Rak jelita grubego – jakie są pierwsze objawy?

Rak jelita grubego jest nowotworem lokalizującym się w dystalnym odcinku układu pokarmowego.

Większość przypadków raka rozwija się z polipów gruczołowych (inaczej gruczolaków) – łagodnych zmian błony śluzowej jelita.

Polipy gruczołowe mają postać niewielkich uwypukleń śluzówki i najczęściej rozwijają się bezobjawowo. Występują średnio u 20-40% u osób, u których wykonano kolonoskopię. Polipy gruczołowe mogą ulec zezłośliwieniu.

Przemiana polipów w nowotwór złośliwy trwa około 10 lat. Z tego powodu lekarze zalecają wykonywanie badań przesiewowych by wykrywać polipy we wczesnym stadium. Dane epidemiologiczne wskazują, że zachorowalność na raka jelita grubego na świecie wynosi 1,2 miliona przypadków. Około połowa pacjentów ginie z powodu tej choroby.

Symptomy raka jelita grubego

Do objawów nowotworu jelita grubego zaliczamy:

  • obecność krwi w kale lub krwawienie utajone (czyli pozytywny wynik testu na krew utajoną)
  • przewlekłe bóle i skurcze brzucha oraz nadmierna produkcja gazów
  • zmiana rytmu wypróżnień: biegunki, zaparcia, zmiana kształtu stolca
  • utrata wagi
  • osłabienie, zmęczenie
  • anemia
  • brak łaknienia
  • wzdęcie brzucha, uczucie niepełnego wypróżnienia

Warto podkreślić, że we wczesnym stadium choroba zazwyczaj przebiega bezobjawowo. Pojawienie się pierwszych symptomów oraz ich nasilenie zależy w dużym stopniu od lokalizacji i wielkości nowotworu.

Kiedy udać się do lekarza?

W momencie dostrzeżenia któregoś z wyżej wymienionych objawów pilnie udaj się do lekarza. Porozmawiaj z lekarzem, kiedy należy rozpocząć przeprowadzanie badań przesiewowych.

Zgodnie z zaleceniami wykonywanie badań powinno się rozpocząć około 50. roku życia. Twój lekarz może zalecić wcześniejsze rozpoczęcie badań lub ich częstsze powtarzanie jeżeli pojawiają się czynniki ryzyka (np.

występowanie choroby w rodzinie).

Czynniki ryzyka

  • Wiek. Zdecydowana większość pacjentów diagnozowanych z nowotworem jelita grubego ma ponad 50 lat.
  • Stany zapalne jelit. Przewlekłe występowanie stanów zapalnych jelit, takich jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy choroba Crohna zwiększa ryzyko wystąpienia raka.
  • Historia chorobowa z rakiem jelita grubego. Jeżeli wystąpił u Ciebie rak jelita grubego lub polipy gruczołowe, ryzyko ponownego wystąpienia choroby jest znacznie wyższe.
  • Czynnik dziedziczne. Występowanie zespołu gruczolakowatej polipowatości rodzinnej, zespołu Lyncha czy dziedzicznego raka niezwiązanego z polipowatością znacznie zwiększa ryzyko rozwoju raka jelita grubego.
  • Rodzinna historia występowania choroby. Jeżeli w rodzinie (rodzice, rodzeństwo, dziecko) wystąpił rak jelita grubego, prawdopodobieństwo zachorowania jest znacznie większe.
  • Dieta uboga w błonnik, bogata w tłuszcz. Dieta opierająca się na dużej ilości tłuszczów i czerwonego mięsa stanowi ryzyko wystąpienia choroby.
  • Siedzący tryb życia. Ruch i aktywność fizyczna znacznie zmniejsza ryzyko wystąpienia raka jelita grubego.
  • Cukrzyca. Osoby z cukrzycą oraz insulinoopornością są w grupie wyższego ryzyka wystąpienia raka jelita grubego.
  • Otyłość. Osoby otyłe mają wyższe ryzyko wystąpienia raka jelita grubego oraz wyższe ryzyko śmierci z powodu tej choroby niż osoby o normalnej wadze.
  • Palenie. Osoby palące papierosy mają wyższe ryzyko wystąpienia tej choroby.
  • Alkohol. Nadużywanie alkoholu związane jest z większym ryzykiem wystąpienia tego nowotworu.

Diagnostyka

Jeżeli Twoje objawy wskazują na możliwość wystąpienia raka jelita grubego, lekarz może zalecić wykonanie jednego lub większej ilości testów:

  • kolonoskopia: za pomocą endoskopu lekarz ma możliwość zobrazowania jelita grubego na całej jego długości. W przypadku wystąpienia podejrzanych zmian dokonuje się biopsji (pobranie wycinka do analizy histopatologicznej) lub gdy zmiana jest mała lekarz może od razu usunąć widoczny polip gruczołowy.
  • wlew doodbytniczy: po dojelitowym podaniu płynnego kontrastu i powietrza, wykonuje się serię zdjęć radiologicznych jelita grubego. W ten sposób uzyskuje się pełny obraz dystalnego odcinka układu pokarmowego
  • kolonoskopia wirtualna: po dojelitowym podaniu powietrza, wykonuje się tomografię komputerową jamy brzusznej. Po obróbce cyfrowej uzyskuje się trójwymiarowy obraz jelita grubego.

Rak jelita grubego – jakie są pierwsze objawy?

Rak jelita grubego leczenie

Rodzaj leczenia zależy od stopnia zaawansowania choroby. Trzy podstawowe sposoby leczenia to: chirurgia, chemioterapia, radioterapia.

Najskuteczniejszą metodą leczenia nowotworu jest operacja chirurgiczna. W zależności od stopnia zaawansowania, zabieg może być wykonany na drodze kolonoskopii (w bardzo wczesnych stadiach), laparoskopii bądź też laparotomii.

Chemioterapia jest najczęściej stosowana pooperacyjnie celem zniszczenia pozostałych komórek nowotworu złośliwego a tym samym zmniejszenia ryzyka nawrotu choroby. Ponadto chemioterapia stosowana jest przed leczeniem operacyjnym, w celu zwiększenia jego efektywności poprzez zmniejszenie rozmiarów guza.

Radioterapia jest rzadko stosowana w przypadku nowotworów we wczesnym stadium. Najczęściej stosuje się w skojarzeniu z chemioterapią w leczeniu raka odbytnicy.

Liczne badania naukowe wykazały, iż stosowanie hipertermii lokalnej w skojarzeniu ze standardowym leczeniem powoduje znacznie wyższą skuteczność terapii. (Ohno S. et al. Hyperthermia for rectal cancer. Surgery. 2002 Jan;131(1 Suppl):S121-7.

) Przedoperacyjne stosowanie hipertermii umożliwia dokonanie usunięcia zmiany w przypadku nowotworów wyjściowo nieresekcyjnych, a także zmniejsza ryzyko występowania nawrotów.

Ponadto stosowanie chemioterapii i radioterapii w skojarzeniu z hipertermią jest znacznie skuteczniejsze, aniżeli stosowanie tych terapii samodzielnie.

Integrative Medical Center oferuje Integracyjny Program Leczenia Nowotworów, który uwzględnia m.in. hipertermię lokalną, ozonoterapię, witaminoterapię, program psychoonkologiczny oraz szereg terapii wspomagających.

Stosowanie Integracyjnego Programu Leczenia Nowotworów powoduje: 

  • wzrost efektów terapeutycznych leczenia standardowego (chemioterapii, radioterapii i innych)
  • zminimalizowanie efektów ubocznych tradycyjnego leczenia
  • polepszenie jakości życia
  • detoksykacja i wzmocnienie systemu immunologicznego
  • podtrzymywanie i przedłużenie efektów leczenia standardowego

Rak jelita grubego – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie. Jak można zapobiec chorobie?

Rak jelita grubego często rozwija się przez wiele lat, nie dając przy tym niemal żadnych objawów. Czym więc może objawiać się nowotwór jelita grubego i jak można wykryć go we wczesnym stadium, gdy istnieją duże szanse na wyleczenie?

Czym jest rak jelita grubego?

Nowotwór jelita grubego zazwyczaj rozwija się w wyniku mimowolnego rozrostu komórek w określonej części jelita grubego – na przykład kątnicy lub odbytnicy i zstępnicy.

Najczęściej występującym rodzajem tej choroby jest gruczolakorak jelita grubego. W Polsce rak jelita grubego jest drugą pod względem częstości przyczyną zgonów spowodowanych przez nowotwór.

Częściej dotyka on mężczyzn niż kobiet, a najwyższą zachorowalność notuje się w grupie osób po 50. roku życia.

Nowotwór jelita grubego potrafi rozwijać się przez bardzo długi czas – nawet dziesięć lat – nie dając właściwie żadnych objawów.

Choroba może zaatakować każdy fragment jelita, lecz w ponad 70% przypadków rak powstaje w odbytnicy, gdzie guzy można dość łatwo wyczuć podczas badania per rectum.

You might be interested:  Trudności z zasypianiem – jak sobie radzić?

W zależności od lokalizacji nowotwór jelita grubego może dawać nieco inne objawy, ale wśród szczególnie niepokojących wymieniamy:

  • obecność krwi na stolcu lub krwawienie utajone do światła jelita grubego, które może prowadzić do anemii;
  • uczucie niepełnego wypróżnienia;
  • zaburzenia rytmu wypróżnień – zaparcia i uporczywe biegunki;
  • powtarzające się krwawienie z odbytnicy;
  • wyczuwalny guz w jamie brzusznej;
  • silny ból brzucha, któremu towarzyszą zatrzymanie gazów i stolca;
  • parcie na stolec i niemożność jego oddania;
  • nudności;
  • utrata masy ciała, osłabienie, brak apetytu – zwykle pojawiające się w zaawansowanym stadium choroby.

Przyczyny raka jelita grubego

Zachorowania na nowotwór jelita grubego możemy podzielić na dwie podstawowe grupy: rodzinne, które są związane z mutacją genów lub zwiększonym ryzykiem zachorowania w danej rodzinie, oraz sporadyczne, które nie mają związku z dziedziczeniem.

Do czynników zwiększających ryzyko zachorowania na raka jelita grubego zaliczamy przede wszystkim:

  • dziedziczenie,
  • wiek,
  • obecność gruczolaków w jelicie grubym,
  • wrzodziejące zapalenie jelita grubego,
  • choroba Leśniowskiego-Crohna,
  • zakażenie paciorkowcem kałowym,
  • nałogowe palenie papierosów,
  • dieta obfitujące w mięso i tłuszcze, a uboga w błonnik,
  • otyłość.

Większość nowotworów jelita grubego to zachorowania sporadyczne – rodzinne stanowią około 30% wszystkich przypadków.

Diagnostyka nowotworu jelita grubego

W diagnostyce raka jelita grubego stosuje się szereg badań, w tym: badania per rectum, wlewu kontrastowego, kolonoskopii, rektoskopii, kolonoskopii wirtualnej, badania antygenu CEA we krwi oraz badania krwi utajonej w kale. Na czym polega każde z nich?

Badanie diagnostyczne Charakterystyka
Badanie per rectum To badanie przez odbytnicę, dzięki
któremu lekarz może ocenić stan jelita, wykryć źródła krwawienia i guzki
nowotworowe. To jedna z podstawowych metod diagnostycznych – pozwala
wychwycić blisko jedną trzecią przypadków raka jelita grubego.
Wlew kontrastowy Polega na wykonaniu zdjęć
radiologicznych po podaniu do jelita płynnego kontrastu i napełnieniu go
powietrzem.
Kolonoskopia Badanie przeprowadza się przy użyciu
endoskopu, który wprowadza się do jelita przez odbyt. Niekiedy w trakcie
kolonoskopii pobiera się wycinek podejrzanej zmiany do badania
histopatologicznego.
Rektoskopia To wziernikowanie odbytnicy, polegające
na wprowadzeniu do odbytu sztywnego aparatu optycznego.
Kolonoskopia wirtualna Podczas badania do światła jelita
grubego podaje się powietrze, a następnie wykonuje tomografię
komputerową. Kolonoskopia wirtualna umożliwia uzyskanie trójwymiarowego
obrazu jelita grubego.
Badanie antygenu CEA we krwi Polega na oznaczeniu markerów
charakterystycznych dla raka jelita grubego. Badanie często stosuje się u
pacjentów po przebytym nowotworze – pomaga wykryć ewentualny nawrót choroby.
Badanie krwi utajonej w stolcu Pozwala określić, czy w stolcu
znajduje się krew, która jest niewidoczna gołym okiem.

Rak jelita grubego – leczenie

Sposób leczenia raka jelita grubego dobiera się na podstawie stopnia rozwoju choroby. Podobnie jak przy innych chorobach nowotworowych, także w tym przypadku podstawę stanowi leczenie chirurgiczne. Przy niewielkich nowotworach wycina się wyłącznie samą zmianę bez fragmentu jelita – w zależności od jej lokalizacji wykorzystuje się w tym celu metodą laparoskopową lub endoskopową.

U większości pacjentów konieczne jest jednak usunięcie guza wraz z fragmentem jelita. W takim przypadku najczęściej przeprowadza się zabieg w znieczuleniu ogólnym, wykonując cięcie na skórze brzucha.

Natomiast u chorych z nowotworem jelita grubego w zaawansowanym stadium niezbędna może okazać się operacja wielonarządowa.

Wskazaniem do jej przeprowadzania jest przede wszystkim naciekanie nowotworu na sąsiadujące organy – to uniemożliwia usunięcie guza w całości bez naruszenia zajętego narządu, na przykład żołądka, pęcherza moczowego czy śledziony.

Oprócz zabiegów chirurgicznych leczenie jelita grubego obejmuje też chemioterapię, którą wdraża się zarówno przed, jak i po operacji. Chemioterapia przed zabiegiem ma na celu zmniejszenie guza, co ma na ułatwić jego usunięcie.

Z kolei po operacji chemioterapia pozwala zniszczyć krążące w organizmie komórki nowotworowe.

W terapii raka jelita grubego stosuje się również radioterapię, która nie tylko wspomaga niszczenie komórek nowotworowych, ale także może łagodzić dolegliwości bólowe.

By zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka jelita grubego, warto:

  • regularnie uprawiać aktywność fizyczną,
  • stosować zdrową dietę, bogatą w warzywa i owoce,
  • ograniczyć ilość tłuszczów zwierzęcych w diecie,
  • ograniczyć spożycie alkoholu.

Ponadto osoby, które skończyły 50 lat, powinny pamiętać o:

  • regularnych badaniach okresowych,
  • wykonywaniu kolonoskopii – co 10 lat,
  • wykonywaniu badania kontrastowego jelita grubego – co 5 lat,
  • wykonywaniu testów na krew utajoną w kale – co rok.

Nowotwór jelita grubego to podstępna choroba, która może rozwijać się latami, nie dając przy tym żadnych objawów. Właśnie dlatego tak istotne są regularne badania kontrolne, dzięki którym raka jelita grubego można wykryć już we wczesnym stadium, gdy wciąż są bardzo duże szanse na jego wyleczenie.

Rak jelita grubego: objawy, dziedziczenie, badania

Autor: lek. med. Sebastian Opaliński

Rak jelita grubego jest jednym z najczęstszych nowotworów rozpoznawanych w Polsce. W ostatnich latach obserwuje się znaczny wzrost zachorowalności, co wynika między innymi z niekorzystnych nawyków żywieniowych i siedzącego trybu życia Polaków.

Podstawowe niepokojące objawy powinien znać każdy z nas.

Musimy mieć także świadomość, że my sami mamy wpływ na zachorowania na raka jelita grubego, a poprzez odpowiednią dietę, aktywność fizyczną oraz regularne badania profilaktyczne, możemy istotnie zmniejszyć ryzyko zachorowania na ten nowotwór.

Spis treści:

Ilu Polaków choruje na raka jelita grubego?

Według najnowszych danych z Krajowego Rejestru Nowotworów, w 2017 r. nowotwory złośliwe wykryto u blisko 165 tys. Polaków, a zgony dotyczyły około 100 tys. osób. Na podium tej niechlubnej statystyki znajduje się rak jelita grubego.

Biorąc pod uwagę częstość występowania, u kobiet jest on drugim, zaś u mężczyzn trzecim najczęściej wykrywanym nowotworem.

W 2017 roku nowotwór jelita grubego, obejmujący takie jednostki chorobowe jak: rak kątnicy, rak okrężnicy i rak odbytnicy lub rak odbytu (który jest uwzględniany w klasyfikacjach epidemiologicznych razem z nowotworami jelita grubego), zdiagnozowano u ponad 8 tysięcy kobiet oraz u ponad 10 tysięcy mężczyzn.

Z powodu raka jelita grubego w 2017 roku zmarło ponad 12 tysięcy chorych. Niestety w Polsce zarówno zachorowalność, jak i umieralność ciągle rosną. Obecnie nowotwory nie są problemem jednostkowym, ale stanowią także poważny problem społeczny. Aktualnie w Polsce żyje ponad milion osób z rozpoznaną chorobą nowotworową.

You might be interested:  Pot pod pachami i nadmierna potliwość pach – jak sobie radzić?

Czy rak jelita grubego jest dziedziczny?

W około 80 proc. przypadków rak jelita grubego nie ma podłoża genetycznego.

Do rozwoju tego nowotworu przyczyniają się głównie czynniki środowiskowe, przede wszystkim dietetyczne, takie jak spożywanie zbyt dużej ilości mięsa czerwonego i tłuszczów nasyconych lub dieta uboga w błonnik.

O znaczeniu czynników środowiskowych świadczy fakt, że emigranci z krajów o małej zachorowalności w ciągu jednego pokolenia osiągają ryzyko zachorowania właściwe dla kraju pobytu.

Dlaczego dieta przy raku jelita grubego jest tak ważna? Dowiedz się!

Około 20% zachorowań na raka jelita grubego to nowotwory występujące rodzinnie lub na podłożu uwarunkowanych genetycznie zespołów. Wśród cech klinicznych, charakteryzujących poszczególne zespoły dziedziczne raka jelita grubego można wyodrębnić:

  • młody wiek zachorowania na chorobę nowotworową,
  • liczne przypadki zachorowań w rodzinie,
  • mnogie ogniska nowotworowe w jelicie grubym.

Występowanie raka jelita grubego u krewnych 1. stopnia zwiększa ryzyko zachorowania
dwu – trzykrotnie.
Wśród zespołów genetycznych, związanych ze zwiększonym ryzykiem nowotworzenia jelita grubego wyróżniamy:

  • HNPCC (ang. Hereditary Non-Polyposis Colorectal Cancer), czyli dziedziczny niezwiązany z polipowatością rak jelita grubego, określany również mianem zespołu Lyncha,
  • FAP (ang. Familial Adenomatous Polyposis) – rodzinna polipowatość gruczolakowata jelita grubego.

Kto powinien zbadać się w kierunku zespołów dziedzicznych raka jelita grubego? Sprawdź nasz artykuł!

Osoby chorujące na choroby zapalne jelit – wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa) oraz chorobę Leśniowskiego-Crohna także posiadają zwiększone ryzyko zachorowania na raka jelita grubego. Po 10 latach trwania choroby wynosi ono ok. 1% rocznie.

W związku z tym u tych osób zaleca się wykonywanie kolonoskopii (z losowym pobraniem wycinków) co 1-2 lata, a badania należy rozpocząć po 8 latach trwania choroby – przy pancolitis (zapalenie całego jelita grubego) lub po 15 latach – jeżeli schorzenie dotyczy lewej połowy okrężnicy.

Osoby chorujące na choroby zapalne jelit – wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa) oraz chorobę Leśniowskiego – Crohna także posiadają zwiększone ryzyko zachorowania na raka jelita grubego. Wynika ono z przewlekłego stanu zapalnego w obrębie błony śluzowej jelita. Po 10 latach trwania choroby wynosi ono ok. 1% rocznie.

Wskazania do badania przesiewowego:

  • Osoby w wieku 50-65 lat, niezależnie od wywiadu rodzinnego.
  • Osoby w wieku 40-65 lat, które mają krewnego pierwszego stopnia, u którego rozpoznano raka jelita grubego.
  • Wywiad w kierunku HNPCC (Zespół Lyncha — rodzinnie występujący rak jelita grubego nie związany z występowaniem polipów) — od 20.-25. roku życia pełna kolonoskopia (z usunięciem polipów) co 1-2 lata, od 30. roku życia gastroskopia co 2 lata, u kobiet także coroczne badania przesiewowe pod kątem raka trzonu macicy (biopsja aspiracyjna endometrium, przezpochwowe badanie USG), począwszy od 25.-35. roku życia.
  • Wywiad w kierunku FAP (rodzinnej polipowatości gruczolakowatej) — badanie genetyczne
    i kolonoskopia co 12 miesięcy od 12.-15. roku życia.
  • U chorych ze schorzeniami zapalnymi jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna) — kolonoskopia (z losowym pobraniem wycinków) co 1-2 lata; badanie należy rozpocząć po 8 latach trwania choroby przy pancolitis (zapaleniu całego jelita grubego) lub po 15 latach, jeżeli schorzenie dotyczy lewej połowy okrężnicy.

Gdzie się może lokalizować i jakie są typy raka jelita grubego?

Rak jelita grubego w zdecydowanej większości przypadków jest rakiem gruczołowym, mogącym powstać z transformacji nowotworowej polipów jelita grubego, po wielu latach ich bezobjawowego występowania. Inne rzadkie typy raka jelita grubego to rak sygnetowatokomórkowy oraz rak drobnokomórkowy, charakteryzujące się gorszym rokowaniem.

Polipy to uwypuklenia błony śluzowej jelita rosnące w stronę światła jelita, czyli do jego wnętrza. Początkowo są to nowotwory łagodne, na podłożu których, po wielu latach może dojść do rozwoju nowotworu złośliwego jelita grubego. Polipy jelita grubego występują u około 75% osób dorosłych.

Równolegle z ich wzrostem, zwiększa się także ryzyko zachorowania na raka jelita grubego. Na przykład, gdy polip odbytnicy osiąga wielkość powyżej 2 cm, prawdopodobieństwo obecności raka inwazyjnego wynosi nawet do 50%.

W obliczu znajomości związku pomiędzy polipami okrężnicy a rozwojem nowotworu, musimy zdawać sobie sprawę, jak ważne dla wczesnego wykrycia raka w tej lokalizacji jest badanie profilaktyczne, jakim jest kolonoskopia. Jest to badanie diagnostyczne i lecznicze.

Usunięcie podczas kolonoskopii polipa jelita grubego, mogącego być prekursorem raka, zapobiega rozwojowi nowotworu.

Rak jelita grubego może rozwinąć się w każdym jego fragmencie, jednak najczęściej
lokalizuje się w odbytnicy
(w 30-50% przypadków) – końcowym odcinku jelita grubego. Pozostałe możliwe lokalizacje to esica (15–20%), wstępnica (14%), poprzecznica (9%) i zstępnica (6%).

Jakie są obawy raka jelita grubego?

Przebieg raka jelita grubego może być długo bezobjawowy. Objawy są uzależnione od stopnia zaawansowania oraz umiejscowienia choroby w obrębie jelita.

Do typowych objawów należą:

  • krwawienie z odbytnicy (zwłaszcza powtarzające się),
  • obecność krwi w stolcu po wypróżnieniu,
  • zaburzenia rytmu wypróżnień (naprzemienne występowanie zaparć i biegunek),
  • uporczywe biegunki,
  • zmiana w kształcie i rozmiarach stolca np. stolce ołówkowate,
  • uczucie dyskomfortu lub ból brzucha,
  • nieefektywne parcie na stolec (powtarzające się epizody parcia na stolec, po których nie udaje się go oddać),
  • anemia (niedokrwistość) – wynika z powolnego, często ukrytego, ale stałego krwawienia
    z guza do światła jelita grubego – objawia się uczuciem przewlekłego zmęczenia – częsty objaw u osób w podeszłym wieku,
  • niezamierzona utrata masy ciała.

Jak zdiagnozować raka jelita grubego? Lista potrzebnych badań

W diagnostyce raka jelita grubego stosuje się szereg badań, które pozwalają na rozpoznanie choroby, ustalenie stopnia zaawansowania oraz wybór optymalnej metody leczenia.

1. Badanie per rectum (przez odbytnicę) – jest to badanie przeprowadzane rutynowo przez lekarza
u pacjenta z podejrzeniem raka jelita grubego. Pacjent znajduje się w pozycji na lewym boku,

You might be interested:  Dlaczego przy dziecku nie wolno palić papierosów?

z kolanami mocno zgiętymi w kierunku brody, a lekarz palcem bada stan jelita (dokładnie ostatni odcinek jelita grubego – odbytnicę). Ocenia obecność guza nowotworowego, odległość pomiędzy brzegiem odbytu, a dolną granicą guza, jego ruchomość, procent zajęcia obwodu jelita, typ rozrostu guza oraz stopień zwężenia światła jelita.

Jakie są pierwsze objawy raka jelita grubego?

Rak jelita grubego – przyczyny

Chorobowe zmiany nowotworowe mogą pojawić się na całej długości jelita grubego, zbudowanego z kątnicy, okrężnicy i odbytnicy. Jednak najczęściej lokalizują się w okolicy okrężnicy i odbytnicy.

Niemal wszystkie raki tego obszaru są gruczolakami, czyli nowotworami pochodzącymi z nabłonka walcowatego jelita. U pacjentów tworzą się twory przypominające polipy, które czasami mogą się rozrosnąć i przekształcić w raka.

Ponadto w jelicie grubym mogą rozwijać się chłoniaki i nowotwory neuroendokrynne. Zachorowalność wzrasta z wiekiem, szczególnie po 50. roku życia.

Chociaż bezpośrednie przyczyny pojawienia się nowotworu jelita grubego nie są dokładnie znane, to pogłębione badania pozwoliły wskazać czynniki ryzyka zwiększające prawdopodobieństwa wystąpienia schorzenia, które można podzielić na środowiskowe (każdy ma na nie wpływ) oraz niemodyfikowalne. Wśród pierwszych znajdują się:

  • przyzwyczajenia żywieniowe (dieta wysokokaloryczna, tłusta, zawierająca duże ilości czerwonego, wysoko przetworzonego mięsa, uboga w warzywa, owoce, błonnik oraz wapń), zmiana nawyków żywieniowych może obniżyć zagrożenie nowotworem nawet o 70 procent);
  • palenie tytoniu;
  • spożywanie alkoholu (szczególnie wysokoprocentowego, choć są teorie o dobrym wpływie picia umiarkowanych ilości czerwonego wina w połączeniu z dietą śródziemnomorską);
  • siedzący tryb życia (aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko wystąpienia zaparć i pomaga uregulować pracę układu pokarmowego);
  • otyłość oraz nadwaga.

Do czynników niemodyfikowalnych zalicza się:

  • nieswoiste choroby zapalne jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna, polipy jelita grubego);
  • dziedziczne mutacje w genach powodujące genetycznie uwarunkowane zespoły chorobowe, np. zespół Lyncha;
  • występowanie dziedzicznej polipowatości gruczolakowej;
  • występowanie nowotworu jelita grubego w rodzinie – czynnik genetyczny u krewnych I stopnia.

Rak jelita grubego – objawy

Rak jelita grubego przez długi czas może przebiegać bezobjawowo. Większość pacjentów nie zgłasza wówczas istotnych dolegliwości. Objawy zależą w dużej mierze od położenia guza:

• w nowotworach zlokalizowanych w dalszym odcinku okrężnicy (po lewej stronie) oraz odbytnicy może się pojawić krew w stolcu, zaburzenia rytmu wypróżnień (biegunki na przemian z zaparciami), ołówkowate stolce, w zaawansowanej chorobie w badaniu per rectum wyczuwalny będzie guz,

• w nowotworach bliższego odcinka okrężnicy (po prawej stronie) często pierwszym objawem jest niedrożność przewodu pokarmowego oraz osłabienie spowodowane niedokrwistością.

Ból brzucha jest symptomem, który pojawia się stosunkowo późno, najczęściej w zaawansowanym stadium choroby nowotworowej. Większość pacjentów nie podaje ścisłej lokalizacji bólu.

Brak dolegliwości bólowych brzucha jest niekiedy powodem późnego zgłaszania się pacjentów do lekarza. W niektórych przypadkach oprócz bólu jamy brzusznej występują też: nudności, wymioty, wzdęcia i chudnięcie. W zaawansowanej chorobie można stwierdzić m.in.

powiększenie wątroby, występowanie płynu w jamie otrzewnej, powiększenie lokalnych węzłów chłonnych.

Rak jelita grubego – rokowania

Najistotniejsze jest wczesne zdiagnozowanie choroby. Sposób leczenia oraz jego skuteczność uzależniona jest od zaawansowania nowotworu w momencie jego rozpoznania. Jednym słowem, im wcześniej wykryty rak jelita grubego, tym większe szanse na wyleczenie.

Jednak ze względu na fakt, że choroba rzadko daje objawy w początkowej fazie, w większości przypadków rozpoznawana jest w zaawansowanym stadium. W onkologii najważniejszym miernikiem oceniającym skuteczność leczenia jest wskaźnik 5-letniego przeżycia.

Mówi on, jaki odsetek pacjentów przeżyje 5 lat od momentu rozpoznania choroby. Odsetek przeżyć pięcioletnich, które traktowane jest jako wyleczenie, wynosi w Polsce około 50 procent.

Program przesiewowej kolonoskopii zwiększa prawdopodobieństwo wczesnej diagnozy, a tym samym możliwość wyleczenia.

Rak jelita grubego – przerzuty

Rak jelita grubego przez długi czas może nie dawać żadnych objawów, a te zauważalne są w zaawansowanym stadium. Powiększenie wątroby i żółtaczka wskazują na rozwinięty proces z przerzutami do wątroby.

Nowotwór wzrastając miejscowo może naciekać tkanki otaczające, prowadząc niekiedy do rozwoju przetoki, między jelitem grubym a narządami sąsiadującymi. Przerzuty najczęściej szerzą się drogą naczyń chłonnych do regionalnych węzłów chłonnych oraz drogą naczyń układu żyły wrotnej do wątroby.

Rzadszymi umiejscowieniami przerzutów są płuca, kości, nadnercza, skóra i tkanki miękkie oraz centralny układ nerwowy.

Rak jelita grubego – leczenie

W leczeniu raka jelita grubego, lekarz onkolog ma możliwość stosowania jednej z trzech metod, to: leczenie chirurgiczne, chemioterapia oraz radioterapia. Powyższe metody mogą być wykorzystane osobno lub w tzw. leczeniu skojarzonym.

Głównym sposobem jest chirurgia, polegająca na odcinkowej resekcji, czyli wycięciu odcinka jelita, w którym znajduje się guz nowotworowy. Chemioterapię stosuje się, aby poprawić wyniki leczenia chirurgicznego i zminimalizować potencjalne wystąpienie przerzutów.

Z reguły przeprowadza się ją w drugiej kolejności po zabiegu. W bardzo zaawansowanych sytuacjach chemioterapię wybiera się na leczenie pierwszego rzutu. Z kolei radioterapia polega na stosowaniu promieniowania jonizującego skierowanego na guz nowotworowy.

W przypadku raka jelita grubego wykorzystywana jest tylko przy lokalizacji w odbytnicy.

Profilaktyka raka jelita grubego

W zapobieganiu wystąpienia raka jelita grubego i innych zdrowotnych kłopotów, takich jak choroby jelit,  dobre efekty przynosi stosowanie diety polegającej na spożywaniu mniej kalorycznych posiłków, większym spożyciu warzyw i owoców oraz artykułów bogatych w błonnik. Warto regularnie ćwiczyć i ograniczyć palenie tytoniu.

Nie należy też zapominać o systematycznym badaniu pacjentów per rectum (większość zdiagnozowanych guzów nowotworowych w odbytnicy znajduje się zasięgu palca). W zależności od wskazań, co 5-10 lat powinno się przeprowadzać badanie endoskopowe (kolonoskopię).

Pozwala ono dokonać oceny od wewnątrz całej długości jelita grubego oraz częściowo usunąć zmiany, mogące być ogniskami rozwoju nowotworu.

Źródła:

1. Nowacki M.P.; Rak jelita grubego, Onkologia kliniczna, 2001: 237-253.

2. Janczak D.; Rak jelita grubego, Chirurgia po Dyplomie, 2017; 04.

3. Spławski B.; Co to jest rak jelita grubego?, Onkologia po Dyplomie, 2018, 02.

4. Kraj L., Krawczyk J., Świeboda-Sadlej A.; Rak jelita grubego. Objawy alarmowe i aktualne wytyczne, Medycyna po Dyplomie, 2013, 03.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *