Jak wykryć raka jelita grubego? Badania na raka jelita grubego

Każdego roku w Polsce diagnozuje się około 18 000 zachorowań na nowotwór złośliwy jelita (C18-C20). Analizując strukturę zachorowań można stwierdzić, że rak jelita grubego jest trzecim co do częstości występowania nowotworem złośliwym, na który zapadają mężczyźni, i drugim na który chorują kobiety.

Jak podkreślają eksperci, od kilku lat zachorowalność i umieralność na raka jelita grubego u obu płci wzrasta. Znajomość najczęstszych objawów raka jelita grubego oraz symptomów alarmowych choroby daje szansę na szybkie przeprowadzenie badań diagnostycznych i wykrycie guza na wczesnym etapie zaawansowania.

Wczesna wykrywalność nowotworów jelita grubego oraz raka odbytnicy ma kluczowe znaczenie dla skuteczności terapii. Chorzy z nowotworami rozpoznanymi we wcześniejszych stopniach zaawansowania mają znacznie lepsze rokowania i szansę na szybsze wdrożenie leczenia nowotworu. Warto w tym kontekście pamiętać o możliwość skorzystania z badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego.

Rak jelita grubego – objawy choroby

Większość przypadków raka jelita grubego oraz odbytu jest rozpoznawana u pacjentów powyżej 50 roku życia. Choroba zwykle rozwija się powoli. Objawy raka jelita grubego są częściowo zależne od lokalizacji procesu nowotworowego. Zarówno rak odbytnicy, jak i rak jelita grubego bardzo rzadko występują u osób przed 40 rokiem życia.

Objawy raka jelita grubego objawy i symptomy choroby zależą od lokalizacji i stopnia zaawansowania nowotworu. We wczesnych stadiach choroby – objawy raka jelita grubego są z reguły niespecyficzne i mają postać bóli brzucha oraz wzdęć, które mogą sugerować mniej groźne dolegliwości ze strony pęcherzyka żółciowego lub chorobę wrzodową.

Zdarza się też. że rak jelita grubego oraz odbytnicy we wczesnym stadium rozwoju nie daje żadnych niepokojących objawów. Większość pacjentów z rakiem jelita grubego nie zgłasza istotnych dolegliwości lub są to symptomy nikłe albo niespecyficzne – pasujące do wielu schorzeń i chorób układu pokarmowego.

Pierwsze objawy nowotworu często umykają uwadze pacjenta, ponieważ są bardzo niespecyficzne i w większości przypadków przypominają powszechne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Zdarza się, że są często bagatelizowane i nieutożsamiane z takimi zagrożeniami, jak rak odbytu czy jelita grubego.

Zaburzenia oddawania stolca najczęściej przypisuje się stresowi i nieprawidłowej diecie. Oprócz zmian nowotworowych mogą je również wywoływać stany zapalne w obrębie jelita grubego, zatrucia pokarmowe czy zakażenia pasożytami jelitowymi.

Najczęstsze objawy raka jelita grubego:

  • bóle brzucha (występują w 44% przypadków)
  • zmiana rytmu wypróżnień (43%)
  • krew w stolcu (40%)
  • osłabienie ogólne (20%)
  • niedokrwistość bez innych objawów ze strony przewodu pokarmowego (11%)
  • utrata mady ciała i osłabienie (6%)

Jak wykryć raka jelita grubego? Badania na raka jelita grubego

Dodatkowo występujące u niektórych pacjentów objawy raka jelita grubego oraz nowotworu odbytu to uczucie przepełnienia odbytnicy, naglące parcie, krwawienia i bolesne parcie na stolec.

W przypadku raka jelita grubego objawem o alarmowym charakterze powinna być obecność ciemnoczerwonej krwi w stolcu oraz wyczuwalny guz w jamie brzusznej.

Krwawienie z odbytu jest często traktowane jako objaw żylaków odbytu – hemoroidów. Zdarzają się sytuacje, w których u pacjenta nie występują żadne niepokojące objawy i symptomy nowotworu, a w jego organizmie rozwija się złośliwy rak jelita grubego czy nowotworów odbytu.

W około 20% przypadków raka jelita grubego pacjenci zgłaszają się do lekarza ze wskazań pilnych, takich jak: ciężkie zaparcie, niedrożność przewodu pokarmowego, zapalenie otrzewnej w przebiegu perforacji lub masywne krwawienie z odbytnicy.

Niestety blisko jedna piąta raków jelita grubego jest diagnozowana na etapie rozsiewu nowotworowego. Zarówno rak jelita grubego, jak również nowotwór odbytu rozsiewa się drogą krwionośną lub limfatyczną, a także przez ciągłość w obrębie jamy otrzewnej.

Najczęstsze przerzuty odległe występują w wątrobie, płucach, węzłach chłonnych, kościach i mózgu. Pacjenci z rozsianą formą nowotworu mają dodatkowo objawy i symptomy typowe dla miejsca występowania przerzutów.

ZOBACZ: RAK JELITA GRUBEGO – ROKOWANIA

Rak okrężnicy i rak odbytnicy – objawy

Do najczęstszych objawów zaawansowanego raka odbytnicy i nowotworu lewej połowy okrężnicy należą jawne krwawienia z dolnego odcinka przewodu pokarmowego, ból brzucha i zmiana rytmu wypróżnień.

Ważnym objawem nowotworu odbytu jest również zgłaszany przez pacjentów tzw. „stolec ołówkowaty”.

Postępujący naciek komórek nowotworowych powoduje  stopniową okluzję światła jelita i upośledzenie jego drożności.

U pacjentów z rakiem prawej połowy okrężnicy objawy raka jelita grubego i odbytnicy pojawiają się później. Poza najczęstszą niedokrwistością mikrocytarną, często pojawiają się dolegliwości bólowe ze strony jamy brzusznej.

Utajone krwawienie do przewodu pokarmowego jest niemożliwe do wykrycia podczas oglądania stolca. Pacjenci z nowotworem odbytu zgłaszają niedrożność przewodu pokarmowego, zaparcia, zapalenie otrzewnej i masywne krwawienia z odbytnicy.

W przypadku raka jelita grubego oraz odbytu należy pamiętać o możliwości wystąpienia nietypowych objawów nowotworu jelita grubego takich jak: inwazja miejscowa guza z wytworzeniem przetok, występowanie gorączki o niejasnej przyczynie, występowanie bakteriemii i/lub sepsy.

W kontekście leczenia raka jelita grubego oraz odbytnicy znacznie lepiej rokują pacjenci, którzy zostali zdiagnozowani, zanim wystąpiły u nich objawy raka jelita grubego (albo były to pierwsze symptomy) i choroba została wykryta we wczesnym stadium rozwoju.

Z tego powodu wszystkie niepokojące objawy i symptomy chorobowe, które mogą sugerować raka jelita grubego czy nowotwór odbytu powinny skłonić  chorego do szybkiej wizyty u lekarza i wykonania badań diagnostycznych jelita grubego. Większość lekarzy uznaje za najlepsze i preferuje badanie raka jelita grubego za pomocą kolonoskopii.

Metoda ta, mimo, że najdroższa, ma wiele zalet. Jest badaniem o dużej czułości i specyficzności. Pozwala także wykryć stany przedrakowe – gruczolaki, które występują u 25% osób po 50 roku życia. Olbrzymią zaletą kolonoskopii jest fakt, że pozwala jednocześnie usuwać polipy i stanowi sposób profilaktyki raka jelita grubego, prowadzać do spadku zapadalności.

Jaki są objawy raka jelita grubego prawej połowy okrężnicy?

  • we wczesnych stopniach zaawansowania rak odbytu i nowotwór jelita może nie dawać żadnych objawów klinicznych;
  • ból po prawej stronie brzucha, w okolicy pępka, w podbrzuszu lub nadbrzuszu;
  • ciemne zabarwienie stolca, domieszka krwi w stolcu
  • niedokrwistość z niedoboru żelaza
  • wyczuwalny przez powłoki patologiczny opór po prawej stronie  brzucha

Symptomy nowotworu jelita grubego lewej połowy okrężnicy

  • objawy ograniczonej drożności jelita (wzdęcia, bóle kolkowe);
  • krew w stolcu i na stolcu;
  • zmiana rytmu wypróżnień

Objawy raka odbytu

  • świeża krew na stolcu
  • uczucie niepełnego wypróżnienia
  • objaw niedrożności jelita (bóle kolkowe), nudności, wymioty
  • bolesne parcia na stolec, stolce ołówkowe, bóle okolicy krocza
  • krwawienie,
  • świąd odbytu
  • wydzielina śluzopodobna;
  • ból, uczucie ciała obcego w odbycie;
  • nietrzymanie gazów i stolca

ZOBACZ: RAK JELITA GRUBEGO – PRZYCZYNY I DIETA

Jak wykryć raka jelita grubego? Badania na raka jelita grubego

RAK JELITA GRUBEGO – BADANIA I DIAGNOSTYKA

Rozpoznanie raka jelita grubego opiera się na badaniu podmiotowym, badaniu fizykalnym oraz badaniach dodatkowych. W celu postawienia diagnozy oraz rozpoznania choroby należy przeprowadzić badanie:

  • przedmiotowe brzucha
  • per rectum, a u kobiet dodatkowo badanie przez pochwę w przypadku nacieku ściany odbytnicy
  • endkoskopowe (rektoskopia, fiberosigmoidoskopia lub kolonoskopia)
  • histopatologiczne materiału biopsyjnego pobranego podczas badania endoskopowego

U każdego chorego z podejrzeniem nowotworu w jelicie grubym zaleca się zwrócenie uwag na powiększenie węzłów chłonnych obwodowych, hepatomegalię, wyczuwalny przez powłoki guz w jamie brzusznej i obecność wodobrzusza.

Podejrzenie raka jelita w badaniu przedmiotowym i podmiotowym nakazuje skierowanie pacjenta do poradni gastroenterologicznej na badanie kolonoskopowe z pobraniem wielu wycinków.

Diagnostyka za pomocą badania endoskopowego (kolonoskopia) jest procedurą o największej czułości i swoistości w rozpoznaniu tak groźnej choroby, jaką jest rak jelita grubego.

Kolonoskopia pozwala ocenić całe jelito grube, a nawet końcowy odcinek jelita cienkiego.

Podczas badania możliwe jest pobranie materiału biologicznego za pomocą specjalnych kleszczyków biopsyjnych, a następnie poddanie materiału ocenie histopatologicznej.

Wśród badań biochemicznych ważne jest oznaczenia przed podjęciem leczenia stężenia markerów nowotworowych: antygenu karcinoembrionalnego CEA oraz antygenu nowotworowego 19-9.

Współczesna radiologia w diagnostyce raka jelita grubego dysponuje takimi metodami obrazowania jak:

  • badanie dwukontrastowe (wlew) jelita grubego
  • ultrasonografia (USG), w tym usg endoskopowe
  • diagnostyka za pomocą tomografii komputerowej
  • badanie rezonansem magnetycznym
  • pozytonowa tomografia emisyjna (PET)

Jak wygląda leczenie raka jelita grubego

Przed rozpoczęciem leczenia onkologicznego raka jelita grubego należy dokonać oceny zaawansowana choroby. Z tego powodu lekarz rodziny może wystawić kartę diagnostyki i leczenia onkologicznego (Karta DILO) i skierować chorego do specjalistycznego ośrodka.

  • Szansę na całkowite wyleczenia choroby mają chorzy na raka jelita grubego, u których nie występują przerzuty w węzłach chłonnych i odległych oraz nie stwierdza się naciekania makroskopowego narządów sąsiednich widocznego w badaniach obrazowych.
  • ZOBACZ: DZIEDZICZNY RAK JELITA GRUBEGO
  • SERVIER – WYŁĄCZ RAKA

Diagnostyka raka jelita. Jakie badania pomogą go wykryć?

Jednoznaczne zdiagnozowanie raka jelita grubego jest możliwe tylko podczas badania histopatologicznego.

Wykonuje się go przy udziale wycinków, które zostały pobrane ze zmian, są to zmienione błony śluzowe, polipy i guzy.

You might be interested:  Paski ketonowe – co to jest, jak używać i ile kosztują?

Wyniki badań dostarczają zarówno szczegółowych informacji o typie nowotworu, jak też pozwalają wybrać właściwą metodę leczenia.

Badanie per rectum

To badanie per rectum, pozwalające stwierdzić obecność zmian nowotworowych w obrębie jelita grubego, ale też prostaty. Może zostać wykonane w pozycji kolanowo-łokciowej lub stojącej. Lekarz zakłada rękawiczki, po czym zwilżony palec (stosuje się wazelinę o temperaturze pokojowej lub maść o działaniu znieczulającym) umieszcza w odbytnicy pacjenta.

Można więc stwierdzić, że nie jest to badanie będące komfortowym. Należy jednak do bardzo skutecznych, jeżeli ocenie ma zostać poddane, czy w obszarze odbytu nie występują żadne zmiany, jak stwardnienia i grudki.

Badanie per rectum znalazło swoje zastosowanie także przy ocenie stanu dna pęcherza moczowego, prostaty i nasieniowodów u mężczyzn oraz górnego odcinka pochwy, jajników i szyjki macicy u kobiet.

Kolonoskopia

Zaleca się jej regularne wykonywanie osobom po 40 roku
życia. Przed przystąpieniem do badania pacjent musi zadbać o to, aby być
przygotowanym zgodnie z zaleceniami lekarza, który kierował na badanie.

Przy
badaniu wykorzystuje się elastyczny endoskop o długości 150-180 cm. Jest on
wprowadzany do odbytu, umożliwiając tym samym dokładne obejrzenie wnętrza
całego jelita grubego.

Podczas badania możliwe jest usunięcie niewielkich
polipów, a także pobranie wycinków potrzebnych do badania histopatologicznego.

Kolonoskopia wirtualna

Jedną z odmian kolonoskopii, zdecydowanie mniej inwazyjną,
jest kolonoskopia wirtualna. Za pomocą tomografu komputerowego wykonywana jest
seria zdjęć jelita grubego. Na ich podstawie tworzony jest jego trójwymiarowy
obraz, pozwalający ocenić jego stan i występujące w nim zmiany.

Pacjentowi
dożylnie podawany jest specjalny kontrast. Kolonoskopia wirtualna jest
wykonywana stosunkowo rzadko, ponieważ badanie nie pozwala na dokładną i
jednoznaczną interpretację obrazu.

W przypadku tradycyjnej kolonoskopii możliwe
jest usunięcie niewielkich zmian, czego nie można wykonać przy kolonoskopii
wirtualnej.

Obserwacja przez wziernik – rektoskopia

Inną metodą, pozwalającą na obejrzenie końcowej części
odbytnicy, jest rektoskopia. Podobnie jak przy kolonoskopii, podczas badania
można pobrać wycinki do badania histopatologicznego, a także zapoznać się z
ewentualnymi zmianami, występującymi na odcinku 30 cm końcowego obszaru
odbytnicy. Ponadto w niektórych przypadkach usuwane są również niewielkie
polipy.

Badanie radiologiczne jelita grubego – wlew kontrastowy

Przed rozpoczęciem badania niezmiernie ważne jest
przygotowanie pacjenta. Pacjent przez ok. 3 dni przed jego wykonaniem powinien
przyjmować tylko płynne pokarmy, z kolei w dniu badania nie może jeść i pić, a
także palić papierosów.

Wlew kontrastowy wykonuje się, jak sama nazwa wskazuje z
wykorzystaniem kontrastu. W ten sposób można wykryć występujące w jelicie
zmiany. Kontrast wprowadzany jest do jelita grubego, wykazuje zdolność do
pochłaniania promieni rentgenowskich zdecydowanie skuteczniej niż ściana jelita.
Obraz jelita uzyskiwany jest dzięki wiązce promieniowania rentgenowskiego
przepuszczanej przez ciało.

Pacjentowi wykonuje się jedno z dwóch rodzajów tego
badania. Pierwszym z nich jest badanie jednokontrastowe, podczas którego jelito
grube najpierw wypełnia się zawiesiną barytową, a potem się je opróżnia.

Drugi rodzaj
badania to badanie dwukontrastowe, polegające na rozciąganiu
fałdów błony śluzowej jelita poprzez wprowadzanie do niego powietrza a
następnie pokryciu powierzchni jelita warstwą barytu.

Badanie stężenia markera5 CEA we krwi

W większości przypadków to badanie jest stosowane u osób, u
których został już zdiagnozowany nowotwór, jednak organizm wymaga obserwacji po
wyleczeniu choroby pod kątem nawrotu nowotworu.

Polega ono na monitorowaniu
poziomu markera 5 CRA czyli antygenu6 – antygenu karcynoembrionalnego
występującego we krwi.

Jego zwiększone stężenie jest rejestrowane u pacjentów
ze zdiagnozowanym rakiem jelita grubego.

Badanie przesiewowe na krew utajoną

Badanie na obecność krwi utajonej jest bardzo istotne,
ponieważ pozwala potwierdzić (w przeciwieństwie do obserwacji gołym okiem), czy
w kale występuje krew.

Polska Unia Onkologii

Rak jelita grubego to nowotwór złośliwy rozwijający się w okrężnicy lub odbytnicy. Jest przyczyną 655.000 zgonów w ciągu roku na świecie. Najwyższe wskaźniki zapadalności notuje się w Europie Zachodniej i Ameryce Północnej, a najniższe w rozwijających się krajach Afryki i Azji.

Co roku na raka jelita grubego zapada ponad 13.000 Polaków, z czego ponad 9.000 umiera.

Czynniki ryzyka:

  • Nadal nie są znane bezpośrednie przyczyny występowania raka jelita grubego, aczkolwiek badania naukowe prowadzone od wielu lat pozwoliły wyróżnić następujące czynniki ryzyka:
  • Wiek – rak jelita grubego raczej występuje u osób powyżej 50 roku życia, ale może też zdarzyć się u osoby młodszej, nawet młodzieży,
  • Styl życia i dieta – obecnie uważa się, że palenie papierosów, brak regularnej aktywności fizycznej oraz dieta bogata w czerwone i przetworzone mięso oraz uboga w błonnik zwiększa ryzyko zachorowania,
  • Inne choroby towarzyszące – badania naukowe mówią o tym, że osoby, u których rozpoznano otyłość, cukrzycę, raka piersi, macicy lub jajników są bardziej narażone na wystąpienie raka jelita grubego. Ponadto osoby wcześniej chorujące na raka jelita grubego mogą powtórnie na niego zachorować,Wywiad rodzinny – krewni pierwszego stopnia (rodzice, rodzeństwo, dzieci) osoby chorej na raka jelita grubego są bardziej narażeni na zachorowanie, zwłaszcza jeśli zachorowanie wystąpiło przed 60 rokiem życia lub liczba krewnych z rozpoznaniem raka jelita grubego jest większa niż jeden.

Objawy raka jelita grubego:

Nie ma swoistych wczesnych objawów raka jelita grubego. Objawy niepokojące, które często występują dopiero w zaawansowanym procesie nowotworowym to:

  • Zmiana rytmu wypróżnień w ostatnich kilku miesiącach,
  • Krwawienie przy oddawaniu stolca,
  • Stolce ołówkowate,
  • Niedokrwistość,
  • Osłabienie,
  • Pobolewania brzucha,
  • Utrata masy ciała.

Profilaktyka

Wieloletnie, regularne zażywanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych może się wiązać ze zmniejszonym ryzykiem zachorowania i śmierci z powodu raka jelita grubego, ale ich stosowanie w profilaktyce nie jest obecnie zalecane z uwagi na ryzyko działań niepożądanych.

Test na obecność krwi utajonej w kale

W profilaktyce wtórnej raka jelita grubego użyteczne są testy na obecność w kale krwi utajonej, pod warunkiem, że badanie jest wykonywane systematycznie, co rok lub co dwa lata. Testy są łatwe do wykonania i możliwe do przeprowadzenia w warunkach domowych. Dlatego w wielu krajach są one zalecane jako badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego.

Badanie per rectum

Nie jest badaniem przesiewowym, ale powinno być wykonane przez każdego lekarza w sytuacji, gdy występują objawy mogące wiązać się z rakiem jelita grubego. Jest to badanie polegające na wprowadzeniu przez lekarza palca do odbytnicy przez odbyt, aby sprawdzić czy nie ma tam nieprawidłowości.

Sigmoidoskopia

Badanie to umożliwia lekarzowi zbadanie ostatnich 50-60 cm jelita grubego. Polega ono na wprowadzeniu przez odbyt cienkiego, giętkiego wziernika i obejrzeniu wnętrza jelita grubego.

Kolonoskopia

Jest to metoda umożliwiająca zbadanie całego jelita grubego po wcześniejszym jego przygotowaniu środkiem przeczyszczającym. Polega ona na wprowadzeniu przez odbyt cienkiego, giętkiego wziernika zakończonego kamerą i obejrzeniu wnętrza całego jelita grubego.

Jeśli:

  • jesteś w wieku 50-65 lat i nie masz objawów raka jelita grubego,
  • masz ukończone 40 lat i masz co najmniej jednego krewnego pierwszego stopnia z rozpoznaniem raka jelita grubego,
  • jesteś w wieku 25-65 lat i pochodzisz z rodziny szczególnego ryzyka,

zgłoś się na bezpłatne badanie kolonoskopowe organizowane przez Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych.

Program Badań Przesiewowych (PBP) dla wczesnego wykrywania raka jelita grubego jest zadaniem Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotoworwych. W ramach Programu Badań Przesiewowych, od 2000 roku wykonywana jest bezpłatna profilaktyczna kolonoskopia. Od roku 2012 w ramach PBP wysyłane są imienne, jednokrotne zaproszenia na kolonoskopię do osób w wieku 55-64 lata. 

Więcej informacji na stronie:    http://pbp.org.pl/

Rak jelita grubego rozwija się latami – zbadaj się aby go przechytrzyć

W wielu krajach na świecie obserwuje się stopniowy wzrost częstości zachorowań na nowotwory jelita grubego. Przyczynia się do tego starzenie się społeczeństwa, a także rosnący odsetek osób prowadzących niezdrowy trybu życia.

Do czynników ryzyka rozwoju tej złośliwej choroby zalicza się nieprawidłową dietę (np. zbyt dużo czerwonego mięsa, mało jarzyn, dużo tłuszczów), brak ruchu, palenie papierosów, nadmierne spożywanie alkoholu.

Predyspozycje do nowotworu mogą być uwarunkowane genetyczne, objawiając się rodzinnym występowaniem chorób nowotworowych (raka jelita grubego, raka endometrium, raka piersi, raka jajnika, raka prostaty) i nienowotworowych (choroby Leśniowskiego-Crona, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego).

Bez wykonania odpowiednich badań do rozpoznania może dojść zbyt późno. Wynika to z faktu, że pacjenci często nie zauważają żadnych niepokojących symptomów.

Poddanie się badaniom przesiewowym pozwala na wykrycie zmian przednowotworowych jelita grubego, jeszcze zanim dojdzie do ich transformacji w chorobę złośliwą. Wczesne ich usunięcie zmniejsza ryzyko zachorowania na raka jelita grubego nawet o 75-90%.

You might be interested:  Wyprysk podudzi (wyprysk żylakowy) – objawy i leczenie egzemy żylakowej

Kolonoskopia

Najważniejszym, podstawowym i referencyjnym badaniem w kierunku raka jelita grubego jest kolonoskopia. Badanie jest inwazyjne, nieprzyjemne dla pacjenta oraz wymaga wcześniejszego przygotowania.

Jednakże to jedyne badanie które pozwala na bezpośrednią ocenę całego jelita grubego oraz ewentualne usunięcie przednowotworowych zmian polipowatych.

W Polsce z bezpłatnych badań kolonoskopowych mogą skorzystać pacjenci w wieku 55-64 lat.

Badania laboratoryjne

Obok badań endoskopowych i obrazowych istotną rolę pełnią diagnostyczne badania laboratoryjne. Do ich zalet zalicza się niską cenę oraz nieinwazyjny charakter. W połączeniu z wywiadem i wynikami innych badań mogą ułatwić lekarzowi podjęcie decyzji o skierowaniu pacjenta na badanie kolonoskopowe.

CEA

U chorych na raka jelita grubego dochodzi do wzrostu, często niezwykle wysokiego, stężenia krążącego antygenu rakowo-zarodkowego CEA (ang. carcinoembryonic antigen) w surowicy krwi. CEA jest tzw.

markerem nowotworowym, przede wszystkim nowotworów przewodu pokarmowego: jelit, wątroby i trzustki.

Pomiary stężenia CEA stosowane są w rozpoznawaniu choroby nowotworowej, monitorowaniu skuteczności leczenia i wykrywaniu wznów.

Wzrost stężenia CEA obserwowany jest również w innych chorobach nowotworowych: nowotworach żołądka, płuca, piersi i narządów rodnych, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego.

Nieznaczny wzrost towarzyszyć może chorobom zapalnym (zapaleniu i marskości wątroby, przewlekłemu zapaleniu trzustki, chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, wrzodziejącemu zapaleniu jelita grubego, zapaleniu płuc). Nieznacznie podwyższone wyniki obserwowane są także palaczy.

Interpretacja pomiaru CEA dokonywane jest wyłącznie przez lekarza w oparciu o stan kliniczny badanego i wyniki innych badań laboratoryjnych. Pojedynczy pomiar CEA nie może stanowić podstawy rozpoznania, lecz także wykluczenia, raka jelita grubego.

Oznaczenie krwi utajonej w kale

Najtańszym i najprostszym badaniem stosowanym w diagnostyce raka jelita grubego jest badanie krwi utajonej w stolcu. Badanie ma na celu wykrycie krwi niewidocznej gołym okiem w próbce kału.

Do zalet testu zalicza się jego nieinwazyjny charakter, możliwość wykonania praktycznie w każdym medycznym laboratorium (materiał nie wymaga wysyłania do laboratorium specjalistycznego) oraz szybkie uzyskanie wyniku. Ponadto badanie nie wymaga przygotowania i stosowania odpowiedniej diety przed oddaniem próbki.

Test cechuje się wysoką zdolnością do wykrywania raka jelita grubego.

Wynik dodatni uzyskuje się nie tylko w przypadku tej choroby, lecz również w przebiegu innych dolegliwości przewodu pokarmowego: przełyku Baretta, żylaków przełyku, ostrego zapalenia żołądka, choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy, chorób zapalnych jelit, uchyłkowatości jelit, krwawiących polipów, guzków krwawniczych (hemoroidów), infekcji bakteryjnych. Należy pamiętać, że oznaczenie krwi utajonej nie umożliwia wykrycia polipów.

  • Morfologia krwi
  • W przebiegu raka jelita grubego morfologia krwi zwykle wskazuje na niedokrwistość.
  • Kalprotektyna w kale

Badanie wykorzystuje się do rozpoznawania przewlekłych chorób zapalnych jelit, ich różnicowania z zespołem jelita drażliwego oraz w diagnostyce chorób nowotworowych. U chorych na raka jelita grubego obserwuje się istotnie wyższe stężenie kalprotektyny w kale w porównaniu z osobami zdrowymi. Oznaczenie charakteryzuje się stosunkowo wysoką czułością (89%) i swoistością (62%).

Badania genetyczne

Mimo, że w rozwoju raka jelita grubego bardzo duże znaczenie mają czynniki środowiskowe i styl życia część zachorowań może być związana z obciążeniem genetycznym, wynikającym z mutacji lub wad niektórych genów.

Przykładami są mutacja genu APC związana z występowaniem zespołu polipowatości rodzinnej oraz mutacja prowadząca do nieprawidłowej metylacji septyny 9. Obecność we krwi badanego fragmentów metylowanego DNA genu septyny 9 w stężeniu większym niż prawidłowe, wskazuje na prawdopodobieństwo rozwoju nowotworu.

Wspomniana grupa chorych ze zdiagnozowaną podatnością na występowania raka jelita grubego powinna być pod regularną obserwacją lekarską.

  1. mgr Justyna Kata-Bury
  2. Laboratoria Medyczne DIAGNOSTYKA
  3. Piśmiennictwo:
  1. Banaszkiewicz Z, Tojek K, Jarmocik P, Frasz J, Jawień A. Kliniczne objawy raka jelita grubego – badanie retrospektywne. Współczesna Onkologia 2009; 13(1): 34–40.
  2. Charchut A, Wójcik M, Kościelniak BK, Tomasik PJ. Testy na krew utajoną w stolcu w samokontroli i w badaniach w miejscu opieki. Diagn Lab 2017; 53(2): 101-106.
  3. Deptała A, MZ Wojtukiewicz. Rak jelita grubego. Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań 2018.
  4. Minkiewicz M, Wasielica-Berger J, Kidrycki K, Kurek K. Badania przesiewowe w profilaktyce raka jelita grubego. Med Rodz 2018; 21(3): 232-244.
  5. Olender K, Bergmann K, Odrowąż-Sypniewska G. Kalprotektyna w kale jako marker zapalny w nieswoistych zapaleniach jelit. Diagnostyka Laboratoryjna Journal of Laboratory Diagnostics 2012; 48(4): 433-439.
  6. Piątek S, Osińska A, Bomba-Opoń D, Panek G. Interdyscyplinarne problemy w ciąży: rak jelita grubego u ciężarnej. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2016; 1(1): 13–19.
  7. Szachta P, Roszak D, Gałęcka M i wsp. Nieinwazyjne markery zapalne w przebiegu nieswoistych chorób zapalnych jelit. Gastroenterol Pol 2009; 16: 399-401.
  8. Tokarz P, Błasiak J. Znaczenie metylacji DNA profilu epigenetycznego komórek jelita grubego w ich transformacji nowotworowej. Postepy Biochem 2013; 59: 267-279.
  9. Wysocki PP, Świętochowska E, Kiczmer P, Ostrowska Z. Postępy diagnostyki raka jelita grubego i raka trzustki. Pomeranian J Life Sci 2018; 64(2): 6-10.
  10. Żok J, Radecka B, Adamowicz K, Korniluk J, Duchnowska R. Oznaczanie stężenia antygenu rakowo-zarodkowego w okresie okołooperacyjnym u chorych na raka jelita grubego w Polsce. Onkol Prakt Klin Edu 2016; 2(6): 229-233.

Profilaktyka raka jelita grubego

Rak jelita grubego od kilku lat walczy o niechlubne miano jednego z czołowych, wśród nowotworów złośliwych, zabójców populacji krajów rozwiniętych. Dynamika wzrostu zachorowań jest w Polsce jedną z najwyższych w Europie, z roku na rok chorych przybywa.

Może to świadczyć o coraz częstszym występowaniu tego typu nowotworu w populacji, z drugiej zaś strony wskazywać na postęp diagnostyki i wykrywania go niejednokrotnie w fazie bardzo wczesnej, bądź wśród tych chorych, którzy w ogóle nie zostaliby zdiagnozowani.

Niepokoi fakt, iż mimo rozwoju metod diagnostyki i coraz doskonalszych terapii, przeżycia 5-letnie wynoszą, w zależności od zaawansowania, jedynie od 24-32%.

Zbyt późna wykrywalność ma zdecydowanie niekorzystny wpływ na rokowanie – stąd też dysponując odpowiednim zapleczem powinniśmy skupić się na umożliwieniu wczesnej diagnozy i szybkiego wdrażania leczenia.

Tak jak w przypadku każdego typu nowotworu leczenie i tego ma charakter wielodyscyplinarny, stąd ważny jest kontakt zespołu: onkolog – chirurg onkolog – radioterapeuta, tak by móc przeprowadzić pacjenta szybko i jak najmniej boleśnie tą trudną drogą.

Profilaktyka – zalecenia dotyczące stylu odżywiania

Po pierwsze, zanim dojdzie do rozwoju raka, musimy postawić na zapobieganie – co pacjent może zrobić minimalnym wysiłkiem to likwidacja czynników mających istotny wpływ na proces kancerogenezy – jako że proces transformacji nowotworowej trwa nie minuty czy dni, a lata, już młodzi ludzie powinni stosować się do prostych zasad zdrowego postępowania na co dzień, by w przyszłości uniknąć skutków błędów, gdy znajdą się w grupie wiekowej, w której nowotwory jelita grubego są najczęstsze. Nie będziemy tu szeroko rozpisywać się o niszczącym wpływie dymu tytoniowego na każdy organizm – nie budzi bowiem wątpliwości, że i w tym przypadku palenie ma negatywne konsekwencje. Ogrom substancji trujących zawartych w dymie papierosowym i statystyki, które wskazują podłoża jak wielu nowotworów możemy szukać właśnie w nich, powinny skutecznie odstraszać przed tytoniem.

Eliminacja z diety owoców i warzyw, źródła witamin, antyoksydantów i naturalnego błonnika pokarmowego to jeden z podstawowych błędów żywieniowych młodych ludzi, którzy za kilkadziesiąt lat, znajdą się w grupie ryzyka.

Nadmierna ilość tłuszczów zwierzęcych, to potencjalne źródła substratu do powstania mutagenów w obrębie jelita. Dieta ubogoresztkowa zwalniającą pasaż, wydłuża czas ich działania bezpośrednio na błonę śluzową jelita.

Powinniśmy wystrzegać się produktów żywieniowych bogatych w suplementy, dodatki do pokarmów wysoce przetworzonych, „ulepszacze smaku”, konserwanty.

Nie lekceważmy niepokojących objawów

Poza tym nie należy bagatelizować zauważonych objawów. Rak jelita grubego może przez długi czas pozostawać bezobjawowy, a pierwsze symptomy choroby pojawiają się dopiero, gdy choroba osiąga bardziej zaawansowaną fazę.

Obecność świeżej czy wykrzepionej krwi w stolcu, krwawienie z odbytu – niejednokrotnie kojarzone z chorobą hemoroidalną, nagła i niedająca się wytłumaczyć (dietą, sytuacją stresową, przyjmowaniem nowych leków) zmiana rytmu wypróżnień – okresy biegunek z czasowymi zaparciami, bolesne parcia na stolec, uczucie niepełnego wypróżnienia, zmiany kształtu stolca, anemia, osłabienie sprawności, chudnięcie, zwiększona podatność na zmęczenie, gorączka, bóle w dolnej części brzucha, nudności, wymioty – te wszystkie objawy, mimo że rozległe i mogące sugerować wiele patologii powinny zmusić do podjęcia diagnostyki.

Program wczesnego wykrywania raka jelita grubego

Program wczesnego wykrywania raka jelita grubego realizowany w Polsce od ponad 10 lat jest organizowany i finansowany przez Ministerstwo Zdrowia w ramach Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych.

Do badania mogą zgłaszać się wszyscy bezobjawowi pacjenci, którzy nie mieli w ostatnich 10 latach badania kolonoskopowego.  Nie jest wymagane również posiadanie ubezpieczenia.

You might be interested:  Stres oksydacyjny – co to jest, objawy, skutki, dieta

Celem programu jest zmniejszenie liczby zachorowań i zgonów z powodu raka jelita grubego w Polsce, bowiem wcześnie wykryty rak jest również bardzo często wyleczalny. Rak jelita grubego rozwija się ze zmian łagodnych, z tak zwanych polipów. Przemiana polip-rak trwa najczęściej kilkanaście lat.

Ani polipy nienowotworowe, ani rak we wczesnym stadium zazwyczaj nie dają objawów, stąd też programem objęci są pacjenci bezobjawowi, u których ewentualny proces rozwoju nowotworu pozostaje jeszcze w fazie utajonej. Takie postępowanie pozwala zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka jelita grubego nawet o 60-90%.

Badanie profilaktyczne należy wykonać u osób:

  • między 55 a 64 rokiem życia bez objawów mogących sugerować rozwój patologii, jak krwawienie z przewodu pokarmowego, biegunka lub zaparcie, które pojawiło się w ciągu ostatnich kilku ostatnich miesięcy, chudnięcie lub anemia bez znanej przyczyny
  • osoby w wieku 40-49 lat bez objawów raka jelita grubego, które mają obciążony wywiad rodzinny: przynajmniej jednego krewnego pierwszego stopnia (rodzice, rodzeństwo, dzieci) z rakiem jelita grubego.

Do badania nie są kwalifikowane osoby, które miały wykonaną kolonoskopię w ciągu ostatnich 10 lat. Jeżeli kandydat do badania zgłasza objawy mogące sugerować patologię – wówczas koniecznie i jak najszybciej powinien zasięgnąć porady specjalisty, by podjąć dokładną diagnostykę. Badanie kolonoskopowe prawdopodobnie również będzie wskazane.

Kolonoskopia – niezwykle istotne badanie

Kolonoskopia to badanie w trakcie którego ogląda się jelito grube od środka. Badanie wykonuje się miękką, giętką rurką – kolonoskopem, którą lekarz wprowadza do oczyszczonego jelita grubego i przesuwa od szpary odbytu aż do zastawki krętniczo-kątniczej – ujścia jelita krętego do kątnicy.

W tym czasie dokładnie oglądane jest wnętrze jelita grubego, cała śluzówka, centymetr po centymetrze. Jeżeli podczas badania zauważono podejrzaną okolicę, zmianę, owrzodzenie, zwężenie, polip – istnieje możliwość wykonania biopsji (pobrania fragmentu zmiany) bądź usunięcia całego polipa.

Materiały przesyłane są do zakładu anatomii patologicznej celem dalszego badania. Badanie kolonoskopowe jest niebolesne dla większości osób, choć u niektórych może powodować nieprzyjemne doznania, a po badaniu wzdęcie, uczucie parcia i ucisku w brzuchu. U dzieci zwykle wykonuje się badanie w znieczuleniu.

Kolonoskopia trwa zwykle 15-30 minut, po badaniu można spokojnie wrócić do normalnego funkcjonowania.

Dokładnie obejrzenie śluzówki jelita wymaga oczyszczenia go z resztek pokarmowych, najczęściej przez podanie leku przeczyszczającego i stosowanie diety lekkiej kilka dni przed badaniem – kleiki, ryż, gotowane mięso i ryby, napoje niegazowane, klarowne, herbata, kawa. Należy unikać spożywania owoców pestkowych i produktów resztkowych.

W dniu poprzedzającym badanie można zjeść lekkie śniadanie, bez mleka, surowych owoców i warzyw oraz napojów gazowanych oraz wczesnym popołudniem lekki, półpłynny posiłek. Od tego czasu nie wolno spożywać żadnych pokarmów. Około godziny 15.

00, zgodnie z instrukcją, należy przygotować płyn przeczyszczający, rozpuszczając 3 saszetki preparatu Fortrans, każdą w 1 litrze niegazowanej wody.

Przygotowany roztwór należy podzielić na dwie części: 1,5 litra wypić w dniu poprzedzającym badanie, drugą część, 1,5 litra, należy wypić w dniu badania w godzinach porannych tj. od godziny 7.00 do 8.30 w tempie 1 szklanka co 15 – 20 minut.

Normalną reakcją na lek powinny być wypróżnienia, pod koniec treścią płynną. Wypróżnienia prawie czystą wodą oznaczają dobre przygotowanie do badania. W dniu badania nie należy przyjmować jakichkolwiek posiłków.

Kolonoskopia jest badaniem bezpiecznym, jednak istnieje kilka ogólnych przeciwwskazań do jej wykonania. Do najistotniejszych należą: duży tętniak aorty, niedawno przebyty zawał serca (3 miesiące), zator płucny, ciężkie choroby zapalenie jelit, podejrzenie perforacji jelit, niedrożność mechaniczna jelita, ciąża (II i III trymestr).

Opracowanie: lek. med. Paulina Cichon Klinika Chirurgii Onkologicznej

Gdański Uniwersytet Medyczny

Profilaktyka raka jelita grubego

Niektórzy eksperci uważają, że “najlepszą metodą wczesnego rozpoznania jest ta, którą akceptują pacjenci”. To stwierdzenie jest zarówno rzeczowe jak i przekonujące.

Faktem, który rozwiewa wszelkie wątpliwości jest to, że kolonoskopia będąca najlepszą metodą wczesnego wykrywania raka jelita grubego nie jest powszechnie akceptowana przez społeczeństwo.

Możliwe jest jednak stosowanie nieskomplikowanej i nieinwazyjnej metody wczesnego wykrywania nawet, jeśli wynik jest mniej precyzyjny niż przy kolonoskopii.

Wczesne wykrycie raka jelita grubego daje prawie 100% szans na wyleczenie. Z tego względu naukowcy koncentrują swoje wysiłki na jak najwcześniejszym wykryciu nowotworu. Poza testem na krew utajoną w kale istnieje inna metoda będącą wskaźnikiem ewentualnego nowotworu: badanie M2-PK w kale.

To, co brzmi trochę jak nazwa robota z Gwiezdnych Wojen to tak naprawdę enzym, który powstaje podczas metabolizmu tkanki nowotworowej: kinaza pirogronianowa, a dokładnie podtyp tego enzymu. Kinaza pirogronianowa odgrywa znaczącą rolę w metabolizmie glukozy zdrowych komórek.

Typową cechą komórek nowotworowych jest wysoka częstość podziałów komórkowych (proliferacja) i dlatego też potrzebują one bardzo dużo energii. Z tego względu wykorzystują szczególną metodę metabolizmu komórkowego, która oszczędza energię i produkuje konkretny podtyp (M2) kinazy pirogronianowej (PK).

M2-PK jest zatem markerem nowotworowym, to znaczy substancją, którą nowotwór wydziela do krwi, kału lub innych płynów ustrojowych i która przy podwyższonym poziomie jest wskaźnikiem guza.

Poziom M2-Pk może być mierzony we krwi, a jeszcze lepiej w próbce kału. Korzyść dla pacjenta jest oczywista: test M2-PK oszczędza kilkudniowej rygorystycznej diety, która jest wskazana przy kolonoskopii oraz dyskomfortu podczas samego badania. Nie ma konieczności pobierania trzech próbek kału przez trzy kolejne dni; wystarcza jedna próbka wielkości ziarnka grochu.

Co oznacza pozytywny wynik testu M2-PK? Początkowo jest traktowany jako wskazówka, a nie diagnoza. Oznacza, że należy podjąć dalsze środki diagnostyczne, najlepiej wykonać kolonoskopię. W przypadku pozytywnego wyniku istnieje pewne prawdopodobieństwo, że w ciele pacjenta jest produkowany enzym M2-Pk nie przez nowotwór, ale przez nieszkodliwe zmiany przednowotworowe(np.

polipy).

Zapytaj swojego lekarza o tą nowoczesną metodę diagnostyczną.

Wcześnie wykryty rak jelita grubego jest prawie zawsze uleczalny. Dla osób chcących uniknąć kolonoskopii ta nieinwazyjna metoda może być źródłem cennych informacji o tym enzymie nowotworowym. O więcej szczegółów zapytaj w naszym punkcie pobrań.

Profilaktyka raka jelita grubego – Ministerstwo Zdrowia

Dzięki realizacji programu chcemy zmniejszyć ryzyko śmierci z powodu raka jelita grubego o 60-90 proc. Badanie wykrywa polipy u ponad 25 proc. badanych, a ich usunięcie znacznie ogranicza ryzyko choroby. Bezobjawowy rak wykrywany jest u 1 na 125 badanych.

W ramach “Programu badań przesiewowych raka jelita grubego” finansujemy finansujemy nie tylko profilaktyczne badania kolonoskopowe, ale też prowadzenie bazy danych, wysyłkę zaproszeń i szkolenia dla personelu ośrodków realizujących program.

Możesz zgłosić się do badania, jeśli masz:

  • od 55 do 64 lat oraz
  • otrzymałeś imienne zaproszenie.

Nie ma znaczenia czy występują u ciebie objawy sugerujące raka jelita grubego. Twoje zaproszenie jest ważne do końca roku, w którym skończysz 64 lata.

Tak, możesz zrobić kolonoskopię, jeśli jesteś w grupie:

  • osób w wieku 50 – 65 lat, niezależnie od wywiadu rodzinnego, 
  • osób w wieku 40 – 49 lat, które mają krewnego pierwszego stopnia, u którego rozpoznano raka jelita grubego, 
  • osób w wieku 25 – 49 lat z rodziny z zespołem Lyncha. W tej grupie osób konieczne jest potwierdzenie rozpoznania przynależności do rodziny z zespołem Lyncha z poradni genetycznej na podstawie spełnienia tzw. kryteriów amsterdamskich i ewentualnego badania genetycznego. Niniejszy program finansuje tylko pierwsze badanie w tej grupie osób. Następne badania nadzorcze – powinny być finansowane z innych źródeł. Członkowie takiej rodziny powinny mieć powtarzane kolonoskopie nadzorcze co 2-3 lata, chyba, że badanie genetyczne wskaże, że u danej osoby nie ma mutacji genetycznych i że dana osoba może być zwolniona z wykonywania kontrolnych (nadzorczych) kolonoskopii. 
  • osób w wieku 20-49 lat z rodziny z zespołem polipowatości rodzinnej gruczolakowatej (FAP). W tej grupie osób konieczne jest potwierdzenie rozpoznania przynależności do rodziny z FAP z poradni genetycznej. Niniejszy program finansuje tylko pierwsze badanie w tej grupie osób.

Wystarczy, że zrobisz kolonoskopię raz w życiu. Dalsze postępowanie zależy od tego, czy badanie wykryje jakieś zmiany.

Jeśli zdecydujesz się na badanie, musisz się do niego odpowiednio przygotować. Najlepiej, jeśli na 3 dni przed badaniem przejdziesz na dietę płynną. Możesz pić kawę, herbatę, wodę czy soki, a także jeść zupy – jednak bez warzyw i dodatków.

dniu poprzedzającym badanie możesz zjeść jedynie śniadanie, bez napojów gazowanych i mleka. Po południu (ok. godz. 14.00) powinieneś zacząć przyjmować specjalny preparat do  oczyszczenia okrężnicy.  Reakcją organizmu będą liczne wypróżnienia. Od tego momentu nie możesz jeść, aż do badania.

Kolonoskopia to badanie, które umożliwia obejrzenie wnętrza jelita grubego przy użyciu giętkiego przyrządu wyposażonego w kamerę i źródło światła (kolonoskop). Jest to badanie bezpieczne, które w szczególnych przypadkach może się odbyć w znieczuleniu – wymagane są wtedy aktualne badania krwi.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *