Brak apetytu u osób starszych i w podeszłym wieku

Brak apetytu u osób starszych i w podeszłym wieku

Z doświadczenia wiem, że jest wiele sytuacji doprowadzających do łez opiekuna coraz mniej sprawnych rodziców czy dziadków. Jedna z nich to brak apetytu u dorosłych, którzy w czasie posiłków zaczynają przypominać dzieci. Zamiast jeść, patrzą w talerz. Marudzą, plują albo nie otwierają ust (jeśli musisz ich karmić, bo już nie jedzą samodzielnie). Jak sobie poradzić z niechęcią do jedzenia u seniora?

Przyczyny braku apetytu u osób starszych

Brak apetytu u seniora jest niebezpieczny. Powstrzymywanie się od jedzenia może prowadzić do niedożywienia u osób starszych, co bardzo źle wpływa na jakość życia — pogarsza się samopoczucie, trudniej im o siebie zadbać i funkcjonować wśród ludzi.

Wyróżniamy dwa rodzaje przyczyn braku apetytu u dorosłychkliniczne oraz psychospołeczne.

Kliniczne:Psychospołeczne:
  • ●        Zmiany patofizjologiczne, które zachodzą w starzejącym się organizmie (utrata węchu i smaku lub zębów)
  • ●        Przewlekłe choroby (nowotwory, cukrzyca, demencja)
  • ●        Skutki uboczne zażywania niektórych leków (np. brak apetytu po antybiotyku u dorosłych spowodowany zmienionym smakiem w jamie ustnej lub w czasie przyjmowania preparatów z naparstnicy stosowanych w niewydolności krążenia)
  • ●        Upośledzenie wchłaniania w układzie pokarmowym
  1. ●        Brak umiejętności przygotowywania posiłków oraz wiedzy na temat prawidłowego żywienia
  2. ●        Izolacja i samotność
  3. ●        Ubóstwo (oszczędzanie na jedzeniu)
  4. ●        Zaburzenia psychiczne (obniżony nastrój, stany lękowe, depresja)
  5. ●        Żałoba

i

Według dr Joanny Szczuki odmawianie spożywania posiłków czy napojów (oraz leków) może być oznaką niewyrażonych wprost myśli samobójczych.

Specjaliści radzą, aby brak apetytu i niedożywienie u seniorów traktować jako stan patologiczny, który wymaga szczególnej uwagi opiekuna.

Niektóre przyczyny niechęci do jedzenia same w sobie są chorobą zagrażającą życiu i wymagają konsultacji z lekarzem (mam tu na myśli depresję).

Poza tym brak łaknienia u seniorów prowadzi do anoreksji wieku podeszłego (ang. anorexia of aging). Dotyka ona aż 20-25% Europejczyków po 65 roku życia.

Warto też zwrócić uwagę na niedożywienie jakościowe (niedobór pewnych składników odżywczych, np. żelaza, magnezu czy witaminy D). Nie zawsze widać je na pierwszy rzut oka — nawet osobie z nadwagą może brakować ważnych mikroelementów.

Dlaczego? Ponieważ przyczyną niedożywienia jakościowego jest głównie niewłaściwie zbilansowana dieta albo spożywanie posiłków słabej jakości. Np.

wdowiec w starszym wieku, który nagle został zupełnie sam, może po prostu nie wiedzieć, jak przygotować sobie pełnowartościowy posiłek.

Leczenie braku apetytu u seniorów

Długotrwały brak apetytu u seniora warto skonsultować z lekarzem. Jeśli przypuszczasz, że przyczyna tkwi w farmakoterapii, w pierwszej kolejności zwróć się do lekarza prowadzącego. Być może uda się tak zmodyfikować zestaw przyjmowanych leków, aby ograniczyć ten skutek uboczny.

Jeżeli podejrzewasz u swojego podopiecznego depresję lub stany lękowe, koniecznie udaj się z osobą starszą do psychiatry. A gdy nie wiesz, w czym tkwi problem, lekarz rodzinny powinien zlecić seniorowi badania diagnostyczne lub skierować go do odpowiedniej poradni.

Brak apetytu u osób starszych i w podeszłym wieku

Czasami specjalista może zdecydować, że osoba starsza potrzebuje leków stymulujących apetyt i przyrost masy ciała, stosowanych np. przez pacjentów onkologicznych.

Zazwyczaj są to środki dostępne tylko na receptę z grupy progestagenów, kortykosteroidów lub kannabinoidów. Lekarz może również zalecić podawanie tzw. „nutridrinków” (ONS, ang.

oral nutritional supplements) należących do preparatów żywienia medycznego, które w niewielkiej objętości zapewniają dużą porcję energii i komplet składników odżywczych.

Jeśli brak apetytu wynika z niedoborów witamin i minerałów (zwłaszcza witamin z grupy B, żelaza i cynku), warto rozważyć ich suplementację. A w przypadku długotrwałej antybiotykoterapii, również zmniejszającej łaknienie, należy odbudować mikroflorę jelitową u seniora przez dobór właściwych preparatów probiotycznych.

Brak apetytu u osób starszych — leczenie z wykorzystaniem suplementów diety zwiększających łaknienie

Opcją wartą rozważenia jest także zastosowanie suplementów diety dla osób starszych pobudzających łaknienie (należy do nich m.in. Apetizer Senior). To preparaty, które nie tylko zwiększają apetyt seniora, ale również wspomagają trawienie oraz uzupełniają braki mikroelementów.

W składzie tego typu produktów można znaleźć:

  • wyciągi z ziół i owoców ( z mięty, kopru, anyżu, cykorii, arcydzięgla, orzecha włoskiego, grejpfruta, gorzkiej pomarańczy),
  • witaminy (całą gamę witamin z grupy B, witaminę PP oraz C).

Warto pamiętać, że suplementy nie zastąpią zbilansowanej diety. Mogą jednak pomóc w walce z niechęcią do jedzenia oraz dodatkowo wzmocnią organizm seniora oraz jego sprawność fizyczną i intelektualną.

Domowe sposoby na brak apetytu u dorosłych

Oprócz stosowania leków i suplementów warto pobudzać apetyt starszej osoby domowymi sposobami. Posiłki podawaj często (5-6 razy dziennie), w małych porcjach oraz w postaci dostosowanej do możliwości i upodobań seniora.

Jeśli ma problemy z przełykaniem lub gryzieniem, zastosuj dietę papkowatą lub płynną (zupy-krem, warzywne puree, zmiksowane owoce, soki bez dodatku cukru itp.).

W czasie przygotowywania dań dla seniora, zgodnych z piramidą żywienia dla osób starszych,  nie zapominaj o aromatycznych przyprawach, które pobudzają apetyt i poprawiają smak (bazylia, kolendra, koperek, pietruszka, lubczyk). Zadbaj też o estetykę potraw i urozmaicaj formy podania.

Brak apetytu u osób starszych i w podeszłym wieku

Pamiętaj też, że trudności związane ze spożywaniem posiłków czasami są naprawdę nieoczywiste — to, co interpretujesz jako brak apetytu u seniora, może mieć zupełnie inną przyczynę.

Dla osoby starszej, szczególnie z demencją, jedzenie może być… niewidoczne (chociażby biały ryż na białym talerzu). Dr Joanna Szczuka, współautorka książki  „Opiekun szyty na miarę.

Poradnik dla opiekunów osób z chorobą otępienną”, radzi zainwestować w zastawę w kontrastowym kolorze, np. czerwonym.

A może niechęć do jedzenia wynika z tego, że senior nie pamięta, jak użyć sztućców? Spróbuj włożyć łyżkę w jego dłoń, a potem podnieść mu ją do ust. Pokrój kotlet na małe kawałki. Jedzcie razem — często osoby starsze chętniej spożywają posiłki, gdy mogą kogoś naśladować.

Brak apetytu u osób starszych i w podeszłym wieku

Sprawdź też, jak powinna wyglądać dieta po 80. roku życia.

Brak apetytu — oznaka, że zbliża się koniec

Chociaż to bardzo przykre, brak apetytu jest naturalnym elementem procesu umierania. Specjaliści nie zalecają zmuszania do spożywania posiłków, ponieważ głód nie boli, a wciskanie jedzenia na siłę — tak. Chory może być zbyt zmęczony, aby przeżuwać i połykać. Zdarza się też, że niektórzy odmawiają jedzenia jako wyraz ich akceptacji nadchodzącej śmierci.

Istnieją sposoby na brak apetytu u seniora!

Jako opiekun na pewno stajesz na wysokości zadania, żeby zatroszczyć się o wszystkie potrzeby seniora. Pamiętaj, że chociaż brak apetytu u dorosłych to spory problem, istnieje również jego rozwiązanie. Poproś o pomoc lekarza, zastosuj suplementy i preparaty pobudzające apetyt, zadbaj o smak i formę posiłków. Po jakimś czasie z satysfakcją zobaczysz, jak senior chętnie zjada posiłek.

Źródła:

Brak apetytu u osób starszych

Brak apetytu u osób starszych

Brak apetytu u osób starszych i w podeszłym wieku

U osób starszych często pojawia się problem braku apetytu.

Nie jest to nic dziwnego, powodem często są choroby, choć nie tylko – wraz z wiekiem spowalnia metabolizm, co z kolei zmniejsza zapotrzebowanie organizmu na dostarczanie kalorii.

I o ile nie powinniśmy się dziwić na zmniejszony apetyt u osoby starszej, to kwestii tej też nie można ignorować. Senior może być przez to narażony na niedożywienie, co w podeszłym wieku jest wyjątkowo groźne.

Zaburzenia apetytu u osób starszych

Przez zmniejszenie lub całkowity brak apetytu, a co za tym idzie zmniejszoną ilość spożywanego pożywienia, w organizmie pojawiają się braki niezbędnych składników mineralnych i wartości odżywczych. Braki witamin np.

z grupy B mogą powodować zaburzenia neurologiczne, a z kolei niedobór żelaza prowadzi często do anemii. Poważną konsekwencją może być niedożywienie, które jest szczególnym zagrożeniem dla osób w podeszłym wieku.

Może ono skutkować częstymi infekcjami, niewydolnością oddechową czy gorszą odpowiedzią organizmu na leczenie farmakologiczne. Dlatego należy zwracać uwagę na to, ile i co je Podopieczny.

Powody braku apetytu u Seniora

Brak apetytu u osoby starszej może być związany ze zmianami metabolizmu, problemami z uzębieniem, przyjmowanymi lekami lub złym stanem psychicznym Seniora, ale często jest też powodowany zaburzeniami układu pokarmowego i może oznaczać chorobę.

Zaburzenia łaknienia często też wiążą się ze słabą kondycją fizyczną Podopiecznego.

Być może też same posiłki są dla niego zbyt duże, albo nieestetycznie podane – pamiętajmy, że osoba starsza nie ma już tego samego węchu i smaku, co kiedyś, a przez to ochotę do jedzenia może nabrać lub stracić właśnie patrząc na posiłek. Dlatego warto też postarać się, aby podawane potrawy były przygotowane estetycznie i wyglądały smakowicie, kolorowo.

Brak apetytu u osób starszych i w podeszłym wieku

Jak zwiększyć apetyt u osoby starszej?

Aby walczyć z brakiem apetytu, powinniśmy poznać jego przyczynę.

Jeśli powodem jest choroba, bądź dolegliwości fizyczne, czy psychiczne, pomocna może okazać się rozmowa z lekarzem, który doradzi jakie kroki warto podjąć.

Być może zaleci odpowiedni preparat, który zwiększy apetyt Seniora. Nie wolno jednak podawać Podopiecznemu żadnych środków i suplementów bez skonsultowania tego z lekarzem.

To, co na pewno możemy zrobić to zwiększyć atrakcyjność samego jedzenia. Jak już pisaliśmy, ważne jest, aby posiłki były estetycznie podane. Dotrzymajmy też Seniorowi towarzystwa podczas jedzenia, usiądźmy razem przy stole.

Być może warto będzie użyć eleganckiej zastawy, postawić na stole kwiaty, czy włączyć muzykę. Sprowadzenie zwykłego posiłku do wydarzenia, zwiększy zainteresowanie i chęci Seniora.

Dlatego też pamiętajmy, aby podczas posiłków zachęcać osobę starszą do ubrania się, nawet jeśli większość dnia spędza w piżamie, czy szlafroku.

You might be interested:  Zapach acetonu z ust – jakie mogą być przyczyny, co oznacza?

Wprowadzenie takich rytuałów może nie tylko podnieść apetyt Seniora, ale też pomóc go zaktywizować – wybranie i założenie specjalnego stroju, nakrycie do stołu, wybranie muzyki – wszystko to może sprawić, że pory posiłków staną się dla Podopiecznego wyczekiwanym momentem w ciągu dnia.

Brak apetytu u osób starszych i w podeszłym wieku

Kolejnym sposobem jest przygotowywanie mniejszych porcji, ale za to częściej w ciągu dnia. Może to pomóc osobie starszej w zjedzeniu całego posiłku, a widok niedużej porcji nie zniechęci jej do jedzenia, nawet jeśli nie będzie mieć na to ochoty. Przygotowując posiłki stawiajmy też na różnorodność.

Nie bójmy się eksperymentować i proponować Seniorowi nowe dania i smaki, pytajmy też co lubi, co było kiedyś jego ulubionym daniem. Szanujmy jednak to, że nie wszystko musi Podopiecznemu smakować, a niektóre posiłki mogą być dla niego problematyczne podczas jedzenia, np. przez problemy z uzębieniem.

Wprowadzenie tych zasad i rytuałów, może sprawić, że gotowanie dla Seniora stanie się łatwiejsze, a ryzyko niedożywienia zniknie.

Film instruktażowy – jak podawać posiłki Seniorowi?

Na koniec przypominamy nasz film instruktażowy, w którym podpowiadamy na co zwracać uwagę, przygotowując i podając posiłki osobie starszej. Bierzemy pod uwagę sytuację, w której Podopieczny może jeść przy stole, oraz kiedy jest osobą leżącą, której posiłki podaje się w łóżku.

Więcej filmów instruktażowych dotyczących opieki nad osobami starszymi można znaleźć TUTAJ.

POWRÓT >>

Zobacz również inne wpisy:

Brak apetytu u seniora – jakie mogą być powody?

Przyczyny braku apetytu u seniora mogą być różne – problemy z uzębieniem, spowolniony metabolizm czy przyjmowanie leków.

Jednak o ile mniejsze zapotrzebowanie kaloryczne w starszym wieku jest całkowicie normalne, o tyle wyraźne ograniczenie ilości spożywanych pokarmów może prowadzić nawet do niedożywienia.

Przeczytaj, jakie mogą być powody niechęci do jedzenia i jak radzić sobie z tym problemem.

Brak apetytu u osób starszych i w podeszłym wieku

Co powoduje brak apetytu u seniora?

Jeśli od dłuższego czasu zajmujesz się osobami starszymi, z pewnością zauważyłaś, że miewają oni kłopoty ze spożywaniem posiłków. Szczególnym problemem jest brak apetytu u seniora, który na dłuższą metę może być groźny dla jego zdrowia. Przyczyn tej przypadłości może być sporo, najczęściej jest ona wynikiem:

  • ubytków w uzębieniu,
  • źle dopasowanej protezy zębowej,
  • przyjmowanych leków,
  • zaburzeń układu pokarmowego,
  • niedostatecznego ruchu i słabej kondycji fizycznej.

Bywa też i tak, że brak łaknienia u seniora ma dość prozaiczną przyczynę – podopieczny może być przyzwyczajony do innych smaków, rytuałów czy godzin spożywania posiłków.

Co zrobić, gdy osoba starsza nie chce jeść?

W pierwszej kolejności należy zidentyfikować źródło problemu. Najlepiej, jeśli zaczniesz od najprostszego sposobu, czyli komunikacji. Poproś o szczerą opinię swojego podopiecznego czy smakują mu podawane przez Ciebie posiłki. Nie bierz do siebie ewentualnej krytyki, ponieważ starsze osoby często mają swoje sztywne preferencje.

Może się też okazać, że posiłki są zbyt duże albo wyglądają nieestetycznie. Spróbuj urozmaicić nieco menu i postarajcie się wspólnie wypracować kompromis. Jeśli jednak rzecz nie tkwi w samych posiłkach, a brak apetytu u seniora trwa dłuższy czas, warto rozważyć wizytę u lekarza.

Pamiętaj przy tym, aby nigdy nie podawać osobie starszej żadnych leków ani suplementów bez wiedzy specjalisty.

Jak podawać posiłki osobie starszej?

Jako że problem z jedzeniem u osób w podeszłym wieku bardzo często ma związek z formą podania posiłku, konkretnymi produktami, czy atmosferą podczas jedzenia, dobrze jest zwracać uwagę na te szczegóły. Rozważ, czy konsystencja dania jest odpowiednia dla seniora. Braki w uzębieniu mogą utrudniać gryzienie, a przez to skutecznie odbierać apetyt.

Kolejną istotną kwestią są godziny spożywania posiłków. Powinny one być regularne i dopasowane do naturalnego rytmu dobowego podopiecznego. Postaraj się też, by potrawy wyglądały smakowicie i estetycznie.

Okazuje się bowiem, że odczucia wzrokowe mają duży wpływ na smak jedzenia.

A może na brak apetytu u seniora pomoże użycie eleganckiej zastawy i spokojna muzyka w tle? Dlaczego nie! Próbuj i wykorzystuj swoją pomysłowość.

Podsumowanie

W przypadku braku apetytu u seniora przede wszystkim zastosuj bezpośrednią komunikację, która zawsze jest najprostszą drogą do rozwiązywania problemów. Porozmawiaj otwarcie ze swoim podopiecznym.

Może się jednak zdarzyć tak, że nie będzie on znał przyczyny swojej dolegliwości.

Jeśli próba urozmaicenia menu lub formy podawania posiłków nie przyniosą efektów, prawdopodobnie konieczna będzie wizyta u lekarza specjalisty.

Jak pobudzić apetyt u seniora?

Prawidłowy stan odżywienia jest ważny dla osób z każdej grupy wiekowej. Ryzyko nieprawidłowego stanu odżywienia rośnie wraz z wiekiem. Warto wspomnieć także, że u osób prawidłowo odżywionych spada ryzyko wystąpienia chorób oraz poprawia się rokowanie w przypadku już istniejących patologii [1].

Badania przesiewowe wskazują, że niedożywienie jest poważnym problemem w grupie osób starszych.

Wśród pacjentów przebywających w szpitalach oraz w domach pomocy społecznej niedożywienie może sięgać aż 60%.

Ilość niedożywionych pacjentów jest różna w zależności od oddziału szpitalnego – na oddziałach geriatrycznych sięga 43%, natomiast na ortopedycznych 39% [2].

Niedożywienie u osób starszych może wynikać z dostarczania zbyt małej ilości energii i białka z pożywieniem lub składników pokarmowych [1].

Anoreksja wieku podeszłego – skąd się bierze?

Anoreksja wieku podeszłego (ang. anorexia of aging) dotyka aż 20-25 % Europejczyków po 65 roku życia. Utrata apetytu u osób w podeszłym wieku może wynikać z przyczyn fizjologicznych, występowania chorób przewlekłych, złej sytuacji finansowej czy izolacji społecznej.

Seniorzy szybciej odczuwają sytość po posiłku, a uczucie to utrzymuje się dłużej w porównaniu z osobami młodszymi. Za wystąpienie jadłowstrętu u osób starszych odpowiadają dwa mechanizmy: utrata apetytu oraz wzmocnienie sygnałów organizmu odpowiedzialnych za odczuwanie sytości. Dzieje się to m.in.

poprzez zmiany w wydzielaniu hormonów odpowiedzialnych za odczuwanie głodu i sytości (takich jak cholecystokinina, grelina, leptyna czy peptyd YY) oraz zmniejszenie liczby i aktywności neuronów podwzgórzowych, regulujących apetyt.

U osób starszych obserwuje się także opóźnienie opróżniania żołądka, co powoduje utrzymywanie się uczucia sytości przez długi czas.

Niechęć do przyjmowania pokarmu może wynikać także z pogorszenia funkcji narządów zmysłów. U osób starszych obserwuje się degradację kubków smakowych oraz zaburzenia struktury nabłonka jamy nosowej, co skutkuje pogorszeniem węchu i smaku.

Leki zażywane przez osoby starsze również nie pozostają obojętne. Niedożywienie występuje częściej u osób przyjmujących wiele leków.

Ponad to farmaceutyki takie jak digoksyna czy leki nasenne mogą powodować utratę apetytu, a leki stosowane w chorobach układu oddechowego i chorobach sercowo-naczyniowych mogą powodować zmiany odczuwania smaku i zapachu [3, 4].

Idealna dieta seniora

Dieta seniora powinna zawierać produkty spożywcze ze wszystkich grup, w odpowiednich proporcjach.

Wartościowe wskazówki na temat prawidłowej diety seniorów w prosty i przejrzysty sposób przedstawia Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób w wieku starszym opracowana przez Instytut Żywności i Żywienia.

W zaleceniach eksperci podkreślają, że ważne jest spożywanie 400 g warzyw i owoców dziennie, włączenie do diety pełnoziarnistych produktów zbożowych oraz źródeł białka – nabiału, jaj, ryb i chudego mięsa.

Wskazane jest także ograniczenie cukru i soli, spożywania napojów alkoholowych oraz suplementacja witaminy D. Należy ponad to pamiętać o częstym podawaniu małych porcji niesłodzonych napojów, niezależnie od odczuwania pragnienia.

W przypadku występowanie chorób u seniora, dieta powinna zostać zmodyfikowana pod okiem lekarza i dietetyka, co pozwoli na ustalenie indywidualnych rekomendacji żywieniowych [5].

Kilka praktycznych porad jak pobudzić apetyt u seniora

Niedożywienie osób w starszym wieku niesie za sobą poważne konsekwencje zdrowotne [3].

Brak apetytu u osób starszych i w podeszłym wieku

© Katarzyna Białasiewicz / 123RF

Aby zapobiec wystąpieniu patologii związanych ze złym stanem odżywienia osób starszych, warto podjąć działania które pomogą zapobiec wystąpieniu niedożywienia. Poniżej przedstawione zostały rady jak pobudzić apetyt u seniorów:

  1. Rytm spożywania posiłków powinien uwzględniać potrzeby i przyzwyczajenia osób starszych. Posiłki powinny być spożywane często (5-6 w ciągu dnia) i w małych objętościach. Pozwoli to zapobiec dolegliwościom ze strony układu pokarmowego. Posiłki powinny zawierać produkty jak najmniej przetworzone, ze wszystkich najważniejszych grup produktów spożywczych.
  2. Konsystencja, forma i rodzaje posiłków powinny być dostosowane do indywidualnych możliwości i potrzeb seniora. Należy uwzględnić problemy z połykaniem (dysfagię) czy problemy z gryzieniem i zastosować dietę papkowatą lub płynną jeśli to konieczne. Warzywa i owoce można podawać surowe lub gotowane w postaci rozdrobnionej, miksowane czy w formie soków (bez cukru!).
  3. Należy uwzględnić preferencje żywieniowe seniora. W diecie często powinny pojawiać się produkty i potrawy które pacjent lubi.
  4. Warto stosować do posiłków dodatek aromatycznych, pobudzających apetyt przypraw takich jak bazylia, kolendra, ostra i słodka papryka, chrzan, cynamon czy liść laurowy. Dodatek przypraw nie tylko sprawi, że potrawy będą smaczniejsze, ale także pozwoli na ograniczenie ilości dodanej soli.
  5. Można często proponować drobne przekąski między posiłkami.
  6. Należy zawsze dbać o estetyczny wygląd potraw – wszystkie posiłki powinny być nie tylko smaczne, ale także aromatyczne i kolorowe.
  7. Urozmaicone posiłki i produkty oraz różne formy podania sprzyjają przyjemności ze spożywania posiłków i pomagają pobudzić apetyt. Ważne aby rodzaj posiłków nie powtarzał się często (np. żeby uniknąć codziennego jedzenia kanapek na śniadanie i kolację; jadłospis można urozmaicić owsiankami, sałatkami, daniami z kaszy itp.).
  8. Korzystne jest także wspólne spożywanie posiłków. Jeśli pozwala na to plan dnia warto zadbać o to, aby senior chociaż jeden posiłek spożywał w towarzystwie.
  9. Warto zaprosić seniora do wspólnego gotowania jeśli ma na to ochotę.
  10. W pobudzeniu apetytu pomóc może także ruch na świeżym powietrzu dostosowany do indywidualnych możliwości seniora [6, 7, 8, 9]
You might be interested:  Nadpotliwość – przyczyny i leczenie

Na rynku dostępne są suplementy diety pobudzające apetyt; receptury preparatów często oparte są na bazie surowców roślinnych, które mogą wchodzić w interakcje z lekami przyjmowanymi przez seniora. Zastosowanie tego typu suplementu należy skonsultować ze specjalistą – lekarzem lub farmaceutą.

Warto zadbać o odpowiedni stan odżywienia seniora!

Odpowiedni stan odżywienia pozwoli na przeżycie długich lat w zdrowiu. Dieta osób starszych powinna być dostosowana do stanu zdrowia, możliwości finansowych oraz preferencji żywieniowych seniora. W razie braku apetytu u osoby starszej, warto podjąć działania, które pomogą wzbogacić dietę w cenne składniki odżywcze i sprawią, że seniorzy będą chętnie przygotowywać i spożywać posiłki.

Piśmiennictwo:

  1. Grzymisławski M. (2019). Dietetyka kliniczna. Warszawa: PZWL.
  2. Filanowicz, M., Wesołowski, F., Porzych, K. i Tomaszewicz, V. (2016). Zaburzenia odżywiania u osób starszych ze szczególnym uwzględnieniem niedożywienia. Edukacja dla bezpieczeństwa – Przegląd naukowo-metodyczny, 32(3), 441 – 449.
  3. Wernio, E., Dardzińska, J.A.

    i Małgorzewicz S. (2016). Anoreksja wieku podeszłego – epidemiologia, przyczyny, konsekwencje zdrowotne. Geriatria, 10: 32-38.

  4. Grudziński, A., Madej-Babula M. (2017).Żywienie osób starszych. Septuaginta pedagogiczno-katechetyczna, 581- 590.
  5. https://ncez.pl/upload/piramida-dla-osob-w-wieku-starszym-opis.pdf
  6. Jarosz, M. (2017). Normy żywienia dla populacji Polski. Instytut Żywności i Żywienia.
  7. http://www.opiekadlaseniora.pl/porady/sposoby-na-pobudzenie-apetytu-u-seniora/
  8. https://enelsenior.pl/pl/artykuly/brak-apetytu-u-seniora-czym-go-pobudzic
  9. https://www.opiekawniemczech.pl/praca-opiekunki/zmienne-upodobania-smakowe-i-apetyt-u-osob-starszych/

0 0 głosy

Oceń artykuł 🙂

Jak radzić sobie z brakiem apetytu u seniora?

Brak apetytu u osób starszych jest często spotykanym zjawiskiem. Niechęć do spożywania posiłków nie tylko martwi bliskich seniora, ale dodatkowo niekorzystnie wpływa na jego zdrowie. Brak apetytu może powodować groźne niedożywienie, które będzie niekorzystnie wpływało na funkcjonowanie całego organizmu. Co zrobić, gdy senior odmawia posiłków?

Apetyt a wiek

Brak apetytu pojawia się wraz z wiekiem. Jest to naturalne zjawisko, które powiązane jest ze zmianami w organizmie osoby wraz z upływem czasu. Z wiekiem spowalnia przemiana materii, brak aktywności fizycznej dodatkowo potęguje zmniejszenie się zapotrzebowania kalorycznego.

Brak apetytu u osób starszych może być spowodowany również problemami z uzębieniem, schorzeniami układu pokarmowego, trawiennego. Często kubki smakowe i węchowe nie działają tak sprawnie, co powoduje, że nawet lubiane niegdyś pokarmy w oczach seniora stają się nieatrakcyjne.

Spadek apetytu jest powiązany również z mniejszą ilością hormonów regulujących poczucie sytości i głodu.

Skutki braku apetytu

Brak apetytu nie wpływa jedynie na obniżenie masy ciała. Ograniczenie pożywienia grozi niebezpiecznymi niedoborami witamin i minerałów, co nie pozostaje bez znaczenia dla organizmu seniora.

Niedobór witamin z grupy B może być przyczyną zaburzeń psychicznych oraz neurologicznych, braki potasu i magnezu są niebezpieczne dla pracy serca, a za mało żelaza w diecie powoduje anemię.

Niedobory witamin i minerałów powodują gorszą odpowiedź na leczenie farmakologiczne, przyczyniają się do częstszych infekcji, powodują pogorszenie wydolności oddechowej i zwiększają ryzyko odleżyn i martwicy skóry.

Jak zwiększyć apetyt?

Aby zwiększyć apetyty, warto zadziałać na kilku płaszczyznach. W pierwszej kolejności należy odkryć przyczynę zmniejszonej ochoty na jedzenie. Jeśli zjawisko to powiązane jest z chorobą, konieczne jest wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Warto zwiększyć częstotliwość spożywania posiłków jednocześnie zmniejszając ich porcję. Bardzo ważna jest sama atmosfera towarzysząca posiłkom. Warto jeść razem z osobą starszą, tak by nie czuła się ona osamotniona. Zadbajmy o miłe otoczenie i nastrój przy stole.

Na zwiększenie apetytu wpłynie również aktywność fizyczna. Codzienne spacery pozytywnie przełożą się na samopoczucie seniora.

Gotuj dla seniora z głową

Seniorzy powinni siadać do stołu nawet 6-7 razy w ciągu dnia. Szczególną uwagę należy poświęcić przygotowanym daniom. Posiłki powinny być lekkostrawne, smaczne i atrakcyjne wizualnie.

Najlepiej postawić na kilka ulubionych posiłków osoby starszej i przygotowywać je w różnych wariacjach. Podczas gotowania używajmy przypraw jak bazylia, pieprz, kolendra, chrzan, które pobudzają apetyt i jednocześnie pozytywnie wpływają na trawienie.

Wiele osób dodatkowo suplementuje preparatami z mięty, anyżu, kopru, które dodatkowo pomagają w przywróceniu prawidłowego apetytu.

Brak apetytu u seniora nie powinien być zlekceważony. Wprowadzenie odpowiednich działań jest w stanie zatrzymać pojawiającą się niechęć do jedzenia. Warto pamiętać, że to z pożywieniem dostarczamy do organizmu najwięcej witamin i minerałów, więc każdy jego niedobór negatywnie wpłynie na funkcjonowanie całego organizmu.

Przyczyny braku apetytu u osób starszych – WCTN

Brak apetytu u osób starszych to bardzo częsty problem, który może doprowadzić nawet do niedożywienia.

Istotnym jest, aby w odpowiednim czasie przeprowadzić zarówno terapię żywieniową, jak i psychologiczną. Warto wiedzieć, że przyczyn utraty łaknienia może być wiele, a nierzadko gromadzą się one latami.

Właśnie dlatego przywrócenie prawidłowych nawyków żywieniowych może trochę potrwać.

Często brak apetytu jest konsekwencją zbyt niskiej świadomości na temat swojego zdrowia. Wiele osób nie wykonuje regularnych badań, a choroby wykrywane są dopiero wtedy, kiedy pojawią się pierwsze objawy (w tym m.in. brak apetytu).

Jedną z przyczyn braku apetytu o osób starszych jest nieprawidłowa higiena jedzenia. Długotrwałe odmawianie posiłków, a także brak systematyczności może spowodować problemy związane z układem pokarmowym. Mogą pojawić się m.in. wrzody, zgaga, bóle w okolicach jelit, wzdęcia, zaparcia itd.

Wszystko to sprawia, że osoba starsza niemal całkowicie traci ochotę na jedzenie. Sporym problemem jest również powtarzanie przez wiele lat tych samych błędów żywieniowych, czyli np. spożywanie dużej ilości słodyczy, czy też żywności przetworzonej.

Może to doprowadzić do wielu chorób przewlekłych, a tym samym utraty łaknienia.

Innym powodem może być również niedobór substancji odpowiadających za łaknienie, czyli np. cynku. Do innych przyczyn zalicza się m.in.

przyjmowanie leków obniżających łaknienie, brak uzębienia oraz choroby dziąseł, demencja/depresja, brak pieniędzy, osłabienie tzw.

ogrzewacza (według medycyny chińskiej ogrzewacz to wątroba, śledziona i nerki), obniżony zmysł zapachu i smaku, sarkopenia, zaburzenia snu i zmiany hormonalne.

Jak radzić sobie z brakiem apetytu o osób starszych?

Nie istnieje jedno skuteczne rozwiązanie. W pierwszej kolejności należy w prawidłowy sposób określić przyczynę braku apetytu u osoby starszej. Dopiero wtedy można znaleźć skuteczny sposób na to, aby wyeliminować problem.

Warto skorzystać z poniższych wskazówek:

  • Słaba praca układu pokarmowego (m.in. zgaga, trudności z przełykaniem, zbyt mała ilość soków trawiennych): w tym przypadku najlepiej wprowadzić suplementację enzymami trawiennymi; warto dokwasić organizm np. przy użyciu octu jabłkowego; dobrze miksować jedzenie na papkę;
  • Niedobór cynku: najprostszym sposobem jest suplementacja;
  • Leki obniżające apetyt: na początku należy poznać jak składniki leków reagują na dane grupy pokarmów; kolejnym krokiem jest uzupełnienie niedoborów poprzez suplementację;
  • Brak uzębienia oraz bóle dziąseł: należy ograniczyć podawanie pokarmów stałych; warto wprowadzić do diety koktajle; przez spożyciem jedzenie powinno zostać zmiksowane;
  • Brak pieniędzy – racjonalne wykorzystywanie produktów spożywczych; brak marnotrawstwa; gotowanie na kilka dni;
  • Demencja starcza, depresja lub upośledzenie umysłowe: wprowadzenie probiotyków i neuroprzekaźników; uzupełnienie niedoboru witamin; aktywność fizyczna; fizjoterapia;
  • Osłabienie ogrzewacza: podawanie mniejszych porcji posiłków; dobór odpowiednich przypraw; zmniejszenie ilości ciepłych posiłków;
  • Obniżony zmysł smaku i zapachu: stosowanie wysokojakościowych tłuszczy lub olejów, które stanowią nośnik zapachów;
  • Spadek masy i napięcia mięśniowego (sarkopenia): suplementacja aminokwasami; wprowadzenie dużej ilości wody do codziennej diety;
  • Problemy jelitowe (np. zaparcia): zwiększenie aktywności fizycznej; miksowanie jedzenia; suplementacja błonnikiem;
  • Zmiany hormonalne i zaburzenia snu: wprowadzanie neuroprzekaźników, eliminacja światła niebieskiego w godzinach wieczornych (jego źródłem jest np. monitor lub telewizor).

Problemy z jedzeniem na starość

Starzenie się człowieka wiąże się z wieloma zmianami w organizmie. Osłabieniu ulegają mięśnie, pamięć, a także funkcjonowanie narządów wewnętrznych i układów, w tym również układu pokarmowego.

Zachodzące zmiany mogą powodować różne trudności żywieniowe, które wpływają na stan zdrowia i samopoczucie osoby starszej.

Dlatego warto zwrócić uwagę na trudności żywieniowe jakie mogą dotykać podopiecznych w starszym wieku.

Spis treści:

Kim jest osoba starsza?

Według Światowej Organizacji Zdrowia (World Health Organization – WHO) okres starości dzieli się na trzy etapy: wiek podeszły tzw. wczesna starość (60-74 roku życia), starość późna (75-89 r.ż.

) i starość bardzo późna tzw. długowieczność (90 i więcej lat). W starożytności za osobę starą uznawano już człowieka 40-letniego.

Wraz z postępami medycyny i stałym rozwojem społeczeństw długość życia wydłuża się, a większość krajów europejskich to obecnie populacje starzejące się. Średnia długość życia w Polsce to obecnie 74 lata dla mężczyzn i 82 lat dla kobiet.

W związku ze stale zwiększającą się liczbą ludzi w wieku podeszłym można się spodziewać licznych problemów, na które społeczeństwo nie jest przygotowane, m.in. w kwestii dotyczącej żywienia ludzi starych.

Czy starość zawsze przebiega tak samo?

Starzenie się organizmu to nieunikniony proces, ale trzeba przyznać, że jego tempo jak i zakres są bardzo zróżnicowane. W praktyce klinicznej obserwujemy dziarskich 90-letnich, zupełnie samodzielnych staruszków jak i osoby 60-letnie w dużej mierze uzależnione od pomocy rodziny, niedołężne i schorowane.

Starość jest wypadkową przede wszystkim dotychczasowego „prowadzenia się”: przebytych chorób, pielęgnowanych nałogów, ale też statusu socjalnego jak i indywidualnych uwarunkowań genetycznych. Znajomość fizjologii starzenia się wyjaśnia wiele problemów z jedzeniem (utrata apetytu, zmniejszenie przyjmowania kalorii), które dotyczą osób starszych.

Starzeją się wszystkie organy i układy.

Trudności żywieniowe osób starszych

Kluczowym problemem w kontekście odżywiania się jest nie tyle starzejący się przewód pokarmowy, co starzejący się mózg, a szerzej układ nerwowy. Z wiekiem największe zmiany dotyczą płatów czołowych mózgu (ośrodek myślenia, kojarzenia faktów, emocji), a także hipokampu (ośrodek m.in.

pamięci długotrwałej). Demencja ma także tło naczyniowe (miażdżyca tętnic mózgowych). Ubytki te sprawiają, że osoba starsza zapomina – nie tylko o tym jak daną potrawę przyrządzić (Jak to było? Jak ja to robiłem? Gdzie schowałem ten przepis?), ale i o tym aby w ogóle zjeść.

Poczucie wstydu i zażenowania własną nieporadnością często nie pozwala zwrócić się o pomoc. Świadomość własnych ograniczeń nasila stany depresyjne, co w mechanizmie błędnego koła przyczynia się do utraty apetytu.

Czasem osoba starsza nie jest w ogóle świadoma własnej nieporadności i też o żadną pomoc nie poprosi.

Jeśli opiekujesz się osobą starszą zwróć na to uwagę!

Dyskretnie kontroluj czy podopieczny zjada posiłki i jakiej są one jakości. Na skutek starzenia się podwzgórza mózgu niedomagają ośrodki głodu i sytości.

 Na starość rzadziej odczuwamy „wilczy głód”, raczej szybko pojawia się sytość, a porcje naturalnie ulegają zmniejszeniu bo zmniejsza się zapotrzebowanie na kalorie jak i tempo przemiany materii.

Rozwiązaniem jest podawanie posiłków częściej, ale mniejszych.

Zakupy dla osób starszych

Na skutek zaburzeń funkcji poznawczych, osoba starsza może nie poradzić sobie z zakupami w sklepie. Przy zalewie towaru na półkach, wśród np.

20 jogurtów może nie potrafić wybrać, jest zagubiona bo nie rozumie etykiet na produkcie albo systemu obsługi w sklepie (np. samodzielne ważenie towaru). Cały ten chaos nowoczesności może sprawić, że osoba starsza wyjdzie ze sklepu „z niczym”.

Wreszcie z wiekiem przytępia się nie tylko słuch czy wzrok, ale również węch i smak co staje się kolejną cegiełką przyczyniającą się do niejedzenia.

Dysfalgia – zaburzenia połykania

Niezwykle istotnym i potencjalnie groźnym objawem starości są zaburzenia połykania (dysfagia). Akt połykania jest bardzo precyzyjnie regulowany przez mózg.

W trakcie połykania zamyka się nagłośnia, zamykając tym samym wejście do krtani i dróg oddechowych, a pokarm trafia do przełyku.

Często u chorych po udarze mózgu, ale i z chorobą Parkinsona obserwujemy poważne zaburzenia połykania: ciągłe krztuszenie się, pokarm wracający nosem, zachłystowe zapalenie płuc, a w skrajnych przypadkach może dojść do zachłyśnięcia się i asfiksji – zadławienia kęsem pokarmowym.

Jeśli chory cierpi z powodu zaburzeń połykania, konieczna jest diagnostyka dysfagii (przyczyna ośrodkowa – układ nerwowy lub obwodowa – choroba krtani lub przełyku), a następnie zmiana konsystencji diety! W niektórych wypadkach konieczne jest założenie gastrostomii odżywczej i żywienie dojelitowe.

Uzębienie osób starszych

Kolejny często bagatelizowany problem to uzębienie – zarówno brak zębów, niewłaściwie dopasowana proteza, jak i choroby przyzębia będą powodowały zaburzenia żucia i w konsekwencji pogorszenie stanu odżywienia. Koniecznie zapisz seniora na wizytę u stomatologa, nawet jeśli deklaruje, że nie ma w tym zakresie problemu.

Starzejący się przewód pokarmowy również powoduje problemy z jedzeniem u ludzi starszych. Ściany przewodu pokarmowego, a w szczególności mięśniówka staje się cieńsza co przekłada się na słabszą perystaltykę jelit, wzrasta tendencja do zaparć, a tym samym spada apetyt.

Zaparcia nasilają się także na skutek braku odpowiedniego nawodnienia! Ludzie starsi często nie piją (zapominają i/lub nie odczuwają pragnienia). Niesprawność przewodu pokarmowego często wynika również z niedokrwienia (zmiany miażdżycowe w naczyniach unaczyniających przewód pokarmowy).

Zanik gruczołów ślinowych i śluzowych utrudnia wydzielanie śliny. Stała suchość w jamie ustnej utrudnia żucie pokarmów.

Wreszcie niedomoga dotyczy także wydzielania soków i enzymów trawiennych przez wątrobę, trzustkę i rąbek szczoteczkowy jelita cienkiego – to wszystko nasila problemy z trawieniem i wchłanianiem substancji odżywczych – to z kolei potęguje istniejące niedobory i pogłębia niedożywienie.

Wreszcie kolejny bardzo istotny problem to leki. Wiele z nich wpływa negatywnie na apetyt, a przyjmowanie niektórych leków łącznie z pokarmem powoduje zaburzenia wchłaniania zarówno leku, jak i substancji odżywczych z pożywienia.

Czym pobudzić apetyt u seniora?

Z tekstu dowiesz się:

  • czym może być spowodowany brak apetytu u seniora,
  • jakie są naturalne sposoby na brak apetytu u osób starszych,
  • kiedy brak apetytu u starszej osoby trzeba skonsultować z lekarzem.

Zmniejszenie ilości spożywanych przez seniora pokarmów jest w pewnym zakresie zjawiskiem naturalnym. U seniorów wraz z procesami starzenia się dochodzi do spowolnienia przemiany materii. Są oni także mniej aktywni fizycznie. Wszystko to powoduje spadek zapotrzebowania na energię.

Jeżeli jednak u osoby starszej pojawia się przewlekły brak apetytu lub niepokojący spadek masy ciała, a wyniki badań krwi sugerują niedobory pokarmowe, są to już powody do niepokoju.

Zespół tych problemów określa się specjalistycznie mianem anoreksji wieku podeszłego.

Wbrew pozorom jest ona dość mocno rozpowszechniona – szacuje się, że boryka się z nią nawet 20-25% dorosłych Europejczyków.

Brak apetytu u seniora – jakie mogą być przyczyny?

Przewlekły brak apetytu u osoby starszej może mieć podłoże fizjologiczne, patologiczne i/lub środowiskowe. Podłoże fizjologiczne ma związek z zaburzeniami mechanizmu odczuwania głodu i sytości, za które odpowiadają m.in.

hormony regulujące łaknienie: cholecystokinina, glukagonopodobny peptyd 1 oraz grelina.

Wraz z wiekiem ich stężenie ulega zmianom, co może się objawić brakiem apetytu u starszych ludzi lub szybkim odczuwaniem sytości, nawet po zjedzeniu niewielkich porcji pożywienia.

Brak apetytuu seniorów może mieć także podłoże patologiczne. Do występowania jadłowstrętu mogą się przyczyniać takie choroby typowe dla seniorów, jak: wrzody żołądka, refluks, nowotwory, przewlekła obturacyjna choroba płuc, choroba wieńcowa, przebyte zawały serca i udary mózgu, niewydolność nerek czy depresja wieku starczego.

Oprócz tego brak apetytu u starszej osoby może mieć podłoże środowiskowe i być wywołane samotnością, niepełnosprawnością, niskim wykształceniem czy odczuwanym stres, związanym np. z poziomem świadczeń emerytalnych.

Zanim zasięgniemy porady lekarza, można spróbować zwalczyć brak apetytu naturalnymi sposobami:

  • Dopasowanie posiłków do wieku

Przygotowując posiłki, należy wziąć pod uwagę, że senior może mieć problem z pogryzieniem twardych warzyw, a jego układ pokarmowy – ze strawieniem ciężkich, tłustych potraw. Dlatego warto zadbać o to, by konsystencja, forma i rodzaje posiłków były dostosowane do wieku seniora.

  • Różnorodne, smaczne, kolorowe posiłki

Każdy z nas ma swoje preferencje kulinarne. Jeśli seniorowi codziennie podaje się posiłki, których najzwyczajniej w świecie nie lubi, nie powinien dziwić brak apetytu. Warto więc ugotować coś, co trafia w gust osoby starszej, zadbać o to, by posiłek był kolorowy i ładnie wyglądał na talerzu.

Apetyt wzmaga już samo przygotowanie posiłków, najlepiej całą rodziną. Jeżeli senior ma na to ochotę, można go zaangażować we wspólne gotowanie, a najlepiej jest poprosić, by przygotował swoje popisowe danie.

  • Towarzystwo w trakcie posiłków

Jedzenie w samotności jest przygnębiające. Znacznie lepiej jest więc jeść w towarzystwie, rozmawiając z bliskimi, żartując, omawiając bieżące życie rodziny. Jeśli pozwala na to plan dnia, warto zadbać o to, by przynajmniej jeden posiłek zjadać wspólnie przy stole.

Co na apetyt dla starszych ludzi? Czasem są potrzebne leki!

Jeżeli mimo różnych prób brak apetytu u seniora występuje cały czas, pojawiają się objawy niedożywienia albo osoba starsza potrzebuje specjalistycznego wsparcia żywieniowego w trakcie leczenia chorób przewlekłych (np. nowotworów), konieczna jest pomoc lekarza. Może on zalecić stosowanie środków farmakologicznych zawierających substancje poprawiające apetyt, takie jak wyciągi z kopru, mięty, cykorii, anyżu, mniszka czy krwawnika.

Do diety można również wprowadzić wysokokaloryczne napoje, które zastępują tradycyjne posiłki. Zawierają one odpowiednie ilości substancji odżywczych, a także witaminy i minerały – a to wszystko w niewielkiej ilości płynu.

Napoje tego typu mają również wiele różnych smaków, np. waniliowy, kawowy, truskawkowy czy brzoskwiniowy.

Należy jednak pamiętać, że zarówno środki farmakologiczne, jak i wysokokaloryczne napoje należy stosować jedynie po konsultacji z lekarzem.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *