Porażenie nerwu strzałkowego – jakie są objawy, leczenie i rehabilitacja?

Porażenie nerwu strzałkowego – jakie są objawy, leczenie i rehabilitacja? 21 listopada 2019OrtezyOrtopedia

Opadanie stopy stanowi zwykle objaw porażenia nerwu strzałkowego. Pacjenci zgłaszają często opadanie stopy od kręgosłupa, np. w przebiegu dyskopatii, jednak problem może pojawić się też po urazie. Jak rozpoznać opadającą stopę oraz jak wygląda jej leczenie i rehabilitacja?

Opadająca stopa – przyczyny

Zaburzenie fizjologicznych funkcji stopy negatywnie wpływa na kondycję całego układu kostno-stawowego. Anomalie w obrębie któregokolwiek z elementów budujących stopę, w tym nieprawidłowości w przewodnictwie nerwowym, wywołują dolegliwości bólowe i trudności ze sprawnym poruszaniem się.

Opadanie stopy jest jednym z częściej występujących objawów dotyczących tej części kończyny dolnej. Ustalenie przyczyny niedowładu i rozpoczęcie odpowiedniego leczenia jest konieczne dla przywrócenia prawidłowej postawy ciała.

Opadająca stopa podczas chodzenia wymusza tzw. chód bociani (brodzący) – stawiając kroki, chory przenosi ciężar ciała z palców na piętę, czyli odwrotnie niż ma to miejsce u osoby zdrowej.

Typowe jest również wysokie unoszenie stopy i nadmierne zgnanie stawu kolanowego, co pozwala uniknąć zaczepiania palcami o podłoże. Zgłaszając się do lekarza, pacjenci określają to jako „człapanie nogą”.

Czy wiesz, jak wyglądają badania stóp?

Porażenie nerwu strzałkowego a opadanie stopy

Kiedy stopa opada, przyczynę w pierwszej kolejności upatruje się w porażeniu nerwu strzałkowego. Nerw strzałkowy to gałąź nerwu kulszowego, który unerwia mięśnie odpowiedzialne za grzbietowe zginanie stopy.

Powodem porażenia są zwykle przewlekłe neuropatie, czyli uszkodzenia nerwów obwodowych. Mogą one być efektem zmian zwyrodnieniowych w lędźwiowo-krzyżowej części kręgosłupa, chorób metabolicznych (np. cukrzycy) czy zalegania złogów miażdżycowych upośledzających prawidłowe krążenie. Nierzadkim problemem jest opadająca stopa po udarze.

Należy pamiętać, że opadanie stopy może wskazywać na znacznie poważniejsze problemy zdrowotne, np. guzy nowotworowe, stwardnienie rozsiane czy dystrofię mięśniową, dlatego objawu nigdy nie należy ignorować.

Opadanie stopy po urazie

Do uszkodzenia nerwu strzałkowego z następczym opadaniem stopy często dochodzi na skutek upadku lub uderzenia w okolicę uda bądź goleni. Ze względu na niezbyt głębokie położenie, nerw ten jest podatny na urazy. O ile w przypadku zaburzeń neurologicznych objaw rozwija się powoli, opadanie stopy po wypadku następuje od razu.

Warto wiedzieć, że struktura nerwu strzałkowego może zostać naruszona również podczas niektórych zabiegów medycznych, np. w obrębie stawu biodrowego i kolanowego.

Jak objawia się stopa opadająca?

W przypadku opadania stopy objawy są dość charakterystyczne. U pacjentów mogą wystąpić:

  • utrudnione lub niemożliwe zgięcie grzbietowe stopy;
  • mrowienie, drętwienie, ból stopy;
  • zaniki mięśniowe i zaniki czucia w miejscu przebiegu nerwu;
  • opadanie bocznego brzegu stopy;
  • brak możliwości chodzenia i stania na pięcie;
  • przykurcze mięśni prowadzące do powstania stopy końsko-szpotawej.

Sprawdź, jakie są objawy płaskostopia poprzecznego 

Diagnostyka opadającej stopy – jakie badania wykonać?

Proces rozpoznania opadającej stopy rozpoczyna wywiad z pacjentem i zapoznanie się w historią jego chorób. Następnie lekarz przeprowadza badanie fizykalne, ocenia jakość chodu i zakres zgięcia grzbietowego stóp, sprawdza czucie oraz nasilenie objawów zależnie od przyjętej pozycji ciała.

Zleca też badania obrazowe, takie jak RTG lub USG, które pozwalają ustalić, w którym miejscu doszło do potencjalnego uszkodzenia nerwu. Cennym narzędziem diagnostycznym jest także elektromiografia, sprawdzająca funkcje nerwów i mięśni.

Leczenie opadającej stopy

Leczenie opadania stopy ukierunkowane jest na eliminację podstawowej przyczyny występowania dysfunkcji. Niezwykle ważne jest, by zostało ono rozpoczęte jak najwcześniej – im szybciej zgłosimy specjaliście niepokojące objawy, tym większe mamy szanse na powodzenie podjętej terapii.

Czy da się wyleczyć opadającą stopę?

W większości przypadków opadanie stopy można wyleczyć lub znacznie ograniczyć patologiczny odruch i przywrócić ułożenie kończyny zbliżone do naturalnego. Zdarza się jednak – np. w przypadku przerwania ciągłości nerwu – że nie jest to możliwe.

Porażenie nerwu strzałkowego – jakie są objawy, leczenie i rehabilitacja?

Ćwiczenia i rehabilitacja opadającej stopy

Rehabilitacja opadającej stopy jest niezbędna na każdym etapie leczenia, niezależnie od stopnia zaawansowania zmian. Ćwiczenia na opadającą stopę mają na celu przywrócenie prawidłowej siły mięśniowej.

Fizjoterapia dąży do regeneracji uszkodzonego nerwu, polepszenia sprawności ruchowej, zniwelowania przykurczów, poprawy elastyczności mięśni i stawów.

Zastosowanie znajdują zabiegi ciepłolecznicze oraz elektrostymulacja.

To, ile trwa regeneracja nerwu strzałkowego, zależy m.in. od wieku pacjenta. Osoby młodsze mają większe szanse na szybszy powrót do sprawności.

Sprawdź, jak wybrać wkładki ortopedyczne

Orteza na opadającą stopę

Ważnym elementem leczenia stopy opadającej jest noszenie odpowiednio dobranej ortezy. Stabilizator na kostkę utrwala prawidłowe ułożenie stopy. Zwiększa bezpieczeństwo poruszania się – wspomaga unoszenie stopy podczas chodu i przeciwdziała zahaczaniu palcami o podłoże, co chroni przed upadkiem.

Łuska na opadającą stopę to rodzaj sztywnej ortezy, która podpiera stopę na całej jej powierzchni. Z kolei orteza dynamiczna jest zaprojektowana w taki sposób, by umożliwić płynne przetaczanie stopy w czasie chodu. Do dyspozycji mamy również unoszące podbicie podciągi.

Opadanie stopy – leczenie operacyjne

Operację opadającej stopy przeprowadza się w stanach wyjątkowych, m.in. kiedy konieczne jest połączenie elementów zerwanego nerwu lub gdy istnieje potrzeba udrożnienia kanału, przez który przechodzi.

Bibliografia:

  1. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/foot-drop/diagnosis-treatment/drc-20372633
  2. https://www.webmd.com/a-to-z-guides/foot-drop-causes-symptoms-treatments
  3. https://www.rehab.pl/blog/zapalenie-nerwu-kulszowego/

Porażenie nerwu strzałkowego – przyczyny, objaw, leczenie. MobileMed

Porażenie nerwu strzałkowego – jakie są objawy, leczenie i rehabilitacja?

Stopa opada, podczas chodu nie można jej podnieść do góry, palce zaczepiają o podłoże. Chód przypomina marsz bociana po łące (wysoko podnoszone kolano do góry, aby nie zaczepić o podłoże), lub ruch kosy koszącej zboże (noga wyrzucana w bok). To właśnie objawy porażenia nerwu strzałkowego. Porażenia, czyli mówiąc potocznie uszkodzenia nerwu uniemożliwiającego jego funkcję. Dolegliwości przykre, niestety mogą spotkać każdego z nas.

Porażenie nerwu strzałkowego objawy

Nerw kulszowy dzieli się na wysokości kolana na dwie gałęzi – jedną z nich jest właśnie nerw strzałkowy.

Nerw strzałkowy wspólny rozpoczyna się w dole podkolanowym i biegnie aż do stopy. Człowiek ma dwa nerwy strzałkowe – po jednym w kończynie dolnej.

Nerw strzałkowy przechodząc na stopę z podudzia owija się dookoła głowy strzałki – jest to miejsce, w którym leży on najbardziej powierzchownie.

Nerw strzałkowy jest nerwem czuciowo – ruchowym, co oznacza, że jest odpowiedzialny zarówno za ruch mięśni oraz za czucie dotyku.

Objawy uszkodzenia nerwu strzałkowego związane są z pełnioną prze ten nerw funkcją. Z jednej strony tak jak napisaliśmy powyżej dotyczą problemów z pracą mięśni, z drugiej zaburzeń czuciowych.

Objawy porażenia nerwu strzałkowego

  • Brak możliwości zginania grzbietowego stopy i palców – porażenie mięśni prostowników
  • Opadanie brzegu bocznego stopy – porażenie mięśni strzałkowych
  • Pojawienie się tzw. bocianiego lub koszącego,
  • Zaburzenie czucia powierzchni grzbietowej stopy i palców.
  • Wtórny przykurcz  mięśni zginaczy powoduje powstanie tzw. stopy końsko-szpotawej (pes equinovarus).

Porażenie nerwu strzałkowego -przyczyny

  • Przyczyny w wyniku których dochodzi do porażenia nerwu strzałkowego można podzielić na te urazowe oraz na te związane z chorobami układu nerwowego.
  • Do uszkodzenia najczęściej dochodzi na wysokości głowy strzałki, gdzie tak jak pisaliśmy powyżej nerw leży blisko powierzchni skóry i łatwo uszkodzić go mechanicznie.
  • Porażenie może nastąpić w wyniku przecięcia nerwu, silnego stłuczenia go – do takich zdarzeń może dojść podczas wypadku samochodowego.

Nerwy „nie lubią” też długotrwałego ucisku – w wyniku takiego dojść może również do ich uszkodzenia. Taki ucisk na nerw strzałkowy następuje podczas długotrwałego przybierania pozycji w kucki – np.

podczas pracy w polu (zbierania truskawek, wyrywaniu chwastów itp.).

Porażenie nerwu strzałkowego może towarzyszyć złamaniom kości strzałkowej lub piszczelowej z przemieszczeniem odłamów które to w wyniku przemieszczenia uszkadzają gałązkę nerwową.

Porażenie nerwu strzałkowego – leczenie

W przypadku całkowitego zerwania nerwu konieczna jest operacja neurochirurgiczna polegająca na zszyciu nerwu. Po przeprowadzonym zabiegu pacjent poddawany jest zabiegom jak w przypadku leczenia zachowawczego.

W przypadku porażenia nerwu w wyniku ucisku mechanicznego lub innego urazu leczenie ma charakter zachowawczy – pacjentom zaleca się farmakoterapię wspomagającą regenerację tkanki nerwowej, ochronę okolicy uszkodzenia nerwu (nienarażanie na wychłodzenie). Najważniejszym elementem leczenia porażenia nerwu strzałkowego jest rehabilitacja.

Rehabilitacja obejmująca elektrostymulację porażonego nerwu, zabiegi z zakresu fizykoterapii takie jak laseroterapia czy ultraforeza.

Równolegle z fizykoterapią pacjent odbywa terapię ruchową obejmującą zarówno ćwiczenia jak i terapię indywidualną np. prowadzoną metodą PNF.

Nieodłącznym elementem życia pacjenta z porażeniem nerwu strzałkowego jest zaopatrzenie ortopedyczne – może być to specjalna łuska/szyna lub obuwie ortopedyczne zapobiegające opadaniu stopy.

Porażenie nerwu strzałkowego – objawy i leczenie

Porażenie nerwu strzałkowego to jedna z częstych przypadłości, która wywołuje znaczne pogorszenie funkcji ruchowych stopy lub całej kończyny. Przez to pacjent ma problemy z poruszaniem się i cierpi na tzw. uciekającą stopę. Jakie są objawy i metody leczenia tego schorzenia?

Porażenie nerwu strzałkowego – jakie są objawy, leczenie i rehabilitacja?

Porażenie nerwu strzałkowego – przyczyny

Porażenie nerwu strzałkowego może mieć kilka przyczyn i do najczęściej występujących należą:

  • naciągnięcie nerwu, np. wskutek długotrwałego przebywania w pozycji kucania
  • przecięcie włókien
  • zakażenia bakteryjne, które uszkadzają tkankę nerwową
  • guzy i torbiele
  • zwichnięcie stawu kolanowego
  • szybkie uniesienie ciała z pozycji kucznej
  • choroby naczyniowe
  • złamanie szyjki kości strzałkowej
  • uderzenie w okolicy głowy strzałki
You might be interested:  Menopauza a hormonalna terapia zastępcza

Porażenie nerwu strzałkowego – objawy

Porażenie nerwu strzałkowego wywołuje wiele objawów. Należą do nich:

  • problem  z wykonaniem ruchu stopą w kierunku zewnętrznym i w górę
  • ograniczenie zakresu zgięcia grzbietowego stopy, a także palców
  • chód brodzący lub bociani
  • osłabienie i zanik mięśni strzałkowych oraz z przedniej grupy piszczeli i mięśnia prostownika krótkiego palców
  • opadanie stopy
  • zmniejszone czucie skóry na zewnętrznej stronie podudzia i stopy
  • niemożność stania na pięcie

Porażenie nerwu strzałkowego – leczenie

Porażenie nerwu strzałkowego leczone jest za pomocą różnych metod. W przypadku przerwania włókien, konieczna jest operacja, podczas której zostają zszyte odcinki nerwu. Kluczową rolę po zabiegu, jak i w przypadku leczenia pozostałych stopni porażenia nerwu strzałkowego pełni fizjoterapia. Jej celem jest:

  • przyspieszenie regeneracji uszkodzonego nerwu
  • wzmocnienie mięśni oraz zapobieganie ich zanikom
  • zachowanie prawidłowego zakresu ruchu porażonej kończyny

Jednym z zabiegów jest terapia ciepłem, w celu przyspieszenia regeneracji tkanek. Pomocniczo stosowana jest elektroterapia. Natomiast dobry efekt przynoszą ćwiczenia wzmacniające włókna mięśniowe. Należą do nich: ćwiczenia czynne, czynno-bierne, samo wspomagane oraz oporowe. Stosuje się również specjalne metody fizjoterapeutyczne takie jak np. PNF oraz terapię manualną.

Uszkodzenie nerwu strzałkowego

Uszkodzenie nerwu strzałkowego zdarza się stosunkowo często, a sam nerw strzałkowy jest najczęściej kontuzjowanym nerwem kończyny dolnej.

Porażenie nerwu strzałkowego – jakie są objawy, leczenie i rehabilitacja?

Podział uszkodzeń nerwów obwodowych

Główny model podziału uszkodzeń nerwów obwodowych utworzył Seddon. Wyróżnia od 3 typy:

  • neuropraksję – wynik łagodnego urazu z zajęciem włókien ruchowych i w mniejszym stopniu włókien czuciowych. Polega na uszkodzeniu osłonki mielinowej przy zachowaniu ciągłości aksonu. Nie obserwuje się uszkodzenia wallerowskiego, a przewodnictwo w odcinku dystalnym jest prawidłowe;
  • aksonotmesis – wynik uderzenia, zmiażdżenia, naciągnięcia. Uszkodzeniu ulega głównie akson. Ponadto dochodzi do zwyrodnienia wallerowskiego, przy czym struktury otaczające nerw pozostają całkowicie lub częściowo zachowane;
  • neurotmesis – całkowite uszkodzenie nerwu wraz z otaczającymi go strukturami.

Nerw strzałkowy wspólny często ulega uszkodzeniu na poziomie szyjki kości strzałkowej, co wiąże się z jego powierzchownym przebiegiem na tym obszarze. Leży on bowiem bezpośrednio na kości, przykryty jedynie skórą i tkanką podskórną.

Gałąź głęboka

Gałąź głęboka tego nerwu może być uwięźnięta na kilku poziomach:

  • górnych lub dolnych troczków ścięgien prostowników, pod którymi przebiega;
  • w miejscu skrzyżowania ze ścięgnem mięśnia prostownika długiego palucha;
  • na poziomie skrzyżowania z brzuścem mięśnia prostownika krótkiego palucha (rzadziej).

W badaniu nie można także przeoczyć zmian wytwórczych zwyrodnieniowych krawędzi kostnych stawów stępu czy śródstopia, które mogą drażnić ten nerw.

Gałąź powierzchowna

Bywa najczęściej usidlona w miejscu przebicia powięzi podudzia. Przyczyną tej neuropatii mogą być nawet patologie samej powięzi, np. jej zmiany bliznowate czy przepukliny.

Podobnie jak w przypadku wcześniejszym, podczas badania poszukuje się cech obrzęku nerwu proksymalnie od miejsca jego ucisku.

Przyczyny

Wśród przyczyn neuropatii jatrogennych (w mechanizmie kompresji i niedokrwienia pnia nerwu strzałkowego) może znaleźć się:

  • źle założony opatrunek gipsowy;
  • długotrwale utrzymywana nieprawidłowa pozycja (głównie u pacjentów nieprzytomnych, np. na oddziałach OIOM).

Nerw strzałkowy niekiedy bywa drażniony przez gangliony wywodzące się ze stawu piszczelowo-strzałkowego.

Uszkodzenie nerwu może mieć charakter neuropraksji. Wówczas przyczyną często jest gwałtowne i nadmierne zgięcie podeszwowe stopy. Może być też wynikiem kompresji na skutek kopnięcia grzbietem stopy przedmiotu czy przewlekłego drażnienia przez źle dobrane obuwie (zwłaszcza u kobiet).

Pozostałe przyczyny:

  • złamanie szyjki kości strzałkowej;
  • uderzenia w okolicy głowy strzałki;
  • częste zakładanie nogi na nogę;
  • naciągnięcie nerwu – długotrwałe przyjmowanie pozycji kucznej, np. podczas zbiorów owoców, nagłe powstanie w wymienionej pozycji lub nieprawidłowo ćwiczona joga.

Na końcu należy wspomnieć, że przyczyną patologii nerwu strzałkowego bywa skręcenie stawu skokowego przebiegające z nadmiernym zgięciem podeszwowym stopy i jej inwersją.

Objawy

Uszkodzenie nerwu strzałkowego może objawiać się zmianami wstecznymi w obrębie mięśnia prostownika długiego palucha i palców, mięśnia piszczelowego przedniego oraz mięśnia prostownika krótkiego palców. Oczywiście liczba objętych zmianami mięśni będzie wynikać z poziomu patologii nerwu.

Nerw strzałkowy wspólny unerwia ruchowo mięśnie:

  • strzałkowe: długi i krótki;
  • grupy przedniej podudzia i grzbietu stopy.

Z kolei czuciowo mięśnie:

  • przednio-bocznej powierzchni goleni;
  • grzbietu stopy i palców.

Jeśli dojdzie do uszkodzenia nerwu można zaobserwować zaburzenia czucia na obszarze unerwianym ruchowo, a także analogicznie zaburzenia ruchowe na obszarze unerwianym czuciowo. Zaburzenia ruchowe objawiają się niemożnością zgięcia grzbietowego stopy czy palców i nawracania stopy. W efekcie stopa opada bezwładnie i charakterystyczny jest chód koguci.

Badanie nerwu strzałkowego

Pień tego nerwu jest tak duży, że w przypadku podejrzenia jakiejkolwiek patologii należy oznaczyć pole jego przekroju, porównać ze stroną przeciwną oraz z poziomem powyżej miejsca ocenianego. Dowodem neuropatii będzie zwiększenie jego wartości zaburzenia lub nawet zniesienie rysunku pęczkowego i przekrwienie nerwu.

Często wykonuje się badanie USG polegające na analizie jej obrysów i echostruktury pęczkowej. W efekcie, w miejscu patologii nerw będzie wykazywał cechy obrzęku, co przejawi się gwałtowną zmianą jego średnicy.

Uszkodzenie nerwu strzałkowego – leczenie

Leczenie patologii nerwowych uzależnione jest od przyczyny oraz stopnia uszkodzenia. Jeśli uszkodzenie wiąże się z noszeniem nieodpowiednich butów, należy zmienić obuwie, jeśli powodem jest złamanie kości, w pierwszej kolejności należy zająć się jego gojeniem, itd.

Ucisk na nerw strzałkowy wspólny może być spowodowany uciskiem tkanek miękkich. Wówczas warto zastosować techniki manualne, np. masaż tkanek głębokich. W przypadku uwięźnięcia omawianego nerwu należy opracować okolicę strzałki oraz mięśnie strzałkowe i przejście nerwu przez powięź podudzia.

Pacjenci zgłaszający się z urazami nerwu strzałkowego często wykazują osłabienie ważnych grup mięśniowych, dlatego warto do planu terapii wprowadzić także ćwiczenia wzmacniające. Zabiegi z zakresu ciepłolecznictwa przyspieszają gojenie się nerwu i powrót jego funkcji.

Niektóre rodzaje uszkodzenia wymagają leczenia operacyjnego. Co ważne, im wcześniej podjęte postępowanie chirurgiczne, tym lepsze rokowania pacjenta.

Neuromobilizacja

Metodę neuromobilizacji można zastosować wówczas, gdy zmniejszy się zdolność do przesuwania tkanki nerwowej względem struktur ją otaczających. W efekcie tej patologii zmniejsza się zdolność nerwu do rozciągania. Podstawą neuromobilizacji jest wykonywanie bierno-czynnych ruchów celem zmniejszenia skutków powstałej patologii.

Nerw strzałkowy – anatomia. Leczenie porażenia i ćwiczenia

Spis treści

Czym jest nerw strzałkowy?

Nerw strzałkowystanowi jedną z dwóch końcowych odnóg nerwu kulszowego.

Zwykle biegnie od dołu podkolanowego, dalej po przyśrodkowym brzegu mięśnia dwugłowego uda, następnie owija się dookoła szyjki strzałki i lokuje się pomiędzy przyczepami mięśnia strzałkowego długiego.

Nerw strzałkowy kończy się rozgałęzieniem na nerw strzałkowy głęboki nerw strzałkowy powierzchowny

Nerw strzałkowy wspólnyjest zbudowany z włókien wyodrębnionych z nerwów rdzeniowych: L4, L5, S1 i S2. 

Nerw strzałkowy odpowiada za unerwienie ruchowe, stymulując grupę boczną podudzia oraz grupę przednią mięśni podudzia i grzbietu stopy. Ponadto jego rolą jest także prawidłowe unerwienie czuciowe powierzchni bocznej podudzia, powierzchni grzbietowej stopy oraz powierzchni grzbietowej palców. 

Odbiegają od niego:

  • gałęzie stawowe, 
  • nerw skórny boczny łydki, 
  • nerw strzałkowy powierzchowny,
  • nerw strzałkowy głęboki. 

Niestety nierzadko ma miejsce uszkodzenie nerwu strzałkowego, które może być zapoczątkowane np. złamaniem kości piszczelowej.

Jak objawia się porażenie nerwu strzałkowego?

Porażenie nerwu strzałkowegomożna rozpoznać po zaburzeniach czucia oraz ruchomości, obserwowanych głównie w obrębie stopy.

W przebiegu takiego uszkodzenia może się okazać, że zgięcie stopy w obrębie jej grzbietu będzie niewykonalne. Podobnie może wyglądać sytuacja ze zginaniem palców stóp oraz nawracaniem stopy.

Stopa wygląda jakby opadała, co określa się właśnie jako symptom opadającej stopy. 

Uszkodzony nerw strzałkowypowoduje, że trudno jest „normalnie” stawiać stopę. Osoba, która cierpi na ten rodzaj urazu układa stopę od palców, często nie mogąc odłożyć jej na piętę.

Obserwuje się u niej tzw. chód ptasi lub koguci.

Taki pacjent najpierw zgina nogę w kolanie, unosi ją wysoko, a potem odstawia stopę na palce, potem na boczną część stopy, a na końcu – na piętę (o ile w ogóle jest to możliwe). 

Poza tym porażony nerw strzałkowy uwidacznia się końsko-szpotawym ustawieniem stopy. Ponadto osoba z takim rodzajem porażenia nerwowego zauważa mniejsze lub ograniczone czucie skóry na zewnętrznej stronie podudzia oraz stopy, a także zmiany skórne, czy umiejscowione w rejonie paznokci, a niekiedy owrzodzenia podudzia.

You might be interested:  Przebarwienia na twarzy – jakie mają przyczyny i jak usunąć przebarwienia na skórze twarzy?

Przyczyny uszkodzenia nerwu strzałkowego

Uszkodzenie nerwu strzałkowego może stanowić wynik urazu mechanicznego, którym może być np. 

  • ucisk na nerw strzałkowy (może do niego dojść m.in. przez zakładanie nogi na nogę, czy zbyt ciasne założenie opatrunku gipsowego), 
  • zmiażdżenie, 
  •  przesadne rozciągnięcie, 
  • przecięcie. 

Poza tym mogą go uszkodzić takie czynniki jak np. zakażenia, guzy, choroby lub składniki toksyczne. 

Za porażenie może odpowiadać m.in.:

  • złamanie kości strzałkowej, czy piszczelowej, 
  • zwichnięcie kolana, 
  •  inny uraz w stawie kolanowym, 
  •  naciągnięcie nerwu (np. w wyniku długotrwałego klęczenia, kucania, czy przebywania w pozycji siadu skrzyżnego), 
  •  za szybka zmiana pozycji (np. podniesienie się z kucek),
  • nieprawidłowe ułożenie ciała (co odnosi się również do niewłaściwego ułożenia nieprzytomnej osoby).

Uszkodzony nerw strzałkowy może także mieć swój początek w różnego typu neuropatiach (neuropatia nerwu strzałkowego) oraz w toksycznym urazie nerwów. 

Leczenie porażenia nerwu strzałkowego

Jakie jest postępowanie kiedy uszkodzenie obejmuje nerw strzałkowy? Leczenie rozpoczyna się od przeprowadzenia badania elektromiograficznego, po to by ustalić przyczynę oraz stopień uszkodzenia nerwu strzałkowego. Wówczas można dobrać odpowiedni rodzaj terapii. 

Co najczęściej proponują lekarze na porażony nerw strzałkowy? Elektrostymulacja to jedna z form kuracji.

Ponadto poza leczeniem różnego typu prądami na nerw strzałkowy fizjoterapia w innych odmianach jest także skuteczna.

Zmierza ona do przyspieszenia regeneracji nerwu, przeciwdziałania zanikom oraz przykurczom mięśniowym, a także przywrócenia właściwego zakresu ruchu w chorej stopie. 

Chodzi tutaj m.in.:

  • ciepłolecznictwo, 
  • masaże, 
  • laseroterapię, 
  • ultradźwięki, 
  • różnego rodzaju ćwiczenia indywidualnie dobrane do konkretnego pacjenta. 

Dodatkowo zaleca się stosowanie ortezy (buta ortopedycznego lub szyny), aby utrzymać stopę oraz cały staw w fizjologicznym położeniu. Niekiedy konieczna będzie interwencja chirurgiczna, polegająca na zszyciu obu końców porażonego nerwu. 

Ćwiczenia na porażony nerw strzałkowy

Jeśli porażenie nie jest znaczne i niezbyt uszkodzony nerw strzałkowy, ćwiczenia rehabilitacyjne mogą wystarczyć, by wyleczyć uszkodzenie w tym rejonie. Oczywiście pacjent powinien ustalić przebieg leczenia z lekarzem właściwej specjalizacji lub/i fizjoterapeutą. 

Przeważnie postępowanie zmierzające do usprawnienia stopy i przywrócenia funkcji w nerwie strzałkowym obejmuje ćwiczenia:

  • izometryczne, 
  • bierne, 
  • czynno-bierne, 
  • wspomagane,
  • oporowe. 

Ponadto wykorzystuje się także takie metody jak terapia PNF, czyli torowanie nerwowo-mięśniowe oraz techniki FDM (praca z powięzią). 

Ile trwa regeneracja nerwu strzałkowego? To zależy od stopnia uszkodzenia nerwu. Jeśli nie jest on znaczny, rokowania są dobre i powrót do sprawności nie zabiera dużo czasu.

Jeśli jednak dochodzi do całkowitego przerwania ciągłości nerwu strzałkowego, leczenie z pewnością potrwa dłużej i nie zawsze będzie ono zwieńczone sukcesem. Ponadto w tym przypadku istotny jest oczywiście wiek.

Im młodszy pacjent, z mniej wyniszczonym organizmem, tym lepsze rokowania.

Czytaj też:

Opadająca stopa – przyczyny, objawy, leczenie

Brak możliwości podniesienia stopy występuje często w związku z osłabieniem albo paraliżem mięśnia łydkowego przedniego, który odpowiada za podnoszenie stopy.

  Zazwyczaj wynika ono z urazu dotykającego nerw strzałkowy, który jest wrażliwy na uszkodzenie na całej swojej długości. Zaczyna się on w splocie lędźwiowo-krzyżowym, dokładnie z korzeni L4, L5, S1, S2. Razem z nerwem piszczelowym tworzą razem nerw kulszowy.

Nerw strzałkowy głęboki unerwia mięsień przedni łydki, który jest odpowiedzialny za zginanie grzbietowe stopy.

Opadająca stopa – jakie są przyczyny?

Teka przypadłość jak opadanie stopy może wystąpić na przykład w związku z osłabieniem siły mięśni położonych na przedniej powierzchni podudzia (między innymi wskutek porażenia nerwu strzałkowego). Niekiedy jednak bywa to objaw niektórych groźnych schorzeń, takich jak:

  • guz nerwu,
  • udar,
  • uszkodzenie nerwu,
  • uraz rdzenia kręgowego.

Jakie są objawy porażenia nerwu strzałkowego?

Z racji zakresu unerwienia nerwu strzałkowego objawy jego porażenia obejmują zarówno zaburzenia czucia jak i ruchomości.
Występuje porażenie mięśni prostowników co uniemożliwia zgięcie grzbietowe stopy i palców oraz ruch nawracania stopy. Porażone są również mięśnie strzałkowe, co powoduje opadnięcie bocznego brzegu stopy.

Jest to tak zwany objaw stopy opadającej. Objaw ten widoczny jest szczególnie podczas chodzenia. Chory ma trudności w stawianiu kroków. Pacjenci nadmiernie zginają kończynę w stawie kolanowym i unoszą ją wysoko a następnie opuszczają ją na palce podobnie jak przy brodzeniu w wodzie.

Objaw ten nazywa się chodem ptasim lub kogucim. Dodatkowo pacjent z porażeniem nerwu strzałkowego nie może stanąć ani chodzić na pięcie. Porażone mięśnie z czasem ulegają zanikowi.

Mięśnie zginacze z kolei wtórnie ulegają przykurczowi co prowadzi do powstania tak zwanej stopy końsko-szpotawej, polegającej na przywiedzeniu przodostopia i utrwalonym zgięciu podeszwowym stopy.

Dolegliwości bólowe w przypadku samego uszkodzenia nerwu strzałkowego nie są mocno nasilone. Występują natomiast zaburzenia czucia (osłabienie lub nawet zniesienie czucia) na skórze powierzchni grzbietowej stopy i palców oraz czasem powierzchni bocznej podudzia.

Jak wygląda diagnoza i leczenie opadania stopy?

Ocenę stopnia uszkodzenia nerwu strzałkowego wykonuje się dzięki badaniu elektromiograficznemu (EMG). Badanie to, poprzez sprawdzenie czynności bioelektrycznej mięśnia, pozwala ocenić stopień jego uszkodzenia. W przypadku przerwania ciągłości nerwu, konieczna jest interwencja chirurgiczna, która polega na zbliżeniu do siebie i zszyciu obu odcinków uszkodzonego nerwu.

Należy również usunąć bliznę, która jest przeszkodą dla wyrastających włókien.
W przypadku mniejszych uszkodzeń, stosuje się szeroko pojętą rehabilitację. Proces regeneracji nerwów zachodzi znacznie szybciej u ludzi młodych niż u ludzi starszych i wyniszczonych.

Im uszkodzenie znajduje się bliżej ośrodkowego układu nerwowego, tym prawdopodobieństwo procesu regeneracji nerwu jest mniejsze.

Fizjoterapia w uszkodzeniu nerwy strzałkowego ma na celu:

  • przyspieszenie regeneracji nerwu,
  • zapobieganie zanikom mięśniowym,
  • utrzymanie prawidłowego zakresu ruchu w stawie kończyny porażonej,
  • zapobieganie przykurczom mięśniowym.

Wykorzystuje się w tym przypadku szczególnie ciepłolecznictwo, z racji tego, że ciepło wpływa pozytywnie i przyspiesza w znacznym stopniu regenerację nerwów. Pomocne jest również stosowanie elektrostymulacji oraz prądów różnego rodzaju.

Dodatkowo wykonuje się masaże, ćwiczenia czynne, czynno-bierne, samo wspomagane oraz oporowe.

Uzupełnieniem wszystkiego jest zastosowanie ortezy, która ma na celu utrzymanie stopy i stawu w prawidłowym (fizjologicznym) ustawieniu, dzięki czemu zapobiega między innymi podwichnięciom w stawie.

W celu umówienia się na konsultację u neurologa, ortopedy skontaktuj się z placówką Onkolmed Lecznica Onkologiczna pod numerem telefonu: +48222902337

Szanowni Pacjenci,

Przed zapisem do onkologa bardzo prosimy o dokładne zapoznanie się z zakresem działalności danego lekarza (każdy lekarz onkolog leczy inną część ciała).

W przypadku problemu z wyborem właściwego specjalisty onkologa, prosimy o kontakt z Recepcją Onkolmed. Chętnie służymy pomocą. W celu prawidłowego zapisu do specjalisty, przeprowadzamy wywiad z Pacjentem.

Mając tę wiedzę łatwiej jest nam zaoferować konkretną pomoc i wybór odpowiedniego lekarza.

Ze względu na długą listę oczekujących w przypadku rezygnacji z wizyty prosimy o wcześniejsze jej odwołanie. 

Szanujmy się wzajemnie.

Opadająca stopa

Termin „opadająca stopa” odnosi się do stanu, w którym nie jest możliwe pełne czynne zgięcie grzbietowe stopy z powodu niedowładu lub porażenia mięśni grupy przedniej podudzia.

Widoczne opadanie stopy podczas chodzenia prowadzi do kompensacji ruchowych, które wpływają negatywnie na wzorzec chodu i jakość życia. Przyczynę stopy opadającej stanowi uszkodzenie obwodowych włókien nerwowych zaopatrujących grupę mięśni zginających grzbietowo stopę.

Najczęściej dochodzi do urazu nerwu strzałkowego lub ucisku korzenia rdzeniowego w przebiegu rwy kulszowej. Opadająca stopa może stanowić również powikłanie patologii zlokalizowanych w centralnym układzie nerwowym. Leczenie uzależnione jest od poziomu i stopnia uszkodzenia włókien nerwowych.

W przypadku braku nadziei na powrót funkcji nerwu rozważa się wykonanie zabiegu operacyjnego polegającego na transferze określonych ścięgien mięśni.

Chód osoby z problemem opadającej stopy cechuje wysokie unoszenie kolana podczas przenoszenia nogi do przodu, by uniknąć zahaczenia palcami o podłoże. Przeciwna kończyna stawiana jest na palcach, by funkcjonalnie zwiększyć jej długość.

Na początku fazy podporowej, gdy stopa jest kładziona piętą na podłodze, przodostopie bezwiednie opada, czemu może towarzyszyć słyszalne „klapnięcie”.

Celem uniknięcia tej sytuacji, niektórzy pacjenci stawiają stopę nie od pięty, ale kładą całą podeszwą na podłodze.

Przetaczanie stopy odbywa się w sposób nieprawidłowy przez zewnętrzny brzeg stopy lub przekolebując się od boku do przyśrodkowej krawędzi stopy.

Opadająca stopa utrudnia chód pod górę oraz wchodzenie po schodach. Ponadto może zdyskwalifikować z prowadzenia samochodu z powodu utraty możliwości płynnego sterowania pedałami.

You might be interested:  Alergiczne zapalenie skóry – przyczyny, objawy, leczenie

Przyczyny opadającej stopy

Anatomia

Nerw kulszowy unerwiający kończynę dolną powstaje z połączenia włókien nerwowych należących do korzeni L5-S2 odchodzących od rdzenia kręgowego w odcinku lędźwiowym kręgosłupa.

Korzenie nerwowe przechodzą w splot krzyżowy położony blisko miednicznej powierzchni kości krzyżowej, a następnie w nerw kulszowy, który opuszcza miednicę przez otwór kulszowy większy.

Nerw kulszowy biegnie dalej z tyłu uda i nad dołem kolanowym rozdwaja się na nerw piszczelowy tylny i nerw strzałkowy wspólny.

Nerw strzałkowy wspólny przechodzi na przednio-boczną cześć podudzia zawijając się wokół głowy strzałki, a następnie dzieli się na nerw strzałkowy głęboki i nerw strzałkowy powierzchowny. Nerw strzałkowy głęboki unerwia ruchowo mięsień piszczelowy przedni, mięsień prostownik długi palców oraz prostownik długi palucha, które są odpowiedzialne za grzbietowe zginanie stopy.

Opadająca stopa może wynikać z uszkodzenia włókien nerwowych powyżej opisanej drogi obwodowej. Może również stanowić skutek patologicznych zmian zlokalizowanych w centralnym układzie nerwowym – mózgu lub rdzeniu kręgowym.

Stopa opadająca – poziomy uszkodzeń dróg nerwowych:

  1. Porażenie nerwu strzałkowego Do uszkodzenia nerwu dochodzi najczęściej w okolicy górnej części strzałki, wokół której zawija się nerw strzałkowy wspólny. Przyczyną są przeważnie złamania kości strzałkowej, uraz bezpośredni lub uraz skrętny kolana.

    Zaburzenia czynności nerwu strzałkowego głębokiego mogą być związane z zespołem ciasnoty powięziowej. W przebiegu ciasnoty zwiększone ciśnienie w przedziale przednim goleni powoduje ucisk i niedokrwienie nerwu.

    Jeśli odpowiednio wcześnie nie wykona się nacięcia powięzi (fasciotomii) może dojść do obumarcia nerwu prowadzącego do stopy opadającej.

  2. Uszkodzenie nerwu kulszowego Do uszkodzenia nerwu kulszowego często dochodzi w wyniku zwichnięcia stawu biodrowego lub masywnych złamań miednicy z przemieszczeniem.

  3. Uszkodzenie splotu krzyżowego Złamania miednicy z przemieszczeniem i zwichnięciem w stawie krzyżowo-biodrowym oraz guzy nowotworowe mogą prowadzić do uszkodzenia włókien splotu krzyżowego, skutkując powikłaniem w postaci opadającej stopy.

  4. Ucisk korzenia rdzeniowego L5 w przebiegu „dyskopatii” kręgosłupa Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowego prowadzą m.in. do uszkodzenia struktury krążków międzykręgowych, które łączą trzony kręgów ze sobą. Wskutek tzw.

    „dyskopatii” jądro miażdżyste wysuwa się poza obręb krążka międzykręgowego („dysku”) i może ucisnąć korzeń nerwowy odchodzący od rdzenia kręgowego. „Dyskopatia” na krążka położonego między czwartym a piątym kręgiem lędźwiowym może prowadzić do ucisku korzenia rdzeniowego L5.

    Prowadzi to do zaburzeń przewodnictwa nerwowego w kierunku nerwu strzałkowego i wtórnego osłabienia lub pOpadająca stopa często występuje w przebiegu patologii takich jak:orażenia mięśni prostujących grzbietowo stopę.

  5. Choroby i patologie centralnego układu nerwowego (CUN) Opadająca stopa często występuje w przebiegu patologii takich jak:
    • udar niedokrwienny mózgu,
    • choroby rdzenia kręgowego,
    • stwardnienie rozsiane,
    • guzy CUN.

Diagnostyka

Diagnostykę przeprowadza lekarz ortopeda, neurolog lub neurochirurg. Najpierw przeprowadzany jest dokładny wywiad dotyczący okoliczności, po których nastąpiło opadanie stopy. Następnie obserwowany jest chód pacjenta. W przypadku wyłączenia funkcji mięśni prostujących grzbietowo stopę nie jest możliwe chodzenie na piętach.

Oceniany jest także zakres i jakość zgięcia grzbietowego obu stóp w pozycji leżenia tyłem. Ubytek funkcji określany jest w pięciostopniowej skali, gdzie 0 oznacza całkowity brak aktywności mięśni, a 5 pełny czynny zakres ruchu.

Lekarz wykonuje ponadto badanie czucia w obrębie kończyny dolnej oraz określa zmienność objawów w zależności od pozycji ciała.

Badania obrazowe (USG stopy, rezonans magnetyczny stopy) umożliwiają dokładną lokalizację struktury uciskającej nerw, co ułatwia zaplanowanie ewentualnego zabiegu odbarczającego.

Ocenie stopnia uszkodzenia nerwu służą testy elektrodiagnostyczne – elektroneurografia (ENG). Nerw stymulowany jest niewielkim impulsem elektrycznym, co umożliwia zbadanie przewodnictwa nerwowego. Uzyskane dane dostarczają lekarzowi informacji co do stopnia uszkodzenia nerwu, dzięki czemu możliwe jest ustalenie dalszego rokowania:

  • Neuropraksja – zaburzenie przewodnictwa nerwu związane z procesem demielinizacji (uszkodzeniem osłonki otaczającej akson). Stan neuropraksji zwykle szybko przemija i nerw wraca do prawidłowej funkcji,
  • Aksonotmeza – częściowe uszkodzenie nerwu, możliwe jest przywrócenie funkcji nerwu pod warunkiem, że czas odnerwienia mięśnia nie przekroczy 1 roku,
  • Neurotmeza – całkowite przerwanie ciągłości nerwu, nie jest możliwa jego samoistna regeneracja.

Leczenie stopy opadającej

Wybór metody leczenia zależy od poziomu i rozległości uszkodzenia dróg nerwowych. Częściowe uszkodzenie nerwu strzałkowego daje pewne nadzieje na regenerację nerwu i przywrócenie zgięcia grzbietowego stopy wymaganego do poprawy wzorca chodu.

Niedowład (osłabienie zgięcia grzbietowego) jest dobrze rokującym stanem, ponieważ wskazuje na obecność impulsów nerwowych docierających do mięśni.

Porażenie związane z brakiem docierania jakichkolwiek bodźców do mięśni jest często nieodwracalnym stanem, który prowadzi do ich wtórnego zaniku.

W każdym przypadku należy najszybciej jak to możliwe doprowadzić do likwidacji przyczyny ucisku rdzenia kręgowego, korzenia nerwowego, splotu lędźwiowo-krzyżowego, nerwu kulszowego czy nerwu strzałkowego wspólnego.

Dalsze postępowanie uwzględnia m.in. rehabilitację. W przypadku niedowładu ćwiczenia na opadającą stopę mają charakter czynny wspomagany. Ponadto wykonywane są ćwiczenia rozciągające mięsień trójgłowy łydki oraz ćwiczenia poprawiające czucie głębokie i stabilność stawu skokowego.

W okresie powrotu do funkcji fizjoterapeuta wykorzystuje techniki torowania poszczególnych faz chodu.

W przypadku porażenia mięśni grupy przedniej podudzia (brak jakiejkolwiek aktywności mięśni) wykonywane są ćwiczenia bierne, by podtrzymać ruchomość stawu skokowego do czasu ewentualnej operacji.

Aby uniknąć negatywnych kompensacji w trakcie chodu, pacjent powinien zaopatrzyć się w specjalną ortezę, która utrzymuje staw skokowy w neutralnej pozycji i chroni stopę przed opadaniem. Orteza na opadającą stopę najczęściej ma formę łuski obejmującej podudzie i podeszwę stopy.

Ortezę wkłada się razem ze stopą do buta. Orteza może być wykonana z tworzywa sztucznego lub włókna węglowego. Drugi rodzaj ortezy to podciąg na opadającą stopę, który składa się z opaski zakładanej nad stawem skokowym oraz haczyka przymocowywanego do buta.

Pasek łączący oba elementy zapobiega opadaniu stopy podczas chodzenia.

Elektrostymulacja funkcjonalna (FES) jest metodą najczęściej stosowaną u osób po udarze i w chorobach centralnego układu nerwowego. Specjalne urządzenie stymuluje nerw strzałkowy w momencie kontaktu pięty z podłożem, chroniąc stopę przed niekontrolowanym opadaniem. Mechanizm działania aparatu polega na aktywacji czujnika umieszczonego pod piętą podczas obciążenia masą ciała.

Operacyjna korekcja stopy opadającej – transfery ścięgien

Jeśli nie ma szans na powrót funkcji nerwu, a pacjent nie chce być uzależniony od ortezy, można rozważyć wykonanie zabiegu polegającego na transferze ścięgien mięśni podudzia.

Warunkiem powodzenia zabiegu jest krótki czas od uszkodzenia nerwu warunkujący zachowanie biernego zakresu zgięcia grzbietowego stopy.

Zabieg ma sens jedynie przy izolowanym uszkodzeniu nerwu strzałkowego i gdy zachowana jest prawidłowa czynność mięśnia piszczelowego tylnego zginającego podeszwowo stopę.

W związku z tym, że rolą mięśnia piszczelowego tylnego jest także stabilizacja łuku podłużnego stopy, zabieg może być wykonany tylko u wybranych pacjentów po szczegółowej kwalifikacji. Operacja polega na zmianie przebiegu ścięgna mięśnia piszczelowego tylnego tak, aby zamiast zginać podeszwowo stopę jego aktywność skutkowała zgięciem grzbietowym stopy.

Po zabiegu staw skokowy unieruchamiany jest opatrunkiem gipsowym na okres 6 tygodni. Po upływie tego czasu pacjent może zacząć obciążać kończynę, chodząc w specjalnej zdejmowanej ortezie stopowo-goleniowej typu Walker.

Prowadzona jest również fizjoterapia, której głównym celem jest reedukacja funkcji mięśnia piszczelowego tylnego i nauka poprawnego chodu. Pacjent powinien ściśle stosować się do wskazówek lekarza ortopedy i fizjoterapeuty.

Do 3 miesięcy po zabiegu należy unikać nadmiernego zgięcia podeszwowego stopy, by nie doprowadzić do rozciągnięcia przemieszczonego ścięgna. Należy liczyć się z tym, że zabieg poprawia funkcję stopy jedynie w ograniczonym zakresie.

Wykorzystanie do transferu ścięgna innego mięśnia może ponadto prowadzić do zaburzeń stabilizacji sklepienia podłużnego stopy i związanych z tym powikłań w postaci płaskostopia.

Gdy wynik zabiegu jest niepewny lub doszło do utrwalonego przykurczu w stawie skokowym czasem wykonuje się artrodezę (usztywnienie) stawu skokowego w pozycji, która umożliwi swobodny chód bez opadania stopy.

Najczęściej zadawane pytania o uszkodzenie nerwu strzałkowego i problem opadającej stopy:

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *