Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanie

Sierpień 26, 2018 Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanie

Złamania kompresyjne kręgosłupa uszkodzeniem obejmują trzony kręgowe , w których dochodzi do ich zapadnięcia oraz obniżenia wysokości. Złamania te dotyczą najczęściej kręgów w odcinku piersiowym, głównie Th 10-Th 12 oraz w górnym odcinku lędźwiowym – L1 – L2.

Do złamań kompresyjnych dochodzi w konsekwencji urazów, są to upadki, wypadki komunikacyjne bądź bezpośrednie urazy. Bardzo często złamania występują w przebiegu osteoporozy, wówczas nawet niewielkie siły prowadzą do poważnych uszkodzeń w obrębie trzonów kręgowych.

Ze względu na bogate unerwienie trzonów, złamanie charakteryzuje się silnymi dolegliwościami bólowymi. W przypadkach rozległych uszkodzeń może dojść do drażnienia struktur nerwowych znajdujących się w kanale kręgowym, co w konsekwencji prowadzi do zaburzeń neurologicznych (zaburzenia czuciowe i/lub ruchowe).

Postępowanie w przypadku złamań kompresyjnych obejmuje zarówno leczenie zachowawcze jak i chirurgiczne. W Polsce zdecydowanie częściej złamania kompresyjne leczy się zachowawczo, poprzez usztywnienie oraz odpoczynek i rehabilitację. Pojawia się jednak coraz więcej doniesień wskazujących na dużą skuteczność i pozytywne opinie zabiegów wertebroplastyki oraz kyfoplastyki balonowej.

Złamania kompresyjne – gdzie się lokalizują

Kręgosłup człowieka jest złożoną strukturą, która składa się ze sztywnych kręgów połączonych ze sobą poprzez stawy oraz uzupełniona przez więzadłami, zapewniające stabilizację. Kręgosłup tworzy pewnego rodzaju kolumnę  ułożonych na sobie kręgów, które składają się z poszczególnych elementów:

  • Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanietrzon kręgowy
  • łuk kręgowy
  • wyrostki poprzeczne
  • wyrostek kolczysty
  • wyrostki stawowe górne i dolne

Złamania kompresyjne lokalizują się najczęściej w trzonach kręgowych, a dokładniej w jego przednich częściach.

Uszkodzeniu ulega istota gąbczasta tkanki kostnej, w której dochodzi do rozkawałkowania oraz zmiażdżenia.

Rozległe urazy czasami prowadzą do uszkodzenia również w tylnej części trzonu, co ze względu na sąsiedztwo kanału kręgowego oraz biegnącego wewnątrz rdzenia, grozi ryzykiem powikłań neurologicznych.

Przyczyny złamań kompresyjnych

Do złamań kompresyjnych dochodzi w momencie zadziałania zbyt dużych sił na trzony kręgowe, które zapadają się, przyjmując kształt klina.

Czasami jednak przyczyna leży w zaburzonej strukturze tkanki kostnej bądź współistniejących chorobach. Zdrowy kręgosłup przystosowany jest do przyjmowania dużych obciążeń i absorbowania wstrząsów.

Jednak w sytuacji toczącego się procesu chorobowego (np. osteoporoza, zmiany nowotworowe) nawet niewielkie siły mogą doprowadzić do złamania kości.

Przyczyny złamań kompresyjnych kręgosłupa:

  1. Osteoporoza – stanowi bardzo częstą przyczynę złamań kompresyjnych, co wynika z postępujących zmian strukturalnych w obrębie tkanki kostnej. W zależności od stopnia zaawansowania osteoporozy, złamania mogą być wynikiem czynności dnia codziennego, takich jak: podniesienie przedmiotu, wykonanie gwałtowanego ruchu czy nawet tylko pochylenie się do przodu.

Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanie

  1. Upadek / uraz – złamania kompresyjne powstają w wyniku upadku na pośladki lub nogi (zeskok z podwyższenia) ale także podczas wypadków komunikacyjnych czy innych gwałtownych urazów, kiedy siły kompresyjno-ściskające przekraczają wytrzymałość tkanki kostnej.Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanie
  1. Choroba nowotworowa – zmiany nowotworowe bardzo często obejmują kości, doprowadzając do stopniowego niszczenia ich struktury, co w konsekwencji objawia się spadkiem odporności i wytrzymałości na siły zewnętrzne. Zaawansowana choroba nowotworowa powoduje, iż nawet niewielkie obciążenia mogą doprowadzić do złamania.

Objawy

Typowym objawem złamania jest ból, który w przypadku nagłego urazu jest ostry i zlokalizowany przede wszystkim na poziomie uszkodzenia.

Zdarza się jednak, zwłaszcza u osób starszych, iż złamania kompresyjne przebiegają bezobjawowo przez dłuższy czas.

Tego typu złamania mają tendencję do stopniowego narastania zmian w strukturze tkanki kostnej (zmiany te przebiegają nie dając żadnych objawów), dopiero w momencie zapadnięcia się trzonu kręgowego nagle pojawiają się silne dolegliwości.

Złamania kompresyjne będące konsekwencją nagłego urazu charakteryzują się:

  • miejscowy ból, z możliwością promieniowania do boku
  • nasilanie dolegliwości bólowych przy ruchach, zwłaszcza podczas pochylania tułowia do przodu
  • miejscowa bolesność uciskowa
  • wzmożone napięcie mięśni przykręgosłupowych
  • zaburzenia neurologiczne w przypadku drażnienia korzeni nerwowych

Konsekwencje złamań kompresyjnych mają często charakter przewlekły i objawiają się:

  • przewlekłymi bólami grzbietu
  • pogłębioną kifozą piersiową
  • obniżeniem wzrostu (szacuje się, iż jeden złamany kręg powoduje obniżenie wzrostu o około 2,1 cm)
  • zmniejszenia pojemności oddechowej płuc (konsekwencja zaburzonej postawy ciała)
  • spadku wydolności układu krążeniowo-oddechowego

Diagnostyka

Diagnostyka złamań kompresyjnych opiera się na badaniu klinicznym pacjenta oraz badaniach obrazowych. Podstawowym badaniem jest RTG, które pozwala na ocenę lokalizacji oraz rozległości złamania.

W przypadku złamań obejmujących trzon kręgowy zarówno w jego części przedniej jak i tylnej, badaniem które warto wykonać jest MRI lub TK.

Są to dokładniejsze badania, które pozwalają także ocenić kanał kręgowy oraz tkanki miękkie, które często w przypadku rozległych złamań również ulegają uszkodzeniom.

Równie istotne jest badanie kliniczne, które pozwala ocenić stan pacjenta oraz podjąć decyzję o odpowiednim leczeniu. Elementy badania klinicznego:

  • wywiad (okoliczności wypadku, zgłaszane dolegliwości, styl życia)
  • badanie neurologiczne (ocena odruchów, czucia oraz siły mięśniowej)

Postępowanie lecznicze

Postępowanie lecznicze w przypadku złamań kompresyjnych prowadzone jest w sposób zachowawczy (zdecydowanie częściej) lub w niektórych przypadkach wymaga interwencji chirurgicznej. Tego typu złamania najczęściej nie ulegają przemieszczeniom (złamania stabilne), a ryzyko powikłań neurologicznych jest niewielkie.

Dlatego też w większości przypadków podejmuje się próbę leczenia zachowawczego. Warto jednak pamiętać, iż dużym problemem złamań  kompresyjnych okazują się utrzymujące się dolegliwości bólowe, które zaburzają prawidłowe funkcjonowanie.

W ostatnich latach rozkwit przeżywają metody leczenia małoinwazyjnego, których dużym atutem jest wysoka skuteczność oraz niewielkie ryzyko powikłań.

W przypadku leczenia zachowawczego, początkowo zastosowanie mają gorsety ortopedyczne, które mają za zadanie ustabilizować i stworzyć odpowiednie warunki dla gojenia się uszkodzonych struktur.

Równie ważny w początkowym okresie leczenia jest oszczędzający tryb życia, który daje możliwość tkankom na regenerację oraz korzystnie wpływa na redukcję dolegliwości bólowych. W związku z tym, iż trzony kręgowe są tkankami silnie unerwionymi, ich uszkodzenie wiąże się z intensywnym bólem.

Dlatego też konieczne okazuje się wsparcie farmakoterapią, o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym.

Gorsety ortopedyczne stosowane w złamaniach kompresyjnych kręgosłupa

Gorsety dobierane są indywidualnie po wcześniejszym badaniu pacjenta. Warto jednak pamiętać, że gorsety nie zawsze są konieczne (zwłaszcza przy złamaniach stabilnych), a także że niosą za sobą negatywne konsekwencje (osłabienie mięśni tułowia). Gorsety należy wykorzystać u pacjentów, u których jest to naprawdę konieczne

Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanie

Początkowym elementem postępowania zachowawczego jest fizjoterapia, obejmująca zarówno zabiegi z zakresu fizykoterapii jak i terapii manualnej oraz indywidualne ćwiczenia.

Zabiegi fizykoterapeutyczne wykorzystywane w złamaniach kompresyjnych ukierunkowane są na przyśpieszenie zrostu kostnego, redukcję stanu zapalnego, a przez to także dolegliwości bólowych. Dodatkowo mają na celu poprawę trofiki tkanek oraz normalizację napięć mięśniowych. Zastosowanie mają zabiegi:

  • magnetoterapia
  • laseroterapia
  • elektroterapia (jonoforeza, prądy Traberta, prądy interferncyjne, TENS)
  • krioterapia

Istotnym elementem postępowania zachowawczego jest indywidualna terapia, obejmująca zabiegi manualne, ćwiczenia wzmacniające oraz poprawiające zakresy ruchu, a także ćwiczenia kontroli postawy ciała.

Złamania kompresyjne wymagają odpoczynku oraz oszczędzającego trybu życia, co niestety prowadzi w konsekwencji do spadku siły mięśniowej, ograniczeń ruchomości w stawach kręgosłupa, a także zaburzeń postawy ciała.

W związku z powyższym terapia wykorzystująca:

  • mobilizacje stawowe
  • trakcje
  • mobilizacje tkanek miękkich
  • stymulacje do odzyskiwania prawidłowych wzorców ruchowych

dąży do niwelowania negatywnych konsekwencji gojenia się złamanego trzonu kręgowego.

Częstym powikłaniem leczenia zachowawczego okazuje się zaburzona postawa ciała, która objawia się pogłębioną kifozą piersiową.

Tego typu wada postawy niesie za sobą wiele konsekwencji, zarówno ze strony aparatu ruchu (ogromne przeciążenia dla kręgosłupa w odcinku szyjno-piersiowym) jak i innych narządów wewnętrznych.

Aby nie dopuścić rozwinięcia się zaburzenia w postaci pogłębionej kifozy piersiowej należy rozpocząć wczesne usprawnianie, ukierunkowane na:

  • mobilizacje stawowe dla odcinków szyjnego, piersiowego oraz przejścia szyjno-piersiowego
  • ćwiczenia rozciągające dla mięśni piersiowych, a także mięśni prostowników głowy
  • ćwiczenia wzmacniające dla mięśni równoległobocznych,
  • odzyskanie prawidłowej ruchomości oraz prawidłowych wzorców ruchowych w kompleksach barkowych

Kolejnym elementem terapii są ćwiczenia, które początkowo pacjent wykonuje pod okiem terapeuty, a następnie samodzielnie w domu. Są to ćwiczenia wzmacniające oraz stabilizacyjne. Mają one na celu zapobieganie kolejnym urazom oraz redukowanie obciążeń poprzez utrzymywanie ergonomicznej postawy ciała.

W przypadkach kiedy leczenie zachowawcze nie przynosi zamierzonych efektów, a pacjenci uskarżają się na przewlekłe dolegliwości bólowe, skuteczne okazują się zabiegi wertebroplastyki bądź kyfoplastyki balonowej.

Zarówno jeden jak i drugi zabieg, zaliczane są do chirurgii małoinwazyjnej, a ich celem jest odbudowa wysokości oraz kształtu kręgu poprzez podanie cementu kostnego do uszkodzonego kręgu. Odtworzenie kręgu odbywa się poprzez niewielkie nacięcie skóry i podanie cementu do wnętrza poprzez igłę i prowadnicę.

Różnica pomiędzy zabiegami wertebroplastyki i kyfoplastyki balonowej polega na tym, iż w przypadku tego drugiego, wprowadza się do uszkodzonego kręgu balonik, którego zadaniem jest rozprężenie złamanego kręgu. Dopiero po uzyskaniu odpowiedniego kształtu podaje się do wnętrza półpłynny cement, a balonik jest usuwany.  Natomiast zabieg wertebroplastyki ogranicza się tylko do podania cementu.

Mało inwazyjne zabiegi (wertebroplastyki, kyfoplastyka) charakteryzują się bardzo dużą skutecznością w leczeniu dolegliwości bólowych – doniesienia naukowe wskazują na skuteczność na poziomie pomiędzy 80 a 97%.

Opracowała: mgr Katarzyna Kumor, fizjoterapeuta

Nowotwór kręgosłupa

Autor: Lek. Mateusz Nawrocki

Pierwotne nowotwory kręgosłupa występują bardzo rzadko. Kręgosłup to element szkieletu kostnego, który najbardziej narażony jest na występowanie przerzutów z innych narządów. Niekiedy świeżo wykryta zmiana metastatyczna jest zaledwie początkiem diagnostyki w kierunku punktu wyjścia nowotworu.

Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanie

Ból pleców i kręgosłupa jest niestety powszechnym zjawiskiem. Dolegliwość ta spotykana jest u coraz młodszych pacjentów – na szczęście w większości sytuacje te zdarzają się sporadycznie. U osób starszych objawy bólowe kręgosłupa wynikają z jego zwyrodnienia.

Oczywiście jest to wysoce prawdopodobna przyczyna, jednak należy pamiętać, że to właśnie ból jest głównym objawem nowotworu kręgosłupa. Symptom ten występuje na skutek zmian patologicznych w obrębie kręgów – złamań (odczuwalne są również mikro-złamania), czy też ucisku na korzenie nerwów lub na rdzeń kręgowy.

Innymi objawami mogą być neuralgie i zaburzenia czucia, a także bóle opasujące.

Często dolegliwości ze strony kręgosłupa są pierwszymi objawami nowotworów, które swoją lokalizację pierwotną mają w innym narządzie. Ból powstaje na skutek nacieczenia tkanki kostnej przez przerzut nowotworowy. Rak płuca, piersi, nerki, czy też gruczołu krokowego – to właśnie z tych lokalizacji nowotwór może dawać przerzut do kręgosłupa.

Innym nowotworem lokalizującym się w obrębie kręgosłupa może być również szpiczak. Miejscem jego występowania może być czaszka oraz żebra. To specyficzny nowotwór szpiku kostnego, a więc jest on chorobą układu krwiotwórczego.

Z uwagi na swój charakter, choroba ta może być przeoczona i leczona jak (szczególnie w początkowym stadium) zwykłe przeziębienie lub infekcja grypopodobna. Z czasem jednak objawy postępują i może dochodzić do patologicznych złamań kości.

Należy przeprowadzić cały szereg badań, które obejmują analizę krwi, badania kości i biopsję szpiku.

Innym nowotworem lokalizującym się w obrębie kręgosłupa może być również szpiczak. Miejscem jego występowania może być czaszka oraz żebra. To specyficzny nowotwór szpiku kostnego, a więc jest on chorobą układu krwiotwórczego.

Z uwagi na swój charakter, choroba ta może być przeoczona i leczona jak (szczególnie w początkowym stadium) zwykłe przeziębienie lub infekcja grypopodobna. Z czasem jednak objawy postępują i może dochodzić do patologicznych złamań kości.

Należy przeprowadzić cały szereg badań, które obejmują analizę krwi, badania kości i biopsję szpiku.

Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanie

Objawy nowotworu szyjnego kręgosłupa również mogą dawać cały wachlarz symptomów. Typowe niedogodności związane z rozrostem nowotworowym kręgosłupa w tym odcinku mogą manifestować się bólem klatki piersiowej i można je pomylić nawet z objawami choroby niedokrwiennej serca. Inne możliwe objawy to osłabienie siły mięśniowej kończyn górnych oraz zawroty i bóle głowy.

Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanieZłamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanie

Mówiąc o objawach choroby nowotworowej kręgosłupa nie można zapominać również o typowych symptomach występujących przy rozroście nowotworowym. Można do nich zaliczyć utratę masy ciała, bóle nocne i ogólne wyniszczenie organizmu (kacheksia).

W nowotworach kręgosłupa, konieczne jest przeprowadzenie badań obrazowych. Przy podejrzeniu jakichkolwiek zmian patologicznych, diagnostykę można rozpocząć od zwykłych zdjęć rentgenowskich. Każdy przewlekły ból, nieustępujący po podaniu leków przeciwbólowych, powinien być skonsultowany z lekarzem.

Oczywiście, bardzo często powodem dolegliwości bólowych są inne przyczyny niż nowotwór. Oprócz nowotworów lokalizujących się w kręgach (czyli strukturach kostnych), występują również nowotwory rdzenia kręgowego. Występujące objawy w dużej mierze zależą od lokalizacji nowotworu. Pojawiają się niedowłady kończyn, ból oraz zaburzenia czucia.

W takich sytuacjach należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem celem wykonania podstawowych badań.

Niestety rokowanie nowotworów pierwotnych kręgosłupa nie jest optymistyczne. Należy jednak pamiętać, że w kręgosłupie lokalizują się także łagodne nowotwory, takie jak naczyniaki, guzy olbrzymiokomórkowe, czy też kostniako-chrzęstniaki.

Przepuklina kręgosłupa – przyczyny, objawy i leczenie (rehabilitacja, fizjoterapia)

Na co dzień wielu z nas boryka się z problemem bólu kręgosłupa. Niestety, zdarza się, że ból ten jest nasilony do tego stopnia, iż utrudnia nam codzienne funkcjonowanie i wykonywanie nawet tych najprostszych czynności. Przyczyną tak silnego bólu może być przepuklina kręgosłupa, określana też mianem dyskopatii.

Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanie

Jak dochodzi do przepukliny kręgosłupa?

Największe obciążenie w naszym organizmie spoczywa na krążkach międzykręgowych, znajdujących się pomiędzy kręgami kręgosłupa. Krążki te składają się z jądra miażdżystego i otaczającego je włóknistego pierścienia.

W momencie, w którym tracą one elastyczność, mogą zacząć się przesuwać i w ten właśnie sposób powstaje przepuklina kręgosłupa.

Dochodzi wówczas do przerwania ciągłości owego pierścienia, przez co jądro zaczyna uciskać nasze struktury nerwowe – i to właśnie powoduje silny ból.

Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanieZmiany zachodzące w krążkach międzykręgowych, prowadzące do przepukliny kręgosłupa. Źródło: https://bit.ly/3khdHZv

Objawy przepukliny kręgosłupa

Objawy przepukliny zależą zarówno od odcinka kręgosłupa, w którym występuje, jak i od jej wielkości. W przypadku bardziej rozległej przepukliny kręgosłupa mogą wystąpić objawy neurologiczne, które zwykle oznaczają konieczność operacji.

Do tych objawów zaliczamy:

  • niedowład lub paraliż, spowodowany osłabieniem mięśni,
  • drętwienie, które wywołane jest osłabieniem czucia,
  • problemy fizjologiczne z kontrolowaniem oddawania moczu i stolca.

W takiej sytuacji należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Jeżeli nie występują u nas tak poważne objawy, istnieje możliwość leczenia bezoperacyjnego. Ze względu na odcinek kręgosłupa, w którym doszło do degeneracji krążków, wyróżniamy: przepuklinę kręgosłupa lędźwiowego, przepuklinę kręgosłupa piersiowego oraz przepuklinę kręgosłupa szyjnego.

W przypadku przepukliny kręgosłupa lędźwiowego pojawia się ból, promieniujący w stronę kończyn dolnych, który może też być odczuwalny w pachwinach i podbrzuszu. Czasami pojawia się też rwa kulszowa.

Objawy przepukliny kręgosłupa piersiowego często przypominają objawy chorób serca lub kamicy pęcherzyka żółciowego. Jest to ból pleców, który promieniuje aż do brzucha i klatki piersiowej. Jest on na tyle silny, że odczuwając go, nie jesteśmy w stanie śmiać się, kaszleć ani kichać.

Przepuklina kręgosłupa szyjnego charakteryzuje się bólem promieniującym w stronę kończyn górnych, czyli do barku, ramienia i przedramienia.

Zdarza się, że dolegliwości mogą sięgnąć nawet w okolice łopatki. Takie objawy przepukliny kręgosłupa nazywane są z kolei rwą barkową albo ramienną.

Często pojawiają się też sztywność w karku, powodująca ograniczenie ruchów głowy, a także szumy uszne i bóle głowy.

Przyczyny przepukliny kręgosłupa

Przyczyny wystąpienia przepukliny również zależą od odcinka kręgosłupa, której ona dotyczy.

Przepuklina kręgosłupa szyjnego zwykle wywołana jest obciążeniem tego odcinka kręgosłupa przez pracę przy komputerze.

Nienaturalna pozycja, w której przez wiele godzin znajduje się głowa (poza osią ciała, wysunięta do przodu), powoduje napięcia mięśniowe, prowadzące do zwyrodnienia krążka międzykręgowego.

Ten rodzaj przepukliny często pojawia się również jako efekt wypadków komunikacyjnych. Wówczas jest on wywołany nagłym odchyleniem głowy w tył, a następnie równie gwałtownie w przód.

Jeżeli chodzi o przepuklinę kręgosłupa lędźwiowego, to w tym przypadku może ona wynikać z anatomii danej osoby (w przypadku wystąpienia wąskiego kanału kręgowego) lub też mieć podłoże genetyczne.

Zwykle jednak jest ona wynikiem przeciążenia kręgosłupa, do którego dochodzi, gdy np. na wyprostowanych nogach podnosimy ciężary z podłogi.

Duży wpływ na jej powstawanie mają również wstrząsy i wibracje, dlatego bardzo narażeni na ten rodzaj przepukliny są np. zawodowi kierowcy.

Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanie

Leczenie przepukliny kręgosłupa

W większości przypadków możliwe jest bezoperacyjne leczenie przepukliny kręgosłupa. Dzięki odpowiednio dobranym ćwiczeniom, możemy zmniejszyć ucisk na nerw oraz polepszyć ukrwienie, co prowadzi do bezoperacyjnego zmniejszenia przepukliny.

Należy jednak pamiętać, że istnieją różne rodzaje przepukliny, a także każdy człowiek ma nieco inną budowę, dlatego też nie ma ćwiczeń uniwersalnych, sprawdzających się u każdego. Muszą one zostać dobrane indywidualnie, żeby nie pogorszyć stanu pacjenta.

Głównym zadaniem ćwiczeń jest zwiększenie krążenia krwi, dlatego często stosuje się odpowiednio dobrane ćwiczenia aerobowe. Nie mogą one jednak być zbyt ciężkie ani męczące, ponieważ duży wysiłek może wywołać pogorszenie. W przypadku takich ćwiczeń bardzo ważna jest systematyczność w ich wykonywaniu.

Zmniejszenie ucisku na korzenie nerwowe oraz polepszenie ukrwienia, możemy osiągnąć również poprzez poprawę postawy ciała. W przypadku osób otyłych zaleca się też redukcję masy ciała. Dzięki temu zmniejszamy ciężar dźwigany przez kręgosłup, co skutkuje mniejszą siłą, wypychającą jądro miażdżyste na zewnątrz.

  • Jeżeli przepuklina została wywołana noszeniem ciężarów, powinniśmy bezwzględnie unikać podobnych sytuacji, dzięki czemu zapobiegniemy nawrotom.
  • Ważne jest też, aby nauczyć się prawidłowych technik schylania się oraz podnoszenia przedmiotów.
  • W fizjoterapeutycznym leczeniu przepukliny kręgosłupa – oprócz ćwiczeń i masaży – dobrze sprawdzają się też następujące zabiegi:
  • krioterapia,
  • laseroterapia,
  • terapia prądem, czyli elektroterapia,
  • terapia ciepłem (ciepłoterapia, termoterapia).

Zobacz też nasz inny artykuł: Dyskopatia lędźwiowa – rehabilitacja z wykorzystaniem nowoczesnego sprzętu.

Przepuklina kręgosłupa – jak ją zdiagnozować i leczyć?

Kręgosłup ludzki składa się z 24 kręgów ułożonych jeden na drugim. Wewnątrz tej anatomicznej konstrukcji znajduje się kanał kręgowy, w którym przebiegają rdzeń kręgowy i nerwy. Między trzonami kręgów znajdują się krążki międzykręgowe, czyli elastyczne dyski – jądro miażdżyste otoczone pierścieniem włóknistym.

Dyski te są płaskie i okrągłe, a ich rolą jest amortyzacja podczas chodzenia lub biegania. Niestety, wraz z wiekiem lub w wyniku znacznych obciążeń, nie tylko spowodowanych uprawianiem sportu, tracą one swoją elastyczność i zmieniają położenie, wywołując przepuklinę kręgosłupa (błędnie nazywaną jako przepuchlina kręgosłupa).

Polega ona na wyciśnięciu znajdującego się wewnątrz dysku fragmentu jądra miażdżystego przez pęknięty lub rozerwany pierścień włóknisty. Pacjenci często pytają lekarza o „pęknięcie przepukliny kręgosłupa”.

Dysk przemieszczając się w kierunku kanału kręgowego wywiera nacisk na struktury nerwowe, co powoduje ból, najczęściej odcinka lędźwiowego – stąd przepuklina kręgosłupa lędźwiowego, a w niektórych przypadkach daje objawy neurologiczne. Ma to niewątpliwie wpływ na tryb życia.

Przepukliny kręgosłupa mogą wystąpić w dowolnej części kręgosłupa, najczęściej jednak występują w dolnej części pleców – przepuklina lędźwiowa. Przepuklina kręgosłupa jest powszechnym problemem medycznym, najczęściej dotykającym osób w wieku od 35 do 50 lat. Nieco rzadziej występuje przepuklina kręgosłupa szyjnego, a także przepuklina w odcinku piersiowym.  

Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanie

Jakie są objawy przepukliny kręgosłupa?

Przepuklina kręgosłupa objawy ma bardzo charakterystyczne. Na początku zwykle objawy przepukliny kręgosłupa zaczynają się bez wyraźnego powodu. Pacjenci mogą odczuwać dolegliwości w bardzo różny sposób, co zależy głównie od położenia i wielkości przepukliny.

Jeśli dysk nie naciska na nerw, pacjent może odczuwać jedynie słaby ból pleców lub w ogóle nie odczuwać bólu. Jeśli występuje ucisk na nerw, typowym objawem staje się ból, a także drętwienie lub osłabienie w obszarze ciała, do którego nerw dociera.

Najczęściej występuje podrażnienie nerwu kulszowego (rwa kulszowa). Jest to nacisk na jeden lub kilka nerwów, które powodują ból kręgosłupa, pieczenie, mrowienie i drętwienie, często promieniujące przez pośladek aż do stopy.

Przepuklina kręgosłupa objawy może nasilać zwłaszcza w przypadku siedzenia, stania, lub chodzenia. Najczęściej dolegliwość dotyczy jednej strony (prawej lub lewej). Ból odcinka lędźwiowego (przepuklina lędźwiowa) często opisywany jest przez pacjentów jako bardzo ostry, porównywany nawet do porażenia prądem.

Nasilenie dolegliwości bólowych może być spowodowane śmiechem lub kichnięciem, a także niewłaściwą pozycją ciała, jak pochylanie się do przodu i garbienie podczas siedzenia na krześle.

W przypadku odcinka szyjnego, przepuklina kręgosłupa szyjnego może powodować tępy, czasem ostry ból szyi lub między łopatkami, promieniujący w dół ramienia aż do dłoni, sztywność karku.

Ból może się nasilać w przypadku niektórych pozycji lub ruchów głową.

Dość rzadko występująca przepuklina odcinka piersiowego daje dolegliwości bólowe z promieniowaniem wzdłuż przebiegu żeber, powodując zaburzenia czucia osłabienia siły mięśniowej kończyn dolnych.

Przyczyny przepukliny kręgosłupa

Wypadnięcie dysku może być wynikiem zarówno wyraźnego urazu, jak i powtarzających się przeciążeń kręgosłupa. Przepuklina kręgosłupa często związana jest z naturalną degeneracją dysku z wiekiem, gdy włókna go tworzące zaczynają słabnąć.

W miarę rozwoju tego stanu stosunkowo niewielki ruch odkształcający lub skręcający może spowodować pęknięcie dysku. Niektóre osoby mogą być bardziej podatne na problemy z dyskami od innych. Mogą cierpieć na przepukliny dysków w kilku miejscach wzdłuż kręgosłupa.

Badania wykazały, że można mieć też predyspozycje do przepukliny kręgosłupa, gdy problem ten już wystąpił u innych członków rodziny.

Przepuklina kręgosłupa, w tym często przepuklina kręgosłupa lędźwiowego, oprócz bólu może powodować groźne objawy neurologiczne m.in.: drętwienie, niedowład lub paraliż mięśni, a także problemy z kontrolowaniem oddawania moczu i stolca. W takiej sytuacji należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem, gdyż w procesie leczenia może być konieczny zabieg chirurgiczny.

Czynniki zwiększające ryzyko rozwoju przepukliny kręgosłupa:

  • wiek – najczęściej dotyka osób w wieku od 35 do 50 lat,
  • płeć – u mężczyzn ryzyko wystąpienia jest dwukrotnie wyższe,
  • otyłość – nadwaga zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia przepukliny,
  • praca fizyczna – wymagająca podnoszenia, ciągnięcia lub pchania ciężkich przedmiotów,
  • palenie papierosów – nikotyna ogranicza przepływ krwi  w okolicy dysków, co przyspiesza ich zwyrodnienie,
  • uwarunkowania genetyczne – dziedziczna tendencja do zwyrodnienia dysków.

Czy można wyleczyć przepuklinę kręgosłupa bez operacji?

Leczenie przepukliny kręgosłupa, w większości przypadków, nie obejmuje zabiegu chirurgicznego. Około 90% osób, które doświadczyło choroby, po około sześciu tygodniach może nie odczuwać objawów lub odczuwać znacznie mniejsze dolegliwości, nawet jeśli nie otrzymają specjalistycznej pomocy medycznej.

Objawy ustępują, ponieważ zmieniające się uwodnienie może powodować, że krążek międzykręgowy kurczy się. Przepuklina kręgosłupa przy mniejszym rozmiarze zmniejsza ryzyko podrażnienia korzenia nerwu. Jednak funkcjonowanie z tym bólem, do łatwych nie należy. Dlatego konsultacja lekarska jest wskazana. Badanie fizykalne ma kluczowe znaczenie dla diagnozy.

Zazwyczaj obejmuje obserwację pacjenta, sprawdzając zakres ruchów. W kontroli neurologicznej lekarz szuka oznak drętwienia oraz osłabienia czucia nogi i stopy. Jednym z typowych badań jest test Lasegue'a, który sprawdza, czy przepuklina kręgosłupa lędźwiowego daje objawy bólowe.

W tym teście pacjent leży płasko na plecach, a lekarz delikatnie unosi wyprostowaną kończynę dolną aż pacjent poczuje ból. Test uważa się za dodatni, jeśli ból występuje przy uniesieniu kończyn do 50-60 stopni.

Przepuklina kręgosłupa w pierwszy etapie leczenia najczęściej ma charakter zachowawczy. Podstawą w leczeniu choroby jest ograniczenie dotychczasowej aktywności przez kilka dni do kilku tygodni. W sytuacji, gdy przepuklina powoduje skurcz mięśni dolnej części pleców, można ten nagły ból próbować złagodzić.

Wskazany jest odpoczynek, leżenie płasko na plecach z poduszką pod kolanami. Czasem stosowanie ciepła może pomóc w złagodzeniu bolesnych skurczów mięśni. Poleca się poduszki podgrzewane (termofory), gorące kompresy oraz gorącą kąpiel. Więcej o rehabilitacji i ćwiczeniach na kręgosłup w innym naszym artykule.

Jeśli chodzi o leżenie w łóżku, to tego typu odpoczynek w przypadku silnego bólu zwłaszcza w odcinku lędźwiowym najlepiej jest ograniczyć do jednego lub dwóch dni. Dłuższe leżenie może doprowadzić do sztywności i jeszcze większego bólu. Jeśli ból kręgosłupa jest łagodny, lekarz może podać niesteroidowe leki przeciwzapalne jak np.

Ibuprofen lub Naproksen. Na pomoc może przyjść również fizjoterapeuta, który pokaże ćwiczenia rehabilitacyjne i nauczy bezpiecznie wykonywać zwykłe czynności, jak chodzenie, czy podnoszenie przedmiotów z ziemi.

Pacjenci odczuwają poprawę dolegliwości bólowych w czasie od kilku dni do kilku tygodni od pojawienia się pierwszych objawów jakie daje przepuklina kręgosłupa.

Bardzo ważne w przypadku przepukliny kręgosłupa jest rozpoznanie.

Najczęściej wykorzystywaną techniką jest rezonans magnetyczny (MRI), który zapewnia wnikliwą ocenę obszaru kręgosłupa lędźwiowego, pokazując, gdzie wystąpiła przepuklina i które nerwy są dotknięte.

Natomiast przepuklina krążka międzykręgowego (dysku) nie jest widoczna na zdjęciu rentgenowskim. RTG kręgosłupa jest wykonywany w celu znalezienia innych przyczyn bólu lub pośredniej oceny przestrzeni w której znajdują się dyski.

Operacja przepukliny kręgosłupa

Jeśli przepuklina kręgosłupa powoduje ból i inne objawy w odcinku lędźwiowym, które utrzymują się po sześciu tygodniach od rozpoczęcia leczenia zachowawczego, rozważa się leczenie operacyjne.

Operację zaleca się również, gdy występuje silny ból lub drętwienie, a pacjent ma trudności ze staniem na nogach i chodzeniem, niezależnie od czasu trwania dolegliwości. Przepuklina na kręgosłupie w odcinku lędźwiowym leczona operacyjnie ma wysoki wskaźnik powodzenia.

Jej celem jest spowodowanie, aby przepuklina lędźwiowa przestała naciskać i drażnić nerwy, powodując ból. Procedura, która nazywa się dyscektomią, polega na usunięciu część przepukliny dysku. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Pacjent leży na stole operacyjnym twarzą w dół.

Chirurg wykonuje małe nacięcie skóry, a następnie odciąga mięśnie od kręgosłupa. Przepuklina krążka międzykręgowego i wszelkie luźne kawałki są usuwane, aby przestały naciskać na nerw.

U zdecydowanej większość pacjentów po dyscektomii nie występują żadne powikłania. Rzadko zdarzają się jednak krwawienia, zakażenia lub uszkodzenia nerwu. Możliwe jest również, że dysk ponownie pęknie i spowoduje objawy bólowe.

Po zabiegu pacjenci bardzo szybko mogą wstać z łóżka i chwilę pospacerować. Większość z nich wraca do domu w ciągu 24-48 godzin po operacji.

Po wyjściu ze szpitala, przez pierwsze 4-6 tygodni, należy unikać dłuższego siedzenia, pochylania się do przodu i oczywiście podnoszenia przedmiotów z podłoża. Ważnym etapem powrotu do pełnej sprawności jest rehabilitacja.

Należy skontaktować się z fizjoterapeutą, który po sprawdzeniu danych osobowych i wypisu ze szpitala, przygotuje harmonogram ćwiczeń. Po operacji i przejściu całej rehabilitacji, przepuklina kręgosłupa nie powinna już powodować bólu.

Złamania kręgosłupa szyjnego lub kręgosłupa (złamany kręgosłup lub kręgosłup szyjny)

Kręgosłup rozciąga się od podstawy czaszki do kości ogonowej. Składa się z 33 elementów kostnych (kręgów), które podtrzymują całe ciało.

Kręgi chronią ponadto rdzeń kręgowy, swoisty pień układu nerwowego, przez który przesyłane są infromacje z mózgu do innych częsci organizmu. Załamana (fractured) kość w odcinku szyjnym czy innym kręgosłupa może mieć bardzo poważne konsekwencje.

W niektórych wypadkach może prowadzić do paraliżu (paralysis) lub śmierci (death). Kluczowe znaczenie ma tu pomoc doraźna.

Usztywnić odcinek szyjny i uszkodzenia kręgosłupa (Spine Injuries)

Osoba z urazami szyi i kręgosłupa (spine injury) nie powinna się ruszać, ani być przemieszczana. Osoba poszkodowana powinna leżeć nieruchomo i czekać na przybycie zespołu ratowników. Pomocne może być delikatne podtrzymywanie głowy poszkodowanego obydwoma rękami do czasu przybycia pomocy. Jeśli poszkodowany jest w sytuacji zagrożenia i MUSI być przemieszczony:

  • Umiescić pod osobą poszkodowaną koc i ciągnąć go po podłożu.
  • Jeśli koc jest niedostępny, należy uchwycić poszkodowanego za barki. Głowę podpierać przedramionami. Następnie odciągnąć poszkodowanego w bezpieczne miejsce.

Kiedy należy udać się na oddział ratunkowy

Gdy istnieje prawdopodobieństwo urazu szyi lub innego odcinka kręgosłupa (spine injury), należy natychmiast zadzwonić na pogotowie. Nie próbować transportować osoby poszkodowanej na własną rękę. Objawy mogą obejmować:

  • Utratę przytomności (unconsciousness)
  • Ostry ból w plecach lub szyii (severe back or neck pain)
  • Zasinienie i opuchliznę odcinka szyjnego lub innego (bruising and swelling over the neck or back)
  • Mrowienie lub utratę czucia w dłoniach lub stopach (tingling or loss of feeling in the hands or feet)
  • Utratę kontroli nad zwieraczami (loss of bowel or bladder function)
  • Utratę czucia i niemożność ruchu poniżej urazu (loss of feeling and movement below the level of injury)

Czego spodziewać się na oddziale ratunkowym

  • Zostaną Państwo przebadani i zapytani o okoliczności wystąpienia urazu (injury). Na czas badania mogą Państwo zostać umieszczeni na desce ortopedycznej, która unieruchomi ciało.
  • Na szyję może być założony kołnierz ortopedyczny.
  • Odcinek szyjny kręgosłupa i/lub inne odcinki mogą zostać prześwietlone (x-rayed).
  • Może być zastosowana tomografia komputerowa (computed tomography (CT))lub obrazowanie przy pomocy resonansu magnetycznego (magnetic resonance imaging (MRI)). Metody te umożliwiają dokładne zobrazowanie struktur szyjnych oraz pozostałych odcinków kręgoslupa.
  • Aby zmiejszyć ból, mogą zostać podane leki.

Leczenie (treatment)

Celem leczenia (treatment) jest przywrócenie kręgosłupa szyjnego lub innego odcinka do prawidłowego położenia.

  • Niegroźne pęknięcie w odcinku szyjnym (minor neck fracture) lub w innym bez powikłań (simple spine fracture) można wyleczyć przy pomocy kołnierza ortopedycznego. Okres noszenia kołnierza może wynieść 6-8 tygodni, do zaleczenia urazu. Mogą Państwu być zalecone specjalne ćwiczenia podczas rekonwalescencji.
  • Poważne bądź rozległe złamania (fractures) często wymagają interwencji chirurgicznej (surgery). W takich wypadkach zostaną Państwo skierowani do specjalisty od układu kostnego (chirurg ortopeda) lub układu nerwowego(neurochirurg).

Co to jest złamanie kompresyjne? Jak się je leczy?

Złamanie kompresyjne to inaczej złamanie “zgnieceniowe”. Dochodzi do niego w trakcie upadku, przeważnie w pozycji siedzącej bądź z wyprostowanymi nogami.

Złamanie kompresyjne kręgosłupa jest dość częstym problemem klinicznym. Liczne są także przypadki zgniecenia kończyn. Leczenie złamania kompresyjnego to przede wszystkim działanie doraźne.

Na ogół wystarczające okazuje się usztywnienie i rehabilitacja.

Co to jest złamanie kompresyjne?

Złamanie kompresyjne to złamanie zgnieceniowe, które najczęściej dotyczy kręgosłupa, ale też kończyn. Dochodzi do niego zwykle podczas upadku, nawet z niewielkiej wysokości, kiedy na trzony kręgowe nagle oddziałuje duża siła kompresyjna, łamiąca ich naturalny opór.

Bardzo niebezpieczne, a zarazem dość częste, są upadki w pozycji siedzącej (na pośladki) oraz z wyprostowanymi nogami (na stopy). Podczas złamania kompresyjnego kręgosłupa poszczególne kręgi zostają uszkodzone, w wyniku czego zapadają się i zmieniają swoje położenie.

 

Najczęstsze obszary złamań kompresyjnych:

  • złamanie kompresyjne kręgosłupa piersiowego (odcinek Th10-Th12)
  • złamanie kompresyjne odcinka lędźwiowego (trzonu L1-L3)
  • złamanie kości piszczelowej (kłykcia bocznego)
  • złamanie kości promieniowej.

Jak może dojść do złamania kompresyjnego?

Złamanie kompresyjne to dość częsty przypadek medyczny. Tego typu uraz może powstać podczas upadku, nawet z niewielkiej wysokości – na przykład z krzesła. Bywa też konsekwencją skoków na wyproście, skoków do płytkiej wody na główkę, a także wypadków motocyklowych.

Złamania kompresyjne nazywa się przez to złamaniami “wybuchowymi”.

Dotyczą przede wszystkich młodych mężczyzn w wieku 20-30 lat, aczkolwiek w grupie ryzyka znajdują się również osoby starsze, szczególnie te, obarczone choroba nowotworową lub osteoporozą (metaboliczną chorobą kości, zwiększającą ich kruchość i łamliwość). 

Jakie są objawy złamania kompresyjnego?

Złamanie kompresyjne wywołuje przede wszystkim silny ból, który nasila się w trakcie chodzenia oraz siadania.

Trzony kręgowe są mocno unerwione, dlatego dolegliwości bólowe pojawiają się natychmiast, jeszcze w chwili urazu. Nie do końca dotyczy to jednak złamań powstałych w przebiegu osteoporozy.

Wiele takich urazów ma charakter stopniowy, a przez to zdecydowanie mniej intensywny, u niektórych pozornie bezobjawowy.

Złamanie kompresyjne daje się odczuć na tyle, na ile jest rozległe. Może być bardziej lub mniej bolesne, zwykle jednak wywołuje silny dyskomfort, niemożność utrzymania pozycji wyprostowanej i siedzącej (ulgę przynosi leżenie), zmiany w postawie ciała i w zarysie obszaru kontuzji. Często tego typu złamaniom towarzyszy, obrzęk, siniaki i krwiaki, rzadko jednak inne objawy. 

Inaczej jest w przypadku znacznego uszkodzenia kręgosłupa i złamania z przemieszczeniem, kiedy fragment kości uciska struktury nerwowe. Wówczas mogą pojawić się zaburzenia neurologiczne – uczucie drętwienia, mrowienia, a nawet porażenie i niedowład.

Zdarza się, że w wyniku rozległego złamania pojawiają się symptomy, wskazujący na uszkodzenie okolicznych struktur anatomicznych – o złamaniu żeber może świadczyć ból przy oddychaniu, a ból z bocznej części brzucha może oznaczać uszkodzenie wątroby lub nerek. 

Jak leczyć złamanie kompresyjne kręgosłupa?

Jeśli podejrzewa się złamanie kompresyjne, konieczne jest wykonanie badania radiologicznego (RTG). Niekiedy diagnostykę rozszerza się o rezonans magnetyczny (MR) lub tomografię komputerową (TK). Badania obrazowe to podstawa do postawienia rozpoznania.

Dzięki nim można dokładnie określić rozległość urazu i jego charakter, sprawdzić czy nie doszło do przemieszczeń czy uszkodzeń okolicznych tkanek. Duże znaczenie ma także wywiad i badanie przedmiotowe.

Lekarz powinien wziąć pod uwagę wiek pacjenta, jego styl życia, okoliczności, w jakich doszło do urazu, wszelkie dolegliwości, choroby współistniejące, a także ocenę odruchów, siły mięśniowej i czucia głębokiego.

U każdego pacjenta z podejrzeniem złamania kompresyjnego trzeba wykluczyć objawy neurologiczne i zaburzenia ze strony układu mięśniowo-stawowego. Złamanie kompresyjne choć daje dość dobre rokowania, wiąże się z szeregiem bardzo poważnych powikłań – trwałym niedowładem mięśniowym, zaburzeniem czucia, zmniejszoną pojemnością płuc, zwiększonym ryzykiem zmian zwyrodnieniowych. 

Leczenie złamań kompresyjnych zależy od cech indywidualnych pacjenta. W wielu przypadkach wystarczające jest leczenie zachowawcze, polegające na odciążeniu, usztywnieniu i rehabilitacji kręgosłupa. Chory przez kilka tygodni nosi gorset ortopedyczny, a objawy bólowe łagodzi przy pomocy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), zgodnie z zaleceniami. 

Złamania u osób chorych na osteoporozę leczy się farmakologicznie, choć dużym powodzeniem cieszą się w ostatnim czasie kifo-  i wertebroplastyka. To małoinwazyjne zabiegi, pozwalające wzmocnić osłabione kości.

Polegają na wypełnieniu trzonu kości cementem przy pomocy specjalnych trokarów.

W niektórych przypadkach zaleca się dodatkową ochronę kręgów w postaci stenów, czyli metalowych siateczek, tworzących coś na kształt rusztowania dla obciążonego trzonu. 

A jak długo zrasta się złamanie kompresyjne kręgosłupa? To kwestia bardzo indywidualna, niemniej jednak czyste złamanie kompresyjne z niewielkim zgnieceniem, nieprzekraczającym ⅓ trzony, wymaga około półrocznej rekonwalescencji.

U takich pacjentów ortezę zaleca się na 4-6 miesięcy, ale należy brać pod uwagę także czas na rehabilitację. Złamania “wybuchowe”, nawet po pozytywnie zakończonym leczeniu, mogą generować skutki uboczne w postaci nawracającego bólu, częstych przeciążeń, pourazowej sztywności, czy większej podatności na uszkodzenia.

Aby temu przeciwdziałać, warto przestrzegać wizyt kontrolnych u ortopedy i stosować się do wskazówek fizjoterapeuty.

Lek. Michał Dąbrowski

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *