Chłoniak żołądka – przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie

Chłoniaki stanowią heterogenną grupę nowotworów układu chłonnego zarówno pod względem epidemiologicznym i histopatologicznym, jak i klinicznym. Nierzadko lokalizacją tego schorzenia jest jama brzuszna.

Chłoniaka żołądka rozpoznaje się zwłaszcza na podstawie badania histopatologicznego z wycinków błony śluzowej żołądka podczas endoskopii.

Dodatkowo zastosowanie mają badania radiologiczne z podaniem kontrastu, tomografia komputerowa, USG, laparoskopia i rezonans magnetyczny.

Czym jest chłoniak żołądka?

Chłoniak żołądka jest nowotworem powstającym w większości przypadków z limfocytów B (około 85%). Znacznie rzadziej występują chłoniaki typu T. Zaliczany jest do grupy chłoniaków nieziarniczych. Choroba ta stanowi około 2% wszystkich chłoniaków i 7-15% ogółu nowotworów żołądka.

Wśród czynników sprzyjających jej rozwojowi wymienia się zwłaszcza przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka wywołane przez Helicobacter pylori i nieprawidłowości genetyczne. Aż u 80% osób z chłoniakami żołądka wykazano obecność tego drobnoustroju.

O patogennym wpływie bakterii na błonę śluzową przewodu pokarmowego decyduje między innymi jej genetyczna charakterystyka. Konsekwencją wywołanego przez nią procesu zapalnego jest odpowiedź układu immunologicznego przejawiająca się w postaci nadmiernego namnażania się limfocytów B i T w żołądku.

Ponadto chłoniaki tego narządu mogą stanowić następstwo celiakii, czyli glutenozależnej choroby trzewnej, będącej enteropatią z nadwrażliwości na gluten.

Bakterie Helicobacter pylori powodują także powstawanie wrzodów:

Rodzaje chłoniaków żołądka

Choroba może mieć dwojaki charakter – rozwijać się pierwotnie w żołądku (pierwotny chłoniak żołądka) albo zająć go w wyniku postępującej choroby o innej lokalizacji i wówczas stan ten określa się jako wtórny chłoniak żołądka.

Rozróżnia się dwa typy choroby:

  • rozlany chłoniak z dużych komórek B, tzw. DLBCL, który cechuje się dużą złośliwością;
  • chłoniak strefy brzeżnej z komórek B tkanki limfatycznej związanej z błoną śluzową, tzw. MZL-MALT, który wykazuje mniejszy stopień złośliwości.

Chłoniak żołądka typu MALT

Chłoniak żołądka typu MALT (mucosa-associated lymphoid tissue) występuje głównie u starszych osób, z podobną częstością u kobiet i mężczyzn. W przypadku diagnozy pierwotnego chłoniaka żołądka u około połowy chorych stwierdza się chłoniaka MALT.

Poprzedzony jest najczęściej długotrwałą chorobą zapalną o podłożu autoimmunologicznym. W 70–80% chory ma szansę na całkowitą regresję po eradykacji Helicobacter pylori.

W chwili rozpoznania chłoniaki MALT najczęściej są zlokalizowane, co odpowiada I–II stopniowi zaawansowania według klasyfikacji Ann Arbor.

Do oceny zaawansowania chłoniaka MALT w żołądku często stosuje się klasyfikację Lugano, zgodnie z którą wyróżnia się następujące stopnie choroby:

  • IE1 – naciek błony śluzowej i podśluzowej żołądka,
  • IE2 – naciek warstwy mięśniowej właściwej i surowiczej żołądka,
  • IIE1 – zajęcie lokoregionalnych węzłów chłonnych,
  • IIE2 – zajęcie innych węzłów chłonnych jamy brzusznej,
  • IIE – naciekanie sąsiednich narządów przez ciągłość,
  • III – rozległe zajęcie struktur pozawęzłowych lub węzłów chłonnych ponadprzeponowych,
  • IV – zajęcie narządów i/lub struktur odległych.

Chłoniak żołądka – objawy

Choroba może przebiegać bezobjawowo nawet przez kilka lat.

Objawy ze strony chłoniaka żołądka mogą być następujące: odbijanie, uczucie pełności i sytości, krwawienie z przewodu pokarmowego, nudności, wzdęcia, wymioty, biegunki, ból brzucha, nagła utrata apetytu, spadek masy ciała i pieczenie w przełyku przypominające uczucie zgagi. Ponadto chorzy skarżą się na tzw. objawy ogólne, takie jak: osłabienie, szybkie męczenie się, podwyższona temperatura ciała i występowanie nocnych potów. U chorych zauważa się zmiany w obrębie błony śluzowej żołądka, takie jak: zgrubienia, nadżerki, zaczerwienienia, owrzodzenia czy struktury guzowate. Może się rozwinąć niedokrwistość i niedrożność przewodu pokarmowego, a w badaniu laboratoryjnym stwierdza się obecność krwi utajonej w stolcu.

Czy krew w moczu lub kale oznacza chorobę? Przekonaj się:

Rokowania chłoniaka żołądka

Pomimo rozwoju nauk medycznych i wprowadzenia specjalistycznej technologii leczenia rokowanie w grupie chorych na chłoniaka żołądka pozostaje nadal niekorzystne. Przeżycie 5-letnie szacuje się na 50 do 90%. W przypadku całkowitej remisji prawie 100% osób żyje około 10 lat. W przypadku nieskutecznego leczenia połowa chorych jest w stanie przeżyć do roku.

Niepomyślne rokowanie wynika w dużej mierze z zaawansowanego stadium choroby, z którym chorzy zgłaszają się do lekarza. Nierzadko schorzenie ma postać uogólnioną, co oznacza, że oprócz żołądka zostały zajęte inne narządy, a chłoniaka stwierdza się w obrębie szpiku kostnego, węzłów chłonnych i innych części jamy brzusznej.

Chłoniak żołądka – leczenie

Ponieważ podstawowym determinantem powstania chłoniaka żołądka jest zakażenie Helicobacter pylori, proces leczenia powinien rozpocząć się od wyeliminowania bakterii z organizmu chorego (tzw. eradykacja).

Zwykle stosuje się w tym celu trójlekowy schemat leczenia, w którym wykorzystuje się dwa antybiotyki i inhibitor pompy protonowej, który hamuje wydzielanie kwasu solnego.

Zdarzają się przypadki, że po całkowitym wyleczeniu zakażenia chłoniak ustępuje samoistnie.

Chłoniaka żołądka leczy się w oparciu o chemioterapię, radioterapię i leczenie operacyjne. Te metody terapeutyczne stosuje się łącznie w przypadku zaawansowanej formy choroby. Zabieg chirurgiczny polega na wycięciu guza, przy zachowaniu jak największej części żołądka.

Bibliografia:

1. Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Liszki, Medycyna Praktyczna, 2005.

2. Bayerdörffer E., Neubauer A., Rudolph B. i wsp., Regression of primary gastric lymphoma of mucosa-associated lymphoid tissue type after cure of Helicobacter pylori infection. MALT Lymphoma Study Group, „Lancet”, 1995, 345(8965), s. 1591–1594.

3. Kordek R., Onkologia. Podręcznik dla studentów i lekarzy, Gdańsk, Via medica, 2007.

4. Stefanko E., Wróbel T., Etiopatogeneza infekcyjna chłoniaków, „Hematologia”, 2010, 1(4), s. 288–295.

5. Kalinka-Warzocha E., Chłoniaki strefy brzeżnej, W: Krzakowski M., Warzocha K., Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych — 2013 r. Tom II, Gdańsk, Via medica, 2013, s. 835–844.

6. Brodzisz A., Woźniak M.M., Dudkiewicz E. i wsp., Obraz ultrasonograficzny chłoniaków nieziarniczych jamy brzusznej u dzieci, „Journal of Ultrasonography”, 2013, 13, s. 373–378.

Rak żołądka – przyczyny, objawy, rokowania i diagnostyka

Rak żołądka to złośliwy nowotwór, który jest czwartą przyczyną zgonów nowotworowych w Polsce. Częściej występuje u mężczyzn. Każdego roku zachorowania w Polsce dotykają ponad 5 tys. osób.

Przyczyny powstawania raka żołądka nie są w pełni wyjaśnione, choć uważa się, że aż w 90% jego etiologia wynika z czynników środowiskowych o negatywnym działaniu.

Poza tym rozwojowi nowotworu żołądka sprzyja też dieta składająca się z potraw wędzonych, kwaszonych, sfermentowanych lub po prostu nieświeżych.

Co to jest raka żołądka?

Żołądek to część przewodu pokarmowego, w której pod wpływem enzymów trawiennych rozpoczyna się proces trawienia pokarmów trafiających do niego bezpośrednio z przełyku.

Wśród części składowych żołądka wyróżnia się wpust, dno, trzon oraz odźwiernik. Komórki nowotworowe mogą się pojawić w każdej z tych części, przy czym w 50% przypadków do rozwinięcia się raka dochodzi w części odźwiernikowej, w 25% w obrębie wpustu a w 20% w obrębie trzonu.

Najczęściej komórki rakowe rozwijają się w błonie śluzowej wyścielającej żołądek od wewnątrz.

Komórki nowotworowe z żołądka mogą rozprzestrzeniać się w sposób ciągły na sąsiednie struktury i narządy, w tym na przełyk bądź trzustkę, a także przez układ krwionośny lub limfatyczny (chłonny) dawać przerzuty do innych narządów, w tym do wątroby, płuc lub kości.

Najczęstszą postacią złośliwego nowotworu żołądka jest gruczolak, który występują aż w 95% przypadków. Rzadszymi postaciami raka żołądka są chłoniaki, guzy neuroendokrynne, mięsaki lub tzw. guzy podścieliska przewodu pokarmowego, znane jako GIST (ang. gastrointestinal stromal tumors).

Pomimo że od lat zachorowalność i umieralność z powodu raka żołądka stale spada, pozostaje on na całym świecie na czwartym miejscu wśród nowotworów pod względem częstotliwości występowania a pod względem liczby zgonów na choroby nowotworowe znajduje się na drugim miejscu.

Jednakże występują znaczne różnice w częstotliwości występowania pomiędzy populacjami.

Rak żołądka – zachorowalność i rokowania

W Polsce zachorowania dotyczą ok. 5200 osób (najnowsze dane z Krajowego Rejestru Nowotworów za 2017) w ciągu roku. Przy czym znacznie częściej choroba ta dotyka mężczyzn (ponad 3200 zachorowań rocznie), niż kobiet (ok. 2000 zachorowań rocznie).

Udział raka żołądka w zachorowaniach na nowotwory w Polsce zmniejszył się w ciągu ostatnich 4 dekad niemal 3-krotnie, co jest związane najprawdopodobniej z ograniczeniem spożycia produktów peklowanych i wędzonych, a także zastosowaniem skutecznej antybiotykoterapii zakażeń bakterią Helicobacter pylori.

Wśród pacjentów z diagnozą nowotworu złośliwego żołądka dominują osoby po 50 roku życia. Aż 93% przypadków u mężczyzn i 91% przypadków u kobiet występuje w tej grupie wiekowej. Ponadto, wraz z wiekiem ryzyko zachorowania na raka żołądka rośnie.

Podobnie jak w większości nowotworów, w przypadku raka żołądka występują cztery stopnie zaawansowania choroby, począwszy od stopnia I, który daje największe szanse na wyleczenie a skończywszy na stopniu IV, gdy rokowania w związku z obecnością odległych przerzutów są najgorsze. Im bardziej rozległy proces nowotworowy, tym wyższy stopień zaawansowania choroby.

Duże znaczenie kliniczne, związane z różnicą w rokowaniu, ma podział na wczesnego i zaawansowanego raka żołądka. Głębokość nacieku nowotworowego jest niezwykle istotnym czynnikiem prognostycznym.

Najlepsze są rokowania w przypadku wczesnego rozwoju choroby, jednak ze względu na brak objawów na tym etapie rak żołądka wykrywany jest bardzo rzadko.

Natomiast szanse na wyleczenie przy zaawansowanym nowotworze żołądka gwałtownie maleją wraz ze wzrostem głębokości nacieku i liczby węzłów chłonnych zajętych przez komórki nowotworowe.

You might be interested:  Złamanie szyjki kości udowej - przyczyny, objawy, leczenie i rehabilitacja

To, jak bardzo zaawansowany jest proces nowotworowy, jest istotne z punktu widzenia leczenia operacyjnego, które jest jedyną szansą na całkowite wyleczenie, o ile nowotwór zostanie wycięty w całości w trakcie tzw. operacji radykalnej usunięcia żołądka.

Rak żołądka w Polsce najczęściej rozpoznawany jest w stadium zaawansowanym. Wczesna postać raka żołądka stanowi jedynie 5-8% zachorowań i wykrywana jest zwykle przypadkowo.

Każdego roku z powodu raka żołądka umiera ok. 5 tys. osób. Częstość zgonów z powodu nowotworów żołądka w Polsce jest wyższa niż przeciętna dla krajów Unii Europejskiej. W Polsce w 2010 roku umieralność z powodu nowotworów żołądka wśród mężczyzn była o około 25% wyższa niż średnia dla krajów Unii Europejskiej (dane z 2009 roku), wśród kobiet o około 10%.

W pierwszej dekadzie XXI wieku wśród pacjentów z rakiem żołądka nieznacznie zwiększyły się szanse na przeżycie kolejnych 5 lat po diagnozie. U mężczyzn wzrosły one z 14,6% do 16,4% a u kobiet – z 18,2% do 19,8%.

Typy raka żołądka

Według klasyfikacji Laurena nowotwór dzielimy na:

  • I – typ jelitowy (ok. 60%), najczęściej rozwija się na podłożu zmian przedrakowych i jest zwykle umiejscowiony obwodowo. Cechuje go częstsze występowanie u płci męskiej.
  • II – typ rozlany (ok. 30%), najczęściej rozwija się w niezmienionej błonie śluzowej i zwykle dotyczy części żołądka położonej bliżej przełyku. Charakteryzuje się częstszym występowaniem u osób młodszych a w jego powstawaniu podkreśla się predyspozycje genetyczne (występuje rodzinnie).
  • III – typ mieszany (około 10%), klinicznie traktowany tak jak typ rozlany.

Rak żołądka – przyczyny powstawania nowotworu

W przypadku powstawania raka żołądka niezależne od pacjenta czynniki genetyczne mają zdecydowanie mniejsze znaczenie niż czynniki środowiskowe, na które może mieć on wpływ.

Do czynników wpływających na zwiększenie ryzyka należą:

  • nieodpowiednia dieta (bogata w sól, obfita w konserwowane i wędzone produkty oraz uboga w świeże owoce i warzywa),
  • płeć (częściej występuje u mężczyzn),
  • stan po częściowej resekcji żołądka,
  • przynależność etniczna/pochodzenie (zachorowalność jest szczególnie wysoka we wschodniej części Azji, Europie Wschodniej oraz w Ameryce Środkowej i Południowej).
  • występowanie polipów gruczolakowych, zmiany będącej uwypukleniem błony śluzowej żołądka, która wiąże się z ok. 10-20% ryzykiem przemiany złośliwej,
  • zakażenie Helicobacter pylori (bakteria ta jest przyczyną zwiększenia zapadalności na raka i chłoniaka żołądka, wywołuje przewlekłe zapalenie błony śluzowej prowadzące do przemian nowotworowych; przyjmuje się, że od zakażenia do rozwoju nowotworu mija powyżej 30 lat),
  • palenie tytoniu (aż dwukrotny wzrost ryzyka),
  • czynniki genetyczne

Dla cierpiących na chorobę wrzodową żołądka istotną informacją jest to, że nie stanowi ona stanu przedrakowego. Niezwykle rzadko dochodzi też do przekształcenia wrzodu w nowotwór złośliwy.

Jednak w przypadku, gdy badanie endoskopowe wykaże, że śluzówka żołądka jest owrzodzona, wskazane jest pobranie materiału w celu przeprowadzenia jej badania pod mikroskopem w kierunku występowania w jej obrębie komórek nowotworowych.

Objawy raka żołądka

Objawy raka żołądka nie są charakterystyczne i mogą być podobne do tych, które występują w innych powszechnych chorobach, takich jak zapalenie błony śluzowej żołądka czy też choroba wrzodowa lub refluksowa.

Niestety ze względu na częste lekceważenie tych początkowych objawów rozwoju nowotworu choroba często jest diagnozowania z opóźnieniem i rozpoznawana już w zaawansowanym stadium, co wpływa na rokowania dla chorego.

Wśród najczęstszych objawów raka żołądka zgłaszanych przez pacjenta są bóle w nadbrzuszu, uczucie pełności, utrata apetytu i ubytek masy ciała, odbijanie, nudności, wymioty, zaburzenia połykania oraz smoliste stolce. Objawy te zazwyczaj utrzymują się przez klika miesięcy lub nawet lat, przy czym ich uciążliwość okresowo się zmienia.

W przypadku niewykrycia choroby we wcześniejszym etapie i podjęcia leczenia dołączają do nich takie symptomy, jak wyczuwalny guz w nadbrzuszu, powiększone węzły chłonne, w tym szczególnie te znajdujące się nad obojczykiem po lewej stronie, wodobrzusze, wyniszczenie organizmu, wysięk w jamie opłucnej a także tzw.

guz Krukenberga, czyli przerzut raka żołądka do jajnika.

Diagnostyka raka żołądka

Lekarz w zależności od wskazań może zlecić wykonanie takich badań, jak:

  • Gastroskopia – najlepsze badanie umożliwiające ocenę nie tylko wszystkich części żołądka, ale także przełyku. Lekarz wykonujący gastroskopię dzięki giętkiemu przyrządowi zaopatrzonemu w układ optyczny może obejrzeć śluzówkę górnego odcinka przewodu pokarmowego i uzyskać materiał do badania mikroskopowego, które jako jedyne pozwala postawić ostateczne rozpoznanie. Obowiązuje pobranie minimum 6 wycinków i wykonanie testu w kierunku zakażenia bakterią Helicobacter pylori. Po leczeniu raka żołądka gastroskopię wykonuje się w ramach badań kontrolnych w celu wykrycia ewentualnej wznowy procesu nowotworowego.
  • Badanie kontrastowe górnego odcinka przewodu pokarmowego. Podczas badania wykonywana jest seria zdjęć rentgenowskich przewodu pokarmowego po podaniu specjalnej substancji (tzw. kontrastu), która jak najdokładniej pokrywa jego śluzówkę cienką warstwą. Zdjęcia wykonane w trakcie przejścia tej substancji przez układ pokarmowy, w szczególności przez żołądek, pozwalają zaobserwować wszelkie nieprawidłowości w budowie śluzówki. Niestety w trakcie tego badania nie ma możliwości pobrania wycinków do badania pod mikroskopem. Nie pozwala ono także wykryć ewentualnych wczesnych zmian w błonie śluzowej. Stąd badanie radiologiczne z użyciem kontrastu jest obecnie rzadziej wykonywane.
  • USG – badanie umożliwiające ocenę stopnia zaawansowania procesu nowotworowego, a także wykrycie przerzutów, m.in. w wątrobie, węzłach chłonnych czy też w sąsiednich organach, czyli trzustce bądź przełyku. Jego szczególnym rodzajem jest endosonografia (EUS), która w przypadku występowania nacieku nowotworowego w żołądku pozwala na precyzyjną ocenę jego grubości.
  • Tomografia komputerowa (CT), rezonans magnetyczny (NMR), pozytonowa tomografia emisyjna (PET) wykonywane są jako badania uzupełniające do badania USG, gdyż umożliwiają dokładniejszą ocenę stopnia zaawansowania choroby, szczególnie w przypadku kwalifikacji pacjenta do zabiegu operacyjnego.
  • Badania laboratoryjne (morfologia, biochemia), choć same w sobie nie służą rozpoznaniu raka żołądka mają wartość diagnostyczną przy ocenie stanu wydolności pozostałych narządów chorego. Dodatkowo zaawansowanej chorobie nowotworowej żołądka często towarzyszy anemia lub niski poziom albumin.
  • Markery nowotworowe – najczęściej oceniane CA19-9 i CEA (antygen rakowo-płodowy) nie są wiarygodne, gdyż ich stężenie może wzrastać w innych nowotworach, np. trzustki, jelita grubego, wątroby i chorobach nienowotworowych, takich jak marskość wątroby, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, zapalenie trzustki. I choć oznaczenia markerów nie są wykorzystywane w badaniach przesiewowych to mogą one pomóc w wykryciu wznowy procesu nowotworowego po leczeniu operacyjnym. Na zaawansowanych etapach rozwoju choroby nowotworowej żołądka występują też podwyższone stężenia markerów CA19-9 i CEA.

Do ostatecznego rozpoznania raka żołądka konieczne jest badanie mikroskopowe materiału pobranego z tego odcinka przewodu pokarmowego w trakcie gastroskopii, laparoskopii lub

Leczenie radykalne (z intencją wyleczenia)

Leczenie raka żołądka polega na całkowitym chirurgicznym wycięciu nowotworu, czyli operacja radykalna. Jest to jedyna skuteczna metoda leczenia tego typu raka.

W trakcie zabiegu poza usunięciem nowotworowo zmienionego żołądka lub jego części lekarz wycina także możliwie największą liczbę okolicznych węzłów chłonnych.

Dla potwierdzenia skuteczności operacji konieczne jest stwierdzenie w pooperacyjnym materiale histopatologicznym wycięcia nowotworowego guza wraz z przylegającym marginesem zdrowych tkanek wokół nie (tzw. resekcja R0), co daje gwarancję na to, że usunięte zostały wszystkie ogniska nowotworu.

W zależności od stopnia zaawansowania i lokalizacji guza pierwotnego leczenie chirurgiczne może polegać na wykonaniu:

  • gastrektomii subtotalnej (prawie całkowitej), polegającej na wycięciu 3/4 żołądka. Wykonuje się ją tylko wtedy, gdy możliwe jest osiągnięcie resekcji radykalnej bez konieczności usuwania całego żołądka,
  • gastrektomia totalna – przeprowadza się ją w każdym innym przypadku. Polega na całkowitej resekcji żołądka.

W trakcie zabiegu operacyjnego usuwa się również regionalne węzły chłonne (powinno być ich minimum 15 w materiale pooperacyjnym).

Ciągłość przewodu pokarmowego odtwarza się najczęściej poprzez zespolenie przełyku z jelitem.

Chemioterapia – opiera się na podawaniu choremu specjalnych związków chemicznych, których zadaniem jest niszczenie komórek nowotworowych oraz hamowanie ich namnażania. Obecnie standardem postępowania jest tzw.

chemioterapia okołooperacyjna polegająca na podaniu 3- 4 kursów leczenia chemicznego przed operacją i następnie kontynuacja po zabiegu chirurgicznym. Leczenie przedoperacyjne ma na celu zmniejszenie masy guza oraz wyeliminowanie komórek nowotworowych krążących we krwi.

Mimo operacyjnego usunięcia zmiany, komórki nowotworowe mogą znajdować się w okolicznych tkankach lub węzłach chłonnych, zatem celem pooperacyjnej chemioterapii jest zabicie pozostałych komórek.

Leczenie okołooperacyjne pod postacią połączenia chemioterapii oraz chirurgii wydłuża przeżycie oraz zmniejsza ryzyko nawrotu choroby.

Z kolei radioterapia jest metodą leczenia guzów nowotworowych za pomocą naświetlania promieniowaniem jonizującym. Obecnie jest wykorzystywana w leczeniu paliatywnym w przypadku guzów krwawiących, zwężeń lub łagodzenia bólu. W przypadku gdy podczas operacji nie usunięto odpowiedniej liczby węzłów chłonnych może być rozważane zastosowanie pooperacyjnej chemio radioterapii.

Podobnie jak przy innych rodzajów nowotworów, szanse na wyleczenie w raku żołądka są uzależnione od czynników takich, jak rodzaj nowotworu oraz stopień jego zaawansowania w momencie rozpoznania.

You might be interested:  Rak płuc – badania i leczenie operacyjne

Profilaktyka raka żołądka/Jak zapobiegać rakowi żołądka?

Profilaktyka powinna opierać się na wszystkim na:

  • zmianie nieprawidłowych nawyków żywieniowych (zalecane jest spożycie dużych ilości warzyw i owoców),
  • zaprzestaniu palenia,
  • redukcji masy ciała (w przypadku nadwagi i otyłości),
  • skuteczne usunięcie zakażenia przez Helicobacter pylori przy zastosowaniu antybiotykoterapii

W związku z brakiem w Polsce badań przesiewowych w kierunku raka żołądka zaleca się wykonywanie badania endoskopowego górnego odcinka przewodu pokarmowego zawsze w przypadku powracających objawów takich jak:

  • bóle w nadbrzuszu,
  • uczucie pełności,
  • odbijanie,
  • nudności.

Rak żołądka – przyczyny, objawy, dieta, leczenie, rokowania, przerzuty

Rak żołądka występuje coraz rzadziej, jednak ten typ nowotworu stanowi przyczynę co trzeciego zgonu mężczyzn i co piątą u kobiet.

Powodem tej sytuacji jest późna diagnoza raka ograniczająca  podjęcie skutecznych metod leczenia, dlatego istotna jest profilaktyka oraz częste badanie żołądka, które pozwalają na wcześniejszą diagnozę poprzez objawy początkowe.

Rak żołądka

Najczęściej występującą odmianę raka żołądka stanowi gruczolakorak (niemal 95% wszystkich przypadków), który może dotyczyć również dwunastnicy. Pozostałe przypadki to formy chłoniaków, mięsaków, raka gruczołowego i śluzowokomórkowego, guzów stomalnych czy rakowiaków. Ponadto raka żołądka dzieli się na :

  • jelitowego, który powstaje ze zmian przedrakowych, rozwijających się w organizmie od dłuższego czasu. Ta odmiana dotyczy przede wszystkim mężczyzn. Wcześnie wykryta może być skutecznie leczona;
  • rozlanego, który rozwija się z błony śluzowej żołądka, częściej dotyczy kobiet. Ta forma raka jest trudna w leczeniu i może być dziedziczona.

Rak żołądka przyczyny

Nie ma jednej, konkretnej przyczyny odpowiedzialnej za występowanie raka żołądka, istnieją natomiast czynniki ryzyka zwiększające ryzyko zachorowania, zaliczyć do nich należy:

  • wiek, najczęściej chorują osoby po 50 roku życia,
  • genetyka, zachorowania w rodzinie podwyższają ryzyko nowotworu złośliwego żołądka,
  • płeć, częściej chorują mężczyźni,
  • niedokrwistość żołądka,
  • niezdrowa dieta, zbyt mała ilość owoców i warzyw, jedzenie produktów solonych, konserwowych,
  • otyłość,
  • palenie papierosów,
  • bakterie Helicobacter pylori, powodujące przewlekłe stany zapalne błony śluzowej żołądka.

Rak żołądka objawy

  • Bóle  brzucha (nadbrzusza lub śródbrzusza), wymioty oraz krwawe wymioty, okresowe nudności, utrata masy ciała, zaburzenia połykania (rak wpustu żołądka), krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego – stanowią pierwsze, wczesne objawy raka żołądka.
  • W zaawansowanym stadium raka żołądka guz zwykle jest wyczuwalny przez powłoki, występuje powiększenie wątroby, wodobrzusze, powiększony węzeł w dole nadobojczykowym, żółtaczka, nacieki oraz przerzuty do węzłów chłonnych, wątroby czy miednicy.
  • Podejrzenie raka żołądka jest podstawą do skierowania na badania tomografem komputerowym i usg oraz pobraniem wycinka ściany żołądka do biopsji.

Rak żołądka dieta

Nie ma uniwersalnej diety, którą należy stosować przy zachorowaniu na nowotwór żołądka. Istotne jest jednak aby była to dieta bogatoodżywcza  o niskiej zawartości błonnika pokarmowego, zawierająca warzywa i owoce (podawane w wersji przecierów, puree), ryby, gotowane mięso.

Nowotwór żołądka – leczenie

W sytuacji gdy stopień zaawansowania nowotworu uniemożliwia podjęcie operacji (jest nieoperacyjny) podejmuje się leczenie paliatywne, zabiegi te mają na celu poprawę komfortu życia pacjenta (protezowanie wpustu żołądka, zapobieganie krwawieniom). Chemioterapia w tym przypadku jest częścią leczenia paliatywnego.

Usunięcie żołądka

Leczenie raka żołądka polega na jego usunięciu w całości lub w części, w zależności od zaawansowania możliwa jest resekcja 4/5 narządu. Operacja ta obejmuje również usunięcie węzłów chłonnych. Stosowana chemioterapia ma charakter uzupełniający przed operacją, której celem jest zmniejszenie masy guza.

Rak żołądka rokowania

Rokowania przy nowotworze żołądka zależą od stopnia zaawansowania w momencie diagnozy. Wczesne rozpoznanie raka zwiększa szanse na podjęcie skutecznego leczenia, zaś późne rozpoznanie  nowotworu w ostatnim stadium zmniejsza szanse na efektywne i skuteczne leczenie.

Nowotwór żołądka – przerzuty

Przy nowotworze żołądka najczęstsze ogniska przerzutowe stanowią okoliczne węzły chłonne, wątroba, płuca i kości.

Dbaj o zdrowie i odpowiednią dietę. Rak żołądka ‘lubi’ papierosy i śmieciowe jedzenie..

Rak żołądka zaliczany jest do najczęściej występujących nowotworów złośliwych. Może rozwijać się podstępnie nie dając żadnych objawów. Symptomy, gdy się pojawią, przypominają zazwyczaj dolegliwości występujące w innych schorzeniach żołądka.

Do wczesnych objawów zalicza się: szybkie uczucie pełności, ból brzucha, brak apetytu. Rak wykryty we wczesnym stadium daje szanse na całkowite wyleczenie. Dowiedz się, jak rozpoznać raka żołądka.

Jakie badania wykonać, by potwierdzić lub wykluczyć chorobę?

Rak żołądka jest jednym z najczęściej występujących nowotworów złośliwych.

Żołądek jest częścią przewodu pokarmowego, do którego po przejściu przez przełyk dostaje się pokarm. To w żołądku pod wpływem enzymów trawiennych zostaje zapoczątkowany proces trawienia.

Żołądek składa się z wpustu, trzonu i odźwiernika. Nowotwór może rozwinąć się w każdej z tych części, ale najczęściej powstaje w części odźwiernikowej, rzadziej w obrębie trzonu lub wpustu. Nowotwór tworzy się zwykle w obrębie błony śluzowej wyścielającej żołądek od wewnątrz i stanowiącej jedną z czterech warstw tworzących ścianę żołądka.

Najczęściej występującym nowotworem złośliwym żołądka jest gruczolak (nawet 95 proc. zachorowań), który wywodzi się z komórek błony śluzowej wyścielającej żołądek. Rzadziej występujące nowotwory żołądka to chłoniaki, guzy neuroendokrynne, mięsaki czy też guzy podścieliska przewodu pokarmowego (GIST).

Rak żołądka: przyczyny występowania

Rak tworzy się z namnażających się w niekontrolowany sposób komórek. W miarę jego rozrostu dochodzi do zajmowania kolejnych warstw ściany żołądka. Im więcej warstw zajmie rak, tym bardziej zaawansowana jest choroba i mniejsze szanse na jej wyleczenie.

 Nowotwór żołądka rozprzestrzenia się zarówno przez ciągłość, zajmując struktury i narządy sąsiadujące z żołądkiem (przełyk, trzustka), jak również drogą krwionośną lub chłonną, dając przerzuty m.in. do wątroby i płuc.

Badania wskazują, że w przypadku nowotworów żołądka dużą rolę w ich powstawaniu odgrywają czynniki środowiskowe, nawet większą niż czynniki genetyczne.

Do czynników zwiększających ryzyko występowania raka żołądka zalicza się:

  • nieodpowiednią dietę: bogatą w sól, konserwowane i wędzone produkty, a także ubogą w świeże owoce i warzywa;
  • płeć: rak żołądka częściej występuje u mężczyzn;
  • stan po częściowej resekcji żołądka;
  • przynależność etniczną: częściej chorują Japończycy, Chińczycy, Koreańczycy, mieszkańcy Europy Południowej i Wschodniej oraz Ameryki Środkowej;
  • narażenie na czynniki chemiczne: w grupie ryzyka znajdują się na przykład górnicy, hutnicy i pracownicy przemysłu gumowego;
  • grupa krwi A;
  • występowanie polipów gruczolakowych, czyli zmiany będącej uwypukleniem błony śluzowej żołądka, która wiąże się ze zwiększonym ryzykiem przemiany złośliwej;
  • przewlekłe stany zapalne błony śluzowej żołądka (zakażenie Helicobacter pylori);
  • palenie tytoniu: zwiększa dwukrotnie ryzyko zachorowania;
  • genetyka: zachorowania na nowotwory żołądka w rodzinie;
  • choroba Addisona-Biermera, czyli niedokrwistość złośliwa;
  • choroba Menetriera, czyli przerost błony śluzowej żołądka.

Wrzody żołądka (choroba wrzodowa żołądka) nie jest stanem przedrakowym. Przemiana wrzodu w nowotwór złośliwy zdarza się bardzo rzadko. Jednak wykrycie w badaniu endoskopowym owrzodzenia śluzówki zołądka jest wskazaniem do pobrania materiału do badania mikroskopowego.

Rak żołądka: objawy

Wczesne objawy raka żołądka są często bagatelizowane, mogą bowiem przypominać objawy spotykane w innych schorzeniach żołądka (np. w chorobie wrzodowej). Początkowe objawy obejmują zazwyczaj ból, wczesne uczucie sytości, utratę apetytu, utratę masy ciała, a także odbijanie i niestrawność.

Niektóre z występujących objawów mogą sugerować umiejscowienie guza w żołądku – postępujące utrudnienia połykania lub zwracanie pokarmów. Tym, co zazwyczaj odróżnia raka żołądka od choroby wrzodowej jest nasilenie się bólu po przyjęciu pokarmu. Przy chorobie wrzodowej ból po jedzeniu ustępuję, przy raku nasila się.

Wczesne objawy raka żołądka:

  • ból w nadbrzuszu lub śródbrzuszu – zazwyczaj niestały, związany głównie ze spożyciem jedzenia;
  • utrata apetytu;
  • szybkie uczucie pełności;
  • okresowe nudności lub wymioty;
  • smoliste stolce;
  • utrata masy ciała;
  • krwawe wymioty (występują u ok. 10-15 proc. chorych);
  • rzadziej występują krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Objawy raka żołądka w zaawansowanym stadium:

  • guz wyczuwalny jest przez powłoki brzuszne;
  • wodobrzusze;
  • powiększony węzeł w lewym dole nadobojczykowym (Virchowa);
  • powiększenie wątroby – wynikające z szerzenia się zmian chorobowych na wątrobę;
  • guz jajnika: tzw. guz Krukenberga będący przerzutem raka żołądka do jajnika;
  • żółtaczka – związana z przerzutami do wątroby;
  • wysięk do jamy opłucnej;
  • wyczuwalny per rectum naciek (próg Blumera).

Rak żołądka: rozpoznanie

Choć nie zawsze można rozpoznać objawy raka i trudno go podejrzewać, to pewne objawy powinny u chorych budzić niepokój. Konsultacji z lekarzem wymagają na przykład przedłużające się bóle brzucha, zgagi i niestrawność, mdłości i wymioty, ciągłe uczucie sytości i utrata apetytu oraz wiele innych objawów, które nie powinny występować naturalnie u osób zdrowych.

Rozpoznanie raka odbywa się za pomocą:

BADANIA PRZEDMIOTOWEGO: lekarz bada jamę brzuszną rękoma w poszukiwaniu masy patologicznej lub bolesnych miejsc. Sprawdza także, czy nie ma guza nad lewym obojczykiem, który może być spowodowany rozprzestrzenianiem się nowotworu do znajdujących się w tym miejscu węzłów chłonnych.

You might be interested:  Alkoholowe zapalenie wątroby – jak leczyć uszkodzenie wątroby po alkoholu?

BADANIA ENDOSKOPOWEGO (GASTROSKOPII): w czasie badania endoskopowego górnego odcinka przewodu pokarmowego lekarz wprowadza cienki, elastyczny przewód ze źródłem światła przez gardło pacjenta do żołądka. Umożliwia to obserwację wnętrza przełyku, żołądka i początkowej części jelita cienkiego (dwunastnicy). Gastroskopia umożliwia również pobranie wycinków do badania histopatologicznego.

BADANIA USG: umożliwiającego ocenę zaawansowania procesu nowotworowego, wykrycie ewentualnych przerzutów w wątrobie, okolicznych węzłach chłonnych czy też stwierdzenie zajęcia sąsiednich narządów.

Endosonografia (EUS) umożliwia dodatkowo ocenę grubości nacieku nowotworowego w żołądku.

TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY, POZYTONOWA TOMOGRAFIA EMISYJNA: badania pozwalają na dokładniejszą niż USG ocenę stopnia zaawansowania raka żołądka co jest niezwykle przydatne w procesie kwalifikacji chorego do  zabiegu operacyjnego.

Rak żołądka: leczenie

W przypadku, gdy rak zostanie rozpoznany bardzo wcześnie i choroba jest na wczesnym etapie rozwoju stosuje się leczenie endoskopowe polegające na usunięciu guza podczas zabiegu operacyjnego. Takie postępowanie dotyczy jednak wyłącznie pacjentów, u których rak ograniczony jest do błony śluzowej.

W pozostałych przypadkach usunięcie żołądka lub dużej jego części (gastrektomia totalna lub subtotalna) jest jedynym sposobem, dającym szansę całkowitego wyleczenia.

W czasie operacji chirurg usuwa nie tylko żołądek lub jego część, ale także jak największą możliwą liczbę węzłów chłonnych.

Warunkiem powodzenia operacji jest potwierdzenie w badaniu histopatologicznym wycięcia nowotworu w granicach zdrowych tkanek, co oznacza, że chirurg nie pozostawił ognisk nowotworu.

Ciągłość przewodu pokarmowego odtwarza się zazwyczaj poprzez zespolenie przełyku z jelitem.

Leczenie adjuwantowe to leczenie stosowane dodatkowo lub oprócz zabiegu chirurgicznego. Obejmuje chemioterapię stosowaną samodzielnie lub w skojarzeniu z radioterapią. Celem terapii może być zmniejszenie guza przed operacją oraz eliminacja komórek nowotworowych pozostałych po operacji.

Nowotwory rozsiane lub zaawansowane miejscowo nie podlegają operacji. U chorych z takim zaawansowaniem choroby stosuje leczenie paliatywne nastawione na wydłużenie czasu przeżycia, poprawę jego jakości i zabezpieczenie przed ewentualnymi przerzutami.

Rak żołądka: postępowanie po leczeniu

  • Wszyscy chorzy po leczeniu raka żołądka powinny regularnie zgłaszać się na badania kontrolne do onkologa lub chirurga.
  • Zazwyczaj po leczeniu należy wdrożyć odpowiednią dietę i sposób odżywiania się, jednak zależy to głównie od stopnia zaawansowania choroby, towarzyszących objawów oraz zastosowanego leczenia.
  • W przypadku choroby uogólnionej lub u chorych, u których nie była możliwa całkowita resekcja żołądka, zwykle konieczne jest odżywianie dojelitowe gotowymi mieszankami.

Rak żołądka: rokowania

Jak w przypadku innych nowotworów, w raku żołądka również wyróżnia się cztery stopnie zaawansowania choroby. Stopień I charakteryzuje najlepsze rokowanie i świadczy zazwyczaj o niewielkim zaawansowaniu choroby – naciek raka ograniczony jest do błony śluzowej lub błony podśluzowej żołądka. Stopień IV natomiast rokuje bardzo źle, związany jest bowiem z obecnością odległych przerzutów.

Niezwykle ważna jest ocena stopnia zaawansowania, głównie pod katem leczenia operacyjnego. Całkowite wyleczenie jest możliwe pod warunkiem wykonania całkowitego wycięcia nowotworu (operacja radykalna).

Jednak takiej możliwości nie mają chorzy w dużym stadium zaawansowania raka, tzw. stadium nieoperacyjnym.

Przeprowadzanie operacji w takich sytuacjach nie jest możliwe, ponieważ zabieg nie prowadzi do wyleczenia.

Innym, ważnym parametrem jest ocena stopnia złośliwości histologicznej, która mówi o cechach komórek rakowych. Nowotwór może być bowiem zróżnicowany, co roku lepiej, lub źle zróżnicowany, co rokuje znacznie gorzej.

Niestety, zarówno w Polsce, jak w innych krajach na świecie (poza Japonią) złośliwe nowotwory żołądka wykrywa się zwykle w stadiach zaawansowanych.

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: gastrologia.mp.pl; zwrotnikraka.pl; onkologia.org.pl/rak-zoladka; esmo.org

Chłoniak – co to jest, rodzaje, przyczyny, objawy i leczenie

 Chłoniak – co to jest?

Chłoniak to nowotwór rozpoczynający się w komórkach układu immunologicznego odpowiedzialnego za walkę z infekcjami. Zaliczany jest do nowotworów złośliwych pochodzących z układu limfatycznego, a konkretnie białych ciałek krwi.

System limfatyczny składa się z węzłów chłonnych i naczyń, które transportują płyn limfatyczny w organizmie (śledziona, grasica, szpik kostny). Płyn limfatyczny zawiera między innymi białe krwinki przyczyniające się do zwalczania objawów infekcji.

Węzły chłonne działają jak filtry, przechwytują i niszczą bakterie i wirusy, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się infekcji. Limfocyty odpowiadają za produkcję przeciwciał i zwalczanie ciał obcych. Choroby powstające na skutek nowotworowych zmian limfocytów nazywamy chłoniakami.

Specjaliści klasyfikują ponad 70 typów nowotworów jako chłoniaki. Choroba jest uleczalna, a perspektywa leczenia uzależniona jest od jej rodzaju i stadium.

Chłoniak – rodzaje

Wyróżniamy dwa główne rodzaje chłoniaków:

  • nieziarnicze (pochodzące z limfocytów B, T oraz komórek NK) – są najczęściej występującą grupą;
  • ziarnica złośliwa (inaczej zwana chorobą Hodgkina lub limfogranulomatozą) – specyficzna grupa chłoniaków ze względu na obecność komórek Reeda-Sternberga.  Do chłoniaków nieziarniczych zalicza się różnego rodzaju białaczki, szpiczaka mnogiego oraz chłoniaka Burkitta, który występuje głównie endemicznie w Afryce Równikowej.

Ich podział oparty jest na przebiegu (wyróżnia się powolny – indolentny, agresywny oraz bardzo agresywny). Z kolei białaczki według tradycyjnej klasyfikacji dzieli się na ostre (szpikowa i limfoblastyczna) i przewlekłe (szpikowa i limfatyczna).

 Chłoniak Hodgkina, często nazywany ziarnicą złośliwą jest nowotworem atakującym węzły chłonne oraz pozawęzłową tkankę limfatyczną. Dokładne przyczyny nie są znane, jednak przyjęło się, że wpływ na rozwój choroby ma wirus Epsteina-Barra.

Limfogranulomatozę zaklasyfikowano jako osobną grupę ze względu na obecność komórek Reeda-Sternberga, przyciągających inne białe krwinki. Ziarnica złośliwa ma wysoki odsetek całkowitych wyleczeń.  

Chłoniak – przyczyny

Konkretne przyczyny powstawania chłoniaków nie są znane, jednak można wymienić czynniki ryzyka, które sprzyjają rozwojowi choroby. Należą do nich:

  •  obniżona odporność – może być spowodowana słabym układem immunologicznym, bądź zakażeniem ludzkim wirusem niedoboru odporności (HIV), AIDS lub stosowaniem leków hamujących układ odpornościowy po przeszczepie narządów – leków immunosupresyjnych;
  •  choroby autoimmunologiczne –  osoby z niektórymi chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak reumatoidalne zapalenie stawów i celiakia są bardziej narażone na wystąpienie chłoniaka;
  • infekcje wirusowe – wirus Epsteina-Barr (EBV), Helicobacter pylori, ludzki wirus limfocytotropowy typu 1 (HTLV-1), wirus zapalenia wątroby typu C (HCV), wirus herpes typ 8 (HHV-8);
  •  stan po przebytej chemioterapii lub radioterapii oraz przeszczepy i transfuzje; 〈    ekspozycja na szkodliwe środki chemiczne – osoby, które mają do czynienia z chemikaliami znajdującymi się w pestycydach, nawozach, rozpuszczalnikach farb, (benzen, azbest) również ponoszą zwiększone ryzyko zachorowania;
  • promieniowanie jonizujące;
  • czynniki genetyczne;
  • wiek i płeć – potwierdzono, że chłoniaki częściej występują u osób powyżej 60. roku życia, choć niektóre typy są bardziej popularne u dzieci i niemowląt. Ponadto występuje różnica w zachorowalności wśród kobiet i mężczyzn na poszczególne typy;
  • otyłość – wskazano, że otyłość ma związek z większym ryzykiem wystąpienia chłoniaka, jednak potrzeba większej liczby badań, aby potwierdzić tę tezę.  

Chłoniak – objawy

We wczesnym stadium chłoniak może nie dawać widocznych objawów, dlatego łatwo je przeoczyć. Często symptomy przypominają zwykłe przeziębienie, jednak najbardziej charakterystyczne są powiększone węzły chłonne całego ciała.  Do ogólnych wczesnych objawów chłoniaka zaliczamy:

    powiększone węzły chłonne, jednak niebolesne – dotyczy to całego ciała (szyja, górna część klatki piersiowej, pacha, pachwina), pewnych stref lub tylko ograniczonych grup węzłów;

  • powiększenie śledziony i wątroby;
  • bóle kości;
  • kaszel i infekcje górnych dróg oddechowych oraz płuc;
  •  zmęczenie i ogólne osłabienie;
  • gorączka albo stany podgorączkowe;
  • nocne pocenie; 
  • duszności;
  • żółtaczka, gdy choroba zajmie wątrobę;
  • znaczna utrata masy ciała w krótkim czasie;
  • bóle brzucha połączone z dolegliwościami układu pokarmowego (np. niedrożność jelit);
  • ból przy spożyciu alkoholu;
  • swędząca wysypka, często umiejscowiona w fałdach skórnych.

 Jeśli objawy utrzymują się przez dwa tygodnie, należy wówczas udać się do lekarza specjalisty. Powiększone węzły chłonne przez kilkanaście dni powinny być sygnałem alarmowym i zmusić nas do konsultacji. Warto też pamiętać, że wraz z pogorszeniem się stanu nowotworu objawy mogą się zmieniać.  

Chłoniak – leczenie

Wstępne postawienie diagnozy odbywa się na podstawie badania klinicznego oraz analizy wyników badań laboratoryjnych. U osób chorych często wykrywa się niedokrwistość, obniżoną ilość limfocytów połączoną z nadmiarem granulocytów.

We wczesnej fazie schorzenia wartość OB może być skuteczną prognozą. Rozpoznanie chłoniaka jest potwierdzane dodatnim wynikiem badania immunocytochemicznego na obecność antygenu LCA.

Ostateczną odpowiedź daje ocena histologiczna przeprowadzana po pobraniu węzła chłonnego lub wycinka z tkanki zajętej procesem chorobowym. Często wykonuje się również morfologię krwi i szpiku kostnego, aby sprawdzić, czy chłoniak rozprzestrzenił się do szpiku.

Zaawansowanie choroby ocenia się na podstawie wykonanych badań rentgenowskich, ultrasonografii (USG), tomografii komputerowej czy rezonansu magnetycznego.

Podstawową metodą leczenia chłoniaków jest chemioterapia, często połączona z radioterapią. Wykryta we wczesnym stadium choroba Hodgkina jest wyleczalna prawie w 90-95 procentach, natomiast chłoniaki nieziarnicze w 40-70 procentach.

Data dodania: piątek, 15 lutego 2019

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *