Zwichnięcie stawu ramiennego (barkowego) – objawy, leczenie, rehabilitacja

Zwichnięcie stawu ramiennego (barkowego) – objawy, leczenie, rehabilitacja

Zwichnięcie barku stanowi dość częstą kontuzję, zwłaszcza wśród sportowców i osób intensywnie trenujących.  Duża ruchomość stawu ramiennego związana ze znacznym zredukowaniem powierzchni stawowych zwiększa ryzyko jego niewystarczającej stabilności mechanicznej.

Sama torebka stawowa tworzy luźny i obszerny worek, który nie jest w stanie zapewnić prawidłowej ochrony mechanicznej stawu przed siła zewnętrznymi mogącymi spowodować oddalanie się powierzchni stawowych stawu ramiennego.

W efekcie funkcję ochronną i wzmacniającą ściany torebki stawowej spełniają mięśnie rotujące ramię.

Zwichnięcie stawu ramiennego (barkowego) – objawy, leczenie, rehabilitacja

Zwichnięcie barku – charakterystyka

Termin „zwichnięcie” oznacza całkowitą utratę kontaktu pomiędzy głową kości ramiennej, a panewką stawu ramienno-łopatkowego.

Przyczyny

Czynnikami zwiększającymi ryzyko wystąpienia zmian o charakterze chorobowym jest zarówno aktywności zawodowa, jak i uprawianie dyscyplin sportowych, w których ważnym elementem są rzuty szczególnie znad głowy, które wyzwalają duże siły i znaczne przyspieszenie.

Do przyczyn schorzenia można zaliczyć:

  • uwarunkowania genetycznie (np. dotyczące kształtu kości w obrębie stawu);
  • upadek na wyprostowaną kończynę górną;
  • następstwo uprawianego przez lata sportu, np. pływanie, rzucanie młotem, tenis;
  • uraz ramienia;
  • wcześniejsze urazy ramienia.

Zwichnięcie przednie stawu ramienno-łopatkowego spowodowane jest najczęściej urazowym mechanizmem uszkodzenia.

W trakcie wywiadu można dowiedzieć się od pacjenta, że upadł on na odwiedzioną, zgiętą i zrotowaną na zewnątrz kończynę górną, co doprowadziło do wyważenia głowy kości ramiennej w kierunku przednim, często odrywając obrąbek stawowy i przednią część torebki stawowej od panewki. Uszkodzone zostają również więzadła leżące na torebce stawowej oraz ścięgno mięśnia podłopatkowego.

Typy

Jeden z podziałów wyróżnia następujące typy zwichnięcia barku:

Zwichnięcie stawu ramiennego (barkowego) – objawy, leczenie, rehabilitacja

  • I – przerwanie górnej części więzozrostu barkowo – obojczykowego, radiologicznie zwykle bez zmian, rozpoznanie oparte na badaniu przedmiotowym;
  • II – więzozrost barkowo-obojczykowy jest całkowicie rozerwany, więzadła kruczo-obojczykowe są rozciągnięte lub częściowo uszkodzone. Ponadto radiologicznie dochodzi do podwichnięcia obojczyka względem wyrostka barkowego łopatki nie
    większego niż połowa jego szerokości;
  • III – oprócz rozerwania więzadeł barkowo-obojczykowych, uszkodzeniu ulegają również więzadła kruczo-obojczykowe, radiologicznie dochodzi do przemieszczenia obojczyka ponad połowę swojej szerokości względem wyrostka barkowego łopatki,
    czyli do zwichnięcia.

Objawy i rozpoznanie

W typie I wyczuwa się nieznaczny ból podczas palpacji, średnio zaznaczony obrzęk nad stawem, a przesunięcie obojczyka nie jest wyczuwalne w żadnej płaszczyźnie. Ruchy barku są bolesne w bardzo ograniczonym zakresie.

W typie II zauważa się średniozaawansowany lub mocny ból wraz z towrzyszącym mu obrzękiem. Ruchy stawu są bolesne, a przy palpacji wyczuwa się przesunięcie obojczyka.

Natomiast w III stopniu uszkodzenia pacjent utrzymuje kończynę góną w przywiedzeniu i zwykle podpiera ją celem odciążenia. Koniec barkowy obojczyka jest łatwo wyczuwalny, z łatwością poddaje się ruchom w płaszczyźnie horyzonralnej lub wertykalnej. Towarzyszy temu obrzęk, silny ból oraz znaczne ograniczenie ruchomości kończyny górnej.

Celem potwierdzenia rozpoznania wykonuje się badanie RTG (najkorzystniejsze w tym przypadku), a także USG lub TK.

Leczenie

  • Leczenie zależy między innymi od wieku pacjenta, stopnia uszkodzenia oraz jego codziennej aktywności fizycznej.
  • W typie I zastosowanie znajduje chusta trójkątna bądź temblak noszone przez kilka dni oraz szybkie uruchomienie pacjenta z zachowaniem pełnej ruchomości w stawie ramiennym.
  • Zwichnięcie barku II stopnia wymusza konieczność noszenia temblaku lub chusty przez około 10-14 dni, przy czym jeśli pacjent zajmuje się pracą fizyczną lub jest sportowcem zaleca się ograniczenie ruchomości nawet na 8-12 tygodni.

Z kolei w ostatnim, III typie stosuje się różnego rodzaju unieruchomienia, takie jak plastrowanie, ortezy czy gipsy. Najczęściej wybór pada na ortezę na ramię i bark z pelotą uciskową stabilizującą i reponującą obojczyk.

Wszelkie metody stosujące długoterminowy ucisk na staw celem repozycji stawu są coraz rzadziej używane ze względu na duży dyskomfort pacjenta oraz brak utrzymania repozycji po usunięciu unieruchomienia.

Dodatkowo konieczne jest wdrożenie kinezyterapii (indywidualnie do pacjenta) oraz zabiegów fizykalnych. W przypadku tych drugich, na początku ulgę przynosi krioterapia, po czym można stopniowo wprowadzać magnetoterapię, prądy metodą TENS czy naświetlania.

Bibliografia

  1. Wiecheć M., Książek A., Zwichnięcie przednie stawu barkowego – fizjoterapia w leczeniu zachowawczym, Praktyczna Fizjoterapia & Rehabilitacja.
  2. Kujawiak S., Porównanie wyników operacyjnego i zachowawczego leczenia pełnego zwichnięcia stawu barkowo-obojczykowego, Poznań 2012.
  3. Pogorzała A., Lewińska M., Bagrowska-Kaliś A., (i inni), Przyczyny i klasyfikacja nawykowego zwichnięcia stawu ramiennego oraz testy wykorzystywane w ocenie jego niestabilności, Innowacyjność i tradycja w fizjoterapii, Poznań.

Polecane produkty:

Zwichnięcie stawu ramiennego (barkowego) – objawy, leczenie, rehabilitacja
Zwichnięcie stawu ramiennego (barkowego) – objawy, leczenie, rehabilitacja

Zwichnięcie stawu ramiennego (barkowego) – objawy, leczenie, rehabilitacja

Zwichnięcie barku

Budowa stawu ramiennego, często określanego przez pacjentów jako staw barkowy, czyni go najbardziej ruchomym stawem w naszym ciele.

Zakres ruchów nie jest ograniczony żadnymi strukturami kostnymi, ograniczany jest jedynie przez torebkę stawową, obrąbek, więzadła i mięśnie, dlatego może w nim zachodzić wiele niepożądanych ruchów powodujących przeciążenia tkanek miękkich, prowadząc do uszkodzeń.

Główną przyczyną niestabilności stawu ramiennego jest zwichnięcie barku, potocznie określane przez pacjentów jako wybicie barku, a następnie doprowadzenie do niezaleczenia urazu poprzez brak unieruchomienia stawu, brak właściwej rehabilitacji i zbyt szybki powrót do codziennego obciążania kończyny. Jest jednak spora grupa ludzi, która cierpi na niestabilność barku bez przebytego zwichnięcia.

Zwichnięcie barku – typowe objawy niestabilności barku

  • ograniczenie ruchomości – ograniczony zakres ruchów stawem ramiennym,
  • silny ból stawu barkowego odczuwalny w momencie ruchów barkiem,
  • przeskakiwanie w stawie ramiennym podczas wykonywania pewnych czynności przy rękach uniesionych do góry,
  • zauważalne zagłębienie pod wyrostkiem barkowym spowodowane przemieszczeniem się głowy kości ramiennej w stawie,
  • głowa kości ramiennej jest wyczuwalna w okolicy pachy.

Przyczyny niestabilności barku

  • uszkodzenie torebki stawowej (aparatu torebkowo-więzadłowego stawu),
  • uszkodzenie obrąbka stawowego panewki,
  • uszkodzenie powierzchni stawowej głowy kości ramiennej,
  • nieprawidłowy rozwój struktury powierzchni stawowych,
  • uszkodzenie mięśnia podłopatkowego,
  • nadmierna ruchomość stawu,
  • przeciążenia w wyniku aktywności zawodowej lub sportowej.

Diagnostyka zwichnięcia barku

Diagnostyka ostrego zwichnięcia stawu ramiennego opiera się przede wszystkim na badaniu klinicznym oraz radiologicznym.

Lekarz ocenia staw barkowy, jego wygląd, ustawienie kończyny górnej, szparę poniżej wyrostka barkowego oraz zakres ruchomości w stawie. Bardzo ważna jest również ocena funkcji nerwów oraz ukrwienia kończyny.

W wyniku zwichnięcia stawu barkowego może dojść np. do uszkodzenia nerwu pachowego, co powoduje m.in. ubytek czucia w obszarze skóry bocznie i poniżej wyrostka barkowego.

Diagnozując zwichnięcie barku, główną rolę wśród badań obrazowych odgrywa RTG, które należy wykonać w dwóch projekcjach (najczęściej AP oraz „Y”). Niestety w dalszym ciągu zdarzają się sytuacje, w których pacjenci zaopatrywani w Izbach Przyjęć lub Szpitalnych Oddziałach Ratunkowych, mają wykonane tylko jedno zdjęcie w projekcji AP.

Może to skutkować przeoczeniem tylnego zwichnięcia stawu ramiennego, które dla niewprawnego oka, może być niewidoczne na tym zdjęciu. W przypadkach, które budzą wątpliwości lub w których stwierdzono złamanie w obrębie bliższego końca kości ramiennej lub panewki, konieczne może się okazać wykonanie badania Tomografii Komputerowej (TK).

W przewlekłej niestabilności stawu ramiennego najczęściej dochodzi do uszkodzenia obrąbka, który pełni rolę swego rodzaju „uszczelki”, pogłębiającej i stabilizującej staw ramienny.

W przypadku podejrzenia jego uszkodzenia konieczne może okazać się wykonanie badania Rezonansu Magnetycznego (MRI) z podaniem środka kontrastowego do stawu (Artro-MRI). Jest to najdokładniejsze badanie do oceny struktur wewnątrzstawowych.

W tego rodzaju uszkodzeniach badanie USG ma ograniczoną rolę i jego wynik nie pozwala na postawienie ostatecznej diagnozy.

Zwichnięcie stawu ramiennego (barkowego) – objawy, leczenie, rehabilitacja

Zwichnięcie barku – leczenie niestabilności barku

W przypadku ostrego zwichnięcia stawu ramiennego (często możemy spotkać się z określeniami: wybicie barku lub wypadnięcie barku) należy go jak najszybciej nastawić. Pacjenci bardzo często pytają, jak nastawić zwichnięty bark. Choć wygląda to na rzecz skomplikowaną, to nastawienie barku nie jest trudne.

Najczęściej repozycję stawu wykonuje się w znieczuleniu miejscowym (podanym do stawu) lub ogólnym. Nastawianie barku może być wykonane na kilka sposobów: m.in. Hipokratesa, Kochera, Stimsona, FARES.

Jednak ogólnie rzecz ujmując, nastawienie barku polega na pociągnięciu kończyny górnej, a w tym czasie głowa kości ramiennej przemieszcza się na swoje właściwe położenie, czyli do panewki stawu. Po nastawieniu zwichnięcia należy bezwzględnie ponownie ocenić ukrwienie oraz unerwienie kończyny, wykonać kontrolne zdjęcie RTG oraz unieruchomić kończynę.

Niestety zwichnięcie stawu ramiennego często wiąże się z innymi uszkodzeniami, takie jak wgnieceniowe złamanie głowy kości ramiennej typu Hill-Sachsa, złamanie guzka większego kości ramiennej, uszkodzenie ścięgien stożka rotatorów, uszkodzenie oraz przemieszczenia obrąbka stawu ramiennego, czyli uszkodzenie Bankarta.

Czasami dochodzi wręcz do odłamania fragmentu kostnego brzegu panewki, co określamy urazem typu Bankart kostny. Wszystkie te elementy, jak również wiek, aktywność sportowa oraz oczekiwania pacjenta, bierze się pod uwagę decydując o dalszym leczeniu.

W przypadku gdy zwichnięcie barku jest pierwszorazowe, u osób w średnim wieku oraz starszych, które nie są zawodowymi sportowcami i nie doznały poza zwichnięciem innych istotnych urazów, wdraża się leczenie zachowawcze. Polega ono na zablokowaniu ruchu w stawie – unieruchomieniu kończyny górnej w ortezie typu Dessault przez 3-4 tygodnie.

You might be interested:  Spuchnięte stopy – jakie są przyczyny obrzęku stóp?

Następnie stopniowo włączane jest leczenie rehabilitacyjne. Powrót do pełnej sprawności jest możliwy zwykle po upływie 4-6 miesięcy. Należy jednak pamiętać, że pierwsze zwichnięcie stawu ramiennego zwiększa ryzyko kolejnych zwichnięć w przyszłości. Dodatkowo ryzyko to jest zwiększone u młodych pacjentów prowadzących aktywny tryb życia.

Na leczenie operacyjne decydujemy się w przypadku: – gdy zwichnięcie stawu ramiennego jest nawykowe (powtarzające się) ;- pierwszorazowego zwichnięcia stawu u młodych osób (poniżej 25 roku życia), które są zawodowymi sportowcami lub prowadzą aktywny tryb życia z wysokimi oczekiwaniami co do sprawności fizycznej;- przemieszczonych złamań guzka większego kości ramiennej, powodujących konflikt podbarkowy;- złamań >20% powierzchni brzegu panewki stawu ramiennego;- towarzyszących uszkodzeń takich jak np. uszkodzenie ścięgien stożka rotatorów.

Techniki operacyjne niestabilności, zwichnięcia barku

Operację przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym, co oznacza, że pacjent „śpi” przez cały zabiegi i nie pamięta jego przebiegu. Ortopeda poprzez 3-4 nacięcia skórne w okolicy barku wprowadza do stawu ramiennego kamerę oraz narzędzia chirurgiczne.

W pierwszej kolejności wykonuje się artroskopię diagnostyczną podczas której operator ocenia wszystkie uszkodzenia stawu. Następnie oderwany obrąbek stawowy mobilizuje się oraz ponownie przytwierdza do przedniego brzegu panewki przy pomocy specjalnych kotwic.

Kotwice są wprowadzane do kości, a obrąbek jest przyszywany do brzegu kości za pomocą nici, które „wychodzą” z kotwic. Operacja trwa około godziny. Po zabiegu pacjent musi stosować ortezę przez 4 do 6 tygodni. Jednak w tym czasie stopniowo wdrażana jest już rehabilitacja.

Powrót do pracy biurowej może nastąpić po 1-2 tygodniach od zabiegu operacyjnego. Powrót do pełnej aktywności sportowej trwa zwykle około 6-7 miesięcy.

Jest to procedura często wykonywana podczas operacji sposobem Bankarta. Wskazaniem do jej wykonania jest duże uszkodzenie typu Hill-Sachsa (zagniecenie głowy kości ramiennej), które zwiększa niestabilność przednią stawu ramiennego. W wyniku tego urazu wgnieciony fragment głowy podczas ruchów rotacyjnych, trafiając na brzeg kostny panewki powoduje, że głowa „wypada” ze stawu.

W takiej sytuacji sam zabieg sposobem Bankarta może okazać się niewystarczający i konieczne jest wykonanie procedury remplissage. Zabieg ten wykonuje się podczas artroskopii. Polega on na przyszyciu przy pomocy kotwic i szwów tylnej torby stawowej oraz ścięgna mięśnia podgrzebieniowego do kości ramiennej w miejsce ubytku Hill-Sachsa.

Dzięki temu niejako zmniejsza się objętość stawu, zwiększa jego stabilność i zmniejsza się ryzyko ponownego zwichnięcia. Postępowanie pooperacyjne nie różni się istotnie od tego po standardowej operacji sposobem Bankarta. Konsekwencją tej procedury jest niewielkie (ok. 10°) ograniczenie rotacji zewnętrznej w stawie ramiennym, co jednak nie zakłóca codziennej aktywności.

Powrót do aktywności sportowej możliwy jest zwykle po upływie 6-7 miesięcy.

Stosowana w przypadku niepowodzenia po naprawie sposobem Bankarta lub jako pierwotny zabieg (np. w przypadku odłamania dużego fragmentu kostnego panewki >20%). Zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Operator wykonuje podłużne cięcie skórne (ok. 5-10 cm) na przedniej powierzchni stawu ramiennego.

Następnie odcina wyrostek kruczy wraz z przyczepiającymi się do niego ścięgnami zwanymi conjoined tendon (przyczep ścięgna głowy krótkiej mięśnia dwugłowego ramienia oraz przyczep ścięgna mięśnia kruczo-ramiennego).

Wyrostek kruczy przeprowadza się przez ścięgno mięśnia podłopatkowego i przytwierdza do przedniego brzegu panewki stawu ramiennego przy pomocy dwóch śrub.

Dzięki temu uzyskujemy potrójny efekt: zwiększamy powierzchnię panewki; przeniesione ścięgna conjoined stanowią swego rodzaju „hamak” dla głowy kości ramiennej, co zwiększa jej stabilność; niejako odtwarzamy torebkę stawową poprzez przeniesienie wraz z wyrostkiem kruczym przyczepiającego się do niego więzadła kruczo-barkowego. Operacja trwa około godziny.

Po zabiegu pacjent stosuje ortezę przez 4 do 6 tygodni, stopniowo wdrażając rehabilitację. Tego rodzaju zabieg związany jest z większym ryzykiem powikłań, takich jak: brak zrostu fragmentu kostnego, migracja materiału zespalającego i uszkodzenie struktur nerwowych. Powrót do pracy biurowej może nastąpić po 2-3 tygodniach, a powrót do pełnej aktywności sportowej nawet po 6-9 miesiącach od zabiegu operacyjnego.

Zabieg ten wykonuje się zwykle w przypadku niepowodzenia (czyli ponownego zwichnięcia) po klasycznej operacji sposobem Latarjet. Różnica względem wyżej opisanego zabiegu polega na tym, że zamiast wyrostka kruczego używa się przeszczepu kostnego pobranego z talerza kości biodrowej pacjenta.

Znieczulenie oraz dostęp do stawu ramiennego są takie same jak w klasycznej operacji sposobem Latarjet. Dodatkowo jednak operator wykonuje drugie cięcie skórne na wysokości talerza kości biodrowej (prawego lub lewego).

W tym miejscu przy użyciu piły oscylacyjnej wycina trójkorówkowy fragment kostny talerza kości biodrowej, który następnie przytwierdza do przedniego brzegu panewki za pomocą śrub. Postępowanie pooperacyjne jest podobne jak w przypadku klasycznego zabiegu sposobem Latajet.

Dyskomfortem dla pacjenta może być ból okolicy biodra z którego pobierano przeszczep. Ból jednak z czasem ustępuje. Brakujący fragment talerza kości biodrowej nie powoduje żadnych deficytów w dalszym życiu i aktywności sportowej pacjenta.

Powrót do pracy biurowej często uzależniony jest od nasilenia dolegliwości bólowych talerza kości biodrowej, ale zwykle możliwy jest po upływie 2-3 tygodni. Powrót do pełnej aktywności sportowej staje się możliwy po 6-9 miesiącach od zabiegu operacyjnego.

Autor: dr Arkadiusz Szycman, ortopeda Rehasport Gdańsk

Zwichnięcie barku – rehabilitacja

Ważną częścią procesu leczenia jest rehabilitacja, którą powinien pokierować doświadczony fizjoterapeuta. Po wypisaniu ze szpitala, pacjent pewne ćwiczenia wykonuje samodzielnie w domu, do czasu pierwszej wizyty rehabilitacyjnej. W tym okresie ręka jest unieruchomiona na temblaku (ograniczenie ruchomości).

Tutaj również jest istotne, aby zwrócić uwagę na prawidłową postawę, na właściwe ułożenie kończyny górnej w temblaku, by bark nie uciekał zbyt wysoko. Również podczas siedzenia na krześle należy zwrócić uwagę na postawę, aby plecy nie były zaokrąglone.

W pierwszej dobie po zabiegu, po zdjęciu ortezy, wykonujemy ćwiczenia oddechowe. Powietrze wdychamy nosem, z jednoczesnym uwypukleniem brzucha, wydech ustami z jednoczesnym opuszczeniem barków. Ćwiczenia można wykonywać również w leżeniu. Powinny być one przeplatane z ćwiczeniami przeciwzakrzepowymi.

Wykonujemy zaciskanie i otwieranie dłoni, lub zaciskanie piłeczki w dłoni.

Ćwiczenia rozciągające mięśnie barku wg Codmana

Zaczynamy od 1 serii ćwiczeń po 10 powtórzeń, stopniowo zwiększając liczbę do 3 serii i 20 powtórzeń.

Pozycja wyjściowa: w siadzie na skraju krzesła, nogi szeroko rozstawione (dla zachowania lepszej równowagi). Ręka operowana (przedramię) jest podtrzymywana od dołu przez rękę zdrową. Tułów głęboko pochylony do przodu.

Zwichnięcie stawu ramiennego (barkowego) – objawy, leczenie, rehabilitacja

  • Zginanie (kierunek do czoła) i prostowanie (kierunek do brzucha) obu rąk. Ruch wykonuje ręka zdrowa. Ręka operowana biernie podąża za nią, jest rozluźniona (zwrócić uwagę na proste plecy). Zakres ruchu: do granicy bólu.
  • Obwodzenie obu rąk w obu kierunkach (tzw. ósemki, zgodnie i przeciwnie do ruchu wskazówek zegara). Ruch wykonuje ręka zdrowa, operowana biernie podąża za nią, jest rozluźniona.

Ćwiczenia zwiększające ruchomość (z pomocą laski)

Zwichnięcie stawu ramiennego (barkowego) – objawy, leczenie, rehabilitacja

  • Ruch zgięcia (do przodu). Ręka operowana trzyma laskę od góry (nachwytem). Ruch prowadzi ręka zdrowa od dołu. Należy zwrócić uwagę, żeby nie unosić barku.
  • Ruch pośredni (do przodu i boku). Ręka operowana trzyma laskę od góry. Ruch prowadzi ręka zdrowa od dołu.
  • Ruch odwodzenia (do boku). Ręka operowana trzyma laskę od góry. Ruch prowadzi ręka zdrowa od dołu.
  • W staniu, trzymając oburącz laskę gimnastyczną, ruch unoszenia rąk przodem w górę.

Ćwiczenia wzmacniające w staniu przy ścianie (wykonywane od 4. doby po zabiegu)

  • Napięcie izometryczne mięśni stawu barkowego do odwodzenia (pchanie ręką w bok na ścianę, bez ruchu), napięcie przez 3 sekundy.
  • Napięcie izometryczne mięśni stawu barkowego do zgięcia (pchanie ręką w przód na ścianę, bez ruchu), napięcie przez 3 sekundy.
  • Napięcie izometryczne mięśni stawu barkowego do wyprostu (pchanie ręką w tył na ścianę, bez ruchu), napięcie przez 3 sekundy.
  • Napięcie izometryczne mięśni stawu barkowego do przywiedzenia (pchanie ręką do tułowia, bez ruchu) napięcie przez 3 sekundy.

Ćwiczenia prezentuje mgr Magdalena Paszko – fizjoterapeutka Rehasport Gdańsk

Zwichnięcie stawu ramiennego (barkowego) – objawy, leczenie, rehabilitacja

Urazy i kontuzje barku: zwichnięcie, wybicie, wypadanie a fizjoterapia

Duża ruchomość stawu ramiennego – czy też potocznie barku – jest dla człowieka błogosławieństwem, ale też źródłem problemów. Zwichnięcie barku, niestabilność, wybicie, podwichnięcie to tylko kilka z kontuzji stawu ramiennego, z którymi specjaliści stykają się na co dzień. Czym się różnią? Jak się je leczy? Wyjaśniamy w artykule.

Budowa stawu ramiennego, nazywanego potocznie stawem barkowym, daje człowiekowi stosunkowo duży zakres ruchu, ale jednocześnie powoduje ograniczoną naturalną stabilność, co prowadzi do częstszych urazów barku.

You might be interested:  Jaskra pierwotna otwartego kąta

Mimo pewnych zabezpieczeń, obecnych w naszym organizmie, kontuzje barku należą do jednych z najczęstszych, w tym niestety tych nawracających.

Jakie schorzenia mogą wystąpić w stawie ramiennym?

Zwichnięcie barku

Zwichnięcie stawu ramiennego (potocznie też: zwichnięcie stawu barkowego, zwichnięcie barku lub wybicie barku) oznacza, że głowa kości ramiennej „wyskoczyła” z właściwego jej miejsca – powierzchnie stawowe utraciły styczność, a torebka stawowa, więzadło, ścięgna oraz mięśnie zostały naciągnięte, naderwane lub zerwane. Naderwany albo zerwany może zostać także obrąbek stawowy, poprawiający stabilność stawu, co często niesie ze sobą poważniejsze konsekwencje, np. niestabilność – ale o tym za chwilę.

Zwichnięcie stawu ramiennego (barkowego) – objawy, leczenie, rehabilitacja

Zwichnięcie stawu barkowego może być spowodowane upadkiem na ramię lub wyprostowaną rękę, kontuzją w pozycji odwiedzenia i rotacji zewnętrznej ramienia, ale też nagromadzeniem mikrourazów. Takie wybicie barku rozpoznamy po silnym bólu, ograniczeniu ruchomości w stawie, obrzęku i deformacji tego obszaru ciała. Czasem towarzyszy im także poczucie drętwienia ręki.

Jak wygląda w przypadku zwichnięcia barku leczenie? W pierwszej kolejności bark trzeba nastawić.

Zwykle robi się to przy znieczuleniu miejscowym lub ogólnym, ale czasem nieunikniony okazuje się zabieg chirurgiczny (w miarę możliwości artroskopowy). Później ramię powinno być unieruchomione przez jakiś czas, zależny od stopnia urazu.

Ostatnim etapem jest fizjoterapia. W trudnych przypadkach powrót do pełnej aktywności sportowej może zająć około 6-8 miesięcy do nawet roku.

Podczas rehabilitacji zwichnięcia stawu barkowego najczęściej stosuje się:

  • krioterapię,
  • magnetoterapię,
  • elektroterapię prądami TENS.

Podwichnięcie barku

Podwichnięcie stawu barkowego niewiele różni się od jego zwichnięcia, ale jest to uraz łagodniejszy.

Powierzchnie stawowe przemieściły się względem siebie, ale nie utraciły kontaktu całkowicie.

W związku z tym podczas podwichnięcia barku wszystkie struktury są mniej narażone na poważne urazy, choć i w tej sytuacji może się zdarzyć nieprzyjemne w skutkach uszkodzenie obrąbka stawowego.

Zarówno objawy, przyczyny, jak i leczenie podwichnięcia stawu barkowego, są bardzo podobne do tych podczas  wybicia barku. Silny ból, obrzęk, deformacja i mniejszy zakres ruchu w stawie koniecznie wymagają konsultacji ze specjalistą, nawet jeśli kość wróci na swoje miejsce.

Warto pamiętać, żeby bezpośrednio po takim urazie barku nie próbować go samodzielnie nastawiać, tylko unieruchomić kończynę i zastosować zimne okłady.

Nawykowe zwichnięcie barku

O nawykowym zwichnięciu barku mówimy wtedy, kiedy jest to kolejna tego typu kontuzja stawu ramiennego.

Może się to zdarzyć, jeśli pierwsze uszkodzenie nie zostało dokładnie wyleczone albo obrąbek stawowy nie zregenerował się całkowicie, przez co nie spełnia swojej funkcji.

Jeżeli struktury są szczególnie osłabione, nawykowe zwichnięcie lub podwichnięcie bywa spowodowane zwykłą czynnością, jak podnoszenie czegoś cięższego. Nie warto tego ignorować, bo prowadzi do pogłębiania się zmian zwyrodnieniowych.

Przy takiej kontuzji – poza standardowym leczeniem i rehabilitacją zwichnięcia – fizjoterapeuta powinien położyć dodatkowy nacisk na obudowanie stawu mięśniami, które go ochronią oraz pomogą w stabilizacji ramienia. Niekiedy w procesie leczenia nawykowego zwichnięcia barku konieczna jest operacja, by np. zszyć obrąbek lub wstawić jego implant, który zapobiegnie powtarzaniu się urazów barku.

Niestabilność barku

Kiedy nawykowe zwichnięcie lub podwichnięcie barku zdarza nam się regularnie, problem ten określa się niestabilnością barku.

Zwykle jest to efekt źle wyleczonego stawu ramiennego – błędu na którymś z etapów leczenia, niezdyscyplinowania pacjenta lub po prostu niewłaściwie zregenerowanych struktur.

Może to być także skutek choroby zwyrodnieniowej, nadmiernej ruchomości stawu, uprawiania sportu, jak i uwarunkowań genetycznych.

Zwichnięcie stawu ramiennego (barkowego) – objawy, leczenie, rehabilitacja

Do objawów niestabilności barku należą nawracające kontuzje barku, ból w określonych pozycjach, uczucie przeskakiwania w stawie, osłabienie kończyny i obawa przed „wypadaniem” barku. Kiedy specjalista rozpozna u pacjenta ten problem, dobierze rehabilitację tak, żeby wzmocnić mięśnie obręczy barkowej.

Przy niestabilności barku rehabilitacja (poza ćwiczeniami) może obejmować:

  • zabiegi ultradźwiękami,
  • leczenie prądami TENS,
  • magnetoterapię,
  • laseroterapię (w tym wysokoenergetyczną),
  • krioterapię,
  • terapię manualną,
  • kinesiotaping.

Jeśli to nie pomoże, rozważa się zabieg chirurgiczny, który poprawi stan stawu. Leczenie niestabilności barku bywa czasochłonne, ale jest bardzo istotne, ponieważ kolejne urazy pogłębiają problem.

Inne urazy barku

Oczywiście nie jesteśmy w stanie wyczerpać tu tematu. Warto jednak wspomnieć jeszcze o uszkodzeniu stożka rotatorów (zobacz: Aktywacja mięśni po urazie stożka rotatorów za pomocą terapii TECAR) albo okolicznych ścięgien (np. Tendinopatia ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego – leczenie nowoczesnym sprzętem). Na pewno będziemy do pokrewnych tematów wracać w przyszłości.

Wybicie (zwichnięcie) barku – objawy, przyczyny, leczenie

Bark z powodu swojej  niezwykłej ruchomości jest stawem najczęściej ulegającym urazom i przeciążeniom. Dlatego też, dolegliwości ze strony stawu ramiennego są bardzo powszechne.

Fizjologicznie bark zbudowany jest z głowy kości ramiennej, która częściowo styka się z panewką łopatki. W momencie urazu, dochodzi do utraty stykania się głowy z panewką, a nawet do wypadnięcia jej z torebki stawowej.

Potoczne określenie takiego urazu to wybity bark, medycznie jest to zwichnięcie barku.

Zwichnięcie stawu ramiennego (barkowego) – objawy, leczenie, rehabilitacja

Autor: Justyna Krawaczyńska

Jeśli dojdzie do uszkodzenia, staw ramienny sygnalizuje to poprzez: silny ból barku, stan zapalny oraz uczucie niestabilności, które uniemożliwiają normalne wykonywanie ruchów.

Ból barku – najczęstsze przyczyny:

  • przeciążenia
  • urazy i mikrourazy
  • zaburzenia nerwowo-mięśniowe
  • wady wrodzone

Uraz barku, można podzielić na 3 stopnie zaawansowania:

  • mikrourazy barku – jest to sumowanie się przeciążeń, występują okresowo
  • podwichnięcie barku – to częściowa utrata styku w stawie ramienno-barkowym
  • zwichnięcie barku to tzw. wybity bark – to całkowita utrata stykania się głowy kości ramiennej z zagłębieniem panewki

Zwichnięcie barku – przyczyny

Wybity bark najczęściej jest następstwem urazu związanego z upadkiem np. z wysokości, bezpośrednim uderzeniem barku lub wykręceniem przez kogoś ręki. Dochodzi do tego w sytuacji odwodzenia w bok i rotacji zewnętrznej wyprostowanego barku.

Zależnie od tego, w którym kierunku głowa kości ramiennej przemieści się w stosunku do panewki łopatki, można wyróżnić dwa rodzaje zwichnięcia barku:

  • przednie zwichnięcie stawu ramiennego. Dochodzi do niego zwykle przy urazie w pozycji ustawienia ręki w odwiedzeniu i rotacji zewnętrznej. Jest to najczęściej spotykany rodzaj uszkodzenia barku, który ma tendencję do nawracania. Szacuje się, że występuje u 90% wszystkich urazów stawu ramiennego.
  • tylne zwichnięcie stawu ramiennego. Dochodzi do niego przy urazie, kiedy ramię ustawione jest w pozycji przywiedzenia i rotacji wewnętrznej. To rzadki uraz, który dotyczy zwykle motocyklistów po wypadkach. Wyróżnia go trudność w diagnozowaniu, a także leczeniu.

Zwichnięcie barku – najczęstsze objawy

  • ból barku o bardzo dużej intensywności
  • ograniczenie ruchomości
  • opuchlizna i zniekształcenie wyglądu ramienia
  • krwiak
  • zasinienie
  • jeżeli uszkodzeniu uległ także nerw, objawem będzie drętwienie, pieczenie oraz mrowienie całej kończyny

Zwichnięcie barku – diagnoza i leczenie

Aby lekarz bądź fizjoterapeuta mógł podjąć prawidłową decyzję o leczeniu, bardzo ważne jest zdiagnozowanie urazu i przydzielenie go do jednego z dwóch wyżej wymienionych rodzajów zwichnięcia.  

Rozpoznanie urazowego zwichnięcia przedniego nie jest zwykle kłopotliwe. Specjalista zbiera dokładny wywiad, uwzględnia ustawienie ramienia w chwili urazu, a także mechanizm uszkodzenia i przeprowadza badanie fizykalne, które ostatecznie potwierdza przypuszczenia.

Wstępnym postępowaniem jest nastawienie barku i uśmierzenie bólu. Nie jest to sposób idealny i odpowiedni dla każdego, gdyż niesie ze sobą duże ryzyko nawrotowych niestabilności.

Rehabilitacja w takim leczeniu zachowawczym uzależniona jest od indywidualnych cech pacjenta tj.

  • ciężkości uszkodzenia,
  • zakresu ruchomości,
  • siły mięśniowej
  • faktu czy wybity bark ma postać ostrą czy przewlekłą.

Drugą metodą leczenia urazowego zwichnięcia przedniego jest leczenie operacyjne, stosowane głównie u pacjentów, u których nie można odprowadzić zwichnięcia lub przy złamaniu guzków czy też złamaniu krawędzi panewki.

Do leczenia chirurgicznego bardzo często kwalifikowani są sportowcy, którzy chcą wrócić do treningów oraz pacjenci w młodym wieku.

W tej grupie pacjentów szybkie podjęcie interwencji chirurgicznej obniża statystyczne ryzyko podwichnięć i zwichnięć.

Powikłania, które mogą wystąpić po operacji stabilizacji barku

  • ograniczenie ruchomości
  • nawrót niestabilności
  • uniemożliwienie powrotu do pełnej sprawności
  • wystąpienie osteoporozy

Do rozpoznania tylnego zwichnięcia należy wykonać badanie radiologiczne z dodatkowo wykonanym rzutem bocznym, a jeśli nie ma możliwości wykonania tego badania ze względu na ból barku, należy wykonać tomografię komputerową. W leczeniu wykorzystujemy na początek możliwość nastawiania barku, a potem unieruchamiamy go na temblaku na ok 6 tygodni. W kolejnym etapie inicjujemy stopniowo proces rehabilitacji. Drugą możliwością przy leczeniu tylnego zwichnięcia stawu ramiennego jest zabieg operacyjny. Kwalifikowani głównie będą pacjenci ze złamaniem tylnej krawędzi panewki, przemieszczeniem guzka mniejszego, nawrotowym zwichnięciem oraz zwichnięciem którego nie da się nastawić.

You might be interested:  Grzybica języka – przyczyny, objawy i leczenie grzybicy na języku

Warto pamiętać, że wybity bark, jak każdy z urazów, może doprowadzić do powikłań. Do najczęstszych komplikacji zaliczamy:

  • uszkodzenie nerwów: pachowego oraz mięśniowo skórnego
  • parestezje
  • zwichnięcie nawracające
  • ograniczenie ruchomości stawu barkowego
  • zwyrodnienie stawu ramiennego

Wybity bark rehabilitacja

Po urazie bardzo ważna jest rehabilitacja obejmująca ćwiczenia (kinezyterapię). Dobrze, aby odbywały się w asyście specjalisty lub zostały przez niego zaproponowane. Na początku powinny być one niezbyt forsowne i wykonywane bez obciążenia. Następnym etapem są ruchy mające na celu stabilizację stawu oraz zwiększenie siły mięśniowej.

Po każdym treningu na bolący bark warto przyłożyć okład z lodu, dzięki któremu ból związany z wysiłkiem i obrzęk będą mniejsze. Kinezyterapii osób po zwichnięciu barku towarzyszy też terapia manualna, poprawiająca ruchomość stawu i odblokowująca go.

Ponadto warto zastosować kinesiotaping a także fizykoterapię (pole magnetyczne, laser lub ultradźwięki).

Sprawdź naszą ofertę: >> kompresy ciepło-zimno

O autorze: Fizjoterapeuta z doświadczeniem w branży produktów ortopedycznych i rehabilitacyjnych. Prywatnie pasjonatka zdrowego odżywiania i aktywności fizycznej.

Leczenie niestabilności stawu ramiennego

Niestabilność stawu barkowego (a właściwie stawu ramiennego) to stan, w którym głowa kości ramiennej zostaje przemieszczona względem panewki łopatki. Staw ramienny to staw kulisty, łączący kość ramienną z łopatką.

Stosunkowo mała panewka i duża głowa kości ramiennej w powiązaniu z luźną i obszerną torebką stawowa są główną przyczyną jego niewielkiej stabilności.

Staw ramienny jest stawem o największym zakresie ruchomości – a co za tym idzie – bardzo podatnym na różnego rodzaju kontuzje i urazy.

Jedną z najczęstszych kontuzji dotyczących stawu ramiennego jest jego zwichnięcie. Staw barkowy po takim urazie często staje się podatny na nawroty zwichnięć. Nawracające wyślizgiwanie się głowy kości ramiennej z panewki nazywane jest przewlekłą niestabilnością stawu barkowego (ramiennego).

Do zwichnięcia barku dochodzi najczęściej na skutek urazu mechanicznego – może to być upadek na ramię lub wyprostowaną rękę.

Na zwichnięcie barku narażeni są często sportowcy, uprawiający sporty kontaktowe, jeździectwo, kolarstwo czy narciarstwo jak również osoby ćwiczące na siłowni. Objawy zwichnięcia stawu ramiennego to w pierwszej kolejności ból i obrzęk w okolicy barku.

Osoby ze zwichniętym barkiem mają problemy z poruszaniem ramieniem, u szczupłych osób można zaobserwować opuchnięcie i zniekształcenie okolicy barku.

Leczenie

Po zwichnięciu stawu ramiennego, w większości przypadków lekarz zaleca leczenie zachowawcze. Gdy zwichnięciu towarzyszą poważne uszkodzenia obrąbka stawowego i/lub panewki łopatki, konieczne jest podjęcie leczenia operacyjnego.

Jeśli doszło do wybicia barku bez uszkodzeń struktur stawu, najpierw nastawia się go, a następnie przeprowadza rehabilitację. Lekarz może przepisać doustne leki przeciwbólowe aby zmniejszyć dyskomfort związany z odczuwanym przez pacjenta bólem. Kolejny etap leczenia polega na stabilizacji i regeneracji uszkodzonych tkanek.

Kończyna zostaje ustabilizowana na okres około 2-4 tygodni w specjalnej ortezie. Czas ten potrzebny jest aby mogła zagoić się torebka stawowa. Terapia w tym okresie polega głównie na drenażu limfatycznym przyspieszającym ewakuację obrzęku, terapii manualnej tkanek miękkich okolicy barku, elektrostymulacji mięśni obręczy barkowej, krioterapii, jonoforezie ze środkiem przeciwbólowym.

Metody te mają za zadanie przyśpieszyć proces gojenia się tkanek.

Wprowadzenie ruchu powinno nastąpić najwcześniej jak to możliwe, ale ruch ten powinien być jednocześnie bezpieczny dla gojących się tkanek.

Celem postepowania będzie poprawa stabilności stawu ramiennego dzięki aktywności odpowiednich mięśni, stopniowe przywrócenie zakresu ruchu oraz zwiększenie siły i wytrzymałości mięśni kończyny górnej.

Fizjoterapeuta zaleci pacjentowi ćwiczenia mięśni stabilizujących głowę kości ramiennej w panewce stawu oraz ćwiczenia poprawiające zakresu ruchu. Należy pamiętać aby ćwiczenia były wprowadzane stopniowo. Pacjent powinien pozostawać pod ciągłą opieką lekarza prowadzącego i fizjoterapeuty.

Zwichnięcia nawykowe stawu ramiennego

Podczas zwichnięcia często dochodzi do oderwania obrąbka panewki w strefie przednio-dolnej – tak zwane uszkodzenie Bankarta. Jeśli uraz był duży, może dojść do uszkodzenia części kostnej panewki i głowy kości ramiennej oraz uszkodzenia chrząstki.

U starszych pacjentów często dodatkowo dochodzi do uszkodzenia stożka rotatorów czy złamania guzka większego kości ramiennej. Uszkodzenie obrąbka panewki prowadzi w zdecydowanej większości przypadków do ponownych zwichnięć, które z kolei są przyczyną dalszego odrywania się obrąbka panewki.

Mówimy wówczas o niestabilności stawu ramiennego. Konsekwencją niestabilności są nawykowe zwichnięcia stawu, pojawiające się podczas zwykłych ruchów odwodzenia i rotacji. Często podczas takich zwichnięć głowa kości ramiennej samoistnie wraca na miejsce lub pacjent sam jest w stanie nastawić staw.

Jednak powracające zwichnięcia są niebezpieczne – w skrajnych przypadkach mogą doprowadzić do całkowitej destabilizacji stawu.

U pacjentów cierpiących na nawykowe zwichnięcia stawu barowego podczas wykonywania pewnych ruchów pojawia się ból. Czasami przeskakiwaniu stawu towarzyszy charakterystyczne „kliknięcie”.

Pacjenci czują obawę przed wykonywaniem pewnych ruchów a niestabilność stawu uniemożliwia im czasami wykonywanie pewnych czynności czy uprawianie sportu. Nieleczone nawykowe zwichnięcia prowadzą do osłabienia kończyny i znacznego dyskomfortu.

W przypadku uszkodzenia obrąbka panewki konieczne jest zastosowanie leczenia operacyjnego.

Leczenie operacyjne niestabilności barku

Celem operacji jest przymocowanie na powrót obrąbka panewki w jego anatomicznym miejscu. W zależności od rodzaju urazu, warunków anatomicznych i stopnia uszkodzenia obrąbka operację można przeprowadzić artroskopowo lub z klasycznym otwarciem stawu.

Artroskopowe leczenie niestabilności barku

Leczenie artroskopowe odbywa się przeważnie w znieczuleniu ogólnym. W okolicy stawu wykonywane są zwykle dwa nacięcia, o wielkości około 1 cm, następnie staw barkowy wypełniany jest płynem fizjologicznym. Przez nacięcia wprowadzana jest sonda z kamerą i artroskopowe narzędzia chirurgiczne.

Lekarz przeprowadzający operację za pomocą specjalnych kotwic przymocowuje oderwany obrąbek panewki. Liczba kotwic uzależniona jest od tego, jak rozległy jest uraz.

Podczas operacji lekarz dokonuje również usunięcia przerośniętej błony maziowej, wygładza uszkodzone fragmenty chrząstki stawowej a także przeprowadza – jeśli to konieczne – plastykę torebki. Leczenie artroskopowe jest zabiegiem mało inwazyjnym, nacięcia są niewielkie więc blizna pooperacyjna również będzie mało widoczna.

Najczęściej już kilka godzin po operacji pacjent jest wypisywany do domu. Artroskopowe leczenie niestabilności stawu barkowego pozwala również na szybszy powrót pacjenta do pełnej sprawności.

Operacja stawu ramiennego metodą otwartą

W przypadku, kiedy uraz jest rozległy, obrąbek został nieodwracalnie zniszczony lub u pacjenta wystąpiły również uszkodzenia kostne stawu, przeprowadza się zabieg metodą klasyczną – na otwarto. Najpopularniejsza, najczęściej wykonywana i dająca najlepsze efekty jest tzw. operacja Bristow-Latarjet.

Operacja ta wymaga wykonania większego nacięcia po to, aby umożliwić lekarzowi lepsze dotarcie do miejsca występowania urazu. Podczas operacji chirurg dokonuje przeniesienia wyrostka kruczego łopatki w miejsce ubytku brzegu panewki, co ma na celu zabezpieczenie kości ramiennej przed zwichnięciem przednim.

Razem z wyrostkiem kruczym przeszczepiany jest fragment ścięgna mięśnia bicepsa wraz z naczyniami krwionośnymi. Zapobiega to wystąpieniu martwicy kości a ścięgno dodatkowo stabilizuje głowę kości ramiennej. Lekarz wykonuje również plastykę torebki stawowej, skracając ją, co ma na celu dodatkową stabilizację stawu.

Operację metodą otwartą przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym.

W obu przypadkach – zarówno po artroskopii jak i operacji otwartej – pacjent otrzymuje leki przeciwbólowe. Stosowane są również zimne okłady, mające na celu zmniejszenie bólu i obrzęku. Obrzęk ustępuje zwykle 48 godzin po operacji. Szwy zdejmowane są w 10-14 dniu po zabiegu.

Rehabilitacja po zabiegu

Aby pacjent mógł wrócić do pełnej sprawności, konieczna jest rehabilitacja po operacji. Celem rehabilitacji jest przywrócenie dynamicznej stabilności barku. Tuż po zabiegu bark pacjenta zostaje unieruchomiony w ortezie, która zabezpieczy operowany staw barkowy i ograniczy możliwość niekontrolowanych ruchów.

Ortezę pacjent nosi przez około 2 – 6 tygodni, zdejmując ją tylko na czas rehabilitacji. W tym czasie pacjent powinien ćwiczyć z fizjoterapeutą. Początkowo wykonuje się ćwiczenia oparte na ruchach biernych oraz skurczach izometrycznych mięśni. Kończyna nie powinna być nadmiernie przeciążana, ponieważ może to doprowadzić do uszkodzenia miejsca szycia obrąbka stawowego.

Fizjoterapeuta zaleci również wykonywanie ćwiczeń mobilizujących łopatkę. Pacjent powinien również ćwiczyć czynnie staw łokciowy, nadgarstek oraz palce. Pozwoli to na uniknięcie powstawania przykurczy wskutek unieruchomienia kończyny. Rehabilitacja może być wspomagana fizykoterapią. W szczególności zaleca się takie zabiegi jak elektrostymulacja, pole magnetyczne, krioterapia.

Orteza zostaje zdjęta, gdy zezwoli na to lekarz. Rehabilitacja w tym okresie polega na wykonywaniu ćwiczeń czynnych stawu ramiennego, ćwiczeń mobilizujących łopatkę oraz wzmacniających mięśnie obręczy barkowej. Po 12 tygodniach większość pacjentów może ćwiczyć samodzielnie w domu i prowadzić samochód.

Powrót do pełnej sprawności następuje w okresie od 6 do 9 miesięcy od operacji. Wówczas pacjenci mogą wrócić również do uprawiania sportu.

Ważne informacje

Najczęściej zadawane pytania o leczenie niestabilności stawu ramiennego:

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *