Uszkodzenie rogówki – przyczyny, objawy, leczenie uszkodzonej rogówki oka

Urazami oka nazywamy uszkodzenia tkanek oka wskutek działania czynników zewnętrznych: mechanicznych, chemicznych, termicznych, promieniowania elektromagnetycznego itd. W tym rozdziale zajmiemy się mechanicznymi urazami gałki ocznej.

  • Urazy mechaniczne dzieli się na zamknięte i otwarte.
  • Urazy zamknięte to stłuczenia oraz rany warstwowe (niepełnej grubości), a także najczęstsze powierzchowne ubytki nabłonka rogówki (erozje).

Uszkodzenie rogówki – przyczyny, objawy, leczenie uszkodzonej rogówki okaRyc. Erozja rogówki – obraz po wybarwieniu rogówki roztworem fluoresceiny w białym (A) i niebieskim (B) świetle lampy szczelinowej

Do urazów otwartych zalicza się:

  • pęknięcia gałki (po urazie tępym),
  • rany penetrujące gałkę oczną (rana wlotowa i wylotowa są w tym samym miejscu),
  • rany perforujące gałkę oczną (rana wlotowa i wylotowa są w różnych miejscach) oraz
  • ciała obce wewnątrzgałkowe.

Jak często występuje?

Do drobnych urazów oka (ciała obce pod powieką i w rogówce, erozje nabłonka rogówki) dochodzi często i są one jedną z głównych przyczyn zgłaszania się na ostry dyżur okulistyczny.

Z kolei poważne urazy (zranienia penetrujące gałkę oczną, pęknięcia gałki ocznej, ciała obce wewnątrzgałkowe, oparzenia chemiczne) zdarzają się znacznie rzadziej, jednak są bardzo groźne i nierzadko prowadzą do utraty widzenia lub gałki ocznej.

W Polsce nie ma dokładnych statystyk urazów oka. W Stanach Zjednoczonych dochodzi rocznie do ponad 2 milionów urazów, z czego kilkadziesiąt tysięcy określa się jako poważne. W różnych krajach liczba ciężkich urazów na 100 tys.

mieszkańców waha się od kilku do kilkunastu rocznie.

Jak się objawia?

Objawy są różne i zależą od rodzaju i ciężkości urazu. Charakterystyczne, iż ciężkość urazu jest odwrotnie proporcjonalna do występującego przy nim bólu. Nawet drobne i z reguły szybko gojące się uszkodzenia nabłonka rogówki (erozja rogówki) powodują silny ból. Z kolei poważne urazy, np.

związane z penetracją i perforacją gałki ocznej, mogą wywoływać łagodniejsze objawy bólowe, ale stanowią zagrożenie dla integralności gałki ocznej i prowadzą do całkowitej utraty widzenia.

Jednak przy właściwym postępowaniu, nawet w przypadku braku poczucia światła, istnieje szansa uratowania nie tylko oka, ale także umożliwiającego funkcjonowanie widzenia.

Częstym objawem poważnych urazów są krwotoki zarówno podspojówkowe (zob. Wylew podspojówkowy), jak i do komory przedniej (zob. Krwistek) i ciała szklistego.

Może też dochodzić do wypadnięcia tkanek (zwłaszcza tęczówki i ciała szklistego, ale także soczewki i siatkówki) na zewnątrz gałki ocznej.

Objawem urazu otwartego często jest niskie ciśnienie wewnątrzgałkowe, ale po zasklepieniu rany ciśnienie może się podwyższyć i prowadzić do jaskry wtórnej.

Możliwymi następstwami poważnych urazów gałki ocznej są: zmętnienia i zniekształcenia rogówki, zaćma urazowa (zob. Zaćma), jaskra wtórna (zob.

Jaskra), krwotoki do ciała szklistego, odwarstwienie siatkówki (zob. Odwarstwienie siatkówki) lub witreoretinopatia proliferacyjna.

Ta ostatnia jest jednym z najpoważniejszych powikłań i może prowadzić do odwarstwienia siatkówki, hipotonii i zaniku gałki ocznej.

Co robić w razie wystąpienia objawów?

Jeśli uraz powoduje objawy bólowe, zaczerwienienie gałki ocznej lub pogorszenie widzenia, trzeba niezwłocznie zgłosić się do okulisty. Przy poważnych urazach należy natychmiast udać się do szpitala z oddziałem okulistycznym.

Jak lekarz stawia diagnozę?

Po zebraniu wywiadu lekarz dokonuje oględzin oka, a następnie bada je w lampie szczelinowej. Ważna jest również ocena ostrości wzroku oraz ciśnienia wewnątrzgałkowego. Przy powierzchownych urazach rogówki (erozje) zakres ubytku ocenia się, po zabarwieniu fluoresceiną (zob.

Barwienie powierzchni oka fluoresceiną, różem bengalskim lub zielenią lizaminową), w świetle niebieskim – obszar ubytku nabłonka będzie się barwił na zielono wskutek nagromadzenia w nim barwnika. Lekarz zawsze musi odwrócić i zbadać wewnętrzną stronę powieki górnej i dolnej, przyczyną uszkodzenia może być bowiem tkwiące pod powieką ciało obce, które trzeba usunąć.

Postępowanie z ciałami obcymi rogówki zostało omówione w rozdziale o ciałach obcych.

Przy poważnych urazach koniecznie należy wykonać badania dodatkowe, zwłaszcza obrazowanie gałki ocznej. Istotne jest wykluczenie (lub potwierdzenie) obecności ciała obcego wewnątrz oka lub oczodołu.

W tym celu wykonuje się zdjęcie RTG lub tomografię komputerową (TK), a także badanie ultrasonograficzne (USG), w którym można wykryć ciała obce niewidoczne w badaniach rentgenowskich (zob. RTG oczodołu, Tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny w okulistyce oraz Ultrasonografia w prezentacji B).

Badanie USG jest też bardzo ważne dla oceny stanu ciała szklistego (krwotok) i siatkówki (odwarstwienie).

Jakie są sposoby leczenia?

Leczenie urazów powierzchownych (erozji) polega na stosowaniu kropli lub maści z antybiotykiem, a zmiany obserwuje się do czasu ich całkowitego wygojenia. Większość erozji ulega regeneracji w ciągu 48 godzin.

Czas ten wydłuża się u chorych na cukrzycę lub z zespołem suchego oka. Przy urazie, który spowodował materiał roślinny lub podrapanie przez zwierzę, istnieje niebezpieczeństwo zakażenia, dlatego też kontrolne wizyty u okulisty są konieczne do czasu całkowitego wygojenia się erozji.

Oka nie trzeba zaklejać opatrunkiem, gdyż może to wydłużyć czas leczenia.

Powierzchowne zranienia spojówki zwykle nie wymagają szycia chirurgicznego, ale trzeba upewnić się, czy nie maskują one zranienia twardówki. Warstwowe rany rogówki mogą być albo zszyte, jeśli przyleganie brzegów nie jest optymalna, albo pozostawione do obserwacji. Można też założyć opatrunkową soczewkę kontaktową.

Przy stłuczeniu gałki ocznej, o ile nie pękła, może powstać krwotok do komory przedniej, uszkodzenie kąta przesączania, zaćma urazowa, uszkodzenie siatkówki lub krwotok do ciała szklistego. Początkowo wskazane jest zwykle leczenie zachowawcze.

Jednak pacjentów z krwotokiem do ciała szklistego powinno się kwalifikować do witrektomii wcześniej, aby móc ocenić i ewentualnie leczyć uszkodzenia siatkówki.

Może być też wskazane leczenie operacyjne zaćmy, a w przypadku nieskuteczności leczenia zachowawczego – także jaskry wtórnej.

Rany rogówki pełnej grubości zwykle wymagają zszycia, chyba że są absolutnie wodoszczelne i nie zaburzają krzywizny rogówki.

Przy większych ranach rogówki, zwłaszcza jeśli towarzyszy im wypadnięcie tęczówki, konieczna jest odpowiednio przeprowadzona rekonstrukcja, gdyż nieoptymalnie zszyta rana pozostawia trwałe negatywne skutki, pogarszające widzenie.

W przeciwieństwie do dawniejszych standardów, w ostatnich latach zaleca się zakładanie szwów rogówkowych pełnej grubości, w odpowiedniej kolejności oraz o odpowiednim napięciu.

Nie tylko przyspiesza to właściwe gojenie rany oraz odzyskanie przejrzystości rogówki, ale również zapewnia zachowanie naturalnej krzywizny. Szycie ran z towarzyszącym wypadnięciem tęczówki wymaga zastosowania właściwej techniki, aby nie wytworzyły się zrosty tęczówki z rogówką (leucoma adhaerens), co przy nieoptymalnej technice występuje często.

Urazy otwarte przedniego i tylnego odcinka są największym wyzwaniem dla chirurga i wymagają wielkiego doświadczenia zarówno w chirurgii rogówki, jak i witrektomii. Dlatego niewiele jest ośrodków, w których można optymalnie leczyć ciężkie urazy oka.

Możliwość kompleksowego leczenia przedniego i tylnego odcinka oka podczas pierwotnej operacji występuje rzadko. Po zszyciu ran rogówki i/lub twardówki chory jest zazwyczaj kierowany na operację tylnego odcinka (witrektomia). Trzeba pamiętać, że optymalny czas przeprowadzenia witrektomii obejmuje okres 4–7 dni od powstania urazu.

Stąd lekarz prowadzący powinien zapewnić choremu transport i przyjęcie do ośrodka, gdzie takie operacje można przeprowadzić. Opinie, zgodnie z którymi po ciężkim urazie chory nie może podróżować i powinien leżeć w łóżku, są archaiczne.

Jeśli lekarz wyraża takie stanowisko i jeśli odpowiednia pomoc nie może być udzielona na miejscu, chory powinien domagać się wczesnej konsultacji w wyspecjalizowanym ośrodku. Nieprzestrzeganie tych reguł prowadzi często do nieodwracalnych zmian i utraty widzenia, a nawet oka.

Bez zasięgnięcia konsultacji u specjalisty od urazów oka chory nie powinien zgadzać się na usunięcie gałki ocznej. Nawet jeśli używa się argumentu, że taki zabieg zapobiega wystąpieniu zapalenia współczulnego w drugim, zdrowym oku. Jest to zapalenie błony naczyniowej drugiego oka wywołane reakcją immunologiczną na antygeny z oka zranionego.

W przeszłości zbyt pochopnie usuwano zranione gałki oczne, które obecnie, przy stosowaniu optymalnych technik, można uratować, nawet jeśli zaraz po urazie w oku nie ma poczucia światła. Wprawdzie istnieje ryzyko zapalenia współczulnego, ale jest ono minimalne i w większości przypadków może być skutecznie leczone.

Leczenie po ciężkich urazach może trwać bardzo długo i wymagać wielu operacji naprawczych i rekonstrukcyjnych oraz intensywnego leczenia farmakologicznego.Głównym zagrożeniem leczenia są powikłania oraz nieuzyskanie dobrego wyniku. Ryzyko takie jest znacznie większe, jeśli operacje przeprowadzają chirurdzy niemający odpowiedniego doświadczenia w leczeniu poważnych urazów oka.

You might be interested:  Leczenie zębów pod narkozą – kiedy, jak się przygotować, czy są przeciwwskazania?

W przypadku zanieczyszczonych ran, w których istnieje ryzyko wystąpienia tężca, osobom niemającym aktualnych szczepień należy podać antytoksynę.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Przy poważnych urazach całkowite wyleczenie zwykle nie jest możliwe. Istnieją metody oceny rokowania po urazie w zależności od szeregu czynników (odpowiednie informacje można uzyskać w ośrodkach specjalizujących się w urazach). Końcowa ostrość wzroku może wahać się od zupełnej ślepoty do pełnej ostrości wzroku.

Jednak warto pamiętać, że nawet w około 50% oczu, w których bezpośrednio po urazie nie ma poczucia światła, można uratować gałkę oczną i uzyskać widzenie umożliwiające funkcjonowanie. W większości wypadków powrót do normalnej aktywności jest możliwy, ale zależy od końcowej ostrości wzroku (np. wymagania zawodowe).

Co trzeba robić po zakończeniu leczenie?

Po zakończeniu leczenia należy się zgłaszać na okresowe kontrole według ustaleń lekarza, aktywność fizyczna powinna być dostosowana do stanu oka. Jeśli pojawią się dolegliwości (zaczerwienienie, pogorszenie widzenia, ból), należy niezwłocznie zgłosić się do okulisty.

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

Profilaktyka urazów ma fundamentalne znaczenie. Przyczyniają się do niej odpowiednie regulacje prawne. Stosowanie okularów ochronnych zmniejszyło radykalnie odsetek wypadków w pracy. Pasy bezpieczeństwa wpłynęły na spadek liczby i ciężkości urazów komunikacyjnych.

Stosowanie kasków i masek chroniących twarz przy uprawianiu sportu również znacznie ogranicza liczbę urazów oka. Wskazany jest też zdrowy rozsądek i ostrożność przy obserwowaniu lub odpalaniu ogni sztucznych lub petard, otwieraniu butelek szampana (korek osiąga prędkość 160 km/godz.

) oraz we wszystkich sytuacjach o dużym ryzyku powstania urazu oka.

Zapalenie rogówki oka – objawy, przyczyny i leczenie. Jak diagnozowana jest opryszczka oka, adenowirusowe i bakteryjne zapalenie rogówki?

Uszkodzenie rogówki – przyczyny, objawy, leczenie uszkodzonej rogówki oka Zapalenie rogówki spowodowane adenowirusem Imrankabirhossain/Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Zapalenie rogówki to schorzenie zagrażające upośledzeniem wzroku. W wyniku stanu zapalnego, który najczęściej spowodowany jest przez drobnoustroje, powstają na niej nieodwracalne zmętnienia i blizny – w przypadku infekcji liczy się więc szybkie działanie. Sprawdź, jakie objawy towarzyszą zapaleniu rogówki i jak leczone są jej zakażenia bakteryjne, wirusowe, grzybicze i pierwotniakowe.

Rogówka to przezroczysta błona, która oddziela gałkę oczną od środowiska zewnętrznego, pełniąc funkcję ochronną i odgrywając ważną rolę w procesie widzenia.

Jej budowa charakteryzuje się strukturą warstwową. Pierwsza warstwa to nabłonek przedni, druga – błona graniczna przednia. Najgrubszą warstwą jest tzw. zręb, czyli istota właściwa rogówki.

Kolejne dwie to blaszka graniczna tylna i śródbłonka.

Zapalenie rogówki to choroba oczu charakteryzująca się gwałtownymi ostrym przebiegiem. Czas trwania i sposób leczenia infekcji wynika z jej etiologii, niemniej najważniejsze jest niezwłoczne podjęcie leczenia.

Zapalenie może w konsekwencji prowadzić do utraty przejrzystości rogówki, a nawet jej perforacji, czyli przerwania.

Zapalenie rogówki może mieć różne podłoże. W większości przypadków za rozwój choroby odpowiedzialne są bakterie. Rzadziej zdarza się wirusowe, grzybicze i alergiczne zapalenie rogówki. Najrzadziej diagnozowane są przypadki choroby o podłożu pierwotniakowym i związanym z uszkodzeniem unerwienia.

W wyniku zakażenia na rogówce powstają nacieki o charakterze zapalnym, co prowadzi do ograniczenia przejrzystości rogówki. Choroba występuje w dwóch formach – wrzodziejącej i niewrzodziejącej. Postać wrzodziejąca wynika z uszkodzenia nabłonka.

Do objawów zapalenia rogówki oka należą m.in.:

  • zaczerwienienie gałki ocznej,
  • pieczenie i ból oka,
  • pogorszenie ostrości widzenia,
  • łzawienie okałzawienie okałzawienie oka.

Bakteryjne zapalenie rogówki oka jest najczęściej następstwem uszkodzenia nabłonka wskutek zakażenia bakteriami takimi jak gronkowce, paciorkowce i pałeczki ropy błękitnej.

Gronkowiec złocisty doprowadza do zmętnienia rogówki, która przybiera biały kolor, natomiast pałeczki ropy błękitnej wywołują martwicę rogówki. Pojawia się przy tym gęsta wydzielina śluzowo-ropna.

Niektóre bakterie, takie jak Neisseria gonorrhoeae (dwoinka rzężączki) i Haemophilus influenzae (pałeczka grypy), wywołują infekcję bez przerwania nabłonka.

Wirusowe zapalenie rogówki zwykle się rozwija u osób z obniżoną odpornością, a do zakażenia przyczyniają się adenowirusy i wirusy opryszczki (Herpes).

Adenowirusy typu 8, 19 i 37 wywołują tzw. zapalenie nagminne rogówki i spojówki. Choroba jest o tyle charakterystyczna, że w jej przebiegu pojawia się szereg objawów poprzedzających. Należą do nich:

  • powiększone węzły chłonne przyuszne,
  • złe ogólne samopoczucie,
  • ból głowy.

W pierwszej fazie stan zapalny atakuje spojówkę, która przybiera czerwone zabarwienie. Czasami towarzyszą temu krwawe wybroczyny. Zapalenie rogówki rozwija się po kilku dniach.

Na jej powierzchni występują niewielkie, obficie nagromadzone zmętnienia o pęcherzykowatej strukturze.

Stan zapalny nie trwa co prawda długo (zwykle około tygodnia), natomiast odzyskanie sprawności rogówki może trwać nawet kilka miesięcy.

Opryszczkowe zapalenie rogówki, wywołane wirusem opryszczki typu I, powoduje ubytki w nabłonku o drzewkowatym kształcie.

Jest częste u pacjentów leczonych miejscowo za pomocą kortykosterydów, m.in. w związku ze stanami zapalnymi brzegów powiek.

Ich nawracający charakter może wynikać z obecności na rzęsach i brwiach pasożytów takich jak należący do roztoczy nużeniec (Demodex).

Infekcja wirusowa może być przyczyną wystąpienia półpaśca ocznego. Choroba charakteryzuje się punktowymi ubytkami nabłonka. Jednocześnie na czole, nosie i powiekach, czyli w miejsca przebiegu gałęzi ocznej nerwu trójdzielnego, pojawia się wtedy wysypka.

Zapalenie rogówki wywołane przez grzyby charakteryzuje się występowaniem biało-szarego owrzodzenia, którego kształt przypomina krater.

Centralne dno owrzodzenia jest suche, pojawiają się też charakterystyczne białe strzępki. Choroba rozwija w wyniku kontaktu gałki ocznej z drewnem.

Często przyczyną okazuje się zanieczyszczony płyn do pielęgnacji soczewek kontaktowych.

Również pierwotniakowe zapalenie rogówki często dotyka osób korygujących wadę wzroku za pomocą soczewek kontaktowych. Charakterystycznym objawem infekcji jest pierścieniowate przymglenie rogówki. Chorzy odczuwają też ból powiek, pojawiający się przy pocieraniu oka dłonią.

Zapalenie rogówki daje szereg charakterystycznych objawów. Należą do nich, w kolejności pojawiania się podczas infekcji:

  • ból oka,
  • zaczerwienienie gałki ocznej,
  • tkliwość gałki ocznej,
  • światłowstręt,
  • śluzowo-ropna wydzielina w worku spojówkowym,
  • obrzęk powiek,
  • zmniejszenie ostrości widzenia,
  • biała albo szara plama na oku,
  • zmatowienie powierzchni gałki ocznej,
  • pęknięcie rogówki będące rezultatem wystąpienia przepukliny blaszki granicznej,
  • obecność ropy w przedniej komorze oka (pojawia się w zaawansowanym stadium choroby),
  • unaczynienie rogówki i zanik jej przejrzystości.

W przypadku pojawienia się tych objawów (a także zawsze wtedy, gdy w obrębie oczu rozwija się infekcja) należy niezwłocznie udać się do okulisty i rozpocząć leczenie, ponieważ o jego powodzeniu decyduje szybkie podanie leków.

Do czasu wizyty u specjalisty objawy zakażenia można złagodzić, nosząc opatrunek na powiece uniemożliwiający mruganie oraz ciemne okulary.

10 faktów na temat soczewek kontaktowych, o których nikt ci nie powie

Zapalenie rogówki jest schorzeniem o różnorakim podłożu. Objawy są szybko rozpoznawane przez specjalistę zwłaszcza w przypadku infekcji wirusowej, jednak w wielu przypadkach celem ustalenia jej źródła wykonane są badania mikrobiologicznego. Najmniej czasochłonne jest wyhodowanie bakterii, więcej czasu zajmuje hodowla grzybów i pierwotniaków.

W niektórych przypadkach wykonywane jest zdjęcie mikroskopowe rogówki, mikroskopia konfokalna, ultrabiomikroskopia (USG oka) lub optyczna tomografia koherentna.

Zapalenie rogówki leczy się stosownie do przyczyny, która wywołała stan chorobowy. Proces leczenia przewiduje miejscowe podawanie chemioterapeutyków, w rzadkich przypadkach środki podaje się ogólnie.

W przypadku równoczesnego wystąpienia procesu immunologicznego, konieczne jest podanie kortykosteroidów. Jeżeli dochodzi do powstawania zrostów tęczówkowych, nie obejdzie się bez środków rozszerzających źrenicę (m.in.

You might be interested:  Zespół bealsa – przyczyny, objawy, rokowania, częstość występowania

atropina).

  • W leczeniu bakteryjnego zapalenia rogówki początkowo podaje się fluorochinolony. Jeżeli poprawa nie następuje, wykonywany jest antybiogram, na podstawie którego dobiera się stosowny antybiotyk.
  • Medycyna nie zna leku o działaniu hamującym proces namnażania adenowirusów, zatem nagminne zapalenie spojówki i rogówki jest leczone jedynie objawowo, co ma na celu złagodzenie symptomów. Choremu podaje krople do oka o działaniu nawilżającym i antybiotyk.
  • Jeżeli zapalenie rogówki jest wywołane wirusem opryszczki, terapia przewiduje stosowanie maści ocznej. Doustne podawanie acyklowiru jest uzasadnione tylko w ciężkich przypadkach.
  • Stan zapalny o podłożu grzybiczym wymaga podawania leków przeciwgrzybiczych w formie kropli. Oprócz tego stosowane są maści oraz leki ogólne.
  • Pierwotniakowe zapalenie rogówki jest leczone za pomocą maści z propamidyną lub kropli zawierających biguanid poliheksametylenowy.

W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie przeszczepu rogówki. Najpilniejszym wskazaniem do zabiegu jest stan, w którym doszło do zajęcia miąższu. W takim przypadku możliwe jest pęknięcie rogówki, wywołane wystąpieniem przepukliny blaszki granicznej.

Rogówka kwalifikuje się do przeszczepu także wtedy, gdy w procesie leczenia w jej środkowej części powstały blizny. Takie pozostałości w istotny sposób pogarszają ostrość widzenia.

W takiej sytuacji zabieg może być wykonany dopiero po całkowitym wyleczeniu stanu zapalnego.

Lekarz może podjąć decyzję o wykonaniu przeszczepu także wtedy, gdy stan chorobowy objął całą rogówkę, a stosowane leczenie nie przynosi oczekiwanych rezultatów.

Jeżeli stan zapalny ma charakter niewrzodziejący, blizny nie powstaną. Jeżeli jednak choroba skutkuje uszkodzeniem powierzchni nabłonka, proces gojenia zwykle pozostawia ślady.

Najbardziej kłopotliwe są blizny zlokalizowane centralnie na rogówce, gdyż w największym stopniu upośledzają proces widzenia. Zabieg przeszczepu rogówki traktowany jest jednak jako środek ostateczny. Wynika to z faktu.

że tego typu leczenie może stwarzać wiele niepożądanych powikłań.

Po zakończeniu leczenia wykonywane są badania kontrolne, zwykle nie częściej niż raz na 4 miesiące. Jest to konieczne, gdyż infekcje organizmu, skutkujące osłabieniem odporności, mogą doprowadzić do nawrotu choroby.

ZOBACZ: Co wybrać: okulary czy soczewki kontaktowe? Ekspert: Magdalena Sadowska, optometrysta

Owrzodzenie rogówki oka – objawy. Jak leczyć i ile to trwa?

Spis treści

Czym jest owrzodzenie rogówki?

Owrzodzenie rogówki to stan zapalny przedniej błony oka, który charakteryzuje się występowaniem na jej powierzchni ran. Do uszkodzenia nabłonka dochodzi na skutek toczącego się procesu zapalnego. Dla niewtajemniczonych, rogówka jest przezroczystą, zewnętrzną błoną oka, która pełni wiele funkcji.

Począwszy od ochrony narządu wzroku przed uszkodzeniami, poprzez skupianie i załamywanie promieni świetlnych, na umożliwieniu ostrego widzenia kończąc. Rogówka jest także jedną z najbardziej unerwionych części ludzkiego ciała. Szacuje się, że jest nawet 400 razy bardziej unerwiona od skóry. Ma także skomplikowaną budowę.

Składa się bowiem z sześciu warstw: 

  • nabłonka przedniego rogówki, 
  • blaszki granicznej przedniej (błona Bowmana), 
  • istoty właściwej rogówki,
  • warstwy Duy,
  • blaszki granicznej tylnej (błony Descemeta),
  • nabłonka tylnego rogówki. 

W okulistyce stany zapalne rogówki oka dzieli się na wrzodziejące i niewrzodziejące. Owrzodzenie rogówki skutkuje przerwaniem ciągłości nabłonka, a niekiedy także uszkodzeniem znajdujących się pod nim tkanek. 

Przyczyny owrzodzenia rogówki oka 

Zarówno wrzodziejące, jak i niewrzodziejące stany zapalne rogówki mają podobną etiologię. 

Wśród przyczyn zapalenia rogówki wymienia się:

  • infekcje wirusowe, bakteryjne, grzybicze oraz pasożytnicze,
  • urazy fizyczne, chemiczne oraz termiczne,
  • niewłaściwe noszenie soczewek kontaktowych,
  • choroby ogólnoustrojowe, zwłaszcza autoimmunologiczne,
  • powikłania po zabiegach okulistycznych i neurochirurgicznych.

To, czy stan zapalny rogówki oka będzie miał postać wrzodziejącą czy niewrzodziejącą, zależy głównie od stopnia nasilenia procesu zapalnego oraz zastosowanego leczenia.

Zwykle zapalenie rogówki najpierw przybiera postać niewrzodziejącą, a następnie na skutek nadkażenia bakteryjnego tworzą się owrzodzenia.

Wyjątkiem są wrzodziejące zapalenia rogówki powstałe na skutek chorób ogólnoustrojowych, które przebiegają w sposób bardziej  agresywny. 

Obwodowe wrzodziejące zapalenie rogówki (PUK) zwykle dotyka pacjentów z takimi chorobami autoimmunologicznymi jak:

Reklama

Objawy owrzodzenia rogówki 

Wrzód zlokalizowany na rogówce generalnie nie różni od pozostałych owrzodzeń, jakie występują na skórze czy błonach śluzowych.

Owrzodzenie rogówki jest trudno gojącą się i głęboką raną, prowadzącą do przerwania ciągłości nabłonka oraz uszkodzenia leżących głębiej tkanek. Zazwyczaj obejmuje ono istotę właściwą rogówki i blaszkę graniczną przednią.

W badaniu okulistycznym za pomocą lampy szczelinowej widać zagłębienie w istocie właściwej rogówki otoczone pierścieniem nacieku zapalnego. 

Owrzodzeniu rogówki towarzyszą zwykle takie objawy, jak:

  • ból, 
  • zaczerwienienie oka,
  • pogorszenie widzenia,
  • brak przejrzystości rogówki,
  • wyciek wydzieliny z oka,
  • światłowstręt,
  • obrzęk spojówki.

Wrzód rogówki ma tendencję do powiększania się i pogłębiania. W skrajnych przypadkach może dojść nawet do perforacji rogówki. Taka agresywna forma wrzodziejącego stanu zapalnego może skutkować trwałą utratą wzroku.

Leczenie owrzodzenia rogówki 

Jak leczyć owrzodzenie rogówki? Jest ono uzależnione od przyczyny powstawania wrzodziejących ran. Obwodowe wrzodziejące zapalenie rogówki wymaga holistycznego podejścia. Terapia powinna być efektem wzajemnej współpracy okulisty oraz lekarza zajmującego się leczeniem choroby ogólnoustrojowej (najczęściej reumatologa). 

Zwykle pacjenci są poddawani leczeniu immunosupresyjnemu. Zastosowanie znajdują następujące preparaty:

  • Kortykosteroidy
  • Metotreksat
  • Mykofenolat
  • Azatiopryna
  • Cyklofosfamid.

Ponadto stosuje się miejscowe antybiotyki, których celem jest zapobieganie wtórnym nadkażeniom oraz środki przeciwbólowe i nawilżające oko. 

W przypadku owrzodzenia rogówki, będącego powikłaniem infekcji, pacjent będzie wymagał innego postępowania terapeutycznego.

Przykładowo w leczeniuneurotroficznego zapalenia rogówki, które prowadzi nie tylko do uszkodzenia włókien unerwiających czuciowo rogówkę, ale także owrzodzeń rogówki, stosuje się krople sterydowe, miejscowe antybiotyki, terapeutyczne soczewki. W przypadku perforacji rogówki niezbędny jest jak najszybszy przeszczep rogówki. 

Warto jednak podkreślić, że wymienione metody terapeutyczne cechują się niską skutecznością. Obecnie prowadzone są badania kliniczne nad innowacyjnym lekiem, który ma skutecznie leczyć neurotroficzne zapalenie rogówki. 

Ile trwa leczenie owrzodzenia rogówki?

Wielu pacjentów zastanawia się, ile trwa leczenie owrzodzenia rogówki. Warto podkreślić, że czas trwania terapii jest trudny do przewidzenia. Zależy bowiem od wielu czynników, począwszy od przyczyny powstania, poprzez stopień nasilenia objawów, na momencie wdrożenia leczenia kończąc. 

Leczenie wrzodziejącego zapalenia rogówki będzie trwało zdecydowanie dłużej niż infekcyjnego bez owrzodzeń. Przyjmuje się, że średni czas gojenia się to kilka tygodni. Jednak wygojone owrzodzenie pozostawi po sobie bliznę, która może ograniczać ostrość widzenia. W przypadku dużej blizny rozważa się leczenie chirurgiczne. 

Czytaj też:

Zapalanie rogówki

Rogówka to zewnętrzna, wypukła warstwa gałki ocznej. Składa się z kilku warstw i jest przejrzysta jak szkło, ponieważ nie może zakłócać widzenia.

Jej grubość nie przekracza 1 mm; jest nieco grubsza na środku oka i stopniowo staje się cieńsza w części obwodowej.

Zewnętrzną część rogówki nawilża film łzowy, który dodatkowo załamuje światło na powierzchni rogówki, zapewniając ostrość widzenia.

Rogówkę oplata sieć bardzo wrażliwych zakończeń włókien nerwu ocznego, które odbierają i przekazują sygnały czuciowe. Liczne zakończenia nerwowe pełnią rolę ochronną narządu wzroku, który jest narażony na urazy.

Każde podrażnienie nerwów, również w wyniku zapalenia rogówki, wywołuje ból, odruch zamknięcia powiek i zwiększoną produkcję łez. Zapalenie rogówki to reakcja układu odpornościowego oka na obecność patogenów, urazów i innych czynników wywołujących podrażnienie rogówki.

Stan zapalny może obejmować poszczególne lub wszystkie warstwy rogówki. Objawy zapalenia rogówki zależą od tego, którą warstwę obejmuje zapalenie, oraz od przyczyny stanu zapalnego.

Jeżeli zapalenie występuje w zewnętrznej warstwie nabłonkowej, najczęściej dochodzi do zmętnienia rogówki. Zapalenie sięgające śródbłonka wywołuje obrzęk rogówki. Jeżeli stan zapalny występuje w najgrubszej warstwie pośredniej, istocie właściwej rogówki, wówczas mogą pojawić się białe osady.  

Zapalenie rogówki wywołane drobnoustrojami

Ze względu na zróżnicowane przyczyny zapalenia rogówki istnieje też wiele różnych strategii leczenia. Zapalenie rogówki mogą wywoływać czynniki infekcyjne, najczęściej bakterie. W takich przypadkach należy niezwłocznie udać się do lekarza okulisty, ponieważ zakaźne zapalenie rogówki może bardzo szybko się rozwijać i może prowadzić do utraty wzroku.

You might be interested:  Powiększone węzły chłonne – przyczyny

Zapalenie rogówki o podłożu bakteryjnym jest często konsekwencją zbyt długiego noszenia zużytych soczewek kontaktowych, pod którymi gromadzą się i namnażają drobnoustroje. Użycie płynu do soczewek kontaktowych nie usuwa bakterii lub usuwa tylko ich część.

W przypadku długiego kontaktu soczewki z powierzchnią oka drobnoustroje przenoszą się z soczewki na rogówkę. Bakteryjne zapalenie rogówki jest też częstą przypadłością osób z niedoborem odporności, zwłaszcza osób starszych lub cierpiących na cukrzycę.

W normalnych warunkach bakterie mogą przenikać do rogówki tylko przez niechronione miejsce, np. niewielką ranę. W efekcie w danym miejscu gromadzi się ropna wydzielina. W centrum oka tworzą się żółto-białe ropne nacieki, które rozszerzają się u podstawy i są wyraźnie widoczne.

Mogą też występować inne objawy, takie jak nadwrażliwość na światło, ból, kompulsywne zaciskanie powiek lub zaczerwienienie spojówki. Bakteryjne zapalenie rogówki wymaga jak najszybszego włączenia leczenia kroplami do oczu zawierającymi antybiotyk.

Zapalenie rogówki mogą też wywołać wirusy opryszczki, adenowirusy lub wirus ospy wietrznej. Takie zapalenie często rozlewa się i obejmuje obszary skóry wokół oczu. Leczenie polega na stosowaniu przeciwwirusowych kropli do oczu, które hamują namnażanie się wirusów. Przyczyną zapalenia rogówki mogą też być grzyby, ameby i pasożyty.  

Zapalanie rogówki w wyniku niedostatecznego nawilżenia oka

Przyczyną zapalenia rogówki mogą być zarówno czynniki zakaźne, jak i czynniki fizyczne, takie jak ubytki filmu łzowego. Nieprawidłowe nawilżenie powierzchni oka powoduje ciągłe podrażnienie rogówki, nawet podczas mrugania. Może to z kolei wywołać reakcję układu odpornościowego i reakcję zapalną.

Stan zapalny, który pojawia się bez udziału czynników zakaźnych, zwykle wskazuje na niewielki stopień uszkodzenia rogówki. Niemniej jednak zwykle towarzyszy mu uczucie ciała obcego w oku i łzawienie oczu. Ponadto niedostateczne nawilżenie oczu wywołuje też inne objawy. W zapaleniu rogówki wywołanym niedoborem łez zaleca się używanie sztucznych łez.

Z kolei na noc największą ulgą przynosi stosowanie maści do oczu.

Zapalenia i zwyrodnienia rogówki

Najczęstszą przyczyną zapalenia rogówki są bakterie ropne (np. gronkowce, paciorkowce) wnikające do rogówki, której nabłonek został uprzednio uszkodzony w wyniku urazu, niedomykalności powiek, zbyt długiego noszenia soczewek kontaktowych czy osłabienia odporności tkanki na skutek procesu chorobowego powierzchni gałki ocznej.

Często źródłem bakterii są zmienione zapalnie spojówki lub worek łzowy. W rogówce powstaje naciek, który szybko rozpada się, wytwarzając owrzodzenia, obejmujące część lub całą rogówkę. Choroba objawia się silnym bólem oka, światłowstrętem, łzawieniem i postępującym pogorszeniem wzroku.

Oko jest silnie przekrwione, a rogówka matowa, o nierównej powierzchni.

Zapalenie bakteryjne jest chorobą bardzo groźną, gdyż może prowadzić do utraty wzroku, a nawet oka.

Leczenie

Musi być prowadzone w warunkach szpitalnych, ponieważ choroba postępuje szybko i tylko wczesne zastosowanie odpowiednich leków może zapobiec ciężkim następstwom. Z reguły jednak po wygojeniu pozostaje w rogówce biała blizna, zwana bielmem.

Do najczęstszych zapaleń wirusowych rogówki należy opryszczka wywołana przez pospolity wirus, który powoduje także zmiany zapalne skóry i warg (tzw. zimno).

Wielu ludzi jest nosicielem tego wirusa, który uczynnia się przy ogólnym spadku odporności, w czasie gorączki, przegrzania lub oziębienia organizmu.

Na rogówce powstają nacieki, staje się ona matowa, oko jest przekrwione, towarzyszy temu silny ból, łzawienie, światłowstręt i upośledzenie wzroku. Choroba ma dużą skłonność do nawrotów i może spowodować trwałe zmiany w rogówce.

Leczenie

Polega na stosowaniu specjalnych leków i zabiegów, które może wykonywać jedynie okulista.

Inną, częstą chorobą wirusową spojówki i rogówki jest zapalenie epidemiczne.

Objawy choroby są burzliwe. Występuje duży obrzęk spojówek, przekrwienie i bolesność oka, pojawia się obfita wydzielina. Czasem dołączają się objawy ogólne, jak ból głowy, gorączka, obrzęk węzłów chłonnych, przyusznych i szyjnych.

Po tygodniu tworzą się w rogówce nacieki, powodujące zaburzenia wzroku i nasilenie bólów. Zmiany spojówkowe ustępują stopniowo, natomiast rogówkowe utrzymują się przez wiele tygodni. Choroba jest zakaźna i szerzy się przez kontakt z chorym i przedmiotami, których używał.

Czasem źródłem zakażenia są źle przechowywane leki oczne lub nienależycie wyjałowione narzędzia okulistyczne.

Leczenie

Musi być prowadzone przez okulistę. Ważne jest zapobieganie, polegające na przestrzeganiu higieny osobistej i utrzymywaniu w sterylności leków i narzędzi okulistycznych.

Zakażenia grzybicze rogówki występują coraz części. Powoduje je – podobnie jak zakażenia spojówki – nadużywanie leków zawierających antybiotyki i kortykosteroidy. W rogówce tworzą się bardzo trudno gojące się nacieki i owrzodzenia, doprowadzające do zniszczenia rogówki i jej zbliznowacenia.

Leczenie

Należy przeprowadzać je w szpitalach i klinikach okulistycznych.

Zapalenie rogówki oka może towarzyszyć różnym chorobom spojówki i takim chorobom ogólnym, jak półpasiec, trądzik różowaty, gruźlica, kiła wrodzona, awitaminoza A i B. W takich przypadkach zawsze jest konieczna pomoc okulisty.

W oczach, które oślepły z różnych przyczyn, mogą powstać zwyrodnienia rogówki w postaci pęcherzy, pękających wśród objawów gwałtownego bólu i podrażnienia oka. Choroba jest przewlekła i bardzo dokuczliwa, gdyż stale w rogówce tworzą się nowe pęcherze.

Leczenie

Jest trudne i często mało skuteczne. Gdy w wyniku chorób rogówki powstanie jej rozległe zmętnienie (bielmo), można uzyskać poprawę wzroku wykonując operację przeszczepienia rogówki (keratoplastyki). Zabieg ten przeprowadza się od kilkudziesięciu lat w wyspecjalizowanych ośrodkach okulistycznych, także w Polsce.

Treści z serwisu medonet.pl mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny.

Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.

Źródła

  • Domowy Poradnik Medyczny, PZWL
  • zdrowie
  • rogówka
  • rogówka oka
  • zapalenie rogówki
  • Budowa oka
  • Zapalenia i zwyrodnienia siatkówki Rozmaite czynniki chorobotwórcze (bakterie, wirusy, pasożyty, toksyny) mogą dostać się z krwią do siatkówki i przylegającej do niej naczyniówki. Rozwija się wtedy… Helena Żygulska-Mach | Redakcja Medonet
  • Zwyrodnienie plamki żółtej Związane z wiekiem zwyrodnienie plamki żółtej (AMD, ang. Age-related Macular Degeneration) to postępująca choroba zwyrodnieniowa centralnej części siatkówki oka.
    • Zapalenie dróg łzowych u dorosłych i u dzieci
    • Zmiany zapalne mogą obejmować kanaliki łzowe lub worek łzowy, do których łatwo wnikają bakterie lub grzyby chorobotwórcze.
    • Helena Żygulska-Mach
  • Zapalenie twardówki

    Zapalenie twardówki to dolegliwość, którą cechuje stan zapalny warstwy ochronnej otaczającej gałkę oczną. W wyniku choroby twardówka może utracić swoją funkcję,…

    Helena Żygulska-Mach | Redakcja Medonet

    1. Zapalenie brzegów powiek i gruczołów powiekowych
    2. Najczęstszą chorobą powiek jest zapalenie ich brzegów, łączące się zwykle z zapaleniem spojówek.
    3. Helena Żygulska-Mach | Redakcja Medonet
  • Zapalenie spojówek – rodzaje. Jak wygląda leczenie zapalenia spojówek?

    Zapalenie spojówek to jedno z najczęstszych schorzeń oczu polegające na zapaleniu błony śluzowej powieki. Spojówki spełniają rolę ochronną oka, dlatego często…

  • Zapalenie i zanik nerwu wzrokowego

    Zapalenie różnych odcinków nerwu wzrokowego występuje najczęściej w przebiegu chorób zakaźnych, reumatycznych, neurologicznych (stwardnienie rozsiane), w…

    Helena Żygulska-Mach | Redakcja Medonet

  • Zapalenia tęczówki i ciała rzęskowego

    Przyczyną są zakażenia bakteryjne, wirusowe, grzybicze, pasożytnicze oraz odczyny alergiczne. Czynnik chorobotwórczy dostaje się do tęczówki i ciała rzęskowego z…

    Helena Żygulska-Mach | Redakcja Medonet

  • Bóle głowy w chorobach oczu

    Choroby oczu (np. zapalenie rogówki, tęczówki, ciałka rzęskowego, jaskra) lub zmęczenie oczu (nieużywanie okularów w przypadkach istniejących wad oczu) mogą być…

    Kazimierz Janicki | Redakcja Medonet

  • Upośledzenie wydzielania łez

    Upośledzenie wydzielania łez jest przyczyną przykrych dolegliwości, spowodowanych wysychaniem spojówek i rogówki oraz pozbawionych naturalnej ochrony przez łzy….

    Helena Żygulska-Mach | Redakcja Medonet

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *