Półpasiec – przyczyny, rodzaje, objawy, badania, zaraźliwość, leczenie, szczepionka, powikłania

Przyczyną półpaśca jest ten sam wirus, który wywołuje ospę wietrzną, czyli VZV (ang. varicella zoster virus). Po przebyciu ospy wietrznej, VZV pozostaje w organizmie w postaci utajonej. Wiele lat później może w sprzyjających warunkach reaktywować się jako półpasiec.

Na zachorowanie narażeni są wszyscy, którzy przebyli ospę wietrzną. Jednak najczęściej wirus atakuje osoby po 50. roku życia i z obniżoną odpornością. Półpasiec u dziecka występuje rzadziej.

Półpasiec co to jest?

Półpasiec to zakażenie wirusowe. Objawy półpaśca to zazwyczaj wysypka w postaci pęcherzyków umiejscowionych po jednej stronie tułowia, a rzadziej – na twarzy, ręce czy nodze. Wysypka półpaścowa najczęściej występuje między żebrami i nie przekracza linii środkowej ciała. Stąd właśnie wzięła się nazwa choroby.

Półpasiec rodzaje

Poza typowym półpaścem z wysypką na jednej stronie ciała, notuje się cięższe postacie choroby. Są to:

  • Półpasiec oczny: w tym przypadku wirus atakuje oko lub jego okolice. Półpasiec oczny może powodować zapalenie spojówek czy tęczówki. Ma ciężki przebieg i może prowadzić do trwałego uszkodzenia wzroku;
  • Półpasiec uszny: ból i wysypka pojawiają się w pobliżu lub we wnętrzu ucha. Półpasiec uszny może prowadzić do tzw. zespołu Ramsaya Hunta. Dochodzi w nim do utraty smaku i porażenia nerwu twarzowego, co objawia się opadniętym kącikiem ust i niedomykaniem powieki. Te objawy wymagają rehabilitacji. Półpasiec uszny może prowadzić do jednostronnej utraty słuchu;
  • Półpasiec krwotoczny: ta postać choroby objawia się wylewami do skóry;
  • Półpasiec zgorzelinowy: zmiany skórne rozpadają się, co prowadzi do powstawania owrzodzeń;
  • Półpasiec rozsiany (uogólniony): wykwity rozsiane są na całym tułowiu. Ten rodzaj półpaśca występuje zwykle u osób z obniżoną odpornością.

Półpasiec – przyczyny, rodzaje, objawy, badania, zaraźliwość, leczenie, szczepionka, powikłania

Półpasiec objawy

Pierwsze (tzw. zwiastunowe) objawy półpaśca, które mogą utrzymywać się też w czasie choroby, to najczęściej:

  • pieczenie,
  • swędzenie,
  • mrowienie,
  • ból – ten objaw może być intensywny. Zlokalizowany jest najczęściej po jednej stronie ciała, na małym obszarze. Czasem może być mylnie rozpoznany jako symptom choroby serca, płuc czy nerek.

Objawami zapowiadającymi wystąpienie półpaśca mogą być również:

  • gorączka,
  • dreszcze,
  • bóle głowy,
  • zmęczenie,
  • nadwrażliwość na światło,
  • osłabienie mięśni.

Następnie, po okresie kilku dni, u większości chorych pojawia się rumień, a potem wysypka w postaci pęcherzyków wypełnionych płynem.

Pęcherzyki występują w skupiskach, zgodnie z przebiegiem nerwów. Po około 7-10 dniach na wykwitach pojawiają się strupy. Wysypka ustępuje po 2-4 tygodniach.

Półpasiec zdjęcia

Większość przypadków półpaśca rozpoznaje się na podstawie wywiadu lekarskiego i obserwacji objawów. 

Półpasiec – przyczyny, rodzaje, objawy, badania, zaraźliwość, leczenie, szczepionka, powikłania

W przypadku wątpliwości, lekarz może pobrać próbkę skóry lub płynu z pęcherzyków w celu zbadania ich w laboratorium i potwierdzeniu obecności wirusa.

Półpasiec – przyczyny, rodzaje, objawy, badania, zaraźliwość, leczenie, szczepionka, powikłania

Leczenie półpaśca

Nasilenie, czas trwania objawów półpaśca, a także ryzyko wystąpienia powikłań (np. neuralgii popółpaścowej) można znacznie zmniejszyć dzięki szybkiemu podjęciu terapii lekami przeciwwirusowymi, zawierającymi np.:

  • Acyklowir.
  • Famcyklowir.
  • Walacyklowir.

Leczenie półpaśca polega także na terapii bólu. W tym przypadku pomocne są:

  • leki przeciwbólowe,
  • maści rozgrzewające.

Swędzenie złagodzą leki antyhistaminowe.

Kto leczy półpaśca?

Leczenie półpaśca może być prowadzone pod kierunkiem lekarza pierwszego kontaktu lub dermatologa. Wystąpienie półpaśca ocznego wymaga konsultacji okulistycznej.

Półpasiec – przyczyny, rodzaje, objawy, badania, zaraźliwość, leczenie, szczepionka, powikłania

Około 1-4 proc. przypadków półpaśca leczy się w warunkach szpitalnych.

Półpasiec leczenie domowe

Aby złagodzić przebieg półpaśca i uniknąć powikłań, ważne jest szybkie wdrożenie leczenia przeciwwirusowego. Taką terapię może przepisać tylko specjalista, dlatego leczenie półpaśca należy prowadzić pod jego kontrolą.

W warunkach domowych można złagodzić swędzenie i ból towarzyszący półpaścowi. Służą temu chłodne kąpiele i okłady.

Istotnym zaleceniem przy półpaścu jest unikanie stresu. Dla chorego ważna jest również dieta, która powinna obfitować w produkty wzmacniające układ odpornościowy.

Półpasiec – przyczyny, rodzaje, objawy, badania, zaraźliwość, leczenie, szczepionka, powikłania

Półpasiec czy jest zaraźliwy?

Choroba jest zaraźliwa, choć jej zakaźność jest mniejsza niż ma to miejsce w przypadku ospy wietrznej. Należy pamiętać, że w wyniku zakażenia osoby, która nie chorowała jeszcze na ospę wietrzną, rozwinie się u niej właśnie ospa wietrzna, a nie półpasiec.

Półpasiec kiedy zaraża?

Zarażenie następuje poprzez bezpośredni kontakt z płynem występującym w pęcherzykach. Chory zaraża od momentu pojawienia się zmian na skórze do czasu przyschnięcia wysypki. W tym czasie powinien unikać kontaktu fizycznego z nieodpornymi na ospę wietrzną.

Zarażenie półpaścem może być szczególnie niebezpieczne dla:

  • osób z osłabioną odpornością,
  • kobiet w ciąży,
  • wcześniaków.

Półpasiec w ciąży

W przypadku pojawienia się jakiejkolwiek wysypki w ciąży, należy pilnie skontaktować się z lekarzem prowadzącym. O ile zachorowanie w ciąży na ospę wietrzną może prowadzić do wystąpienia wad wrodzonych, pojawienie się poważnych konsekwencji w wyniku półpaśca jest znacznie mniej prawdopodobne. Kobiety w ciąży mogą być leczone acyklowirem.

Półpasiec u dzieci

Na półpaśca mogą zachorować także dzieci. Choroba pojawia się zwłaszcza u najmłodszych, którzy ospę wietrzną przeszli w pierwszych dwóch latach życia oraz u tych z zaburzoną odpornością. Objawy półpaśca u dzieci są podobne do notowanych w przypadku osób dorosłych. W leczeniu półpaśca u dzieci stosuje się acyklowir.

Półpasiec zapobieganie i powikłania

Zapobieganie półpaśca

W zapobieganiu półpaścowi pomagają szczepienia ochronne – szczepionka przeciwko ospie wietrznej, która zmniejsza ryzyko późniejszego wystąpienia półpaśca i – niedostępna w Polsce – szczepionka przeciwko samemu półpaścowi.

Osoba chora może zmniejszyć ryzyko zarażenia innych dzięki:

  • przykryciu wysypki ubraniem lub plastrem,
  • unikaniu kontaktu z osobami, które nie chorowały i nie są zaszczepione na ospę wietrzną,
  • częstemu myciu rąk wodą z mydłem,
  • pracy w rękawiczkach.

Powikłania półpaśca

Możliwe powikłania półpaśca to:

  • Zaburzenia pigmentacyjne i trwałe blizny na skórze.
  • Neuralgia popółpaścowa: tak nazywany jest przewlekły ból, który utrzymuje się w miejscu występowania wysypki już po jej ustąpieniu. W niektórych przypadkach ból ten może trwać nawet przez kilka lat i utrudniać codzienne funkcjonowanie. Ryzyko wystąpienia neuralgii popółpaścowej wzrasta z wiekiem.
  • Zakażenie skóry: nadkażenie bakteryjne wykwitów.
  • Powikłania neurologiczne: w zależności od umiejscowienia, półpasiec może spowodować m.in. zaburzenia słuchu lub równowagi, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, porażenie nerwu twarzowego czy zapalenie mózgu.
  • Pogorszenie ostrości widzenia lub jednostronna utrata wzroku: do takich konsekwencji może prowadzić półpasiec oczny.

Dlaczego chorujemy na półpaśca?

Przyczyny reaktywacji uśpionego wirusa VZV nie są do końca poznane. Przypuszcza się, że powoduje ją spadek odporności.

Czynniki, które mogą obniżać odporność i zwiększać ryzyko zachorowania na półpasiec to np.:

  • Wiek powyżej 50 lat – ryzyko ataku wirusa narasta z wiekiem. Eksperci szacują, że na półpasiec zachoruje połowa osób w wieku 80 lat i starszych.
  • Choroby – wystąpienie półpaśca jest bardziej prawdopodobne w przypadku schorzeń mających wpływ na obniżenie odporności, takie jak np. HIV/AIDS i rak. Ryzyko zachorowania zwiększa także radioterapia i chemioterapia.
  • Niektóre leki – ryzyko półpaśca zwiększają leki immunosupresyjne (zapobiegające odrzuceniu przeszczepionego narządu) i długotrwale stosowane steroidy, np. prednizon.

Czy półpasiec powraca?

Większość osób zachoruje na półpaśca tylko raz. Ponowne wystąpienie półpaśca może oznaczać, że w organizmie toczy się nowotwór złośliwy lub inna choroba upośledzająca odporność.

Dowiedz się więcej:

Zapalenie mięśnia serca i osierdzia u 23-letniego mężczyzny z półpaścem

https://www.researchgate.net/profile/Waldemar_Elikowski/publication/304941650_Myopericarditis_in_a_23-year-old_male_with_herpes_zoster/links/59a5c84c4585156873cd7de0/Myopericarditis-in-a-23-year-old-male-with-herpes-zoster.pdf

Zakażenia wirusem ospy wietrznej-półpaśca

https://www.podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/012/547/original/54-61.pdf

Neuralgie i nerwobóle twarzy

https://journals.viamedica.pl/polski_przeglad_neurologiczny/article/view/20103

Półpasiec – przyczyny, objawy i leczenie półpaśca

Półpasiec jest to ostra choroba zakaźna, która wywoływana jest przez ten sam wirus, który powoduje ospę wietrzną. Jej przebieg bywa różny, zależnie od kondycji organizmu osoby chorej. Objawia się najczęściej bardzo silnym bólem i zmianami skórnymi.

Leczenie odbywa się w domu, tylko w wyjątkowych, skrajnych przypadkach konieczne jest leczenie szpitalne.

Jak zaczyna się infekcja, jak przebiega i jak sobie z nią poradzić? Konieczna jest oczywiście wizyta u lekarza, który wskaże odpowiednie postępowanie i przekaże wskazówki dotyczące dalszego postępowania przy półpaściu.

Półpasiec – przyczyny, rodzaje, objawy, badania, zaraźliwość, leczenie, szczepionka, powikłania

Spis treści:

Co to jest półpasiec?

Półpasiec jest chorobą zakaźną, która wywoływana jest przez ten sam wirus, który powoduje występowanie ospy wietrznej. Jest to herpesvirus varicella zoster. Szczepienie daje odporność na całe życie. Dodatkową korzyścią, jest nie tylko uniknięcie zachorowania na ospę, ale również zredukowanie ryzyka zachorowania na półpasiec.

Prawdopodobnie w momencie, gdy organizm jest osłabiony, człowiek ma obniżoną odporność, półpasiec uaktywnia się. To zaś powoduje pojawienie się piekącego bólu. Dochodzi do zapalenia nerwu i unerwionej przez niego skóry. Wspomniany ból odczuwany jest wzdłuż całego zaatakowanego nerwu.

Osoba dorosła, która nie przeszła w dzieciństwie ospy wietrznej, podczas kontaktu z dzieckiem chorującym na tę chorobę może zarazić się ospą. Trzeba więc pamiętać o szczepieniach, aby nie mieć w przyszłości ospy. Jest to szczególnie istotne, ponieważ wirus przenosi się drogą kropelkową. Wystarczy, że osoba chora kichnie lub zakaszle, i wirus może się przedostać do drugiego organizmu.

Niebezpieczne może być nawet przebywanie w jednym pomieszczeniu z chorym na ospę. Szczególną ostrożność powinny zachować w tym przypadku osoby o obniżonej odporności, jak chorzy na różnego rodzaju nowotwory (szczególnie chłoniaki), osoby w czasie chemioterapii, czy zarażeni wirusem HIV.

W przypadku półpaśca, wirusem można się zarazić głównie poprzez kontakt z płynem znajdującym się w pęcherzykach na skórze chorego.

You might be interested:  Leczenie uciskowe – kiedy i jak stosować terapię uciskową przy żylakach nóg?

Półpasiec objawy

Półpasiec daje objawy, takie jak zapalenie nerwu czuciowego i unerwionej przez niego skóry. Ból, który się wówczas pojawia jest ostry, piekący i bardzo silny. To pierwsze objawy sugerujące, że mamy do czynienia właśnie z półpaścem.

Po kilku dniach, w miejscu, gdzie wcześniej odczuwany był silny ból, pojawia się pęcherzykowata wysypka. Daje ona odczyn zapalny skóry. Miejsce jest zaczerwienione i bardzo swędzi.

Półpasiec – przyczyny, rodzaje, objawy, badania, zaraźliwość, leczenie, szczepionka, powikłania

Warto przy tym pamiętać, że powinno się zaniechać drapania nie tylko dlatego, że jest ono nieefektywne, ale również dlatego, że może dojść do podrażnienia skóry i dodatkowo zakażenia tego miejsca przez bakterie. To zaś będzie przyczyną dodatkowego bólu i spowoduje, że rany będą się trudniej goiły. W celu złagodzenia swędzenia poleca się czasem kąpiele w chłodnej wodzie i leki przeciwhistaminowe.

Przez około cztery dni przybywają nowe pęcherzyki, wskazujące na rozwój półpaśca. Z czasem przeobrażają się one w krostki. Te zaś po jakimś czasie, podobnie jak w przypadku ospy wietrznej, zasychają w strupki, które stopniowo odpadają.

Półpasiec manifestuje się przede wszystkim na tułowiu, rzadziej rozprzestrzenia się na okoliczne dermatomy. Charakterystyczne jest to, że wysypka występuje tylko na jednej połowie ciała. Stąd właśnie wzięła się jej nazwa – półpasiec.

Dodatkowe objawy współwystępujące w chorobie to:

  • ból głowy;
  • osłabienie;
  • zmęczenie.

Półpasiec – przyczyny, rodzaje, objawy, badania, zaraźliwość, leczenie, szczepionka, powikłania

Półpasiec czy ospa?

Jak wspomniano, zarówno półpasiec, jak i ospa wietrzna wywoływane są przez ten sam wirus.

Przede wszystkim trzeba sobie uświadomić, że obydwie te choroby są ze sobą ściśle powiązane. Pierwotne zarażenie wirusem powoduje ospę wietrzną. Po jej przechorowaniu wirus nie jest usuwany z organizmu, ale przechodzi w stan uśpienia w zwojach nerwowych. W sprzyjających dla niego okolicznościach, gdy organizm jest osłabiony, może się aktywować, wywołując półpaśca.

Jak wygląda półpasiec?

Półpasiec na pierwszy rzut oka wygląda jak choroba skóry. Pojawiające się na ciele pęcherzyki przypominają bardzo swoim wyglądem te, które powstają podczas ospy wietrznej. Podobnie, jak przy ospie, zmieniają się w grudki, a następnie w strupki. Skóra chorego jest intensywnie zaczerwieniona i podrażniona. Jest swędząca, ale może też być bolesna.

Wysypana jest jedna połowa ciała, głównie tułowia. Rzadko półpasiec przenosi się na jedną z rąk, jedną z nóg lub połowę twarzy. W takich sytuacjach, gdy krostki się rozprzestrzeniają, zajmują kończynę lub twarz, po tej samej stronie, po której został zaatakowany tułów.

W niektórych, bardzo nielicznych przypadkach półpasiec może przechodzić bez zmian skórnych. Trudniej go wówczas zdiagnozować, ponieważ najbardziej jednoznacznym wskazaniem jest właśnie obsypanie połowy ciała pęcherzykami.

Półpasiec – przyczyny, rodzaje, objawy, badania, zaraźliwość, leczenie, szczepionka, powikłania

Półpasiec – co zrobić, aby się nie zarazić?

Aby nie zarazić się półpaścem, przede wszystkim należy unikać bezpośredniego kontaktu z osobą chorą na ospę lub półpasiec. Ponieważ wirus roznosi się drogą kropelkową, wystarczy zaledwie kichnięcie lub kaszlnięcie, by przedostał się do drugiego organizmu i rozpoczął swoje działanie.

Jeżeli to możliwe należy zachować w miarę bezpieczną odległość. W przypadku osób, u których zarażenie grozi poważnymi powikłaniami, można dodatkowo zastosować maseczki ochronne, które stanowią swego rodzaju barierę dla wirusów. Dzieci i dorośli, którzy do tej pory nie chorowali na ospę powinni rozważyć szczepienie przeciwko ospie wietrznej.

Półpasiec leczenie

Leczenie półpaśca musi zlecić lekarz. W czasie leczenia rekomenduje się pozostanie w domu i przestrzeganie zasad higieny, uniemożliwiających rozprzestrzenianie się choroby. Wskazaniem do pozostania w domu jest również ogólne złe samopoczucie.

Lekarz ordynuje najczęściej leki przeciwbólowe i antywirusowe, których zadaniem jest łagodzenie objawów i zwalczanie przyczyny choroby. Ważne, by leki zostały podane jak najszybciej po wystąpieniu objawów. To znacznie zwiększa ich skuteczność.

Nie należy samodzielnie podejmować żadnych decyzji dotyczących leczenia półpaśca. Każde niepokojące objawy należy zgłaszać i konsultować z lekarzem prowadzącym leczenie.

Stosując się do zaleceń lekarza, po dwóch lub trzech tygodniach, pacjent powinien powrócić do pełni zdrowia, a choroba powinna minąć.

Może się jednak zdarzyć, że mimo wygojenia wysypki ból nadal się utrzymuje. Jest to tak zwana neuralgia półpaścowa. Dotyczy ona szczególnie osób starszych i może trwać kilka miesięcy.

W skrajnych przypadkach ból utrzymuje się przez lata.

Dostrzeżenie u siebie takich objawów powinno skłonić do kolejnej wizyty u lekarza, który zadecyduje o konieczności włączenia dodatkowej diagnostyki lub leczenia.

Zapobieganie półpaściowi nie jest łatwe, z uwagi na sposób jej rozprzestrzeniania, czyli drogę kropelkową. Można jednak skorzystać z dostępnych szczepionek, które budują odporność. W celu uzyskania odporności należy przyjąć dwie dawki szczepionki. Pierwszą można podać najwcześniej w 9 miesiącu życia dziecka, drugą po upływie co najmniej 6 tygodni.

Jeżeli osoba nie została zaszczepiona w dzieciństwie, powinna to zrobić również w wieku dorosłym. Chociażby dlatego, że ospa u osób starszych może mieć znacznie bardziej powikłany przebieg. 

Półpasiec powikłania

Zasadniczo półpasiec powinien minąć bez pozostawienia po sobie śladu, w wyjątkowych przypadkach mogą pozostać np. ślady po krostkach w postaci blizn lub przebarwień. Jeżeli pacjent jest w złym stanie ogólnym może dość do rozwoju szeregu powikłań, takich jak:

  • nadkażenie skóry,
  • rozwinięcie ocznej postaci półpaśca,
  • upośledzenie słuchu,
  • zapalenie opon mózgowo rdzeniowych,
  • zapalenie mózgu,
  • porażenie nerwów twarzy,
  • zajęcie organów wewnętrznych.

Powikłaniom półpaścia można zapobiec poprzez szczepienie przeciwko ospie (jeśli  pacjent dotychczas jej nie przechorował) oraz rzetelne stosowanie się do wskazań i zaleceń lekarskich, a w skrajnych przypadkach leczenie chorych w szpitalu, pod ciągłym nadzorem personelu medycznego.

Przyczyną zachorowania na półpaśca jest oczywiście wspomniany wirus herpesvirus varicella zoster. Jednakże może on być obecny w naszym organizmie przez wiele lat i pozostać w stanie uśpienia. Dopiero szczególne okoliczności powodują, że nagle się on uaktywnia dając objawy chorobowe.

Na zachorowanie narażone są szczególnie mocno osoby po 50 roku życia, i osoby, które z powodu leczenia (np. chemioterapii) mają osłabiony układ immunologiczny.

Półpasiec zagrożenia

Największe zagrożenia związane z półpaścem to poważne powikłania, jak:

  • nadkażenie skóry, 
  • upośledzenie słuchu, 
  • zapalenie opon mózgowo rdzeniowych, 
  • zapalenie mózgu. 

Bardzo ważne jest również to, by chory, już po przejściu choroby, stopniowo wracał do swojej normalnej aktywności.

Podsumowując, półpasiec jest chorobą zakaźną. Stanowi szczególne zagrożenie dla osób dorosłych, u których odporność jest znacznie obniżona. Dzieci również są na nią narażone, jednakże przy szybko podjętym działaniu mogą przejść ją bez poważniejszych komplikacji.

Choroba trwa około czterech tygodni. Niezwykle istotne jest szybkie wdrożenie leczenia, ponieważ powoduje złagodzenie przebiegu choroby i zmniejszenie ryzyka rozwoju powikłań.

Nie wolno jej lekceważyć, ponieważ powikłania mogą być znacznie poważniejsze niż sam półpasiec.

Dowiedz się więcej:

‘Opryszczka, półpasiec – przebieg kliniczny, leczenie’

https://www.termedia.pl/Opryszczka-polpasiec-8211-przebieg-kliniczny-leczenie,8,1699,0,1.html

‘Prevention of shingles by varicella zoster virus vaccination’

https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1586/14760584.5.4.431

‘Effect of pain scrambler therapy on antineuralgic pain and quality of life after shingles’https://www.jstage.jst.go.jp/article/jpts/29/6/29_jpts-2017-064/_pdf/-char/ja

‘Shingles as the underlying cause of orbital myositis in an adolescent: Acase report’https://reader.elsevier.com/reader/sd/pii/S2451993616301554

Półpasiec – przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie i powikłania. Sprawdź, czy półpasiec jest zaraźliwy!

Półpasiec – przyczyny, rodzaje, objawy, badania, zaraźliwość, leczenie, szczepionka, powikłania Półpasiec jest chorobą zakaźną występującą u ludzi, którzy wcześniej przebyli ospę wietrzną. 123rf.com

Półpasiec (łac. zoster) jest ostrą chorobą zakaźną wywoływaną przez varicella zoster virus (VZV, wirus ospy wietrznej-półpaśca). Konsekwencją pierwszego kontaktu z tym wirusem jest zachorowanie na ospę wietrzną, co zwykle ma miejsce w wieku dziecięcym. Półpasiec jest spowodowany tzw. zakażeniem wtórnym i uaktywnieniem VZV, który po przebyciu ospy, przebywa w stanie latencji (uśpienia). Najczęstszą przyczyną półpaśca jest dysfunkcja układu odpornościowego, co często ma miejsce u osób w podeszłym wieku. Wyróżnia się różne rodzaje tej choroby zakaźnej w tym m.in.: półpaśca ocznego, półpaśca usznego i półpaśca krwotocznego. Charakterystyczne objawy półpaśca to: ból gardła, podwyższona temperatura ciała, a także pęcherzyki zlokalizowane po jednej stronie ciała. Leczenie półpaśca polega przede wszystkim na ograniczeniu dotkliwości objawów – pacjentom podaje się leki przeciwhistaminowe, przeciwgorączkowe i przeciwbólowe. Oprócz tego zaleca się im także, by na czas choroby pozostali w domu, ponieważ półpasiec jest zaraźliwy.

Półpasiec, w nomenklaturze medycznej nazywany również zosterem, jest chorobą wywoływaną przez reaktywację wirusa opsy wietrznej.

Półpasiec – przyczyny

Jedną z przyczyn półpaśca jest dysfunkcja układu immunologicznego, dlatego też choroba ta dotyczy głównie osób w podeszłym wieku. Pierwotne zakażenie varicella zoster virus (VZV) występuje zazwyczaj w wieku dziecięcym i wywołuje ospę wietrzną.

Po przebyciu tej choroby wirus pozostaje w organizmie w stanie lacencji, co w praktyce oznacza, że znajduje się w: zwojach czuciowych nerwów czaszkowych i w zwojach korzeni grzbietowych rdzenia kręgowego.

Bezpośrednią przyczyną półpaśca jest immunosupresja, która skutkuje spadkiem poziomu odporności komórkowej na wirusa półpaśca-ospy wietrznej. Półpasiec pojawia się w głównej mierze u osób dorosłych i w podeszłym wieku (półpasiec u dzieci należy do rzadkości).

You might be interested:  Nadczynność tarczycy a nadciśnienie i kołatanie serca

Kilka lat temu przeprowadzono badanie w Olmsted County w stanie Minnesota, które wykazało, że półpasiec występuje u 3,6 osób na 1000 osób zakażonych VZV.

Postacie kliniczne półpaśca:

  • Półpasiec uszny, który rozpoznawany jest wówczas, gdy wysypka towarzysząca chorobie obejmuje obszar małżowiny usznej, przewodu bębenkowego i przewodu słuchowego. Skutkiem półpaśca usznego mogą być szumy uszne i przytępienie słuchu.
  • Półpasiec oczny, który obejmuje czoło, powiek i gałkę oczną. W bardziej zaawansowanych przypadkach chorobowych zmiany dotyczą spojówki i rogówki. W takim przypadku konieczne jest natychmiastowe wdrożenie specjalistycznego postępowania leczniczego, gdyż w przeciwnym razie może się to skończyć porażeniem nerwu ocznego, a nawet utratą wzroku.
  • Półpasiec rozsiany, który pojawia się w głównej mierze u osób zmagających się z chłoniakiem – nowotworem złośliwym układu immunologicznego. Półpaścowi rozsianemu często towarzyszy zapalenie płuc i zapalenie wątroby.
  • Półpasiec nawracający, jest stosunkowo rzadką postacią kliniczną zakażenia wtórnego VZV. Zwykle wskazuje on na poważne problemy z układem immunologicznym w tym m.in. choroby nowotworowe.

Czy półpasiec jest zaraźliwy?Półpasiec to choroba zakaźna, która charakteryzuje się stosunkowo małym stopniem zaraźliwości, co oznacza że istnieje bardzo niewielkie prawdopodobieństwo zakażenia się półpaścem. Dzieje się tak przede wszystkim dlatego, że półpasiec powstaje na skutek aktywacji wirusa VZV, który pozostaje w stanie uśpienia po przebyciu ospy wietrznej.

Półpasiec jest chorobą zakaźną, która charakteryzuje się kilkufazowym przebiegiem. Okres wylęgania się choroby zwiastuje ból w obrębie obszaru zaopatrywanego przez pojedynczy nerw rdzeniowy. Dolegliwości bólowe mogą przyjmować różną postać w tym m.in.

kłującą, piekącą, pulsującą – mogą być one również stałe lub ciągłe. Zwykle towarzyszy im także podwyższona temperatura ciała i ogólne osłabienie organizmu. Po 3-4 dniach pojawiają się zmiany skórne w postaci wykwitów skórnych.

Charakterystyczne objawy półpaśca to:

  • Świąd.
  • Zaburzenia czucia.
  • Podwyższona temperatura ciała.
  • Ból w klatce piersiowej.
  • Ogólne osłabienie organizmu.
  • Wysypka o zgrupowanych pęcherzykach surowiczych o charakterze rumieniowym, które zazwyczaj zlokalizowane są jednostronnie. Z czasem zmiany skórne przekształcają się w krosty i strupy.
  • Niedowład mięśnia twarzowego (rzadko).
  • Zaburzenia smaku i wzroku (rzadko).

Leczenie półpaśca zależy przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby i towarzyszących jej objawów.

Zwykle chorym zaleca się na czas choroby pozostanie w domu (głównie ze względu na to, że półpasiec jest zaraźliwy), a także stosowanie leków zmniejszających uciążliwość objawów półpaśca.

W zaawansowanych stanach chorobowych konieczne jest przyjmowanie leków przeciwwirusowych, kortykosteroidów i leków przeciwbólowych.

  • Leki przeciwwirusowe na półpasiec to głównie: acyklowir, famcyklowir i walcyklowir, które są stosunkowo bezpieczne i dobrze tolerowane przez większość ludzi. Ich stosowanie skraca czas choroby, a także zmniejsza ryzyko wystąpienia ewentualnych powikłań w tym przede wszystkim nerwobólu popółpaścowego.
  • Kortykosteroidy, które w połączeniu z lekami przeciwwirusowymi, znacznie zmniejszają uciążliwość objawów towarzyszących półpaścowi, a także skracają czas trwania choroby. Ich stosowaniu mogą towarzyszyć liczne działania niepożądane.
  • Leki przeciwbólowe to głównie niesteroidowe leki przeciwzapalne. W przypadku, gdy są one nieskuteczne to stosuje się leki z grupy opiodów, które są silnie uzależniające.

Powikłania po półpaścu występują bardzo rzadko, zazwyczaj u osób z poważną dysfunkcją układu immunologicznego. W przeważającej większości przypadków są to powikłania miejscowe i neurologiczne, w tym:

  • Blizny i przebarwienia skóry po wysypce pęcherzykowatej.
  • Zapalenie spojówek, rogówki, błony naczyniowej oka i porażenie nerwu ocznego (przy półpaścu ocznym).
  • Świąt popółpaścowy który może utrzymywać się nawet przez miesiąc po pojawieniu się pierwszych objawów choroby.
  • Nerwoból popółpaścowy, który pojawia się nawet u 50% osób chorujących na półpaśca. Utrzymuje się on ponad miesiąc od pojawienia się pierwszych objawów choroby. Jest on na tyle uciążliwy, że konieczne jest przyjmowanie silnych leków przeciwbólowych.
  • Zapalenie rdzenia kręgowego, które pojawia się przede wszystkim u osób ze znacznym stopniem upośledzenia systemu immunologicznego.
  • Przewlekłe zapalenie mózgu, które jest częste u osób chorych na AIDS (zespół nabytego braku odporności)

Oprócz wykwitów skórnych jednym z objawów półpaśca może być podwyższona temperatura ciała lub gorączka.

  • HIV i AIDS — różnice, zakażenie, profilaktyka, objawy, testy
  1. Sampathkumar P., Drage A.L., Martin D.P., Półpasiec i nerwoból popółpaścowy. Medycyna po Dyplomie. 2009;12.

Półpasiec

Półpasiec (łac. herpes zoster) to reaktywacja (uczynnienie) utajonego zakażenia wirusowego wywołanego przez wirus ospy wietrznej i półpaśca (ang.

varicella zoster virus, VZV, obecnie określany jako Human Herpesvirus-3 – HHV-3), ten sam wirus, który przy pierwszym zakażeniu wywołuje ospę wietrzną.

Choroba może zatem wystąpić u wszystkich osób, które przebyły w przeszłości ospę wietrzną, niezależnie od tego czy przebieg ospy wietrznej był łagodny czy ciężki.

Półpasiec objawia się jednostronnym występowaniem bolesnych pęcherzyków charakterystycznie umiejscowionych na obszarach skóry unerwionych przez jeden korzeń rdzeniowy zwanych dermatomami.

Ponieważ zmiany występują po jednej stronie i zwykle nie przekraczają linii środkowej ciała, a najczęstszą lokalizacją półpaśca są nerwy międzyżebrowe – stąd pochodzi nazwa choroby „pół-pasiec”.

Wystąpienie zmian skórnych jest zwykle poprzedzone pieczeniem, swędzeniem, mrowieniem i bólami, które mogą się utrzymać przez cały czas choroby.

Półpasiec jest zaraźliwy dla otoczenia. Po kontakcie z chorym osoby podatne na zakażenie mogą zachorować na ospę wietrzną.

Jak dochodzi do rozwoju półpaśca?

Półpasiec jest wywoływany przez wirus ospy wietrznej i półpaśca (VZV), który po pierwotnym zakażeniu wywołuje ospę wietrzną.

Po wyzdrowieniu z ospy wietrznej, wirus VZV pozostaje w organizmie w grzbietowych zwojach nerwowych w postaci uśpionej, nieaktywnej, co określa się jako latencję wirusa.

Z przyczyn, które nie zostały w pełni poznane, najprawdopodobniej z powodu spadku swoistej odporności typu komórkowego, wiele lat później dochodzi do mnożenia się wirusa VZV i reaktywacji zakażenia, co klinicznie objawia się jako półpasiec.

Wspomniany spadek odporności może wynikać ze stopniowego zanikania odporności związanego z wiekiem i czasem, który upłynął od pierwotnego zakażenia, współistniejących chorób niekorzystnie wpływających na odporność lub przyjmowania leków immunosupresyjnych.

Jakie czynniki sprzyjają wystąpieniu półpaśca?

Półpasiec może wystąpić tylko o osób, które wcześniej zostały zakażone wirusem ospy wietrznej, najczęściej w następstwie naturalnego zakażenia i przebycia ospy wietrznej lub rzadziej w następstwie szczepienia przeciw ospie wietrznej. Ponieważ właściwie cała populacja polska po 40. roku życie przebyła ospę wietrzną, w praktyce wszystkie osoby starsze są narażone na ryzyko półpaśca.

Czynnikiem rozwoju półpaśca jest wiek. Ryzyko półpaśca gwałtownie wzrasta po 50. roku życia. Po 85. roku życia ryzyko półpaśca wynosi 50%. Podobnie wraz z wiekiem gwałtownie wzrasta ryzyko rozwoju neuralgii popółpaścowej. Z tego powodu chorzy na półpasiec w zaawansowanym wieku mogą wymagać przyjęcia do szpitala celem leczenia powikłań choroby, w tym neuralgii.

Do czynników ryzyka rozwoju półpaśca należą choroby prowadzące do obniżenia odporności typu komórkowego, takie jak rozsiane nowotwory, w tym białaczki i chłoniaki, zakażenie ludzkim wirusem niedoboru odporności (HIV), a także leczenie immunosupresyjne (glikokortykosteroidy, leki podawane po przeszczepieniu narządów).

Na ciężki przebieg półpaśca narażeni są szczególnie pacjenci po przeszczepieniu szpiku kostnego oraz narządów litych (nerek, serca, wątroby i płuc), którzy przyjmują leki immunosupresyjne, w tym glikokortykosteroidy. Czynnikiem ryzyka jest leczenie choroby nowotworowej za pomocą radioterapii lub chemioterapii.

Jakie jest ryzyko rozwoju półpaśca?

Według aktualnych danych pochodzących ze Stanów Zjednoczonych u prawie co trzeciej osoby dojdzie w ciągu ich życia do rozwoju półpaśca. Choroba może się rozwinąć, u każdego, kto przebył ospę wietrzną, w tym u dzieci, jednak ryzyko choroby istotnie wzrasta z wiekiem.

W praktyce półpasiec jest chorobą ludzi dorosłych, przy czym około połowy wszystkich przypadków półpaśca występuje po 60. roku życia. Zazwyczaj dochodzi do rozwoju jednego epizodu półpaśca w życiu.

W rzadkich przypadkach, szczególnie przy obecności czynników sprzyjających, półpasiec może wystąpić dwa i więcej razy.

Jak przebiega półpasiec?

Półpasiec cechuje się wystąpieniem zwykle bolesnej lub swędzącej wysypki, charakterystycznie jednostronnej, zajmującej obszar jednego dermatomu lub sąsiednich dermatomów, czyli obszarów skóry unerwionych przez jeden korzeń rdzeniowy.

Wysypka najczęściej występuje na tułowiu wzdłuż nerwu międzyżebrowego Wykwity zwykle nie przekraczają linii środkowej ciała (stąd nazwa choroby „pół-pasiec”). U około 1/5 chorych wysypka obejmuje sąsiednie dermatomy. Rzadziej wysypka może mieć charakter rozsiany i zajmować trzy lub więcej dermatomów.

Stan ten, który nazywany półpaścem uogólnionym (rozsianym) zwykle występuje tylko u osób z osłabionym układem odpornościowym. Rozsiany półpasiec może być trudny do odróżnienia od ospy wietrznej.

Wystąpienie zmian skórnych jest zwykle poprzedzone objawami czuciowymi: pieczeniem, swędzeniem, mrowieniem i bólami, które mogą się utrzymać przez cały czas choroby. Objawy czuciowe mogą poprzedzać wystąpienie wysypki o kilka dni do kilku tygodni. Niektórzy chorzy w fazie zwiastunowej mogą również skarżyć się na bóle głowy, światłowstręt i złe samopoczucie.

Najbardziej charakterystyczną cechą wysypki półpaścowej jest występowanie przeźroczystych pęcherzyków zgrupowanych w skupieniach oraz układ zgodny z unerwieniem (dermatomy). Świeże wykwity pęcherzykowe stopniowo zasychają w ciągu 3–5 dni z wytworzeniem strupków. Wysypka półpaścowa zwykle ustępuje w ciągu 2–4 tygodni.

Pozostałością wykwitów mogą być zaburzenia pigmentacji i trwałe blizny na skórze.

You might be interested:  Produkty powodujące trądzik - czego unikać w diecie?

Powikłania półpaśca

Najczęstszym powikłaniem półpaśca jest neuralgia popółpaścowa (postherpetic neuralgia – PHN). Jest to przewlekły ból, który lokalizuje się w miejscu występowania wysypki. Podstawą rozpoznania neuralgii jest utrzymywanie się bólu pomimo ustąpienia wysypki.

Kryteria rozpoznania neuralgii popółpaścowej zwykle wymagają, by ból utrzymywał się przez okres dłuższy niż 30 dni lub ponad 90 dni po wystąpieniu wysypki. Pacjenci cierpiący na neuralgię odczuwają silne bóle przez dłuższy czas – do kilkunastu miesięcy, a nawet kilku lat.

Ból związany z neuralgią popółpaścową może być bardzo nasilony i prowadzić do znacznego obniżenia jakości życia i zaburzeń funkcjonowania. Chociaż bóle u większości pacjentów zwykle ustępują w ciągu od kilku tygodni do miesięcy, niemniej u niektórych osób bóle mogą utrzymywać się przez wiele lat.

U około 10% (1/10) chorych bóle po półpaścu utrzymują się co najmniej przez 90 dni. W Stanach Zjednoczonych neuralgia popółpaścowa jest wymieniana, jako piąta co do częstości przyczyna samobójstw wśród osób w starszym wieku.

Ryzyko wystąpienia neuralgii po przebyciu półpaśca wzrasta z wiekiem. Starsze osoby są bardziej narażone na wystąpienie neuralgii i skarżą się na bardziej długotrwałe i silniejsze bóle. Neuralgia po półpaścu występuje rzadko wśród osób poniżej 40. roku życia.

Według jednego z badań ryzyko wystąpienia neuralgii po półpaścu wynosi: 5% w wieku 22–59 lat, 10% w wieku 60–69 lat, 17% w wieku 70–79 lat oraz rośnie do 20% w wieku powyżej 80 lat.

Do pozostałych niekorzystnych czynników prognostycznych neuralgii popółpaścowej należą: znaczna intensywność bólu w czasie występowania wysypki półpaścowej, występowanie objawów zwiastunowych, półpasiec oczny oraz duża powierzchnia zajęta przez wykwity.

Możliwy jest ciężki przebieg kliniczny półpaśca. Opisano postać krwotoczną przebiegającą z wylewami do skóry oraz zgorzelinową, w której dochodzi do rozpadu zmian skórnych z pozostawieniem zgorzelinowych owrzodzeń. U osób z ciężkimi zaburzeniami odporności może się rozwinąć postać uogólniona (rozsiana), w której zmiany skórne są rozsiane na tułowiu.

Półpasiec może prowadzić do poważnych powikłań związanych z jego umiejscowieniem. Przy zajęciu pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego dochodzi do groźnego dla wzroku półpaśca ocznego. Przy zajęciu nerwu słuchowego (n. VIII) może dojść do upośledzenia słuchu.

Rzadko półpasiec zajmuje nerwy zaopatrujące opony mózgowo-rdzeniowe, co prowadzi do rozwoju zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

Powikłaniem półpaśca zajmującego nerwy trzewne jest zajęcie narządów wewnętrznych, które może przebiegać z towarzyszącym zapaleniem płuc, zapaleniem wątroby, jak też prowadzić do ostrej martwicy narządów wewnętrznych. Bardzo rzadko półpasiec może także prowadzić do rozwoju zapalenia mózgu.

Pozostałe powikłania półpaśca obejmują bakteryjne nadkażenia zmian skórnych, zazwyczaj wywoływane przez gronkowce (Staphylococcus aureus), rzadziej paciorkowce (paciorkowce beta-hemolizujące grupy A) oraz porażenia nerwów obwodowych i czaszkowych zajętych procesem chorobowym.

Pacjenci z osłabionym układem odpornościowym lub otrzymujący leki o działaniu immunosupresyjnym są bardziej narażeni na rozwój powikłań półpaśca. Z reguły też wysypka jest bardziej nasilona i utrzymuje się dłużej. Chorzy w immunosupresji są narażeni na zwiększone ryzyko rozwoju półpaśca rozsianego.

Leczenia szpitalnego z powodu powikłań półpaśca wymaga około 1–4 % chorych na półpasiec. Grupę zwiększonego ryzyka hospitalizacji stanowią osoby starsze oraz pacjenci z obniżoną odpornością.

Trwałe następstwa półpaśca

Do możliwych trwałych następstw półpaśca należą zaburzenia słuchu (jednostronny ubytek słuchu), pogorszenie ostrości widzenia lub utrata wzroku związana z bliznowaceniem rogówki, porażenia nerwów czaszkowych (np.

unerwiających mięśnie gałki ocznej: nerw okoruchowy – n. III, nerw bloczkowy – n. IV, nerw odwodzący – VI, porażenie nerwu twarzowego – n. VII lub trójdzielnego n.

V) i obwodowych, powikłania neurologiczne po zapaleniu mózgu oraz zgon.

Śmiertelność z powodu półpaśca

W Stanach Zjednoczonych około 100 zgonów rocznie przypisuje się półpaścowi jako przyczynie podstawowej. Niemal wszystkie zgony występują wśród osób w podeszłym wieku lub z zaburzoną odpornością.

W Polsce rocznie jest zgłaszanych od jednego do kilku zgonów wywołanych przez półpasiec.

Przyjmując dla Polski wskaźnik śmiertelności zbliżony do amerykańskiego, można oszacować liczbę zgonów w następstwie półpaśca na kilkanaście rocznie.

Sytuacja w Polsce

Półpasiec nie podlega obowiązkowi zgłaszania, dlatego dokładna liczba przypadków półpaśca w Polsce nie jest znana. Na całym świecie, zapadalność na półpasiec waha się w zakresie od 1,2 do 3,4 przypadku na 1000 osób rocznie, wzrastając do 3,9–11,8 na 1000 osób, wśród osób powyżej 65. roku życia.

W USA, kraju liczącym około 318 milionów mieszkańców, notuje się około miliona przypadków półpaśca rocznie. Zapadalność na półpasiec w USA wynosi około 4 przypadków na 1000 mieszkańców rocznie. Zapadalność osób w wieku 60 lat i starszych wynosi około 10 przypadków na 1000 mieszkańców rocznie.

Według aktualnych danych epidemiologicznych pochodzących ze Stanów Zjednoczonych u około 1/3 osób dojdzie w ciągu ich życia do rozwoju półpaśca. Osoby starsze oraz pacjenci z obniżoną odpornością stanowią grupę zwiększonego ryzyka hospitalizacji.

W Stanach Zjednoczonych około 30% pacjentów hospitalizowanych z powodu półpaśca stanowią chorzy z obniżoną odpornością lub przyjmujący leki immunosupresyjne. W związku ze starzeniem się społeczeństwa, wzrostem zachorowalności na choroby nowotworowe oraz upowszechnianiem się agresywnych terapii (np.

leczenie biologiczne chorób reumatologicznych) należy oczekiwać wzrostu zapadalności na półpasiec.

W Polsce ospa wietrzna jest najczęściej zgłaszaną chorobą zakaźną, rocznie notuje się około 200 tysięcy zachorowań. Z racji wysokiej zaraźliwości choroby, na ospę wietrzną w ciągu całego życia zachoruje prawie cała populacja.

Chociaż wiele osób nie pamięta przechorowania ospy wietrznej, szacuje się, że około 99,5% populacji po 40.

roku życia przebyło ospę wietrzną, dlatego można oszacować, że w Polsce na rozwój półpaśca jest narażone kilkanaście milionów osób.

Zaraźliwość półpaśca dla otoczenia

Wirus VZV, który wywołuje półpasiec, może przenosić się z osoby z aktywnym półpaścem na osoby podatne na zakażenie VZV, czyli takie, które dotąd nie chorowały na ospę wietrzną. W takich przypadkach może dojść do rozwoju ospy wietrznej, natomiast nie rozwinie się bezpośrednio półpasiec.

Półpasiec jest znacznie mniej zaraźliwy niż ospa wietrzna i ryzyko zakażenia wirusem VZV po kontakcie z chorym jest małe. Wirus VZV rozprzestrzenia się poprzez bezpośredni kontakt z płynem występującym w wykwitach półpaścowych (pęcherzykach), natomiast bezpieczny jest krótkotrwały, przypadkowy kontakt.

Chorzy na półpasiec są zaraźliwi dla otoczenia w fazie nieprzyschniętej wysypki pęcherzykowej, natomiast nie są zaraźliwi przed wystąpieniem wysypki ani po zaschnięciu pęcherzyków z wytworzeniem strupków. Zaleca się, by osoba chora na półpasiec przykrywała wysypkę odzieżą, co znacznie zmniejsza zaraźliwość dla otoczenia.

Za osoby obarczone dużym ryzykiem ciężkiego przebiegu ospy wietrznej uważamy kobiety ciężarne, wcześniaki urodzone przez matki, podatne na zachorowanie na ospę wietrzną, dzieci urodzone poniżej 28.

tygodnia ciąży lub o masie ciała poniżej 1000 gramów, niezależnie od tego, czy matka przechorowała ospę wietrzną lub była szczepiona oraz pacjentów z zaburzeniami odporności niezależnie od wieku.

Leczenie półpaśca

W Polsce nie obowiązują jednolite zalecenia dotyczące leczenia półpaśca. W leczeniu stosuje się leki przeciwwirusowe, które zmniejszają nasilenie i czas trwania objawów półpaśca.

Warunkiem skuteczności jest wczesne rozpoczęcie leczenia, jak najszybciej po pojawieniu się wysypki. Nie udowodniono, by leczenie przeciwwirusowe zapobiegało wystąpieniu najważniejszego powikłania – neuralgii popółpaścowej.

Dolegliwości bólowe leczy się objawowo.

Leczenie przeciwwirusowe

Leczenie przeciwwirusowe zmniejsza nasilenie i czas trwania objawów półpaśca.

Dostępnych jest kilka leków przeciwwirusowych (acyklowir, walacyklowir, famcyklowir), które mogą skrócić czas trwania i zmniejszyć jej nasilenie.

Warunkiem skuteczności leczenia jest jego wczesne rozpoczęcie – jak najszybciej po pojawieniu się wysypki. Jednak nie udowodniono, by leczenie przeciwwirusowe zapobiegało wystąpieniu neuralgii popółpaścowej.

Leczenie bólu

W leczeniu bólów stosuje się leki przeciwbólowe, maści rozgrzewające i okłady. Kąpiele i leki przeciwhistaminowe mogą złagodzić świąd towarzyszący wysypce.

Zapobieganie półpaścowi

Jedynym sposobem, zmniejszenia ryzyka wystąpienia półpaśca i towarzyszącego mu długotrwałego zespołu bólowego, który może być następstwem półpaśca są szczepienia ochronne.

Za pomocą szczepień można zapobiegać ospie wietrznej, co zmniejsza ryzyko późniejszego wystąpienia półpaśca.

Istnieje też szczepionka (niedostępna w Polsce), która służy do zapobiegania samemu półpaścowi u osób, które przebyły ospę wietrzną.

Szczepionkę przeciwko ospie wietrznej można stosować od 9. miesiąca życia bez górnej granicy wiekowej. Składa się z dwóch dawek podanych w odstępie co najmniej 4–6 tygodni. Jest przeznaczona dla osób, które nie chorowały na ospę wietrzną.

Liczba osób, które otrzymały szczepionkę przeciwko ospie wietrznej jest w Polsce bardzo niewielka, ponieważ szczepionka została zarejestrowana dopiero w 1999 roku, stała się dostępna w 2005 roku i jest pełnopłatna. Aktualnie jest to szczepienie obowiązkowe (bezpłatne) dla wybranych grup dzieci, np.

uczęszczających do żłobka i zalecane (pełnopłatne) dla pozostałych.

Szczepionka przeciwko półpaścowi została zarejestrowana w USA, a także w Unii Europejskiej, ale nie jest jeszcze dostępna w Polsce.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *