Jak smog wpływa na zdrowie?

Niektóre komunikaty podawane w mediach brzmią jak z kiepskiego filmu science-fiction. ,,Nie wietrz mieszkania”, ,,nie otwieraj okna”, ,,nie wychodź na spacer”, ,,nie uprawiaj sportu na zewnątrz”. Prawda, że brzmi strasznie? Niestety te zalecenia są autentyczne i mają na celu zapobieganie negatywnemu wpływowi smogu na organizm.

Smog nie jest zagrożeniem, które pojawiło się nagle.

Zanieczyszczenie powietrza wcześniej było kojarzone jedynie z dużymi miastami, teraz złą jakość powietrza mają także małe miejscowości, nawet tak małe jak moja.

Mieszkam na wsi, w miejscowości, którą zamieszkuje niecałe 6 tysięcy osób. W Strzałkowie znajdują się trzy czujniki jakości powietrza, które bardzo często niestety ostrzegają o złej jakości powietrza.

Dlaczego problem smogu w ostatnich latach stał się tak głośny?

Wszystko przez liczne badania przeprowadzone w różnych miejscach na świecie, które udowodniły negatywny wpływ smogu na zdrowie człowieka.

Badania wykazały, że w grupie szczególnie narażonych na zanieczyszczenia powietrza są dzieci (także dzieci w okresie prenatalnym), kobiety w ciąży, osoby w wieku podeszłym, zmagające się z chorobami układu krążenia i układu oddechowego, z cukrzycą lub otyłością. Także osoby o niskim statusie socjoekonomicznym są bardziej narażone na negatywny wpływ smogu na zdrowie.

Polska ma najbardziej zanieczyszczone powietrze wśród wszystkich członków Unii Europejskiej, co również napędziło dyskusję wokół smogu. Polacy są także coraz bardziej świadomi zagrożeń, lecz niestety nie przekłada się to wyraźnie na podejmowanie działań redukujących emisję zanieczyszczeń.

Skąd ten smog?

Przyczyną złej jakości powietrza w Polsce są według danych Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) „procesy spalania poza przemysłem”. To oznacza, że zanieczyszczenia są głównie generowane przez domowe piece, kotły i kominki opalane węglem i drewnem.

Niestety w wielu domach w Polsce piece są przestarzałe i posiadają niską sprawność energetyczną, a do tego charakteryzują się wysoką emisyjnością zanieczyszczeń. Domy z kolei są często niedocieplone, co wpływa na zwiększenie zużycia opału. Opał natomiast stosowany przez większość polskiego społeczeństwa jest złej jakości.

Dodatkowo nierzadko dochodzi do spalania odpadów komunalnych (w tym tworzyw sztucznych czy lakierowanych mebli) zarówno w domowych piecach jak i na otwartej przestrzeni. I w ten sposób trujemy nie tylko powietrze, ale przede wszystkim siebie…

Oczywiście do powstania smogu przyczynia się także transport i przemysł oraz wiele innych czynników, nad którymi nie będę się tutaj rozwodzić.

Ruch na powietrzu to samo zdrowie? Wydawałoby się, że tak właśnie jest, lecz niestety dotyczy to tylko aktywności w otoczeniu, które posiada niezanieczyszczone powietrze. Smog natomiast przekreśla zdrowy aspekt aktywności, a ciągłe przebywanie w otoczeniu o niskiej jakości powietrza może nawet doprowadzić do pogorszenia stanu zdrowia, a nawet do zgonu.

Długotrwała ekspozycja na zanieczyszczenia powietrza ma znaczący wpływ na zdrowie oraz umieralność. Przy czym większość zgonów przypisuje się wpływowi drobnych pyłów PM2.

5 (pył, którego cząstki mają średnicę aerodynamiczną poniżej 2.5µm, PM10 – poniżej 10µm). Szacuje się, że w ostatnich latach w Polsce, smog przyczynia się do ok. 26–48 tys. przedwczesnych zgonów rocznie.

Zanieczyszczenie powietrza skraca także o ponad rok oczekiwaną długości życia.

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na układ oddechowy

Wyniki wielu badań dowodzą, że smog przyczynia się do zwiększonej zachorowalności i umieralności na choroby układu oddechowego. Najbardziej szkodliwy wpływ na układ oddechowy ma pył zawieszony.

Pył różnej wielkości dociera do różnych części układu oddechowego. Największe cząstki zatrzymują się w górnych drogach oddechowych. Mniejsze cząstki pyłu o średnicy 2–3 μm oraz mniejsze docierają do pęcherzyków płucnych.

Natomiast najmniejsze cząstki pyłu, czyli poniżej 0.1 μm, potrafią przedostawać się do krwiobiegu.

Ekspozycja na smog nasila występowanie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), astmy oskrzelowej, infekcji górnych i dolnych dróg oddechowych oraz alergii wziewnych. Zanieczyszczenia powietrza upośledzają także wydolność płuc, zmniejszając wartości całkowitej objętości wydechowej płuc, a także zwiększają ryzyko zachorowania na nowotwory (nie tylko raka płuc).

Zanieczyszczenia powietrza wpływają szczególnie negatywnie na rozwój układu oddechowego płodu i dzieci. Dzieci, które już w życiu płodowym narażone były na negatywny wpływ smogu, w okresie niemowlęcym częściej chorują na infekcje górnych i dolnych dróg oddechowych. Ekspozycja małych dzieci na zanieczyszczenia powietrza zwiększa znacząco ich zachorowalność na infekcje dróg oddechowych.

Wpływ smogu na układ krążenia

Badania przeprowadzane w ostatnich latach wykazały, że ekspozycja na zanieczyszczenia powietrza wpływa także na funkcjonowanie układu krążenia. Smog nie tylko nasila istniejące choroby układu krążenia, ale także przyczynia się do ich rozwoju.

Najbardziej szkodliwe dla układu krążenia są pyłki o najmniejszej średnicy aerodynamicznej, gdyż przedostają się one z pęcherzyków płucnych do układu krwionośnego, a dalej do narządów wewnętrznych.

Smog przyczynia się do wzrostu zapadalności na takie choroby jak niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, miażdżyca obwodowa czy zaburzenia rytmu serca.

Zwiększa także ryzyko wystąpienia udaru mózgu oraz powikłań zakrzepowo-zatorowych.

Wpływ zanieczyszczeń na układ nerwowy

Ekspozycja kobiet w ciąży na powietrze złej jakości może mieć negatywny wpływ na rozwój układu nerwowego płodu. Narażanie dzieci na działanie smogu wiąże się z gorszymi wynikami w nauce i testach psychometrycznych.

Istnieją też przypuszczenia, że smog może przyczyniać się do wzrostu zachorowalności na autyzm i ADHD.

U osób dorosłych z kolei zauważalne jest nasilenie objawów depresji, wzrost liczby prób samobójczych oraz występowanie chronicznego zmęczenia oraz częstych bólów głowy.

Najmniejsze cząstki zanieczyszczeń mogą przenikać aż do mózgu i przy długoletniej ekspozycji powodować przedwczesne starzenie się układu nerwowego, obniżając zdolności poznawcze osób starszych. Podejrzewa się także istnienie związku pomiędzy narażeniem na zanieczyszczenia powietrza a rozwojem choroby Alzheimera.

Inne powikłania zdrowotne wynikające z ekspozycji na zanieczyszczone powietrze

Liczne badania wykazały, że drobne cząstki pyłu mogą przenikać przez barierę łożyskowo-naczyniową, zwiększając ryzyko wcześniactwa, niskiej wagi urodzeniowej, ale także ryzyko wewnątrzmacicznego obumarcia płodu. Ekspozycja na zanieczyszczone powietrze może także prowadzić do bezpłodności.

Ekspozycja na zanieczyszczenia powietrza upośledza także odporność organizmu, przyczynia się do wzrostu zachorowalności na choroby oczu i skóry, a także alergie.

Jak radzić sobie ze smogiem?

Przede wszystkim należy sprawdzać jakość powietrza w naszym otoczeniu. Istnieją nawet aplikacje, które będą nas na bieżąco informować o stanie powietrza w naszej miejscowości lub lokalizacji.

Jeśli jakość powietrza jest zła, należy ograniczyć przebywanie na zewnątrz. Natomiast, jeśli musimy wyjść za zewnątrz zaleca się noszenie certyfikowanych masek ochronnych (przeciwpyłowych), dzięki którym znacznie ograniczymy wnikanie zanieczyszczeń do naszego układu oddechowego.

W dni o złej jakości powietrza należy unikać otwierania okien i wietrzenia pomieszczeń (najlepiej wietrzyć mieszkanie we wietrzne dni). Jeśli mamy nieszczelne okna, powinniśmy je uszczelnić, by ograniczyć przedostawanie się pyłków do naszego domu. Warto także zakupić oczyszczacz powietrza, który skutecznie będzie na bieżąco oczyszczał nasze mieszkanie.

Jaki oczyszczacz powietrza wybrać?

Ja zdecydowałam się na oczyszczacz polskiej marki Klarta. Wybrałam model Forste 3, gdyż charakteryzuje się on wysoką wydajnością pracy i jest w stanie skutecznie oczyścić pomieszczenia do 40 m². Oczyszczacz idealnie sprawdza się w walce ze smogiem, ale także skutecznie rozprawia się z alergenami, bakteriami i wirusami dzięki funkcji jonizacji powietrza.

Jak smog wpływa na zdrowie?

Przy wyborze oczyszczacza koniecznie należy zwrócić uwagę na rodzaj zastosowanych filtrów. Oczyszczacz powinien posiadać filtr wstępny, który zatrzymuje kurz, sierść i większe zanieczyszczenia, a także przedłuża żywotność pozostałych filtrów.

Jak smog wpływa na zdrowie?

Dobrze, jeśli oczyszczacz posiada także filtr węglowy. Niestety wiele oczyszczaczy go nie posiada. Zastosowany w Forste 3 filtr węglowy pochłania szkodliwe gazy (w tym formaldehyd, benzen i inne LZO) oraz neutralizuje nieprzyjemne zapachy, jak na przykład dym papierosowy.

Jak smog wpływa na zdrowie?

Oczyszczacz powinien posiadać filtr HEPA, który pochłania pyły PM10, PM2.5 i PM1, a także jeszcze mniejsze cząsteczki. Ten, który zastosowano przy oczyszczaczu Klarta Forste 3 pochłania także alergeny roślinne i zwierzęce (m.in. alergeny psów, kotów, roztoczy), komórki grzybów i pleśni, a także wiele bakterii i wirusów.

Jak smog wpływa na zdrowie?

Świetnym rozwiązaniem są oczyszczacze powietrza posiadające także jonizator powietrza. Jonizator wytwarza korzystne ładunki ujemne (aniony), które ułatwiają usuwanie bakterii, wirusów i grzybów oraz poprawiają skuteczność filtracji pyłów.

Jak smog wpływa na zdrowie?

Na filmie dowiecie się więcej na temat oczyszczacza powietrza Klarta Forste 3:

Czy warto wybrać Klarta Forste 3?

Pierwsze dni testowania oczyszczacza powietrza wiązały się z moim niedowierzaniem.

You might be interested:  Przerost lewej komory serca – objawy, leczenie, czy jest groźny?

Wiedziałam, że jakość powietrza w naszej miejscowości jest kiepskiej jakości, ale liczyłam, że w naszym mieszkaniu tych zanieczyszczeń nie ma aż tyle.

No cóż były w przerażającej ilości… Teraz oczyszczacz pracuje u nas cały czas, a my oddychamy w końcu czystym powietrzem. Poprawiła się także jakość naszego snu.

Forsta 3 zaskoczył mnie także dużym wyborem trybów pracy, posiada ich aż pięć: silent, slow, fast, turbo i tryb automatyczny.

Jest też tryb nocny, w którym wygaszony zostaje wyświetlacz, a oczyszczacz stara się pracować w najcichszym trybie pracy.

Mimo że mam bardzo wyczulony słuch i przeszkadza mi najmniejszy hałas w nocy, oczyszczasz nie zakłócał mojego snu. Pierwszej nocy byłam pewna, że mąż go po prostu wyłączył.

Jak smog wpływa na zdrowie?

Oczyszczacz jest bardzo cichy, ale również energooszczędny. W trybie Silent i Sleep oczyszczacz pobiera tylko 5 watów energii, więc jest bardzo przyjazny dla środowiska i portfela.

Najczęściej Forste 3 pracuje u nas w trybie automatycznym, w którym sam dostosowuje tempo filtracji mając na względzie zalecenia WHO i europejskie normy powietrza dla pyłów PM2.5.

 Tryb automatyczny pozytywnie mnie zaskoczył, kiedy przypaliłam naleśniki, o czym wspominałam we filmiku.

Pozytywnie oceniam także wygląd oczyszczacza Forste 3, który ładnie wkomponuje się w każde wnętrze (występuje w pięciu wersjach kolorystycznych: biały, czarny, złoty, srebrny i różowy). Oczyszczacz jest także lekki (waży 6,2 kg) i posiada wygodny uchwyt do przenoszenia.

Zdecydowanie polecam ten oczyszczacz powietrza, u nas sprawdza się rewelacyjnie.

Co jeszcze możesz zrobić, by zminimalizować negatywny wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie?

Jeśli tylko możesz jak najczęściej przebywaj w miejscach, w których jest czyste powietrze. Warto wybierać takie miejsca na rodzinne wycieczki. My często wyjeżdżamy do lasu lub nad rzekę, z dala od cywilizacji.

Staraj się oddychać przez nos i naucz tego swoje dzieci. Nos jest naturalnym filtrem. Jeśli dziecko musi przebywać na zewnątrz, kiedy jakość powietrza nie jest najlepsza, każ mu często popijać niewielkie ilości wody. Dzięki temu część zanieczyszczeń, które znajdują się w jamie ustnej zostanie połknięta i nie trafi do płuc. Dodatkowo dobrze nawodniony organizm szybciej usunie toksyny.

W mieszkaniu warto uprawiać żywe rośliny. Szczególnie draceny i skrzydłokwiaty są godne polecenia i stosunkowo łatwe w hodowli. Proces fotosyntezy usunie niektóre zanieczyszczenia z Twojego domu.

Warto również zadbać o właściwą dietę. Odpowiednia dieta zwiększa odporność organizmu. Należy jeść produkty bogate w kwasy omega-3, a także spożywać produkty bogate w witaminy: B6, B12, C i E. 

Źródło:1. Jędrak J., Konduracka E., Badyda A. J., Dąbrowiecki P., 2016; Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, Krakowski Alarm Smogowy, Kraków 2017; 2. Juda – Rezler K., Toczko B., i In. 2016: Pyły drobne w atmosferze.

Kompendium wiedzy o zanieczyszczeniu powietrza pyłem zawieszonym w Polsce, Inspekcja Ochrony Środowiska, Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa;3. Samoliński, B., 2008: Epidemiologia alergii i astmy w Polsce – doniesienie wstępne badania ECAP. Terapia 4. 208 (2008):127-131;4. Krzyżanowski M.

,2016: Wpływ zanieczyszczenia powietrza pyłami na układ krążenia i oddychania. Lek Wojskowy, 2016, 1, 17-22;

5. Dzubanek G., Marchwińska – Wyrwał E., Piekut A., Rusin M., Hajok I., 2014: Zanieczyszczenia powietrza jako istotny modyfikowalny czynnik ryzyka zdrowotnego, Hygeia Public Health, 49 (1): 75-80;

Artykuł powstał w ramach współpracy z Klarta

Wpływ smogu na zdrowie człowieka

Temat smogu powraca jak bumerang. Nic dziwnego, skoro dotyczy praktycznie każdego z nas i wpływa na wiele sfer życia. Z poniższego artykułu dowiesz się, jakie rodzaje smogu wyróżniamy oraz jaki ma pn wpływ na zdrowie nasze i naszych pociech.

Smog niejedno ma imię

Zacznijmy od pewnej klasyfikacji, dzięki której uświadomimy sobie, że problem złej jakości powietrza dotyka nas przez cały rok, a nie tylko w okresie zimowych, kiedy zanieczyszczenia  możemy często zobaczyć gołym okiem. Dlaczego tak się dzieje?

Rozróżniamy dwa rodzaje smogu:

  1. Klasyczny (inaczej smog kwaśny lub londyński) – występuje głównie od listopada do lutego w umiarkowanej strefie klimatycznej – w regionach, w których domy są ogrzewane przez spalanie węgla.
  2. Fotochemiczny (smog utleniający) – tworzy się głównie w miesiącach letnich; unosi się zazwyczaj w słoneczne dni, gdy temperatura powietrza jest wysoka (25-35°C), a na ulicach panuje duży ruch. Ten rodzaj smogu obserwowany jest w wielu miastach na całym świecie, jak np. Santiago de Chile, Caracas, Meksyk, Ateny, Pekin, Tokio, Rzym. W Polsce są to m.in. Kraków i Warszawa.

Na podstawie powyższych definicji łatwo stwierdzić, że w Polsce mamy do czynienia z obydwoma rodzajami smogu, co oznacza, że praktycznie przez cały rok wdychamy szkodliwe dla naszego zdrowia substancje.

Jak smog wpływa na zdrowie?Toksyczny wdech – konsekwencje

Wiemy doskonale, że zanieczyszczone powietrze jest szkodliwe, ale czy zdajemy sobie sprawę, jakiego rodzaju szkody w organizmie może wyrządzić?

Według źródeł nawet krótkotrwały kontakt ze smogiem może spowodować u zdrowej osoby:

  •  stany zapalne,
  •  podrażnienie spojówek, krtani, tchawicy,
  •  łagodne, przemijające stany zapalne płuc,
  •  złe samopoczucie i zmęczenie,
  •  spadek tolerancji wysiłku.

U osób chorujących na astmę czy przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP) może dojść do zaostrzenia stanów chorobowych, często ze skutkiem śmiertelnym.

Natomiast wieloletni kontakt z zanieczyszczeniami powietrza może być przyczyną nowotworów złośliwych, takich jak:

  • rak płuc,
  • rak zatok,
  • nowotwory jamy ustnej, gardła, krtani i przełyku,
  • rak nerek.

Jak smog wpływa na zdrowie?

Wpływ zanieczyszczonego powietrza na zdrowie dzieci

Substancje zawarte w smogu bardzo niekorzystnie wpływają także na dzieci. Już w okresie płodowym mogą powodować:

  •  wady wrodzone,
  •  pogorszenie się takich parametrów, jak masa, długość ciała, obwód urodzeniowy główki.

Po urodzeniu dziecko osiąga w pierwszych latach:

  •  gorsze umiejętności poznawcze, językowe i motoryczne,
  •  ma gorszy potencjał rozwoju intelektualnego.

W przyszłości może osiągać słabsze wyniki w szkole, mieć problemy z koncentracją czy funkcjonowaniem w grupie rówieśników.

Dzieci należą do jednej z grup najbardziej narażonych na negatywne działanie smogu. Dlaczego tak się dzieje?

Między innymi dlatego że ich układ oddechowy jest jeszcze niedojrzały (drogi oddechowe są wąskie i krótkie). Poza tym oddychają szybciej niż dorośli i tym samym wdychają więcej szkodliwych substancji, a dodatkowo wiele maluchów oddycha ustami, więc naturalna ochrona w postaci rzęsek nosa nie może zadziałać. Problemem jest też kumulacja zanieczyszczeń blisko gruntu.

Ciekawostki

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zanieczyszczone powietrze w 30% odpowiada za powstawanie nowotworów.

Czy wiedziałeś, że smog może powodować depresję, niższe poczucie szczęścia, a nawet wpłynąć na niższy poziom IQ przyszłych pokoleń?!

WHO uznaje zanieczyszczenie powietrza za najpoważniejsze zagrożenie środowiskowe dla zdrowia publicznego we współczesnym świecie.

Co mogę zrobić?

Ilość zagrożeń, która kryje się w powietrzu przeraża, a zarazem motywuje do działania. Co możesz zrobić, aby ograniczyć negatywny wpływ zanieczyszczonego powietrza na zdrowie Twoje i Twoich najbliższych? Jest wiele rozwiązań – od maseczek antysmogowych po dbałość o obecność roślin w pomieszczeniach. Zajrzyj tutaj i dowiedz się więcej.

My polecamy rozwiązanie, które sami stosujemy, czyli oczyszczacze powietrza. Skontaktuj się z Regionalnym Kierownikiem Sprzedaży i umów się na bezpłatne testy oczyszczaczy w Twoim domu lub biurze.

Smog a zdrowie

Lekarze i naukowcy od kilkudziesięciu lat prowadzą badania nad wpływem zanieczyszczeń powietrza na zdrowie.

Niektóre oddziaływania są już bardzo dobrze poznane i opisane (wpływ na choroby układu krążenia czy układu oddechowego), a inne nadal pozostają przedmiotem badań, a dokładne mechanizmy oddziaływania czekają jeszcze na odkrycie (związek z rozwojem choroby Alzheimera, depresji czy spadkiem IQ u kolejnych pokoleń). Jedno jest pewne zanieczyszczenia powietrza w ogromnym stopniu wpływają na stan naszego zdrowia i samopoczucia. I im wyższe stężenia zanieczyszczeń tym częściej i poważniej chorujemy, a w skali kraju więcej osób umiera przedwcześnie. Światowa Organizacja Zdrowia uznaje zanieczyszczenie powietrza za najpoważniejsze zagrożenie środowiskowe dla zdrowia publicznego we współczesnym świecie.

Jak smog wpływa na zdrowie?

Oddychanie zanieczyszczonym powietrzem skutkuje poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi takimi jak:

  • Choroby układu sercowo-naczyniowego

Oddychanie powietrzem o wysokich stężeniach pyłu zawieszonego PM2,5 i PM10, tlenków siarki i azotu, jak również ozonu i tlenku węgla wiąże się z takimi jednostkami chorobowymi jak: udar niedokrwienny mózgu, miażdżyca obwodowa, niewydolność serca, choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca czy powikłania zakrzepowo – zatorowe.

W 2016 roku Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu wraz z Uniwersytetem Medycznym w Katowicach ogłosili wyniki badań dot. wpływu jakości powietrza na układ krążenia.

Przekroczenie poziomu informowania dla pyłów zawieszonych PM10, który wynosi 200 µg/m3 wiązało się ze wzrostem śmiertelności z każdej przyczyny o 6%, a z przyczyn sercowo – naczyniowych o 8%.

Osiągnięcie maksymalnych stężeń dwutlenku azotu było związane z częstszym występowaniem zawału serca (o 12%), udaru mózgu (o 16%), zatorowości płucnej (o 18%), hospitalizacji z powodu migotania przedsionków (o 24%) i z częstszymi wizytami w POZ (o 14%).

  • Choroby układu oddechowego
You might be interested:  Nowotwór wątroby – rodzaje, przyczyny, objawy i leczenie

Oddziaływanie na układ oddechowy zaczyna się już w okresie prenatalnym, powodując, że dzieci, których matki spęczały ciąże w zanieczyszczony środowisku mogą mieć gorzej rozwinięty układ oddechowy, co będzie skutkowało mniejszą pojemnością płuc i częstszym występowaniem infekcji dróg oddechowych.

Oddychanie zanieczyszczonym powietrzem powoduje większą częstotliwość występowania zapalenia płuc i zapalenia oskrzeli, zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Zanieczyszczenia powietrza wpływają na zwiększoną umieralność z powodu takich chorób jak POChP czy rak płuca, a także zaostrzają przebieg powyższych oraz astmy czy infekcji dróg oddechowych.

Istniej też duże prawdopodobieństwo, że w znacznej mierze przyczyniają się do powstawania tych chorób.

Rak płuca jest najczęściej występującym w Polsce nowotworem złośliwym. Każdego roku w naszym kraju odnotowuje się około 19 000 nowych zachorowań. Aż 1/3 wszystkich zgonów mężczyzn z powodu chorób nowotworowych wiąże się właśnie z rakiem płuca.

Od niedawna więcej kobiet umiera także z powodu raka płuca (13%) niż z powodu raka piersi (12,5%). Współcześnie zanieczyszczenie powietrza (obok palenia papierosów) jest uznawane za jeden z najważniejszych czynników chorobotwórczych.

HEAL Polska w 2016 roku przeanalizował wpływ zanieczyszczeń na występowanie nowotworów. Średnia dla 29 przeanalizowanych miast w wariancie centralnym (optymalnym) wyniosła 12,6 %.

Oznacza to, że co 8 zachorowanie na nowotwór płuca w Polsce spowodowane było oddychaniem zanieczyszczonym powietrzem oraz że ogromnej liczby nowotworów można by uniknąć, gdyby szybko i skutecznie podjęte zostały działania na rzecz poprawy jakości powietrza.

Rak płuca nie jest jedynym nowotworem, który ma związek z narażeniem na powietrze złej jakości. Sprzyja ono również występowaniu raka pęcherza i innych nowotworów. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) wśród substancji o udowodnionym działaniu rakotwórczym umieściła zanieczyszczenie powietrza zewnętrznego ogółem oraz sam pył zawieszony.

  • Problemy z płodnością, negatywny wpływ na przebieg ciąży i rozwój płodu

Zanieczyszczenia powietrza powodują zaburzenia płodności zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Ekspozycja na wysokie stężenia pyłu zawieszonego oraz zanieczyszczeń gazowych takich dwutlenek siarki może skutkować uszkodzeniem plemników i niższym poziomem testosteronu.

W przypadku kobiet, nawet krótkotrwałe narażenie na wysokie stężenia pyłu zawieszonego obniża szansę powodzenia zabiegu in vitro oraz negatywnie wpływa na przebieg ciąży i rozwój płodu.

Zbadano, że wśród kobiet żyjących na terenach bardziej zanieczyszczonych istnieje większe ryzyko przedwczesnego porodu, a dzieci rodzą się z mniejszym obwodem główki i niższą masą urodzeniową, a nawet ze zwiększoną śmiertelnością w grupie niemowląt do 1 roku życia.

Wiele badań i danych epidemiologicznych wskazuje na to, że istnieje silny związek pomiędzy przebywaniem w środowisku o wysokich stężeniach zanieczyszczeń, a rozwojem procesu uczulenia oraz jego przebiegiem. Rośnie częstość występowania chorób atopowych (alergicznego nieżytu nosa, astmy, atopowego zapalenia skóry), mimo że stężenia alergenów pozostają na podobnym poziomie.

Alergeny występujące w powietrzu łączą się z zanieczyszczeniami powietrza i wynikając do układu oddechowego nasilają odpowiedź zapalną organizmu. Zanieczyszczenia powietrza stymulują ostrzejszą reakcję układu odpornościowego człowieka, powodując takie objawy jak katar, kaszel, kichanie czy duszność.

W 2016 roku po raz pierwszy udowodniono, że cząsteczki zanieczyszczeń powietrza mogą gromadzić się w ludzkim mózgu, co prawdopodobnie przyczynia się do powstawania i rozwoju chorób neurodegradacyjnych, takich jak choroba Alzheimera. A naukowcy z Uniwersytetu Południowej Kalifornii odkryli, że wysokie stężenie pyłu PM 2,5 może zwiększać ryzyko zachorowania na chorobę Alzheimera aż o 92%.

  • Depresja, niższe poczucie szczęścia, spadek IQ u kolejnych pokoleń

Istnieje coraz więcej dowodów na to, że zanieczyszczenie powietrza wpływa nie tylko na zdrowie fizycznie, ale również na psychiczne, a nawet na poczucie szczęścia. Badania epidemiologiczne pokazały, że dzieci narażone na wysokie poziomy stężeń zanieczyszczeń gorzej wypadają w testach na inteligencję, mają problemy z koncentracją i skupieniem uwagi, charakteryzuje je też gorsza pamięć.

Zauważono również, że dzieci wychowujące się w miejscach o złej jakości powietrza mają wyższy poziom niepokoju i częściej wykazują zachowania depresyjne niż ich rówieśnicy przebywający na terenach o czystym środowisku.

U osób starszych, które były narażone na wieloletnią ekspozycję na wysokie stężenia pyłów obserwuje się przyspieszenie procesu starzenia się układu nerwowego, co wiąże się z gorszymi zdolnościami poznawczymi i niższą sprawnością umysłową.

Natomiast badacze z University of York w Wielkiej Brytanii odkryli niedawno, że w miarę wzrostu zanieczyszczeń dwutlenkiem azotu spada satysfakcja z życia oraz osobiste poczucie szczęścia. Dlatego warto pamiętać, że zanieczyszczenie powietrza zagraża nie tylko naszemu zdrowiu fizycznemu, ale także dobremu samopoczuciu

Oddychanie zanieczyszczonym powietrzem jest szczególnie niebezpieczne dla osób w podeszłym wieku oraz dzieci, które wdychają więcej powietrza w przeliczeniu na kilogram masy ciała. A także dla osób, które już borykają się z problemami zdrowotnymi lub nie mogą ograniczyć ekspozycji na szkodliwe zanieczyszczenia (praca na zewnątrz, przeciwskazania do noszenia maseczki antysmogowej).

Niestety, Polska należy do najbardziej zanieczyszczonych krajów Europy, a problem szczególnie nasila się w zimowym okresie grzewczym.

Najnowszy raport Europejskiej Agencji Środowiska dotyczący jakości powietrza, w którym brano pod uwagę m.in.

 dobowe stężenie pyłów zawieszonych, wskazuje na to, że blisko 50 000 osób w Polsce umiera przedwcześnie właśnie z powodu oddychania zanieczyszczonym powietrzem.

Skutki zdrowotne smogu. Dowiedz się, jak chronić się przed smogiem

Jak smog wpływa na zdrowie?

Polska to jeden z najbardziej zanieczyszczonych krajów w Europie. Każdorazowo podczas smogu oddziały kardiologiczne i pulmonologiczne odnotowują zwiększoną liczbę przyjęć chorych. Wzrasta również liczba interwencji pogotowia ratunkowego. Smog negatywnie wpływa nie tylko na zdrowie, ale nawet może skracać długość naszego życia. Niestety w przypadku zanieczyszczeń środowiska naturalnego w znacznym stopniu sami jesteśmy sobie winni.

W tym artykule przedstawiamy, jaki jest wpływ smogu na zdrowie. Pokazujemy również, jak skutecznie chronić się przed smogiem i jak zapobiegać chorobom spowodowanym przez smog.

Co to jest smog?

Smog jest nienaturalnym i toksycznym zjawiskiem atmosferycznym, a za jego występowanie w przyrodzie odpowiada przede wszystkim człowiek.

Powstaje w wyniku wymieszania się powietrza z zanieczyszczeniami znajdującymi się w dymie i spalinach. Słowo ‘smog’ powstało z połączania angielskich słów ‘smoke’, czyli dym, oraz ‘fog’ – mgła.

W praktyce smog rzeczywiście przypomina mgłę lub wielką chmurę zanieczyszczeń zawieszonych nad dużymi aglomeracjami miejskimi.

Smog składa się przede wszystkim ze szkodliwych związków chemicznych, takich jak tlenki siarki i tlenki azotu, oraz substancji stałych, czyli m.in. pyłów i kancerogennych wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA).

Te ostatnie związki powstają przede wszystkim z węgla, ropy naftowej i jej pochodnych — asfaltu, koksu i benzyny. Długotrwały kontakt z nimi może prowadzić m.in.

do zmian nowotworowych, chorób układu oddechowego, osłabienia układu odpornościowego i niewydolności nerek i wątroby.

Najbardziej szkodliwe dla zdrowia są pyły zawieszone. To cząsteczki stałe, ale na tyle niewielkie, że z łatwością przedostają się z naszego układu oddechowego do układu krążenia. Obecnie w smogu największy udział mają pyły PM2,5 oraz PM10.

Jak powstaje smog?

Substancje toksyczne, które przyczyniają się do powstawania smogu, przedostają się do atmosfery głównie w wyniku indywidualnego ogrzewania gospodarstw domowych.

Zagrożenie dla środowiska naturalnego stanowi ogrzewanie domów i mieszkań przy pomocy pieców spalających, w których stosowane są takie paliwa, jak koks, węgiel i drewno, a nierzadko również odpadki i śmieci emitujące najwięcej WWA i pyłów zawieszonych.

Co ważne, zanieczyszczenia pochodzące z ogrzewania domów, określane również jako tzw. niska emisja, stanowią aż 83% udziału stężenia PM10 w powietrzu. Również za wydzielanie wydzielania benzo(a)pirenu odpowiedzialni są przede wszystkim właściciele pieców spalających.

Paradoksalnie wielkie fabryki, koksownie czy transport drogowy w znacznie mniejszym stopniu przyczyniają się do powstawania smogu.

Gdzie jest smog?

W porównaniu z innymi krajami europejskimi Polska znajduje się w naprawdę kiepskiej sytuacji pod względem zanieczyszczeń. Stężenie trujących substancji w atmosferze znacznie przekracza ogólnie przyjęte normy.

Oddychamy zanieczyszczonym powietrzem, co bezpośrednio wpływa na nasze zdrowie, kondycję i dobre samopoczucie.

W rankingu 50 miast z najgorszym powietrzem w Unii Europejskiej polskie miasta uplasowały się na aż 33 pozycjach, a aż siedem znajduje się w pierwszej dziesiątce! Zaliczamy do nich m.in. Kraków, Żywiec, Rybnik, Suchą Beskidzką, Pszczynę itd.

Najgorsza sytuacja pod względem smogu panuje w województwach małopolskim i śląskim, gdzie nadal wydobywany jest węgiel kamienny, a mieszkańcy mają dostęp do stosunkowo tanich gatunków węgla. Niestety w większości przypadków wybierany jest węgiel najgorszej jakości, m.in. miał czy muł węglowy, w których znajduje się najwyższa zawartość popiołu i siarki.

Warto dodać, że tworzeniu się smogu sprzyja położenie miast w dolinie, duża wilgotność powietrza, zamglenie oraz brak wiatru. Najbardziej narażone na zanieczyszczenia są oczywiście zurbanizowane ośrodki miejskie oraz wielkie aglomeracje.

Jaki jest wpływ smogu na zdrowie człowieka?

Niestety nawet krótkotrwały kontakt ze smogiem ma niekorzystny wpływ na nasze zdrowie. Zanieczyszczone powietrze może powodować m.in.:

  • Podrażnienie gardła spojówek, krtani, tchawicy
  • łagodne, przemijające stany zapalne płuc
  • permanentne zmęczenie
  • spadek tolerancji wysiłku
You might be interested:  Ból szczęki – jakie mogą być przyczyny bólu w okolicach szczęki?

Na smog szczególnie narażone są osoby cierpiące na astmę i POCHP, ponieważ kontakt z zanieczyszczeniami może prowadzić do zaostrzenia objawów, w skrajnym przypadku nawet ze skutkiem śmiertelnym.

Badania WHO wskazują, że zanieczyszczenia powietrza mogą nawet w 30% podwyższać ryzyko wystąpienia nowotworów, takich jak rak płuca, zatok, jamy ustnej, gardła i krtani, przełyku, a nawet nerek. Długotrwały kontakt ze smogiem może również prowadzić do przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POCHP).

Bardzo groźne dla naszego zdrowia są pyły zawieszone, przede wszystkim PM2,5. Jak już zostało wspomniane, ich niewielkie cząsteczki bez trudu przedostają się do naczyń płucnych, a następnie całego układu krwionośnego.

W znacznym stopniu przyczyniają się do wystąpienia takich schorzeń, jak m.in. choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca. Najbardziej narażone na działanie pyłów są osoby z chorobą wieńcową, a także ludzie po 65.

roku życia, osoby otyłe, osoby cierpiące na cukrzycę czy przewlekłe choroby układu oddechowego.

Co więcej, osoby zamieszkujące tereny o stężeniu zanieczyszczeń w powietrzu przekraczającym normy mogą być narażone na ryzyko szybszego starzenia się układu nerwowego, a co za tym idzie chorób Alzheimera i Parkinsona czy demencji. Jest to spowodowane przede wszystkim długotrwałym oddziaływaniem na organizm dwutlenku azotu i drobnych cząsteczek pyłów. Substancje zawarte w smogu mogą też powodować problemy z płodnością, alergie i zaburzenia pracy wątroby.

Smog jest szczególnie niebezpieczny dla zdrowia dzieci, kobiet w ciąży, osób starszych, chorych ze schorzeniami układu oddechowego oraz alergików.

Jak chronić się przed smogiem?

Nie jesteśmy w stanie całkowicie wyeliminować zanieczyszczeń z naszego życia, jednak możemy chronić się przed ich negatywnym wpływem na nasze zdrowie poprzez m.in. odpowiednią dietę, stosowanie masek antysmogowych i oczyszczaczy powietrza, a nawet hodowanie roślin, które w naturalny sposób oczyszczają powietrze.

  • Dieta “antysmogowa”. Dieta, która pomoże zminimalizować efekty oddziaływania zanieczyszczonego powietrza na organizm, powinna być bogata w kwasy omega-3, które znajdują się m.in. w oleju rybnym, orzechach, migdałach, maśle, oleju rzepakowym, nasionach lnu i pestkach dyni. Podobne właściwości wykazuje także witamina B6 (kasza gryczana, kurczak, indyk, papryka czerwona, ziemniaki) i B12 (mięso, ryby, mleko, jaja, wędliny, sery). Jak najczęściej należy sięgać po produkty bogate w witaminę C (dzika róża, rokitnik, czarna porzeczka, natka pietruszki, czerwona papryka, brukselka) i witaminę E (nasiona słonecznika, orzechy laskowe, pestki dyni, migdały). W diecie “antysmogowej” nie może zabraknąć również brokułów, brukselki i kapusty, czyli warzyw zawierająych silny przeciwutleniacz, sulforafan, który pobudza do działania detoksykujące enzymy, skutecznie eliminujące szkodliwe substancje z organizmu.
  • Oczyszczacze powietrza. Jakość powietrza można poprawić, stosując nowoczesne urządzenia — oczyszczacze. Ich zadaniem jest nie tylko oczyszczanie powietrza z zanieczyszczeń przedostających się z zewnątrz, ale również drobnoustrojów chorobowych, pyłków, grzybów pleśni, kurzu i roztoczy. Wybierając oczyszczacz powietrza, należy jednak zwrócić uwagę na zastosowane w nich filtry, ponieważ to od nich zależą główne właściwości wybranego urządzenia.
  • Rośliny. Człowiek zanieczyszcza przyrodę, a to właśnie ona przychodzi nam na ratunek, pozwalając skutecznie radzić sobie z konsekwencjami naszych nieodpowiedzialnych działań. Rośliny w wyniku fotosyntezy pobierają z powietrza dwutlenek węgla, oddając tlen. Co więcej, neutralizują dwutlenek siarki i metale ciężkie, takie jak miedź, kadm, ołów i cynk. Z tego też powodu powinniśmy zabiegać o to, aby w naszym otoczeniu znajdowało się jak najwięcej drzew, trawników, pnączy, ogrodów i zielonych dachów. W mieszkaniach warto hodować rośliny doniczkowe.

Jaka maska na smog?

W Chinach i Japonii maski antysmogowe są stosowane powszechnie, w naszym kraju wciąż bywają traktowane ze sporym dystansem. Warto jednak pamiętać, że maski antysmogowe skutecznie chronią przed przedostawaniem się do organizmu szkodliwych pyłów. Niestety nie wszystkie maski są skuteczne.

Należy wybierać te modele, które wyposażone zostały w specjalny filtr uniemożliwiający przedostawanie się pyłu PM2,5. Co więcej, filtr należy wymieniać co dwa tygodnie lub w sytuacji, gdy przed upływem tego terminu zmieni się jego barwa z białej na szarą.

Maski antysmogowe chronią przed pyłem średnio w 95% (zgodnie z informacją producentów).

Smog — jak zapobiegać chorobom?

W przypadku krótkotrwałego kontaktu ze smogiem najlepiej sprawdzą się przede wszystkim maski, które w skuteczny sposób mogą zredukować ilość przedostających się wraz z wdychanym powietrzem zanieczyszczeń. Niestety najbardziej narażone na działanie smogu są osoby, które na co dzień zamieszkują tereny o najwyższym stopniu zanieczyszczeń w powietrzu.

W tym przypadku zaleca się nie tylko zastosowanie wszelkich środków mogących nas uchronić przed skutkami wdychania substancji trujących, ale przede wszystkim wykonywanie regularnych badań profilaktycznych. To bardzo ważne szczególnie w przypadku osób cierpiących na choroby przewlekłe, astmę, alergię, osób starszych, a także kobiet w ciąży lub planujących zajście w ciążę.

Kluczowe znaczenie ma w tym przypadku profilaktyka nowotworowa.

Jak smog wpływa na nasze zdrowie?

Zanieczyszczenia unoszące się nad miastami, to połączenie dymów z kominów, spalin i mgły. W składzie smogu znajdują się szkodliwe związki chemiczne, między innymi tlenek azotu oraz tlenek siarki.

W wielu miejscach w Polsce normy ich stężenia zostały znacząco przekroczone. Jak codzienne wdychanie smogu wpływa na nasze zdrowie?

Spis treści

  • Smog Kraków
  • Zanieczyszczenia powietrza
  • Smog – wpływ na zdrowie

Gdy do zanieczyszczeń powietrza dołącza brak wiatru oraz mgła, powstaje smog. Przyczyną jego obecności jest:

  • wzmożone palenie w piecach w okresie jesienno-zimowym,
  • zakłady energetyczne spalające węgiel kamienny i brunatny,
  • emisja spalin w ruchu komunikacyjnym.

Zimne, bezwietrzne powietrze powoduje, że toksyny unoszące się nad miastami, zalegają w miejscu. Co gorsza dalsze zanieczyszczenia produkowane są na bieżąco.

Czytaj też: Problem polskich miast: zanieczyszczone powietrze i jego wpływ na zdrowie

Smog Kraków

Kraków to jedno z najbardziej zanieczyszczonych miast nie tylko w Europie, ale i na świecie. Ze statystyk wynika, że około 200 dni w roku unosi się w nim zanieczyszczone powietrze.

Niestety badania pokazują, że smog ma znaczący, niestety bardzo negatywny wpływ na zdrowie krakowian. Szacuje się, że toksyczne powietrze co roku powoduje ok. 400 wcześniejszych zgonów.

Również średnia długość życia mieszkańców Krakowa jest o ponad rok krótsza niż pozostałych mieszkańców Polski.

Oddychanie zanieczyszczonym powietrzem jest szkodliwe i niebezpieczne dla wszystkich. Jednak na reakcje organizmu wpływ mają:

  • stężenie zanieczyszczeń,
  • czas ich oddziaływania,
  • odporność,
  • stan zdrowia,
  • wiek.

Zanieczyszczenia powietrza

Chmura pyłów unosząca się nad miastami ma w sobie:

  • drobinki węgla (sadzę),
  • metale ciężkie (arsen, nikiel),
  • rakotwórczy benzopiren,
  • dwutlenek azotu,
  • dwutlenek siarki,
  • toksyczne dioksyny,
  • ozon.

Pył określany symbolem PM10 składa się z cząsteczek o średnicy mniejszej niż 10 mikrometrów. Przy wdechu docierają one do górnych dróg oddechowych oraz płuc. Natomiast pył określany jako PM2,5 to cząstki o średnicy nie mniejszej niż 2,5 mikrometra, które przenikają nawet do krwi.

Zobacz też: Rozstrzenie oskrzeli

Reklama

Smog – wpływ na zdrowie

Smog ma negatywny wpływ na zdrowie każdej osoby, która ma z nim styczność. Jednak szczególną ostrożność powinny zachować kobiety w ciąży, dzieci, osoby starsze, ludzie zmagający się z chorobami układu oddechowego oraz alergicy.

Wdychanie smogu sprawia, że na co dzień mogą towarzyszyć nam objawy podobne do przeziębienia:

  • drapanie w gardle,
  • świszczący oddech,
  • ataki kaszlu,
  • duszności (zwłaszcza w porze nocnej),
  • podrażnienie spojówek lub świąd,
  • wydzielina z nosa.
  • Objawy te często przemieniają się w infekcje, ponieważ osłabiony organizm jest mniej odporny na bakterie i wirusy. Wdychanie zanieczyszczonego powietrza zwiększa ryzyko:
  • chorób układu oddechowego (np. astmy, zapalenia płuc),
  • chorób układu krążenia (np. miażdżycy, nadciśnienia, zawału),
  • alergii,
  • problemów z układem nerwowym (np. z pamięcią, koncentracją),

występowania nowotworów (np. rak krtani, płuc, gardła) u coraz młodszych osób.

Smog ma także bardzo negatywny wpływ na dzieci znajdujące się jeszcze w łonie matki. Te, które przed urodzeniem miały styczność z zanieczyszczonym powietrzem są znacznie mniejsze i charakteryzują się niższą wagą urodzeniową. Mają także gorzej rozwinięte płuca, często rodzą się przedwcześnie.

Przeczytaj także:

Reklama

Oceń artykuł

(liczba ocen 15)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *