Zespół pozakrzepowy – przyczyny, objawy, badania, leczenie, zapobieganie powikłaniom

Choroba zakrzepowo-zatorowa żył głębokich jest niebezpiecznym schorzeniem ze względu na możliwość wystąpienia poważnych, często groźnych dla życia powikłań: zatoru tętnicy płucnej i zespołu pozakrzepowego.

 Rozwojem choroby zakrzepowej szczególnie są zagrożone osoby z przebytą już wcześniej zakrzepicą, zwłaszcza wtedy, kiedy leczenie przeciwzakrzepowe trwało za krótko. Ryzykiem pojawienia się choroby są obarczeni także chorzy powyżej 40.

roku życia, otyli, po złamaniach kości miednicy, uda i podudzia, jak też pacjenci z nie leczonymi żylakami kończyn dolnych.

Stanami sprzyjającymi jej rozwojowi są ponadto zabiegi chirurgiczne (chirurgia jamy brzusznej, zabiegi ortopedyczne), unieruchomienie, okres ciąży, porodu i połogu czy stosowanie leków zawierających estrogeny i progesteron.

Jak powstaje zakrzep?

Układ żył głębokich składa się z żył głębokich oraz perforatorów łączących je z żyłami powierzchniowymi. Żyły głębokie na całym swym przebiegu otoczone są mięśniami. Przepływ krwi przez naczynia żylne zależy głównie od pracy mięśni podudzia i pozycji ciała.

Zakrzepica żylna rozwija się najczęściej w żyłach głębokich kończyny dolnej i miednicy mniejszej.

Jeżeli dojdzie w nich do zwolnienia przepływu krwi bądź uszkodzenia ich ścian, czy zmian w składzie samej krwi, wyzwalana jest reakcja powodująca w efekcie powstanie zakrzepu.

Objawy

Do najważniejszych objawów zakrzepicy żył głębokich należą ból i najczęściej niesymetryczny obrzęk kończyn. W większości przypadków objawy zakrzepicy pojawiają się nagle w ciągu kilku dni.

 Objawami miejscowymi są: bóle spoczynkowe (ból nasila się przy chodzeniu i staniu, a ustępuje dość szybko przy unieruchomieniu i po wdrożeniu leczenia przeciwzakrzepowego), obrzęk, który zlokalizowany jest najczęściej w okolicy kostki, na całym podudziu lub nawet na udzie – w zależności od wysokości powstania zakrzepu w naczyniu, zwiększone ucieplenie i zaczerwienienie skóry, które wynika ze stanu zapalnego przestrzeni wokół zakrzepniętego naczynia oraz ze zwiększonego przepływu krwi w naczyniach włosowatych, nadmierne wypełnienie żył powierzchniowych spowodowane zablokowaniem skrzepliną odpływu krwi przez żyły głębokie i skierowaniem jej strumienia do żył powierzchniowych, sinica skóry stóp i podudzi wynikająca z zastoju krwi w krążeniu żylnym i z niedotlenienia tkankowego.

Do objawów ogólnych należą gorączka i tachykardia (czyli przyspieszona czynność serca). Przyczyną ich wystąpienia jest towarzyszący zakrzepicy stan zapalny w obrębie ściany naczynia żylnego i wokół niego.

Trzeba wyraźnie podkreślić, że stan zapalny jest aseptyczny i błędem jest stosowanie w jego zwalczaniu antybiotyków. Gorączka nie jest zwykle wysoka, choć może dochodzić do 40 oC i być jedynym objawem choroby.

Z kolei przyspieszona czynność serca może być jedynym sygnałem drobnej zatorowości płucnej.

Warto wspomnieć, że zakrzepica żył głębokich może przebiegać skąpo lub bezobjawowo. Wymienione objawy jedynie sugerują jej istnienie. Potwierdzenie diagnozy uzyskujemy po zbadaniu pacjenta za pomocą aparatury dopplerowskiej.

Sposoby leczenia

Do niedawna większość chorych była leczona w szpitalu z zastosowaniem heparyn standardowych.

Wprowadzenie nowoczesnej diagnostyki dopplerowskiej oraz terapii z zastosowaniem heparyn drobnocząsteczkowych umożliwiło leczenie coraz większej liczby pacjentów z zakrzepicą żylną w warunkach ambulatoryjnych.

Heparyna zapobiega powiększaniu się zakrzepu, jak również tworzeniu się nowych ognisk zakrzepicy. W początkowym okresie choroby zalecane jest leżenie z uniesioną ku górze kończyną.

Dopiero, gdy dolegliwości, ból i obrzęk zaczną się zmniejszać, można powoli uruchamiać chorego, pod warunkiem, że używa on opaski uciskowej. Leczenie żylnej choroby zakrzepowo – zatorowej trwa zwykle około 2 tygodni, choć może ulec wydłużeniu, a w niektórych przypadkach kończy się podawaniem doustnych leków antykoagulacyjnych (przeciwzakrzepowych) nawet do końca życia.

Niezmiernie ważna jest profilaktyka zakrzepicy żylnej, mająca znaczenie zwłaszcza u pacjentów ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia choroby. Polega ona na stosowaniu podskórnych zastrzyków z heparyny, używaniu pończoch elastycznych o zmiennym stopniu ucisku i unikaniu długotrwałego unieruchomienia.

W niektórych krajach stosuje się już zalecenia iniekcji heparynowych w przypadku pobytu pacjenta w łóżku przez 2 tygodnie, np. z powodu grypy. W Polsce w wielu szpitalach pacjentów przygotowywanych do zabiegów chirurgicznych zaopatruje się w pończochy przeciwzakrzepowe.

Działania te skutecznie minimalizują ryzyko wystąpienia choroby zakrzepowo-zatorowej.

Powikłania

Zespół pozakrzepowy jest późnym następstwem nie leczonego lub leczonego niewłaściwie zakrzepowego zapalenia żył głębokich. Często bezobjawowy przebieg takiego zapalenia jest przyczyną niewdrożenia jakiejkolwiek terapii, co w konsekwencji prowadzi do znacznego uszkodzenia zastawek układu żylnego i rozwoju zespołu pozakrzepowego.

 Objawy wynikają z niewydolności zastawek żylnych, obecności zwłókniałych bądź zwapniałych skrzelin, co prowadzi do utrudnionego odpływu krwi z kończyn, jej zastoju, odwrócenia przepływu i wzrostu ciśnienia w żyłach obwodowych oraz powstania wtórnych żylaków. Na przestrzeni lat dochodzi do postępującego zwłóknienia tkanki podskórnej i zmian samej skóry.

Staje się ona stopniowo coraz bardziej cienka, napięta, połyskliwa i przybiera brunatne zabarwienie. Chorzy skarżą się ponadto na obrzęki kończyn dolnych i ociężałość nóg, która nasila się podczas chodzenia czy długiego stania. Zespół pozakrzepowy jest wreszcie przyczyną nie gojących się owrzodzeń podudzi.

Owrzodzenia te rozwijają się nawet po wielu latach od ostrego epizodu zakrzepicy, mają tendencję do nawrotów, a w wielu przypadkach konieczne staje się leczenie operacyjne tego schorzenia. Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia zespołu pozakrzepowego, należy stosować odpowiednie leczenie i profilaktykę.

Polega ono na długim stosowaniu doustnych leków przeciwzakrzepowych i zewnętrznego stopniowanego ucisku. Chorzy wcześniej nie leczeni z obecnymi skrzeplinami w układzie głębokim mogą uzyskać poprawę funkcjonowania układu głębokiego po zastosowaniu przez kilka miesięcy heparyn drobnocząsteczkowych, a następnie dzięki dłuższemu podawaniu doustnych leków przeciwzakrzepowych.

 W leczeniu chorych z zespołem pozakrzepowym czasami konieczna jest współpraca z chirurgiem. Należy rozważyć – na pewnym etapie leczenia – wskazanie do usunięcia żyły odpiszczelowej lub podwiązanie perforatorów. Podstawą takiego postępowania jest założenie, że poprawa funkcjonowania układu głębokiego możliwa jest przez usunięcie problemów związanych z układem powierzchniowym, czyli żylaków.

Doświadczenia pokazują, że po takich zabiegach wydolność układu głębokiego wzrasta do 30%. Próby ingerencji chirurgicznych w układzie głębokim niestety jeszcze nie przynoszą spodziewanych efektów. Plastyka zastawek – choć przeprowadzana i niekiedy konieczna – często ma działanie krótkotrwałe.

Zator tętnicy płucnej niewątpliwie jest najgroźniejszym powikłaniem zakrzepicy żył głębokich. Luźna skrzeplina może oderwać się od ściany naczynia i z prądem krwi zostać przeniesiona do serca i płuc, co stanowi bezpośrednie zagrożenie utraty życia (zator głównej tętnicy).

Jeżeli skrzeplina jest niewielka, zatyka ona mniejsze naczynia płucne, dochodzi do zatorów, a pierwszym objawem jest nagły kłujący ból w klatce piersiowej, nasilający się w czasie oddychania. Często towarzyszy mu duszność, niekiedy utrata przytomności – wszystko zależy od tego, jak rozległy jest zator.

Takie objawy wskazują na stan bezpośredniego zagrożenia życia, który jest bezwględnym wskazaniem do leczenia szpitalnego. Polega ono na usuwaniu przyczyny zatoru, a więc leczeniu zakrzepicy w żyłach oraz leczeniu objawowym.

Czasem konieczna jest operacja w celu usunięcia skrzeplin bądź rekonstrukcja zastawek, czy zakładanie filtrów do żyły głównej w celu zapobiegania następnym zatorom.

Czy wiesz, że…

Za powstawanie zakrzepicy żylnej odpowiadają: stan ścian naczyń, zwolniony przepływ krwi, zmiany w składzie krwi. Zwiększone ciśnienie i zastój żylny wywołany żylakami zaburzają aktywność przeciwzakrzepową naczyń.

  • Zastosowanie pończoch o zmiennym ucisku lub bandaży elastycznych oraz przyjmowanie leków flebotropowych oddziałujących na ścianę naczynia żylnego jest podstawowym elementem zapobiegania zapaleniu i zakrzepicy żylnej.
  • Artykuł Ewy Różyckiej (Żyjmy Dłużej) – konsultacja z Centrum Flebologii (2001)
  • Zapraszamy na nasz serwis w całości poświęcony zakrzepicy Zakrzepica-SOS.pl
  • Zespół pozakrzepowy – przyczyny, objawy, badania, leczenie, zapobieganie powikłaniom

W zakrzepicy najważniejsze jest zapobieganie powikłaniom

Zespół pozakrzepowy – przyczyny, objawy, badania, leczenie, zapobieganie powikłaniom

Zakrzepica kończyn dolnych – szacuje się, że w Polsce zapada na nią 57 tys. osób rocznie. Niesłusznie jest utożsamiana z żylakami, a w rzeczywistości niewiele ma z nimi wspólnego. Nieprawidłowe różnicowanie objawów i błędna diagnostyka, a co za tym idzie, niewłaściwe leczenie mogą mieć fatalny skutek, bo w tej chorobie często liczy się czas. Dlatego warto przypomnieć parę zasadniczych prawd o zakrzepicy.

Najlepiej charakteryzuje chorobę triada Virchowa. Jest to stary i trochę zapomniany zespół czynników, które odpowiadają za zakrzepicę: wzrost lepkości krwi i nadkrzepliwość, zastój krwi w żyłach oraz uszkodzenie ściany żylnej. Dlatego, jak oceniają chirurdzy, trudno mówić o jednym czynniku sprawczym tej choroby.

Trzy przyczyny, jeden skutek

Jednocześnie trzeba pamiętać, że wzrost lepkości krwi, którego ważnym parametrem jest hematokryt (HTC), może nastąpić także w ciąży oraz przy każdej chorobie nowotworowej – dla prawidłowej diagnozy warto ustalić, czy istnieją te czynniki ryzyka.

You might be interested:  Ospa w ciąży – wirus, objawy, leczenie, powikłania

Podczas badania chorego z podejrzeniem zakrzepicy należy zwrócić uwagę na zmiany w samych naczyniach krwionośnych, zapytać, czy miało miejsce uderzenie, uraz lub złamanie nogi. Uszkodzenie żyły może powstać również po przebyciu zakrzepicy. Ściana naczynia nie jest już wtedy tak elastyczna i tworzy się następna zakrzepica – trzeba więc zapytać, czy pacjent już chorował na zakrzepicę.

Drugim powodem powstania zakrzepicy jest zwolnienie przepływu krwi w żyłach, wyraźnie widoczne u chorych leżących np. po złamaniu kończyny lub po dużych operacjach ginekologicznych czy ortopedycznych. Wtedy krew płynie wolno, tworzą się zastoje, będące podstawą etiologii zakrzepowo-zatorowej.

– I najważniejsza, trzecia sprawa: przy kolejnych zdarzeniach zakrzepowych należy zbadać aktywność antytrombiny i wykonać inne badania w kierunku nadkrzepliwości – białko C i białko S. Ich brak wpływa na tworzenie się skrzeplin u osób z genetyczną skłonnością do trombofilii. W takich przypadkach – twierdzi dr n. med.

Sadegh Toutounchi, chirurg naczyniowy z Kliniki Chirurgii Ogólnej i Endokrynologicznej z Samodzielnego Publicznego Centralnego Szpitala Klinicznego w Warszawie – lekarze mają obowiązek kierować chorego do hematologa, który powinien zlecić badanie pozwalające ocenić wzrost lepkości i nadkrzepliwości krwi. Są one najczęściej powodem nawracającej zakrzepicy.

To kolejna sprawa, o której lekarze często zapominają – podkreśla chirurg.

Wzrost ryzyka zakrzepicy następuje także u palaczy i osób otyłych, ale również u kobiet przyjmujących doustne środki antykoncepcyjne. Zwiększają one od czterech do sześciu razy możliwość wystąpienia zakrzepicy.

– Podobnie jak hormonoterapia zastępcza u kobiet z menopauzą, co wykazano w wielu badaniach klinicznych, zwiększa do dwóch razy ryzyko wystąpienia choroby zakrzepowej żył.

 O tych powikłaniach lekarze ginekolodzy nie zawsze informują pacjentki – twierdzi dr Toutounchi.

Róża i D-dimery

Czasami zakrzepica błędnie brana jest za różę, zapalenie tkanki podskórnej i skóry lub obrzęk limfatyczny (np. po urazie, zerwanym mięśniu), dający objawy podobne do zakrzepicy.

Powstają wtedy krwiaki – trudno ocenić, czy to zakrzepica, czy uraz, bo pacjent nie pamięta, że doznał urazu. Niekiedy przewlekła zaawansowana niewydolność żylna (np. zespół pozakrzepowy) jest mylona z zakrzepicą.

Czasami podobne objawy jak zakrzepica daje też torbiel Bakera, gdy pęknie w okolicach podkolanowych – chory odczuwa bóle, pojawia się obrzęk.

Jak twierdzi dr Toutounchi, diagnostyka zakrzepicy wymaga specjalistycznego ośrodka i doświadczonych lekarzy, inaczej traci się czas na badania, które nie mają pierwszorzędnego znaczenia. Obecnie zapanowała np. moda na badanie stężenia D-dimerów.

– W poradni chirurgicznej coraz więcej pacjentów przedstawia wyniki tego badania. Nie ma ono jednak zasadniczego znaczenia w diagnozowaniu zakrzepicy, jedynie w trakcie leczenia świadczy o stanie krzepliwości.

Każdy stan zapalny daje podwyższenie stężenia D-dimerów, dlatego trudno to uznać za czynnik wiarygodny w rozpoznaniu choroby. W diagnostyce chorób układu krążenia, w tym zakrzepicy żylnej, korzystamy z podstawowego narzędzia, jakim jest USG Dopplera. Spełnia ono najważniejszą rolę w różnicowaniu objawów.

Resztę badań należy traktować jako dodatkowy element, wzbogacający wiedzę o układzie krwionośnym pacjenta – tłumaczy.

Leczenie zapobiega

Zakrzepicy już się w większości przypadków nie operuje. Po zdiagnozowaniu wymagane jest jedynie zażywanie leków, a w 20 proc. przypadków organizm sam z nią sobie radzi. Jednak wybór metody terapeutycznej uzależniony jest od typu choroby.

– Zakrzepicę żył dystalnych, umiejscowioną m.in. na podudziach, można dzisiaj leczyć z powodzeniem w warunkach ambulatoryjnych.

Lekarz specjalista może przepisywać preparaty heparyn drobnocząsteczkowych, które są refundowane przez NFZ, jeśli rozpoznanie zostanie potwierdzone USG Dopplera, czego jednak na ogół nie da się zrobić od razu.

Ale pacjenta trzeba zabezpieczyć przed zatorowością płucną i zacząć podawać leki przeciwzakrzepowe. Nieraz trzeba leczyć w ciemno – stwierdza dr Toutounchi.

Można również wdrożyć leczenie doustne tzw. antagonistą witaminy K (warfaryna lub acenokumarol). Należy jednak pamiętać, że jeżeli podajemy choremu leki z tej grupy, wymagane jest systematyczne badanie INR i dostosowanie dawki do wyniku badania. Jeżeli chory za mało ich przyjmie, są nieskuteczne, a za duże dawki powodują krwotoki.

Leczenie nie polega tylko na likwidacji zakrzepicy, ale również na zapobieganiu powstawaniu następnych skrzeplin. W ten sposób przeciwdziałamy powikłaniom prowadzącym do zatorowości płucnej oraz zespołu pozakrzepowego.

Należy też zachęcać do obfitego picia wody, bo pacjent z zakrzepicą nie może być odwodniony.

Zakrzepica żył głębokich – czym jest i jak wygląda jej leczenie

Zakrzepica żył głębokich, nazywana też trombozą, to patologiczny proces przebiegający w tzw. żyłach podpowięziowych, znajdujących się pod powięziami kończyn i poszczególnymi grupami mięśniowymi. Przeważnie rozpoczyna się on w żyłach znajdujących się w mięśniach łydek i stopniowo przechodzi do większych żył, przesuwając się ku górze do ud i miednicy.

Gdy organizm jest zdrowy i w naczyniach krwionośnych nie rozwijają się żadne patologiczne procesy, krew bez żadnych przeszkód przepływa przez żyły.

Jednak nałożenie się na siebie pewnych czynników może sprzyjać formowaniu się w żyłach głębokich zakrzepów (skrzeplin), które utrudniają lub całkowicie blokują przepływ krwi.

Z początku nasz organizm będzie próbował sobie poradzić z tym utrudnieniem, posiada bowiem odpowiednie mechanizmy ochronne. Wraz z postępem choroby przestają one wystarczać, a zakrzepów tworzy się coraz więcej.

ZOBACZ TEŻ: Miażdżyca – rodzaje, objawy i sposoby leczenia

Przyczyny zakrzepicy żylnej. Komu grozi ta choroba?

Na powstawanie zakrzepów w żyłach mają wpływ trzy, jednocześnie występujące czynniki ryzyka, określane mianem tzw. triady Virchowa:

  • spowolnienie przepływu krwi, co dzieje się przy długotrwałym unieruchomieniu lub ucisku na żyły,
  • przewaga czynników prozakrzepowych nad tymi hamującymi układ krzepnięcia (fibrynolitycznymi),
  • uszkodzenie ścian naczynia, powstałe np. w trakcie operacji ortopedycznej.

Czynniki te uznawane są przez lekarzy za predysponujące do rozwoju choroby zakrzepowej, choć elementów, które mogą mieć na to wpływ jest znacznie więcej. Dużym zagrożeniem jest długotrwałe unieruchomienie i wcale nie chodzi o leżeniu w łóżku szpitalnym.

Osoby często podróżujące samolotem, a także przez wiele godzin przemieszczające się autokarem lub samochodem należą do grupy ryzyka.

Niekorzystna jest też długa, siedząca praca przy komputerze i wszelkie inne sytuacje, w których zmuszeni jesteśmy przebywać w jednej przymusowej pozycji przez wiele godzin.

Na zakrzepicę najczęściej chorują osoby powyżej 40. roku życia, choć zdarzają się przypadki występowania tej choroby w młodszych grupach.

Ryzyko rośnie u osób otyłych (BMI powyżej 30), a także u kobiet w ciąży.

W tym miejscu warto również wspomnieć o doustnej antykoncepcji hormonalnej, której przyjmowanie zwiększa ryzyko wystąpienia zakrzepicy żylnej.

Zakrzepy powstające w żyłach mogą się pojawiać także na skutek chorób, takich jak: niewydolność serca, przewlekła niewydolność żylna, niewydolność oddechowa, choroby jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna, zespół nerczycowy, schorzenia szpiku kostnego, żylaki kończyn dolnych, trombofilia.

ZOBACZ TEŻ: Jak diagnozować anemię?

Zespół pozakrzepowy – przyczyny, objawy, badania, leczenie, zapobieganie powikłaniom

Objawy zakrzepicy – jak rozpoznać?

Ze względu na brak objawów lub skąpoobjawowość zakrzepica żył głębokich rzadko bywa diagnozowana na wczesnym etapie rozwoju choroby.

Chory nie zdaje sobie sprawy z rozwijającej się choroby, a pojawiające się objawy myli z innymi dolegliwościami, co odwleka w czasie wizytę u specjalisty.

Po czym rozpoznać, że możemy cierpieć na zakrzepicę żył głębokich kończyn dolnych? Typowe objawy tej choroby to:

  • nawracające bóle nóg (w szczególności łydek), zwłaszcza podczas chodzenia,
  • obrzęk łydki lub całej nogi, często jednostronny,
  • podwyższona temperatura kończyny,
  • ból nogi odczuwany podczas dotyku i ucisku,
  • poszerzanie się żył powierzchniowych podczas uniesienia nogi pod kątem 45°,
  • zaczerwienienie lub zasinienie kończyny.

Oczywiście nie każdy obrzęk czy ból nogi od razu oznacza zakrzepicę. Objawy te mogą występować u osób zmagających się z żylakami lub przy nadciśnieniu tętniczym.

Jeśli jednak nie potrafimy powiązać ich ze współwystępującym schorzeniem, należy udać się do lekarza pierwszego kontaktu.

To ważne, ponieważ tak widoczne objawy świadczą o mocnym zaawansowaniu choroby, a jej dalszy rozwój grozi poważnymi powikłaniami. 

You might be interested:  Przerost dziąseł – jakie są przyczyny, jak leczyć i dbać?

ZOBACZ TEŻ: Jakie jest prawidłowe ciśnienie?

Leczenie zakrzepicy żył głębokich

Podstawową i najczęściej wdrażaną formą terapii zakrzepicy jest leczenie farmakologiczne przy użyciu preparatów przeciwkrzepliwych. Hamują one powiększanie się istniejących zakrzepów oraz zapobiegają powstawaniu nowych.

Najczęściej stosowana leki przeciwzakrzepowe to heparyny oraz heparyny drobnocząsteczkowe, a także środki wykazujące działanie antagonistyczne do witaminy K – wafaryna i acenokumarol.

Oprócz farmakoterapii stosuje się leczenie stopniowanym uciskiem, aby zapobiec ponownemu „zatrzymywaniu się” krwi w kończynach. W tym celu nosi się specjalne podkolanówki oraz rajstopy uciskowe, dostępne w aptekach i sklepach medycznych (np. Scholl Lightlegs).

Jeżeli stan chorego jest poważny, lekarz może skierować pacjenta na leczenie trombolityczne w celu rozpuszczenia istniejących zakrzepów.

Aby leczenie zakrzepicy żył głębokich przyniosło efekt, konieczna jest również zmiana swojego stylu życia. Palacze powinny zrezygnować z palenia tytoniu, niewskazane jest także spożywanie alkoholu.

Nie bez znaczenia jest także odpowiednio zbilansowana dieta, zgodna z obowiązującą piramidą żywienia.

Zmiana jadłospisu w połączeniu z regularną aktywnością fizyczną pomagają utrzymać prawidłową wagę, chroniąc przed otyłością oraz innymi chorobami cywilizacyjnymi. 

Profilaktycznie i wspomagająco można stosować preparaty zawierające diosminę (Phlebodia, Otrex 600, Diosminex, DIH, Diohespan Max).

Jest to substancja, która zmniejsza przepuszczalność naczyń i poprawia napięcie żył oraz ogranicza obrzęki. Zewnętrznie można zastosować żele, maści i balsamy zawierające np.

wyciąg z kasztanowca, heparynę, rutozyd, trokserutynę (Lioton 1000, Heparizen 1000, Rutoven, Fortiven Activ Gel, Venescin, Esceven).

Nie możesz znaleźć swoich leków na zakrzepicę? Przejdź do wyszukiwarki KtoMaLek.pl i zarezerwuj je w najbliższej aptece.

Powikłania zakrzepicy żył głębokich

Pogłębiająca się zakrzepica żył głębokich jest bardzo groźna dla zdrowia i życia. Powiększające się zakrzepy mogą doprowadzić do przewlekłej niewydolności żylnej, a także częściowego lub całkowitego zamknięcia żyły, co grozi obrzękiem, wstrząsem i niewydolnością nerek.

Częstym powikłaniem zakrzepicy żył głębokich jest zespół pozakrzepowy. Stan ten charakteryzuje się mnogością objawów, z których najczęściej występuje obrzęk kończyn, wysypki i zaczerwienienie skóry, ból kończyny, skurcze mięśni, a także większa skłonność do powstawania żylaków i owrzodzeń żylnych.

Powstałe w wyniku zakrzepicy skrzepliny mogą odrywać się i przemieszczać, prowadząc do zwężenia lub zamknięcia tętnic płucnych. Stan ten określa się mianem zatorowości płucnej.

Czasem zatory te są niewielkie i mogą pozostać niezauważone. Większe mogą przyczyniać się do występowania duszności i ucisku w klatce piersiowej, w dłuższej perspektywie prowadząc do przewlekłego nadciśnienia płucnego.

Wreszcie odrywające się zakrzepy mogą być też przyczyną zawału mięśnia sercowego lub udaru mózgu.

ZOBACZ TEŻ: e-Recepta – cyfryzacja w służbie pacjentom

Wszystkie treści zamieszczone w Serwisie, w tym artykuły dotyczące tematyki medycznej, mają wyłącznie charakter informacyjny. Dokładamy starań, aby zawarte informacje były rzetelne, prawdziwe i kompletne, jednakże nie ponosimy odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o nie, w szczególności informacje te w żadnym wypadku nie mogą zastąpić wizyty u lekarza.

Zakrzepica – objawy, leczenie, przyczyny. Czym jest zakrzepica żylna?

Zakrzepica, czyli żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (potocznie: zapalenie żył), to choroba, która może wystąpić pod różnymi postaciami, takimi jak zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żył powierzchniowych, zatorowość płucna, zakrzepica żył wątrobowych.

Objawy zakrzepicy zwykle są niezauważalne, mogą wystąpić: bóle łydki podczas chodzenia, obrzęki nóg, zaczerwienienie skóry, tachykardia, gorączka, w zakrzepicy płucnej: duszności i ból w klatce piersiowej.

Komu grozi zakrzepica? Jak diagnozować i leczyć? Jakie są pierwsze objawy zakrzepicy?

Zakrzepica żył głębokich i powierzchownych – rodzaje zakrzepicy

Zakrzepica może występować jako:

  • zakrzepica żył głębokich – skrzepy najczęściej powstają w kończynach dolnych (występuje wówczas zakrzepica żył kończyn dolnych);
  • zakrzepica żył powierzchniowych – zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych często współwystępuje z żylakami kończyn dolnych;
  • zatorowość płucna – to stan kliniczny, który może powstać w wyniku zakrzepicy żył głębokich, zator płucny to zwężenie lub zamknięcie tętnicy płucnej;
  • zakrzepica żył wątrobowych – zespół Budd-Chiariego(BCS); stan polegający na krzepnięciu krwi w żyłach wątroby.

Objawy zakrzepicy zależą od postaci choroby.

Zakrzepica żył głębokich – objawy:

  • ból nóg podczas chodzenia (często: ból łydki);
  • obrzęk nóg (często: obrzęki kostki, obrzęki uda);
  • ocieplenie kończyny (wyczuwalna zwiększona temperatura);
  • dotyk nogi wywołuje ból i uczucie ciepła;
  • objaw Payra: ból stopy przy ucisku;
  • objaw Liskera: ból podudzia przy opukiwaniu;
  • objaw Mayra: ból łydki przy ucisku;
  • wrażenie stwardnienia żył;
  • napięta skóra;
  • zaczerwienienia, zasinienia skóry.

Sprawdź: Leki na cholesterol, leki przeciwmiażdżycowe, suplementy diety

Zakrzepica żył powierzchniowych – objawy

Schorzenie współwystępuje z żylakami kończyn dolnych.

Uwaga! Nieleczone zapalenie żył powierzchownych może skutkować zapaleniem żył głębokich oraz dalszym rozwojem zakrzepicy.

Zatorowość płucna – objawy

  • duszności;
  • sinica ciała;
  • ból w klatce piersiowej;
  • suchy, duszący kaszel;
  • krwioplucie;
  • tachykardia (szybkie bicie serca);
  • gorączka i poty;
  • utrata przytomności.

Uwaga! Zator płucny (zator tętnicy płucnej) stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia – w skrajnych przypadkach może powodować nagłe zatrzymanie krążenia i śmierć, dlatego wymaga pilnej interwencji lekarskiej.

Sprawdź: Ciśnieniomierze

Zakrzepica żył wątrobowych – objawy

  • powiększenie wątroby;
  • wodobrzusze;
  • ból brzucha, nudności;
  • obrzęki nóg;
  • powiększenie śledziony.

Zakrzepica – przyczyny. Jak powstaje zakrzepica?

Zakrzepica to żylna choroba zakrzepowo-zatorowa. W przebiegu zakrzepicy w żyłach powstają skrzepy. Powstanie skrzepliny nie jest jeszcze niebezpieczne dla życia – w pierwszej fazie zakrzepicy skrzeplina przylega zwykle do ściany naczynia, jednak u niektórych chorych jej większe lub mniejsze fragmenty mogą się oderwać.

Zakrzepica może wywołać wstrząs lub nagłe zatrzymanie krążenia i oddychania

W rezultacie zakrzepica może wywołać wstrząs lub nagłe zatrzymanie krążenia i oddychania, a to często oznacza natychmiastową śmierć. Dlatego właśnie nie wolno lekceważyć zakrzepicy, która aż w połowie przypadków przebiega bezobjawowo.

Zakrzepica – czynniki ryzyka

Ryzyko zakrzepicy można zbadać za pomocą wywiadu lekarskiego – wykonywana jest ocena prawdopodobieństwa zakrzepicy według skali Wellsa.

Sprawdź: Preparaty na wzmocnienie serca

Zakrzepica w ciąży – dlaczego ryzyko zakrzepicy rośnie w ciąży?

W ciąży istnieje większe ryzyko wystąpienia zakrzepicy żył – szczególnie dotyczy to kobiet, które przed zajściem w ciążę stosowały doustne środki antykoncepcyjne. Na ryzyko zakrzepicy w ciąży wpływają m.in. takie czynniki, jak: zmiany hormonalne, zwiększenie ucisku na żyły biodrowe i ucisk macicy na narządy.

Rozwój płodu sprawia, że zwiększa się nacisk na żyły biodrowe – dlatego zakrzepica w ciąży rozwija się często w odcinku biodrowo-udowym.

Zakrzepica – diagnostyka

Objawy zakrzepicy nie są charakterystyczne, dlatego diagnostyka zakrzepicy żył głębokich stanowi duże wyzwanie. Aby wykluczyć inne schorzenia (np. niewydolność krążenia czy nadciśnienie) – poza szczegółowym wywiadem lekarskim – wykonuje się:

  • badanie ultrasonograficzne typu Doppler;
  • rezonans magnetyczny;
  • flebografia kontrastowa;
  • badanie fizykalne;
  • badanie D-dimerów (D-dimery powstają w trakcie rozkładu zakrzepów).

Objawy zakrzepicy nie są charakterystyczne, dlatego diagnostyka zakrzepicy żył głębokich stanowi duże wyzwanie.

Znaczna część przypadków zakrzepicy nie jest leczona z powodu trudności w dostępie do badania ultrasonograficznego układu żył głębokich (badanie Dopplera) w uspołecznionej służbie zdrowia.

Skierowanie na nie wydać może tylko chirurg naczyniowy lub angiolog (do którego skierowanie daje lekarz pierwszego kontaktu), a na badanie czeka się kilka tygodni.

W prywatnych placówkach kosztuje ono od 120 do 180 zł.

Problemem jest także niemożność oznaczenia stężenia we krwi tzw. D-dimeru.

Często pomijana jest przez lekarzy pozakrzepowa przewlekła niewydolność żylna, wynikająca z zakrzepicy żył głębokich, która wiąże się z zastojem żylnym, zmniejszeniem drożności żył, zmianami skórnymi i owrzodzeniami. Pogarsza to jakość życia pacjenta i przyczynia się do znacznego wzrostu kosztów opieki zdrowotnej.

Zakrzepica – leczenie

Nieleczona zakrzepica prowadzi do zespołu pozakrzepowego, objawiającego się brązowymi przebarwieniami skóry łydek lub owrzodzeniami podudzi, natomiast powikłaniem zatoru tętnicy płucnej jest przewlekłe zakrzepowo-zatorowe nadciśnienie płucne.

W leczeniu zakrzepicy stosuje się leki przeciwzakrzepowe, leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, zastrzyki z heparyny.

Zakrzepica – leczenie domowe

Pacjenci z zakrzepicą mogą stosować pończochy uciskowe i specjalne rajstopy. Odpowiednia profilaktyka i stosowanie się do zaleceń lekarza może obniżyć ryzyko powikłań. Pomóc mogą: regularna aktywność fizyczna, zajęcia na basenie, rzucenie palenia, ograniczenie alkoholu, stosowanie odpowiednio zbilansowanej diety, w przypadku otyłości i nadwagi – zrzucenie zbędnych kilogramów.

You might be interested:  Ból śródstopia podczas chodzenia – co oznacza ból pod stopą przy chodzeniu?

Zakrzepica – statystyki:

  • co roku w 25 krajach Unii Europejskiej na zakrzepicę zapada około 1,5 mln ludzi, a z powodu zatoru tętnicy płucnej umiera około 500 tys. osób. To więcej niż zmarłych z powodu raka piersi, raka prostaty czy zakażenia wirusem HIV;
  • w Polsce co roku na zator tętnicy płucnej umiera około 40 tys. osób;
  • zdaniem wielu ekspertów w naszym kraju co roku powinno się diagnozować około 60 tys. przypadków zakrzepicy żył głębokich i około 30-40 tys. przypadków zatoru tętnicy płucnej…
  • … oficjalne polskie statystyki podają znacznie niższe liczby, co świadczy o olbrzymich zaniedbaniach dotyczących odpowiedniej diagnostyki i leczenia tych schorzeń;
  • prawidłowa diagnoza dotycząca zakrzepicy żył głębokich stawiana jest w Polsce 30-40 razy rzadziej niż w krajach Europy Zachodniej;
  • łączny roczny koszt leczenia przewlekłej niewydolności żylnej szacuje się w Europie Zachodniej na 600 do 900 mln euro, co stanowi 1-2 proc. całego budżetu opieki zdrowotnej w tych krajach. W USA koszt ten to około 3 mld dolarów.

Zakrzepica głęboka (phlebothrombosis)

Zakrzepica głęboka inaczej phlebothrombosis jest to określenie stosowane obecnie do wskazania częściowej lub całkowitej niedrożności żył głębokich spowodowanej przez zakrzep żylny. Jak może dojść do takiego zakrzepu?

Istnieją dwa układy we krwi, które mają wpływ na procesy związane z zakrzepami: układ koagulacyjny i układ fibrynolityczny

Układ koagulacyjny jest odpowiedzialny za zatrzymanie krwawienia po uszkodzeniu ściany naczynia.

Wzajemne oddziaływanie pomiędzy płytkami krwi a czynnikami zakrzepowymi prowadzi do utworzenia skrzepu, który powinien uszczelnić naczynie.

Skrzep powstaje poprzez tworzenie się włókien fibrynowych, między którymi są zatrzymywane ciałka krwi (eurocyty i leukocyty) i płytki tworząc lity zakrzep.

Układ fibrynolityczny zapobiega spontanicznemu krzepnięciu wewnątrz naczyń krwionośnych pod nieobecność czynników zewnętrznych.

Powyższe dwa układy równoważą się wzajemnie w warunkach prawidłowych. Jeśli ta równowaga ulegnie zakłóceniu a przeważa działanie układu fibrynolitycznego, może wystąpić krwawienie.

Z drugiej strony, gdy przeważa układ koagulacyjny, konsekwencją mogą być zakrzepy.

Główne przyczyny powstawania zakrzepów określa się w ślad za patologiem Virchowem (1821-1902) jako tzw. triadę Virchowa:

  1. Uszkodzenie ściany naczyń
  2. Zwolnienie przepływu krwi
  3. Zaburzenia w składzie krwi

Czynniki ryzyka zakrzepicy

Mogą wynikać z powyższych patogenetycznych zagadnień. Niektóre typowe przyczyny są przedstawione poniżej:

  • chirurgia,
  • niedowład i unieruchomienie,
  • uraz,
  • choroby zakaźne,
  • guzy złośliwe,
  • choroby krwi takie jak białaczka,
  • czerwienica,
  • żylaki,
  • niewydolność serca,
  • wrodzone zaburzenia krzepnięcia, takie jak niedobór białka C, białka S, tzw. oporność APC,
  • ciąża,
  • długie podróże lotnicze.

Objawy zakrzepicy oraz metody jej diagnozowania

Istnieje istotna różnica zależna od miejsca i rozległości zakrzepicy na poziomie łydki, uda czy żył biodrowych.

Istnieje szczególna postać, którą określa się jako siniczy obrzęk bolesny lub błękitne zapalenie żył – jest to bardzo poważny stan, polegający na spontanicznym wykrzepieniu wszystkich żył kończyny dolnej i żył biodrowych. Objawy zakrzepicy nie są charakterystyczne.

W rozległym wykrzepieniu żył kończyna puchnie (powstaje obrzęk) i jest cieplejsza niż kończyna zdrowa. Ponadto skóra kończyny przybiera czerwono-sine zabarwienie wskazujące na zastój żylny. Czasem występuje kłujący i przenikający ból w okolicy mięśni łydki.

Mniej rozległe zakrzepice (np. w pojedynczych żyłach łydki) często nie powodują żadnych objawów lub objawy są znikome. W wielu przypadkach nie da się potwierdzić zakrzepicy jedynie poprzez badanie kliniczne. Ilekroć istnieje podejrzenie zakrzepicy, należy podjąć badania instrumentalne, aby ją z całą pewnością potwierdzić lub wykluczyć.

Pierwsze i główne badania to specjalna ultrasonografia i flebografia, które można uzupełnić badaniem produktów rozpadu włóknika.

Jednak to ostatnie badanie może być ocenione tylko wówczas, gdy wynik jest ujemny, albowiem w takim przypadku wyklucza to zakrzepicę z dużym prawdopodobieństwem.

Dodatni wynik tego badania nie może być wykorzystany w celu diagnostycznym, ponieważ wiele innych chorób może wpływać na taki wynik.

Powikłania wywołane zakrzepicą

W ostrej fazie choroby może nastąpić oderwanie się zakrzepu i jego przemieszczenie do krążenia płucnego, co prowadzi do zatorowości płuc. W większości przypadków ta zatorowość przebiega bezobjawowo. Przypuszcza się, że 50 na 100 przypadków objawowej zakrzepicy ma bezobjawową zakrzepicę płucną. Tylko około 1% zatorów płuc kończy się śmiercią.

Z badań wynika, że zatorowości płucnej doznało około 50% chorych, u których podejrzenie zakrzepicy zostało potwierdzone. Większość z nich nie dostrzegała niczego. Niektóre osoby zgłaszały jedynie suchy kaszel i czasami umiarkowanie skrócenie oddechu.

Przy odpowiednim leczeniu, w którym antykoagulanty lub „rozrzedzająca” krew terapia z heparyną i antagonistami witaminy K odgrywają ważną rolę przy równoczesnej terapii uciskowej, nie odnotowuje się wzrostu częstości zatorowości, jeśli pacjenci pozostają w ruchu tzn. często uruchamiają mięśniową pompę łydkową.

Wnioskiem tego, rygorystyczne leżenie w łóżku okazuje się coraz częściej wykluczane z leczenia zakrzepicy na korzyść częstego leczenia ruchem.

Często zdarzającym się późnym następstwem zakrzepicy jest tzw. zespół pozakrzepowy (post-thrombotic syndrome). W żyłach głębokich kończyn dolnych pojawia się proces zapalny jako reakcja na tworzenie się w nich skrzeplin.

Endogenny układ fibrynolityczny usiłuje rozpuścić powstały zakrzep, który narastająco przylega mocno do ściany żylnej. Im dłużej zakrzep pozostaje w naczyniu, tym mniej skuteczny staje się powyższy proces. Później komórki zapalne migrują do zajętej okolicy i usiłują zatrzymać zakrzep w tym miejscu.

To prowadzi ostatecznie do wzrastającej waskularyzacji fibrocytów tzn. komórek, które tworzą tkankę łączną i utwardzają pierwotnie „miękki” zakrzep poprzez przekształcenie go w tkankę łączną. Ten proces ma dwie konsekwencje.

Z jednej strony tak przekształcona część zakrzepu pozostaje trwale przytwierdzona do ściany naczynia krwionośnego, redukując przepływ, a więc utrudniając drenaż krwi żylnej. Z drugiej strony, opisana wyżej przemiana w tkankę łączną obejmuje również zastawki żylne znajdujące się w zajętej okolicy.

Prowadzi to do częściowej destrukcji z trwałą utratą funkcji zastawki, niezbędnej do prawidłowego powrotu żylnego. W końcu nawet nieuszkodzone pierwotnie żyły łączące nie są dłużej zdolne przeciwstawić się ciśnieniu i stają się niewydolne. Wówczas wzrost ciśnienia przenosi się na żyły powierzchowne prowadząc do tzw. wtórnych żylaków.

Wszystkie te wspomniane stany chorobowe wymagają stosowania co najmniej drugiej klasy ucisku (23 – 32 mmHg) w wersji podkolanówek, pończoch lub rajstop uciskowych. Produkty te powinny być zalecone przez lekarza specjalistę po wcześniejszym badaniu.

Leczenie uciskowe jest nieodzowne w zasadniczym leczeniu pacjentów z Przewlekłą Niewydolnością Żylną (PNŻ) a jego skuteczność została udowodniona bez żadnych wątpliwości. Wieloletnie badania naukowe pacjentów z proksymalną zakrzepicą żylną wykazały, że w dużym odsetku przypadków można uniknąć wystąpienia Zespołu Pozakrzepowego (ZP), stosując medyczne podkolanówki uciskowe (klasa II).

U pacjentów z głęboką zakrzepicą żylną ZP rozwinął się w 75% przypadków, w których wyroby uciskowe NIE były stosowane a tylko w 30 % w grupie leczonej terapią uciskową.

Udostępnij wpis

Owrzodzenia żylne nóg to rany trudno gojące się lub takie, które w ogóle się nie goją. Powstają najczęściej na skutek niewydolności żylnej. Spośród wielu metod… Czytaj dalej Teleangiektazje są poszerzonymi, drobnymi naczyniami krwionośnymi pojawiającymi się głównie na nogach i twarzy. Mowa o tętniczkach, żyłkach oraz naczyniach włosowatych leżących zaraz pod skórą. Rozszerzając… Czytaj dalej Pajączki naczyniowe, czyli tak zwane teleangiektazje to nie tylko defekt kosmetyczny. Są one często jednym z pierwszych objawów choroby żylakowej. Ta nieleczona może prowadzić do… Czytaj dalej Antykoncepcja hormonalna okazała się przełomem wśród innych sztucznych metod zapobiegania ciąży. Jest ona obecnie najczęściej stosowaną metodą antykoncepcji na świecie. Nie jest jednak bez wad…. Czytaj dalej Zakrzepica żył powierzchownych to choroba kończyn dolnych. Osoby, które dotknęła ta dolegliwość, uskarżają się na nieprzyjemne objawy właśnie w nogach. Schorzenie to wiąże się z… Czytaj dalej

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *