuszanie wydzielin z oskrzeli i płuc. To zaś może skutkować częstymi stanami zapalnymi.

Leczenie hipotonii mięśniowej polega przede wszystkim na rehabilitacji kilkoma metodami. Sprowadzają się one do specjalnego uciskania mięśni, co ma je „nauczyć” prawidłowej pracy.

Hipotonia to także zbyt niskie ciśnienie tętnicze krwi

Co to znaczy zbyt niskie? Za granicę, która powinna skłonić do poważnej refleksji nad stanem naszego zdrowia uważa się wartości:

  • 100/60 mmHg dla kobiet,
  • 110/70 mmHG dla mężczyzn.

Jednorazowe spadki ciśnienia krwi mogą się pojawiać u każdego, ale gdy po kilku pomiarach wartość ciśnienia „nie chce” podskoczyć, powinniśmy mu się przyjrzeć bliżej. Zwłaszcza że niskie ciśnienie krwi, a więc spowolniony transport tlenu do organizmu, skutkuje:

  • poczuciem zmęczenia,
  • ospałością,
  • niechęcią do podejmowania wysiłku, także umysłowego,
  • problemami z koncentracją,
  • zawrotami głowy,
  • utrzymującym się uczuciem chłodnych dłoni lub stóp,
  • omdleniami.

Objawy hipotonii są podobne, ale jej przyczyny zróżnicowane. Dlatego lekarze wyróżniają trzy postacie tej dolegliwości:

  • hipotonia ortostatyczna,
  • hipotonia wtórna,
  • hipotonia samoistna.

Hipotonia ortostatyczna: przyczyny i objawy

Hipotonia ortostatyczna występuje zwłaszcza u osób starszych (szczególnie szczupłych mężczyzn w tym weku) i to leczących się na… nadciśnienie tętnicze. Hipotonia ortostatyczna to spadek ciśnienia, który następuje przy gwałtownej zmianie pozycji z leżącej na siedzącą lub stojącą.

Ta postać hipotonii związana jest także z zażywaniem leków zwalczających depresję czy chorobę Parkinsona, ale też zmianami hormonalnymi. Występowanie nadmiernego spadku ciśnienia w takiej sytuacji obserwowane jest także u osób, które długotrwale nadużywają alkoholu.

Hipotonia wtórna jest jednym z objawów chorób układu krążenia, cukrzycy, stanów zapalnych, ale także odwodnienia organizmu wywołanym np. piciem zbyt małej ilości płynów, albo zażywaniem np. podczas diety odchudzającej preparatów odwadniających.

Sok z aronii a ciśnienie. ZOBACZ wideo:

Hipotonia samoistna z kolei to stały spadek ciśnienia, którego przyczyny nie są znane. Dotyczy przede wszystkim szczupłych kobiet do ok. 45 roku życia, które obniżką ciśnienia reagują na pogodę (spadek ciśnienia albo upały). Nadmiernej obniżce ciśnienia sprzyja również nasilenie stresu.

Hipotonia: jak sobie radzić z obniżką ciśnienia?

Podstawowe znaczenie ma właściwe nawodnienie organizmu, czyli wypicie minimum 2 litrów płynu dziennie. Trzeba także ograniczyć spożycie alkoholu, a zdobyć się na więcej wysiłku fizycznego, najlepiej na świeżym powietrzu.

Pomaga oczywiście także kawa. Jednak jej nadużywanie jest groźne ze względu na zachodzące przy tym odwodnienie organizmu i wypłukiwanie z niego ważnych dla zdrowia mikroelementów, w tym bardzo ważnego magnezu.

Poza tym na osoby o niskim ciśnieniu kawa z czasem przestaje zupełnie działać.

Podwyżce ciśnienia sprzyjają ostre przyprawy (chili, imbir) i niektóre zioła np. tymianek mięta pieprzowa czy majeranek. Z objawami hipotonii pojawiającymi się przy zmianie pozycji ciała można sobie poradzić zginając się w pół czy zakładając nogę na nogę.

Gdy te wszystkie metody nie pomagają, a objawy hipotonii są dokuczliwe, trzeba zwrócić się o pomoc do lekarza. Specjalista może zalecić leczenie farmakologiczne. Należy jednak pamiętać o tym, że bez zmiany diety i trybu życia farmakologia przynosi często krótkotrwałe efekty.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *