Choroby płuc – rodzaje, objawy, diagnoza, leczenie

Rak płuca to najczęstszy nowotwór złośliwy u człowieka. Każdego roku diagnozuje się ponad 22 000 nowych zachorowań na nowotwory złośliwe płuca. Według klasyfikacji WHO nabłonkowe nowotwory płuca dzieli się na dwie grupy: niedrobnokomórkowe i drobnokomórkowe. Poniższy poradnik zawiera informacje dotyczące objawów, diagnostyki oraz wykrywania raka płuca.

SPIS TREŚCI:

Jakie są wczesne objawy raka płuc?

Określone objawy raka płuc pojawiają się docelowo u większości chorych na nowotwór w klatce piersiowej. Warto pamiętać, że we wczesnych stadiach raka płuca, guz może nie dawać jakichkolwiek symptomów alarmowych.

Późne rozpoznanie choroby negatywnie wpływa na rokowania. Niestety, w przypadku zaawansowanej choroby, większość pacjentów z rakiem płuca nie kwalifikuje się do zabiegu operacyjnego.

Guz pierwotny płuc rośnie najczęściej w sposób bezobjawowy. Jest to główny problem związany z jego wczesnym wykrywaniem i diagnostyką. Pierwsze objawy raka płuc i pojawienie się symptomów choroby nowotworowej wiążą się z reguły ze wzrostem w organizmie guza pierwotnego naciekającego tkanki zewnątrzpłucne bądź z jego rozrostem wewnątrzoskrzelowym.

Rak płuca szerzy się przez ciągłość, naciekając miąższ płuca, drogą naczyń limfatycznych (węzły cłonne) i drogą naczyń krwionośnych (przerzuty odległe). Płuco jako organ, stanowi idealne środowisko do długiego rozwoju nowotworu bez charakterystycznych objawów choroby nowotworowej.

Wykrycie guza na wczesnym etapie zaawansowania daje nadzieję na wykonanie możliwie doszczętnego zabiegu chirurgicznego i usunięcie raka płuca zanim choroba rozprzestrzeni się na inne narządy. Jak podkreślają eksperci – oprócz profilaktyki raka płuca – kluczowe znaczenie odgrywa szybka diagnostyka i możliwe wczesne wykrycie choroby.

Pomimo dynamicznego rozwoju onkologii i wprowadzania nowych metod leczenia (immunoterapia, leczenie celowane), rak płuca to choroba w której rokowania pozostają najczęściej niepomyślne.

Rak płuc – początkowe objawy

objawy raka płuc w przypadku wczesnego stadium zaawansowania choroby są z reguły niespecyficzne, dlatego nowotwór płuca diagnozowany jest najczęściej przypadkowo podczas wykonywania badania rentgenowskiego bądź tomografii komputerowej z zupełnie innych wskazań.

Potencjalne symptomy i objawy raka płuca są charakterystyczne również dla innych jednostek chorobowych i mogą być wywołane przez mniej poważne schorzenia.

Z tego powodu potencjalne symptomy choroby nowotworowej są często mylone, ignorowane lub próbuje się je łagodzić różnymi sposobami np. antybiotykami.

Choroby płuc – rodzaje, objawy, diagnoza, leczenie

Najczęstsze objawy raka płuc

  1. Kaszel jest najczęstszym objawem raka płuca (45-75% chorych), z czego u 1/3 pacjentów przebiega z odkrztuszaniem wydzieliny.

    Występuje częściej i wcześniej w guzach położonych centralnie w drzewie oskrzelowym (rak płaskonabłonkowy i drobnokomórkowy), natomiast rzadziej i później w guzach położonych obwodowo (rak gruczołowy i wielokomórkowy).

     Rak płuc, to podstępna choroba, dlatego pojawienie się długotrwałego kaszlu (trwającego dłużej niż 2-3 tygodnie) lub zmiana charakteru dotychczas występującego kaszlu są  potencjalnymi objawami raka płuca, o których powinno poinformować się lekarza.

  2. Duszności i świszczący oddech – duszność jest drugim pod względem częstości występowania objawem raka płuc (30-50% chorych). Pojawia się ona u palaczy jako skutek przewlekłego zapalenia oskrzeli oraz rozedmy. Jeżeli duszność wyraźnie się nasila, należy o tym fakcie poinformować lekarza. Duszność może mieć wiele przyczyn.

    Niekiedy rozrastający się guz blokuje całkowicie lub częściowo światło jednego z głównych oskrzeli, co może prowadzić do niedodmy i powstania zakażenia w części płuc. Takie symptomy mogące sugerować chorobę nowotworową wymagają pilnej konsultacji u lekarza pierwszego kontaktu, pulmonologa lub specjalisty onkologa.

  3. Świszczący dźwięk jako objaw choroby – rak płuca, który jest związany z nabłonkiem wyściełającym, może sprzyjać gromadzeniu się płynu w przestrzeni jamy opłucnej. Nosi to nazwę wysięku opłucnowego. Jeżeli gromadzi się duża objętość tego płynu, to dochodzi do ucisku na płuco, co powoduje duszność.

    Nowotwór płuca może powodować zwężenie jednego z głównych oskrzeli lub tchawicy, czego skutkiem jest powstanie szczególnego typu świszczącego dźwięku, zwykle podczas wydychania powietrza, noszącego nazwę stridor. Jest to poważny objaw raka płuca wymagający szybkiej konsultacji u lekarza.

  4. Odkrztuszanie wydzieliny z krwią i chrypka to groźne objawy, które mogą sugerować raka płuca. Odkrztuszanie krwi lub plwociny zawierającej krew stanowią niepokojące symptomy i potencjalne objawy raka płuc, który muszą zostać pilnie skonsultowane z lekarzem. Terminem medycznym określającym to zjawisko jest krwioplucie.

    Przyczyn odkrztuszania wydzieliny z zawartością krwi jest wiele np. infekcja w obrębie klatki piersiowej, jednak u 19-29% chorych na raka płuca stanowi ona objaw ich choroby nowotworowej.

  5. Chrypka występuje w dużej części populacji, a zwłaszcza u osób często zapadających na przeziębienia lub infekcje toczące się w obrębie klatki piersiowej.

    W przypadku palaczy, chrypka która nie ustępuje po okresie 2-3 tygodni, powinna zostać zdiagnozowana przez lekarza rodzinnego.

  6. Uczucie zmęczenia i utrata wagi – rak płuc to bardzo podstępna choroba, która może rozwijać się w organizmie chorego latami, a równocześnie nie dawać żadnych specyficznych symptomów.

     Znacząca utrata masy ciała wynosząca około 6 kilogramów występuje u ponad połowy pacjentów cierpiących z powodu raka płuc i jest częstym symptomem choroby nowotworowej płuc.

  7. Uczucie zmęczenia lub znużenia to potencjalne symptom nowotworu płuc, które występują jednak dość często w kontekście innych chorób i mogą być spowodowane wieloma przyczynami. Pojawienie się tych symptomów z niewyjaśnionych przyczyn u osoby palącej lub eks-palacza powinno być potraktowane poważnie.

    Zalecane jest pilne wykonanie RTG klatki piersiowej.

  8. Ból w klatce piersiowej i barkach – potencjalne objawy raka płuc to także silny ból w klatce piersiowej, który – jak szacują eksperci – występuje u 25-50% chorych. Jest on zazwyczaj skutkiem naciekania przez raka płuc ściany klatki piersiowej, żeber lub kręgosłupa.

    Niekiedy rak płuca rozwija się w szczytach tego organu (guz Pancoasta), powodując powstanie dolegliwości bólowych zlokalizowanych w okolicy barku.

  9. Jeżeli do rozwoju guza Pancoasta dochodzi w szczycie jednego płuca, u chorych dochodzi często do specyficznych objawów, obejmujących opadanie powieki, zwężenie źrenicy i zanik potliwości po jednej stronie twarzy. Wiąże się to z wynikiem działania guza nowotworowego, który powoduje uszkodzenie nerwy przebiegającego w rejonie szyi i unerwiającego obszar twarzy.
  10. Zespół żyły głównej górnej – żyła główna górna położona jest w prawym górnym śródpiersi w bezpośrednim sąsiedztwie oskrzela głównego prawego i licznych węzłów chłonnych śródpiersia odprowadzających chłonkę z całej prawej i części lewej połowy klatki piersiowej. Ze względu na wiotkość ściany, niskie ciśnienie wewnątrznaczyniowe i swoją lokalizację podatna jest na ucisk i zamknięcie jej światła. W około 85-95% przypadków bezpośrednią przyczyną zespołu żyły głównej górnej jest nowotwór w klatce piersiowej. Klasycznymi objawami raka płuca w kontekście zespołu żyły głównej górnej są obrzęk twarzy i szyi, duszność, kaszel, zaczerwienienie skóry twarzy. Ponadto chorzy skarżą się na trudności w przełykaniu, chrypkę, zawroty i bóle głowy, bóle w klatce piersiowej.

ZOBACZ POWIĄZANE: JAKIE OBJAWY DAJE NOWOTWÓR

Rak płuca przerzuty

Niekiedy u pacjentów chorych na raka płuca nie pojawiają się żadne objawy związane z jego obecnością nowotworu w płucach, występują natomiast objawy wywołane przerzutami.

Rak płuc daje przerzuty zazwyczaj do węzłów chłonnych, kości, wątroby i mózgu.

W takim przypadku mogą one powodować odpowiednio: powiększenie węzłów chłonnych, ból i złamania kości, żółtaczkę, napady padaczkowe.

Objawy związane z przerzutami raka płuca do innych narządów mają postać: ból lub złamania kośćca (przerzuty do kości), dysfagia przy ucisku przełyku przez powiększone węzły chłonne śródpiersia, żółtaczka przy przerzutach raka płuca do wątroby.

Wszelkie niepokojące symptomy i potencjalne objawy raka płuc, które utrzymują się przez dłuższy czas i mają charakter nawracający powinny być wskazaniem do konsultacji z lekarzem i wykonania badań diagnostycznych.

Choroby płuc – rodzaje, objawy, diagnoza, leczenie

Rak płuca – wykrywanie i diagnostyka obrazowa

Każdy pacjent z podejrzeniem raka płuca poddawany jest w pierwszej kolejności rutynowemu badania fizykalnemu. Podstawową składową w procesie wykrywania raka płuca jest dokładny wywiad chorobowy, w celu ustalenia objawów, które mogą być związane z chorobą.

Wystąpienie niepokojących objawów mogących sugerować rozwój raka płuca wymaga przeprowadzenia badań obrazowych, które pozwolą wykluczyć chorobę lub ocenić jej zasięg.

Podstawowym narzędziem diagnostycznym w przypadku podejrzenia nowotworu płuca jest wykonanie RTG klatki piersiowej. Objawy raka płuca widoczne w badaniu RTG klatki piersiowej mogą być różnorodne – w zależności od lokalizacji raka, jego wielkości czy obecności innych zmian (np. zwłóknienia).

Istotne znaczenie w ocenie zaawansowania procesu nowotworowego ma również badanie tomografem komputerowym. Za pomocą tomografii zwykle można ocenić stopień zaawansowania nowotworu w klatce piersiowej.

W celu dokładnej oceny obecności przerzutów raka płuca w węzłach chłonnych oraz poza klatką piersiową coraz częściej wykorzystuje się pozytonową tomografię emisyjną (PET).

Chorym z rakiem płuca wykonuje się podstawowe badania krwi oraz ocenę ogólną moczu, w celu wykluczenia innych chorób współistniejących. Warto również określić stężenie markerów nowotworowych CAE i CA 125.

ZOBACZ WIĘCEJ: DIAGNOSTYKA RAKA PŁUC

Ocena stopnia zaawansowania raka płuca

Następnym etapem w diagnostyce raka płuca jest próba uzyskania materiału tnkankowego lub komórkowego do oceny mikroskopowej. Może to być cytologiczna ocena plwociny, ale dąży się do wykonania bronchoskopii.

Celem pogłębionej diagnostyki raka płuca jest dokładne określenie histologicznego typu i podtypu nowotworu, określenie charakterystyki molekularnej (celem zastosowania leczenia celowanego lub immunoterapii) oraz ocena zaawansowania guza w momencie jego wykrycia.

Dzięki badaniu histopatologicznemu możliwe jest rozróżnienie czy u danego chorego mamy do czynienia z rakiem drobnokomórkowym płuca (około 20% przypadków) czy typem niedrobnokomórkowym (około 80% przypadków).

Standardem diagnostyki raka płuca w zaawansowanym stadium rozwoju powinno być przeprowadzenie badań molekularnych w kierunku mutacji genu EGFR oraz rearanżacji ALK. Wykrycie zaburzeń molekularnych w guzie jest możliwe na podstawie badania materiału tkankowego lub komórkowego oraz oceny obecnego w osoczu wolnego DNA (tzw. płynna biopsja).

W przypadku choroby w zaawansowanym stadium warto zapytać lekarza o badania w kontekście zastosowania immunoterapii. W leczeniu immunologicznym raka płuca znajdują obecnie zastosowanie takie leki immunokompetentne jak: niwolumab, pembrolizumab, atezolizumab lub durwalumab. Jak podkreślają eksperci, szansą dla wielu chorych z zaawansowanym rakiem płuca jest udział w badaniach klinicznych.

Ustalenie stopnia zaawansowania choroby oraz cech molekularnych guza ma podstawowe znaczenie w wyborze optymalnej metody leczenia.

Rak płuc leczenie

Szczegółowe metody leczenia raka płuca oraz rokowania ustala się na podstawie typu histologicznego guza, stadium zaawansowania oraz ogólnej sprawności pacjenta.

W przypadku raka niedrobnokomórkowego płuca możliwe jest zastosowanie leczenia radykalnego lub paliatywnego (u chorych z zaawansowanym nowotworem).

W przypadku raka drobnokomórkowego główną metodą leczenia jet chemioterapia. W ostatnich latach pojawiły się przesłanki do stosowania immunoterapii w tej grupie chorych (brak refundacji w Polsce).

Jak podkreślają eksperci – w przypadku nowotworu złośliwego płuca warto rozważyć leczenie w ośrodku mającym doświadczenie oraz dostęp do wszystkich metod stosowanych w terapii raka płuca. W Polsce trwają prace nad koncepcją uruchomienia sieci wyspecjalizowanych ośrodków typu Lung Cancer Unit, specjalizujących się w leczeniu tej choroby.

ZOBACZ WIĘCEJ: RAK PŁUC – BAZA WIEDZY

Choroby płuc

Płuca są częścią układu oddechowego. Znajdują się wewnątrz klatki piersiowej, nad przeponą. Są one narządami o złożonej budowie – składają się z gąbczastej, elastycznej tkanki, która służy do pobierania tlenu i wydychania dwutlenku węgla.

Tlen dostaje się do płuc wraz z wdychanym powietrzem, następnie jest rozprowadzany po drogach oddechowych przy pomocy układu zwanego drzewem oskrzelowym, od którego odchodzą zwężające się gałęzie (czyli oskrzela i oskrzeliki). Drzewo oskrzelowe dostarcza tlen do pęcherzyków umieszczonych głęboko wewnątrz płuc.

Tlen pobierany z wdychanego powietrza przemieszcza się z płuc do krwiobiegu, a dwutlenek węgla, który jest produktem ubocznym przemiany materii trafia z krwiobiegu do płuc, z których następnie jest wydychany. Pobór tlenu i rozprowadzanie go przez krew jest niezbędne do funkcjonowania wszystkich komórek w organizmie.

Wydalanie dwutlenku węgla jest konieczne w celu zachowania odpowiedniego pH krwi i utrzymania równowagi kwasowo- zasadowej organizmu.

Ponieważ we wdychanym powietrzu znajdują się również pyłki, kurz, bakterie, wirusy, dym i chemikalia lotne, płuca stanowią również układ obronny organizmu przeciwko toksynom. Elementami układu obronnego są komórki odpornościowe oraz wydzielany śluz, które służą wychwytywaniu i usuwaniu niepotrzebnych składników z płuc.

Choroby płuc – rodzaje, objawy, diagnoza, leczenie

Choroba płuc to stan kliniczny, w którym zaburzona jest czynność płuc. W niektórych przypadkach problem dotyczy wymiany gazowej na poziomie błony oddzielającej pęcherzyki od krwi – dochodzi wtedy do zaburzenia poboru tlenu i wydalania dwutlenku węgla.

W innych przypadkach drzewo oskrzelowe nie dostarcza wystarczającej ilości tlenu do pęcherzyków – przyczyną może być zator zlokalizowany w gałęziach drzewa oskrzelowego lub upośledzona zdolność mięśni klatki piersiowej do kurczenia i rozkurczania, a co za tym idzie do przesuwania powietrza z drzewa oskrzelowego do pęcherzyków. Problem może również polegać na upośledzonej zdolności płuc do usuwania lub zobojętniania substancji obcych – przyczyną takiego stanu mogą być niedobory w organizmie lub ilość substancji toksycznych przekraczająca możliwości systemu obrony płuc.

Często występujące choroby płuc to między innymi:

Astma– jest to przewlekła choroba płuc charakteryzująca się stanem zapalnym oskrzeli i oskrzelików oraz epizodami (atakami) podczas których dochodzi do zablokowania dróg oddechowych. Chorzy na astmę wykazują wrażliwość na wiele substancji obojętnych dla ludzi zdrowych.

Epizod może być wywołany dymem papierosowym lub innymi cząstkami znajdującymi się w powietrzu, takimi jak kurz, pleśń czy inne alergeny lub też ćwiczeniami fizycznymi, zimnym powietrzem i wieloma innymi czynnikami. Mechanizmy wywołujące różnią się osobniczo.

Podczas ataku dochodzi do obrzęku błony wyściełającej drogi oddechowe oraz skurczu mięśni otaczających oskrzela, co powoduje zwężenie dróg oddechowych. Wydzielanie śluzu może dodatkowo utrudniać przepływ powietrza, powodując problemy z oddychaniem i świszczący oddech.

Większość epizodów nie powoduje trwałych uszkodzeń płuc, lecz często wymagają one natychmiastowej interwencji lekarskiej, ponieważ brak tlenu i nagromadzenie dwutlenku węgla w organizmie może stanowić zagrożenie życia.

Według Amerykańskiego Towarzystwa Chorób Płuc (American Lung Association; ALA), astma jest najczęstszym schorzeniem występującym w dzieciństwie. Dotyka ona ponad 6 milionów dzieci i około 15 milionów dorosłych w USA. Stanowi również istotny problem w Polsce.

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – termin ten obejmuje zarówno rozedmę płuc jak i przewlekłe zapalenie oskrzeli. W przewlekłym zapaleniu oskrzeli dochodzi do stanów zapalnych i bliznowacenia drzewa oskrzelowego.

W rozedmie płuc dochodzi do powolnego niszczenia pęcherzyków płucnych. W obu tych chorobach utrudnione jest wydychanie powietrza i dostarczenie organizmowi odpowiedniej ilości tlenu. Palenie tytoniu jest przyczyną 80 – 90 procent zgonów związanych z POChP.

Inne czynniki ryzyka to wielokrotne ekspozycje na zanieczyszczenia w powietrzu.

Włóknienie płuc charakteryzuje się uszkodzeniem i bliznowaceniem tkanki znajdującej się pomiędzy pęcherzykami płuc, stanem zapalnym i sztywnieniem płuc. Przyczyną może być:

  • Ekspozycja zawodowa bądź środowiskowa na małe cząstki, w tym ekspozycja na substancje nieorganiczne, takie jak azbest, węgiel, beryl lub krzemionka.
  • Wielokrotna ekspozycja na substancje organiczne, takie jak spleśniałe siano, odchody zwierząt oraz pył zbożowy może spowodować alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, które w konsekwencji prowadzić może do zwłóknienia płuc.
  • Chemikalia i leki toksyczne dla płuc
  • Przebyte naświetlania
  • Sarkoidoza
  • Twardzina układowa i inne choroby autoimmunizacyjne
  • Choroba pochodzenia idiopatycznego – o nieznanym podłożu

Infekcje występują przede wszystkim w obrębie płuc, lecz mogą również obejmować cały organizm, w tym płuca, lub rozwijać się w opłucnej, czyli błonach otaczających płuca. Mogą być ostre lub przewlekłe, wywołane przez bakterie, wirusy lub rzadziej grzyby. Zapalenie płuc to ostry stan zapalny tkanki płucnej wywoływany przez różne mikroorganizmy.

Grypa to choroba układowa o ostrym przebiegu, z objawami oddechowymi, wywoływana przez wirusy. Gruźlica oraz choroba wywołana przez mykobakterie z grupy NTM (nontuberculous mycobacteria) to przewlekłe infekcje najczęściej występujące u osób z osłabionym układem odpornościowym (jak na przykład w przypadku HIV/AIDS). Infekcje wywołane przez mykobakterie postępują powoli.

Mogą być układowe, czyli obejmować cały organizm lub ograniczone do płuc.

Rak płuc to niekontrolowany rozrost komórek złośliwych w płucach. Istnieją dwa główne typy nowotworów płuc – drobnokomórkowy i niedrobnokomórkowy. W płucach mogą również występować inne nowotwory, lecz uważa się je za nowotwory wtórne (przerzuty), ponieważ komórki rakowe nie pochodzą z tkanki płucnej.

W ostatnich latach odnotowano wzrost liczby zgonów w wyniku raka płuc wśród kobiet i spadek wśród mężczyzn. Według amerykańskiego centrum informacyjnego do spraw zdrowia kobiet (National Women's Health Information Center), nowotwór płuc jest obecnie główną przyczyną zgonów wśród kobiet w USA, wyprzedzając nowotwory jajników, piersi i szyjki macicy łącznie.

Czynniki ryzyka wystąpienia nowotworu płuc to palenie tytoniu i ekspozycja na substancje rakotwórcze.

Nadciśnienie płucne to choroba charakteryzująca się zwężeniem naczyń krwionośnych w płucach, co powoduje wzrost ciśnienia krwi i wzmożoną pracę serca, aby przepompować krew do płuc. Stan ten może współistnieć z innymi chorobami płuc lub też je zaostrzać i może doprowadzić do niewydolności mięśnia sercowego.

Zatorowość płucna – zazwyczaj w żyłach kończyn dolnych lub miednicy tworzy się skrzeplina, która  przemieszcza się do płuc. Tam blokuje naczynie krwionośne, powodując ból w klatce piersiowej, znaczne spłycenie oddechu i kaszel. Stan ten może stanowić zagrożenie życia i wymaga natychmiastowej interwencji lekarskiej.

Dysplazja oskrzelowo-płucna to choroba płuc rozwijająca się przede wszystkim u wcześniaków, które po urodzeniu poddane były długotrwałemu leczeniu tlenem/lub przez długi czas pozostawały na oddechu wspomaganym, lecz może być również wynikiem zatrucia tlenem lub zapalenia płuc. W schorzeniu tym występują stany zapalne, zaburzenia rozwoju i uszkodzenia dróg oddechowych.

Zespół niewydolności oddechowej u noworodka, to zagrażający życiu stan, który może wystąpić u dzieci urodzonych ponad 6 tygodni przed terminem.

Płuca takich wcześniaków nie są odpowiednio rozwinięte aby wytwarzać wystarczającą ilość płynnej substancji ochronnej zwanej surfaktantem. Bez tej substancji płuca nie mogą rozprężać się prawidłowo, przez co dziecko nie wdycha wystarczającej ilości tlenu.

Stan ten może wystąpić w ciągu kilku godzin po przedwczesnym porodzie.

Zespół ostrej niewydolności oddechowej to gwałtowne wystąpienie trudności z oddychaniem, spowodowane rozległym stanem zapalnym płuc oraz obecnością płynu w płucach.

Stan ten może doprowadzić do zgonu pacjenta i może być spowodowany różnymi rodzajami uszkodzeń płuc, w tym poważnymi infekcjami wirusowymi lub bakteryjnymi, posocznicą, urazem, wielokrotnymi przetoczeniami, przedawkowaniem narkotyków lub wdychaniem substancji drażniących jak np. dym.

Mukowiscydozato choroba dziedziczna, która swym zasięgiem obejmuje płuca, trzustkę i inne narządy wewnętrzne.

Charakteryzuje się słonym potem, wytwarzaniem gęstego śluzu, który może utrudniać oddychanie oraz obniżoną zdolnością trawienia tłuszczy i białek, co prowadzi do ich złego wchłaniania i zaburzeń stanu odżywienia organizmu.

Choroba ta częściej występuje u osób rasy białej i jest zazwyczaj rozpoznawana w okresie niemowlęcym.

Niedobór alfa-1 antytrypsyny to dziedziczny niedobór białka, które stanowi ochronę płuc. Bez tej ochrony płuca ulegają stopniowemu uszkodzeniu, a u pacjenta znacznie wzrasta ryzyko wczesnego wystąpienia rozedmy płuc oraz choroby wątroby. Według szacunków ALA, około 100 000 Amerykanów cierpi na ten niedobór a około 25 milionów jest nosicielami genu tego schorzenia.

Inne schorzenia nie dotykają bezpośrednio płuc, lecz upośledzają prawidłowy proces oddychania. Mogą one mieć wpływ na klatkę piersiową, mięśnie, układ nerwowy i serce. Są to między innymi choroby nerwowo-mięśniowe jak dystrofia mięśniowa, choroba Heinego-Medina, miastenia, zespół Guillaina-Barré i stwardnienie zanikowe boczne (inaczej zwane chorobą Charcota) oraz schorzenia, których wynikiem jest nieprawidłowo uformowany kręgosłup lub nieprawidłowe ruchy klatki piersiowej, co może ograniczać rozprężanie się płuc. [Uwaga: niniejszym artykuł nie jest poświęcony badaniom w kierunku tych chorób ani sposobom ich leczenia]

Objawy związane z chorobami płuc różnią się osobniczo i mogą zmieniać się z czasem. W stanach przewlekłych często pojawiają się i narastają stopniowo. W stanach ostrych objawy mogą być łagodne lub umiarkowane. Niektóre z nich mogą stanowić zagrożenie życia i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.

Wprawdzie cechy charakterystyczne każdego schorzenia są inne, jednak istnieją również wspólne objawy towarzyszące wielu chorobom płuc, między innymi uporczywy kaszel i duszność. Pacjent może mieć świszczący oddech, z trudem łapać powietrze, odkrztuszać krew lub plwocinę oraz odczuwać bóle w klatce piersiowej.

Pacjenci z chorobami obturacyjnymi płuc takimi jak POChP mogą doświadczać problemów z wydychaniem powietrza – niektórzy opisują to uczucie jako próbę wydychania powietrza przez słomkę.

Niedobór tlenu może powodować sinienie skóry a z czasem prowadzić może do pałeczkowatości palców (powiększenia palców i nieprawidłowego rośnięcia paznokci.

BADANIA LABORATORYJNE

  • Gazometria – od pacjenta pobiera się próbkę krwi tętniczej w celu oceny pH krwi oraz zawartości tlenu i dwutlenku węgla
  • Morfologia krwi – w celu rozpoznania niedokrwistości
  • Badania w kierunku mukowiscydozy (mutacje genu mukowiscydozy, test potowy, trypsyna immunoreaktywna (IRT), trypsyna w stolcu) – w celu wykrycia mutacji genetycznych wywołujących mukowiscydozę oraz w celu rozpoznania tej choroby
  • Alfa-1 antytrypsyna – w celu stwierdzenia ewentualnego niedoboru AAT u pacjenta
  • Posiew plwociny – w celu rozpoznania bakteryjnych infekcji płuc
  • Rozmaz i posiew w kierunku wykrycia laseczek kwasoopornych – w celu rozpoznania gruźlicy i chorób wywołanych przez mykobakterie z grupy NTM
  • Posiew krwi – w celu rozpoznania infekcji bakteryjnych i drożdżakowych, które przedostały się do krwi
  • Badania w kierunku grypy
  • Badania w kierunku pałeczek krztuśca
  • Biopsja płuc – w celu oceny uszkodzenia tkanki płucnej oraz wykrycia nowotworów
  • Cytologia plwociny – w celu oceny płuc pod kątem zmian patologicznych i nowotworów
  • Badania dojrzałości układu oddechowego płodu, ocena surfaktantu w płynie owodniowym – w celu oceny dojrzałości płuc płodu. W skład badań może wchodzić oznaczenie wskaźnika lecytynowo-sfingomielinowego, fosfatydylglicerolu, test stabilności piany lub liczba ciałek blaszkowatych. Badania te mogą pomóc ocenić wiek ciąży i zdolność płodu do samodzielnego oddychania przed wykonaniem cesarskiego ciecia lub w przypadku zagrożenia wystąpienia przedwczesnego porodu.
  • Badania na obecność narkotyków – w celu wykrycia przedawkowania narkotyków, mogącego prowadzić do słabszego oddychania lub ostrych chorób dróg oddechowych.
  • Badania na obecność autoprzeciwciał – mogą pomóc w określeniu czy na płuca ma wpływ choroba autoimmunizacyjna.

BADANIA CZYNNOŚCIOWE PŁUC

Najczęściej wykonywane opisano poniżej. Więcej informacji w internecie znaleźć można wpisując w wyszukiwarkę hasło “próby czynnościowe układu oddechowego”.

  • Spirometria – oznacza się ilość oraz tempo wydychanego powietrza. Pacjent wydycha powietrze przez specjalną rurkę. Badanie pozwala ocenić zwężenie lub zablokowanie dróg oddechowych
  • Badanie przy pomocy miernika szczytowego przepływu wydechowego – oznaczenie przepływu wydychanego powietrza. Pacjent może samodzielnie wykonywać to badanie w warunkach domowych, jako pomoc w monitorowaniu przebiegu choroby.
  • Objętość płuc – ilość powietrza pobieranego do płuc oraz ilość powietrza pozostałego po wydechu. Badanie to pomaga ocenić elastyczność płuc, ruchy klatki piersiowej oraz siłę mięśni biorących udział w procesie oddychania.
  • Badanie pojemności dyfuzyjnej płuc – pacjent wdycha niewielką (nieszkodliwą dla organizmu) ilość tlenku węgla. W oparciu o ilość wchłoniętego tlenku węgla mierzy się przemieszczanie tlenu z pęcherzyków płucnych do krwiobiegu.

BADANIA OBRAZOWE

  • Prześwietlenie klatki piersiowej – w celu oceny struktury płuc i jamy piersiowej
  • Tomografia komputerowa (CT) – dokładniejsza ocena struktury płuc
  • Rezonans magnetyczny (MRI) – szczegółowe zdjęcia narządów i naczyń krwionośnych klatki piersiowej
  • Ultrasonografia – w celu sprawdzenia obecności płynu pomiędzy opłucnymi
  • Nuklearne obrazowanie płuc – pomoc w wykryciu zatorowości płucnej. Czasami badanie to wykonuje się również w celu oceny skuteczności leczenia raka płuc
  • Pozytronowa tomografia emisyjna (PET) – w celu rozpoznania nowotworu płuc

INNE BADANIA

  • Electrokardiogram (EKG) – w celu oceny pracy serca i stwierdzenia, czy trudności z oddychaniem są wynikiem choroby serca
  • Badanie snu – wykonywane zazwyczaj w ośrodkach specjalistycznych, w celu stwierdzenia ewentualnych zaburzeń oddychania w czasie snu

Celem badań jest rozpoznanie choroby płuc, określenie jej przyczyny o ile jest to możliwe oraz ocena jej natężenia.

Wielu lekarzy zleca wykonanie gazometrii w celu oceny poziomu tlenu i dwutlenku węgla w organizmie, badania czynnościowe płuc jako pomoc w rozpoznaniu oraz monitorowaniu czynności płuc oraz badanie rentgenowskie lub tomografię komputerową aby ocenić strukturę płuc. Inne badania wykonuje się jako pomoc w rozpoznaniu konkretnych stanów klinicznych.

Celem leczenia chorób płuc jest zapobieganie, leczenie infekcji, niedopuszczanie do zarażenia innych, łagodzenie stanów zapalnych, zatrzymanie lub spowolnienie postępującego uszkodzenia płuc, łagodzenie objawów, ułatwienie oddychania, łagodzenie skutków ubocznych związanych z pewnymi sposobami leczenia oraz odpowiednie natlenienie chorego.

W wielu przypadkach chorobom płuc można zapobiegać powstrzymując się od palenia tytoniu, wykonując badania w kierunku obecności radonu w organizmie, unikając ekspozycji na azbest, węgiel, beryl, krzemionkę, pleśń, pył zbożowy, zanieczyszczenia powietrza oraz chemikalia i leki uszkadzające płuca. Pacjenci z osłabionym układem odpornościowym, istniejącą chorobą płuc oraz osoby starsze i małe dzieci powinny co roku przyjmować szczepionkę przeciwko grypie, aby zmniejszyć ryzyko rozwoju grypy i zapalenia płuc.

  1. Z uwagi na to, że ciągle opracowywane są nowe terapie chorób płuc, a stan zdrowia osoby chorej zmienia się z czasem, pacjenci powinni regularnie konsultować się z lekarzem prowadzącym w celu doboru najlepszego sposobu leczenia.

Choroby płuc – jakie są objawy? Leczenie | Nationale-Nederlanden

Choroby płuc są szeroko rozpowszechnione w polskim społeczeństwie. Najczęstsze ich objawy to kaszel i duszność. Część z nich istotnie ogranicza codzienne funkcjonowanie, w tym aktywność zawodową.

Choroby płuc to niezwykle zróżnicowana pod względem etiologii i leczenia grupa. Są jednymi z najczęściej występujących w społeczeństwie, dlatego zawczasu powinieneś podjąć odpowiednie działania ochronne. Oprócz profilaktyki pomyśl też o wykupieniu ubezpieczenia na życie.

Profilaktyką, diagnostyką i leczeniem chorób płuc zajmuje się pulmonolog. Za ich powstanie odpowiadać mogą rozmaite czynniki, w tym m.in. patogeny, uwarunkowania genetyczne czy środowiskowe. Najczęściej skutkują czasowym lub nieodwracalnym ograniczeniem wydolności oddechowej.

Jakie są choroby płuc?

Choroby płuc stanowią bardzo różnorodną grupę. Mogą mieć podłoże zapalne, być wywołane przez czynniki środowiskowe czy nowotworowe. Za niektóre odpowiadają uwarunkowania genetyczne. Są też schorzenia płuc o nieznanych przyczynach powstania, jak sarkoidoza. Wśród najbardziej znanych, a zarazem najczęstszych chorób płuc znajdują się:

  • zapalenie płuc, np. środowiskowo nabyte (wywołane głównie przez pneumokoki), atypowe (spowodowane przez atypowe patogeny, jak chlamydie, mykoplazmy), aspiracyjne (na skutek zaburzeń połykania czy wymiotów), martwicze (wywołane przez patogeny beztlenowe),
  • POCHP, czyli przewlekła obturacyjna choroba płuc, na którą składają się przewlekłe zapalenie oskrzeli i rozedma płuc,
  • gruźlica płuc,
  • pylice płuc,
  • nowotwory płuc – zajmują pierwsze i trzecie miejsce pod względem zachorowalności na choroby nowotworowe odpowiednio u mężczyzn i kobiet. Są najczęstszą przyczyną zgonu na nowotwór w przypadku obu płci.

Choroby płuc – objawy

Mimo iż choroby płuc różnić się mogą etiologią, przebiegiem, leczeniem czy rokowaniem, to dają wiele podobnych objawów.

Typowe symptomy stanowią duszność, świszczący oddech i kaszel, któremu nierzadko towarzyszy odkrztuszanie wydzieliny. Kolejnym objawem choroby płuc jest szybka męczliwość.

W zaawansowanych schorzeniach nawet najmniejszy wysiłek stanowi dla chorego duże wyzwanie. Powszechnie występuje także ból w klatce piersiowej.

Wiele chorób płuc daje charakterystyczne objawy. Dla przykładu u chorych na POCHP istnieje ryzyko nadciśnienia płucnego (wzrost ciśnienia krwi w naczyniach zaopatrujących tkankę płucną w tlen i wartości odżywcze) i tzw. serca płucnego (przerost mięśniówki serca). Dolegliwości te prowadzą do niewydolności oddechowej i serca.

Z kolei dla mukowiscydozy typowa jest obecność gęstego śluzu, który rzutuje na pracę wielu ważnych narządów. Nadmiar wydzieliny może zatkać światło jelita i doprowadzić do jego niedrożności. Dodatkowo powodować może zmiany w obrębie wątroby, prowadzące do upośledzenia transportu żółci, co wiąże się z ryzykiem marskości żółciowej.

Zobacz też: Przewlekła obturacyjna choroba płuc – objawy, leczenie i życie z POCHp

Choroby płuc – leczenie

Leczenie chorób płuc determinowane jest podłożem ich powstania. Przykładowo bakteryjne zapalenie płuc będzie wymagało użycia antybiotyków, a astma zazwyczaj wziewnych glikokortykosteroidów.

Przy POCHP w lżejszych przypadkach wystarczy farmakologia, zaś w cięższych konieczna jest mechaniczna wentylacja płuc czy operacja – chirurgiczne usunięcie zniszczonych fragmentów płuc. Mukowiscydoza to z kolei nieuleczalna choroba płuc. Możliwe jest wyłącznie leczenie objawowe. Terapia nowotworów płuc opiera się na chemioterapii, radioterapii i operacyjnym usuwaniu rakowych tkanek.

Bez względu na rodzaj choroby, należy zaprzestać palenia tytoniu i zadbać o odpowiednią jakość powietrza – stosowanie oczyszczaczy.

Choroby płuc – jak możesz sobie pomóc?

Wiele spośród chorób płuc ma charakter przewlekły i rzutuje niekorzystnie na codzienne funkcjonowanie. Dlatego też, mając na względzie dobro własne i swoich bliskich, powinieneś rozważyć ubezpieczenie na życie.

Proces diagnostyczno-terapeutyczny wiąże się ze sporymi kosztami i ograniczeniem aktywności zawodowej. W sytuacji pobytu w szpitalu niezbędne są dodatkowe pieniądze, które zapewni świadczenie.

Środki z ubezpieczenia pozwolą Ci zachować dotychczasowy standard życia, usprawnić leczenie i skupić się na powrocie do zdrowia.

Ze względu na powszechność występowania raka płuc, dobrym pomysłem jest ubezpieczenie na wypadek nowotworu.

Usługa dostępna jest w wersji dla kobiet i mężczyzn w trzech wariantach: podstawowym, rozszerzonym lub pełnym. Możliwe jest dokupienie pakietów Pre-diagnoza i Onkolog, które oferują m.in.

szybki dostęp do konsultacji medycznych, zweryfikowanie opinii lekarskiej czy korzystanie ze specjalistycznych badań przesiewowych i genetycznych.

Tagi:
#choroby cywilizacyjne
#układ oddechowy
#zdrowie

Choroby płuc – objawy, diagnoza, leczenie

Zapalenie płuc to schorzenie które bardzo często diagnozowane jest jesienią i zimą, kiedy nasza odporność spada i stajemy się bardziej podatni na infekcje. Schorzenie może być też powikłaniem pogrypowym. W zależności od tego, co wywołało chorobę zapalenie płuc dzieli się na:

  • środowiskowo nabyte zapalenie płuc – wywołują je głównie bakterie, m.in. pneumokoki,
  • atypowe zapalenie płuc – wywołane przez atypowe patogeny, takie jak mykoplazmy, chlamydie, wirusy,
  • szpitalne zapalenia płuc (zapalenie płuc, które wystąpiło u pacjenta po 4 godzinach od przyjęcia do szpitala),
  • aspiracyjne zapalenie płuc – pojawia się w przebiegu zaburzeń połykania, wymiotów czy patologii przełyku,
  • przewlekłe zapalenie płuc,
  • martwicze zapalenie płuc (wywołane przez patogeny beztlenowe),
  • zapalenie płuc u osób z obniżoną odpornością (np. w przebiegu AIDS czy w zaawansowanej chorobie nowotworowej; wywołane przez patogeny oportunistyczne).

Leczenie uzależnione jest od tego, co wywołało chorobę. Jeśli zapalenie ma podłoże bakteryjne podaje się antybiotyki, jeśli schorzenie wywołały wirusy stosuje się leczenie objawowe. 

Najbardziej charakterystycznym objawem astmy są nieprawidłowy przepływ powietrza przez drogi oddechowe i ich przesadna reakcja na pewne substancje. Atak astmy zazwyczaj pojawia się nagle, towarzyszą mu duszności, świszczący oddech i kaszel.

Medycyna wyróżnia dwa rodzaj astmy – alergiczną i niealergiczną. Pierwsza postać choroby da o sobie znać po kontakcie z danym alergenem, np. pyłkami traw czy określonymi pokarmami. W drugim przypadku astmę może aktywować silny stres, zimne powietrze, a także niektóre leki np. na bazie kwasu acetylosalicylowego (tego rodzaju astma nazywana jest aspirynową).

Astmę leczy się głównie farmakologicznie. Chorzy dostają zazwyczaj wziewne glikortykosteroidy  lub długo działające β2-mimetyki, które rozkurczają oskrzela.

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) to tak naprawdę dwa schorzenia. O POChP mówi się gdy chory ma przewlekłe zapalenie oskrzeli oraz rozedmę płuc, czyli rozdęcie fragmentu płuca. Schorzenie najczęściej rozwija się u palaczy.

Pierwszym, a zarazem najbardziej charakterystycznym objawem POChP jest kaszel, któremu towarzyszy odkrztuszanie wydzieliny oraz duszność. Wraz z postępem choroba niesie za sobą poważne powikłania – nadciśnienie płucne i tzw.

serce płucne, co w konsekwencji prowadzi do niewydolności oddechowej oraz niewydolności serca.

Kiedy choroba jest już bardzo rozwinięta pacjenci bardzo szybko się męczą, nawet najmniejszy wysiłek jest dla nich ogromnym wyzwaniem. POChP diagnozuje z pomocą spirometrii, badanie to pozwala ocenić pojemność płuc.

Sposób leczenie zależy od stopnia zaawansowania choroby. W lżejszych przypadkach wystarczy farmakologia, w cięższych chory przyjmuje tlen. U pacjentów z bardzo rozległymi zmianami konieczna jest operacja i chirurgiczne usunięcie zniszczonych fragmentów płuc.

Mukowiscydoza to choroba genetyczna. Występująca u chorych mutacja jednego z genów sprawia, że gruczoły wydzielnicze w ścianie dróg oddechowych oraz gruczoły zewnątrzwydzielnicze trzustki wytwarzają zbyt dużo, do tego bardzo gęstego, śluzu. Jego obecność odbija się na pracy wszystkich narządów.

Najbardziej cierpią płuca, trzustka, wątroba, przewód pokarmowy, narządy płciowe (zwłaszcza u mężczyzn). Charakterystyczne dla mukowiscydozy objawy skupiają się przede wszystkim wokół układu oddechowego i pokarmowego.

Nadmiar wydzieliny skutkuje zatykaniem oskrzeli i przewodów wyprowadzających, a to prowadzi do nawracającego zapaleniami płuc oraz niewydolności trzustki.

Może się zdarzyć, że śluz zamknie światło jelita i doprowadzi do jego niedrożności. U mężczyzn, z powodu niedrożności nasieniowodów, często występuje niepłodność. Zmiany w obrębie wątroby prowadzą do upośledzenia transportu produkowanej w niej żółci, co często kończy się marskością żółciową.

Choroba jest nieuleczalna i możliwe jest jedynie leczenie objawowe.

Gruźlicę wywołują prątki Mycobacterium tuberculosis, które przenoszą się z człowieka na człowieka drogą kropelkową, np. podczas kaszlu. Wniknięcie prątków do organizmu jeszcze nie oznacza choroby.

Jeśli osoba jest całkowicie zdrowa zakażenie nie daje żadnych objawów, a prątki zatrzymują się w płucach i tworzą tzw. gruzełki.

I mogą tam pozostać bardzo długo, jednak gdy odporność osoby zakażonej nagle spadnie mogę się aktywować i doprowadzić do rozwoju choroby.

Rozpoznanie gruźlicy wymaga umieszczenie chorego w szpitalu na oddziale zakaźnym. Schorzenie leczy się przede wszystkim farmakologicznie.

Pylice płuc to grupa schorzeń wywołana wdychaniem pyłu węgla, azbestu, krzemu czy berylu. Cząsteczki te, docierają do płuc, gdzie pobudzają włóknienie miąższu płuca.

Zmiany, które spowodowały szkodliwe opary są zazwyczaj nieodwracalne, a leczenie ogranicza się jedynie do łagodzenia objawów. Pylica płuc rozpoznawana jest przede wszystkim u osób, które na co dzień stykają z drażniącymi substancjami.

W grupie największego ryzyka znajdują się górnicy, hutnicy, pracownicy zajmujących się usuwaniem azbestowych pokryć dachowych.

W pierwszej kolejności trzeba wyeliminować czynnik drażniący. Zmiany wywołane przez kontakt z toksynami są zazwyczaj nieodwracane, jedyne co można zrobić to łagodzić objawy choroby. 

Ropień płuca to obszar w płucach wypełniony ropą. Jego obecność to konsekwencja zaniedbania higieny jamy ustnej. Zdarza się, że u osób, które mają próchnicę, odpowiedzialne za jej rozwój bakterie przedostają się do płuc. Czasem bywa powikłaniem po zapaleniu płuc, zwłaszcza wywołanym przez gronkowca złocistego, a także zamknięcia światła oskrzeli przez powiększający się guz nowotworowy.

W leczeniu stosuje się przede wszystkim antybiotyki.

Rak płuca to najczęściej diagnozowany nowotwór złośliwy. Nowotwory płuc dzieli się na pierwotne oraz wtórne (nazywane potocznie przerzutami). Schorzenie może rozwijać się latami nie dając przy tym żadnych objawów.

Pierwsze objawy pojawiają się dopiero wtedy kiedy choroba jest już bardzo zaawansowana. We wczesnym stadium zaawansowania rak płuc z reguły daje objawy, które nie są łączone z płucami.

Dlatego nowotwór płuca często wykrywany jest przypadkowo podczas badania rentgenowskiego bądź tomografii komputerowej z zupełnie innych wskazań.

Choć nie jest to reguła, osoby w grupie ryzyka (głównie palacze) powinny bardzo uważnie obserwować swoje ciało. Do jak najszybszej konsultacji z lekarzem powinny skłonić następujące objawy:

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *