Duszność w czasie wysiłku

Duszności mogą pojawić się u osób chorych, ale zdarza się, że doświadczają ich ludzie zupełnie zdrowi. Opisywane są one jako trudności z nabraniem powietrza lub uczucie jego braku. Duszność dzieli się na ostrą i przewlekłą, spoczynkową i wysiłkową.

Duszność, bez względu na jej przyczynę, jest bardzo nieprzyjemnym objawem, który sprawia, że osoba jej doświadczająca może odczuwać lęk o swoje życie. Pamiętaj, że nie jest to choroba sama w sobie, dlatego zawsze trzeba wykonać dodatkowe badania w celu poznania przyczyny dolegliwości.

Czym są duszności?

Duszność to uczucie braku powietrza lub trudności z oddychaniem, które zwykle połączone jest ze wzmożoną pracą mięśni oddechowych.

Warto zaznaczyć, że jest to objaw subiektywny, czyli odczuwany przez chorego, ale też taki, który można stwierdzić w badaniach (odchylenia widać m.in. w gazometrii lub pulsoksymetrii).

Duszności mogą pojawić się zarówno u osób zdrowych, jak i chorych. Dzieli się je na:

  • duszności ostre i przewlekłe,
  • duszności spoczynkowe i wysiłkowe.

Objawy duszności to przede wszystkim trudności w złapaniu oddechu, które mogą mieć różne nasilenie. Często towarzyszą im także inne dolegliwości: kaszel, uczucie ucisku lub ból w klatce piersiowej, świsty, odkrztuszanie wydzieliny, krwioplucie. Jeżeli duszności są spowodowane infekcją układu oddechowego, może pojawić się również gorączka.

Duszności u dzieci i dorosłych mogą pojawić się na skutek:

  • zmniejszenia pojemności minutowej serca,
  • zmniejszenia objętości miąższu płuc, odpowiadającego za wymianę gazową,
  • zwężenia dróg oddechowych,
  • zmniejszenia poziomu hemoglobiny we krwi,
  • zmian chorobowych w miąższu płuc,
  • osłabienia mięśni oddechowych,
  • zmian metabolicznych (np. w wyniku cukrzycy),
  • dużego wysiłku fizycznego,
  • silnych dolegliwości bólowych,
  • większego zapotrzebowania na tlen,
  • dolegliwości związanych ze sferą psychiczną.

Duszność w czasie wysiłku

Ubezpieczenie na życie i zdrowie

Zapewnij swoim najbliższym poczucie finansowego bezpieczeństwa, gdyby Ciebie zabrakło. Dodatkowo możesz zapewnić sobie pieniądze na wypadek ciężkiego zachorowania (m.in. na raka, cukrzycę, udar) i pobytu w szpitalu.
 

Sprawdź

Duszność spoczynkowa

Duszność spoczynkowa to określenie trudności z oddychaniem, które występują bez wysiłku fizycznego, a więc np. w trakcie spokojnego siedzenia. Dolegliwości związane z dusznością spoczynkową mogą pojawić się nagle lub stopniowo się nasilać. Ten rodzaj duszności obserwuje się przy:

Duszność wysiłkowa

Duszność wysiłkowa to problemy z oddychaniem, które pojawiają się podczas wysiłku fizycznego. Najczęściej obserwuje się ją w chorobach układu krążenia. Jednakże zdarza się, że występuje również u osób zupełnie zdrowych, podczas bardzo intensywnych ćwiczeń lub wspinaczki wysokogórskiej.

Możliwe przyczyny duszności wysiłkowej to:

  • choroba niedokrwienna serca,
  • astma oskrzelowa,
  • niewydolność krążenia,
  • płyn w jamie opłucnej,
  • intensywny wysiłek fizyczny,
  • początkowe stadium POChP.

Zobacz też: Koronawirus a astma – leczenie astmy w czasie epidemii COVID-19

Duszność psychogenna

Bardzo często duszności pojawiają się na skutek silnego stresu, lęku, depresji lub napadu paniki. Trudności z oddychaniem występują pod wpływem stresującej sytuacji lub po doświadczeniu skrajnych emocji.

Niekiedy towarzyszy im uczucie lęku przed śmiercią, przyspieszone bicie serca, ból w klatce piersiowej, wzmożone pocenie się, drżenie ciała, uderzenia gorąca, a nawet zasłabnięcie.

Zdarza się, że trudności z oddychaniem spowodowane czynnikiem psychicznym mają postać szybkiego i pogłębionego oddechu (hiperwentylacja).

Inne przyczyny duszności

Inne przyczyny duszności to:

  • infekcja układu oddechowego (np. zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli, zapalenie krtani),
  • ciało obce w drogach oddechowych,
  • nowotwór płuc,
  • odma opłucnowa,
  • niedokrwistość,
  • zawał mięśnia sercowego.

Zdarza się także, że duszności pojawiają się na skutek uszkodzenia dróg oddechowych po kontakcie z niebezpieczną substancją chemiczną. Dlatego niektóre osoby, z racji wykonywanego zawodu, powinny pamiętać o zakładaniu specjalnych masek z filtrami.

Atak duszności

Atak duszności wymaga pilnej interwencji medycznej, zwłaszcza gdy trudności z oddychaniem uniemożliwiają mówienie, przyczyniają się do znacznego pogorszenia samopoczucia lub towarzyszą im inne objawy. Ich leczenie zależy od przyczyny, która je wywołała, np. w ataku astmy choremu podaje się leki rozszerzające oskrzela.

Osoba, która udziela pomocy przy ataku duszności, powinna:

  • uspokoić chorego,
  • pomóc mu przyjąć dogodną pozycję,
  • zapewnić choremu dostęp świeżego powietrza,
  • wezwać pogotowie,
  • pozostać z chorym do przyjazdu karetki,
  • w razie nagłego pogorszenia się stanu chorego, rozpocząć resuscytację.

Duszności zwykle wiążą się z koniecznością hospitalizacji lub wykonania szeregu badań, które pomogą ustalić ich przyczynę. To z kolei powoduje utratę części dochodów poprzez duże wydatki.

Możesz się przed nimi uchronić, wykupując nasze ubezpieczenie na wypadek pobytu w szpitalu. To nie tylko wsparcie finansowe, ale także pomoc w zorganizowaniu bezpłatnych konsultacji specjalistycznych i rehabilitacji.

Wszystko po to, aby przyspieszyć Twój powrót do pełni zdrowia.

Tagi:
#choroby cywilizacyjne
#układ oddechowy
#zdrowie

Duszności po wysiłku – co mogą oznaczać?

Duszność w czasie wysiłku
fot. Fotolia

Duszność to nic innego jak uczucie braku powietrza. Powinna cię zaniepokoić, jeśli pojawia się po nieproporcjonalnie małym wysiłku.

Przy niewielkiej duszności doraźnie pomóc ci może przyjęcie pozy orthopnoe: trzeba stanąć, lekko pochylić ciało do przodu i oprzeć się rękami o jakiś przedmiot.

Jeśli jednak taka sytuacja się powtórzy lub duszności się utrzymują, warto poszukać przyczyny takiego stanu.

Co z twoim sercem?

Częstą przyczyną duszności w czasie wysiłku jest choroba niedokrwienna serca, czyli tzw. wieńcówka. Istotą tego schorzenia jest zwężenie naczyń wieńcowych, które zaopatrują serce w krew.

W wyniku tego mięsień sercowy nie jest wystarczająco odżywiony i natleniony, dlatego też działa słabiej: pojawiają się bóle w klatce piersiowej i właśnie duszności. W zaawansowanej chorobie występują one nawet przy niewielkim wysiłku (np. po pokonaniu kilku schodków).

  Chorobę niedokrwienną można podejrzewać u osób, które cierpią na miażdżycę, nadciśnienie, otyłość.

Może problemem są płuca?

Palisz? Jeśli tak, być może za dusznościami stoi przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP). U osób długo palących tytoń zniszczeniu ulegają pęcherzyki płucne, co ogranicza zdolność płuc do wymiany gazowej. W wyniku tego pojawiają się m.in.

duszności nasilające się w czasie aktywności fizycznej, przewlekły kaszel, odpluwanie gęstej plwociny (szczególnie ran). Jak się ratować? Trzeba pożegnać się z nałogiem.

To konieczność! W zaawansowanej chorobie obturacyjnej duszności pojawiają się nawet w czasie spoczynku, jest więc o co walczyć!

You might be interested:  Kolagenoza (choroby tkanki łącznej) – objawy i rodzaje

Czy to nie astma?

W przypadku tego schorzenia duszności mogą pojawić się krótko po zakończeniu aktywności i utrzymywać się nawet przez godzinę. Ratunkiem jest zastosowanie preparatu wziewnego zawierającego lek rozszerzający oskrzela.

Uwaga! Astma nie jest jednak przeciwwskazaniem do uprawiania sportu.

Prawidłowo leczona (lekami rozkurczającymi oskrzela, niekiedy konieczne jest też stosowanie preparatów antyalergicznych) umożliwia korzystanie niemal ze wszystkich rodzajów aktywności fizycznej.

Uwaga! Groźna zakrzepica!

Jeśli ból w klatce piersiowej i duszności pojawiają się nagle u młodej osoby, warto wziąć pod uwagę zatorowość płucną, która najczęściej jest powikłaniem zakrzepicy. Taka sytuacja może zagrażać życiu i wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej!

Polecamy!

  •  7 koktajli, które dodają energii!
  • Jakie są najczęstsze przyczyny duszności?
  • Na czym polega przewlekła niewydolność oddechowa?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Duszność – jakie mogą być jej przyczyny?

Duszność definiuje się jako subiektywne odczucie braku tchu i trudności w nabraniu powietrza.

Może być objawem fizjologicznym, czyli występującym u zdrowych osób, jeśli pojawia się w czasie znacznego wysiłku fizycznego i ustępuje po odpoczynku.

Jeśli natomiast duszność wyzwala niewielki wysiłek, codzienna aktywność lub wręcz występuje ona w spoczynku – stanowi wówczas objaw patologiczny. 

Ze względu na czas trwania duszność dzielimy na: 

  • duszność ostrą, która rozwija się stosunkowo szybko, przy czym zależnie od przyczyny „szybko” może oznaczać czas od kilku sekund do kilku dni. Trwa do czasu wyeliminowania jej przyczyn lub zastosowania skutecznego leczenia.
  • duszność przewlekłą, która trwa długo, narasta stopniowo, początkowo będąc objawem wysiłkowym, a w miarę upływu czasu stając się również symptomem spoczynkowym. 

Ze względu na okoliczności występowania duszność dzielimy na: 

  • duszność wysiłkową, która pojawia się w trakcie aktywności fizycznej, 
  • duszność spoczynkową, która występuje nawet, gdy pacjent leży w łóżku, nie wykonując żadnych czynności. 

Oprócz tego istnieją specyficzne rodzaje duszności, pojawiające się lub nasilające w zależności od pozycji ciała, jaką przybiera pacjent. Są to: 

  • orthopnoë – duszność, która pojawia się w pozycji leżącej, a po przybraniu pozycji siedzącej lub stojącej ustępuje, 
  • platypnoë – duszność, która nasila się w pozycji stojącej lub siedzącej, natomiast przybranie pozycji leżącej ją łagodzi. 

Mechanizmy powstawania duszności 

Mechanizm powstawania duszność jest złożony i nie do końca poznany. Składają się na niego interakcje ośrodków umiejscowionych w korze mózgu i rdzeniu przedłużonym oraz sygnałów odbieranych i przesyłanych przez receptory zlokalizowane w płucach, klatce piersiowej czy chemoreceptory reagujące na stężenia gazów we krwi. 

Możemy wyróżnić dwa podstawowe mechanizmy powstawania duszności: 

Pierwszym jest niedotlenienie tkanek organizmu, do którego dochodzi w wyniku: 

  • niewydolności oddechowej – zaburzenia prawidłowej wymiany gazowej w płucach, prowadzącej do zmniejszenia stężenia tlenu we krwi tętniczej oraz zwiększenia stężenia zawartego w niej dwutlenku węgla, a co za tym idzie zmniejszenia ilości tlenu dostarczanego do tkanek, 
  • zmniejszenia pojemności minutowej serca – zmniejszenia objętości krwi przepompowywanej przez serce w ciągu minuty, skutkującego zmniejszeniem ukrwienia, a co za tym idzie utlenowania tkanek, 
  • anemii, czyli zmniejszenia stężenia hemoglobiny, stanowiącej nośnik tlenu we krwi, 
  • zatruć substancjami zmniejszającymi zdolność wiązania hemoglobiny z tlenem, np. zatrucia tlenkiem węgla, 

Drugi mechanizm wynika z hiperwentylacji, spowodowanej nadmiernym pobudzeniem ośrodka oddechowego w wyniku: 

  • zmniejszenia średnicy dróg oddechowych w chorobach obturacyjnych takich jak astma czy POChP, 
  • zmniejszenia funkcjonalnej powierzchni płuc, w której zachodzi wymiana gazowa np. w chorobach serca z zastojem w krążeniu płucnym, w chorobach śródmiąższowych płuc, w wyniku zniekształceń klatki piersiowej czy chorób opłucnej, 
  • osłabienia mięśni oddechowych w chorobach mięśni i chorobach nerwowo-mięśniowych, 
  • zmniejszenia dopływu krwi do krążenia płucnego w zatorowości płucnej, 
  • zaburzeń gospodarki kwasowo-zasadowej, konkretnie w kwasicy metabolicznej, 
  • działania substancji toksycznych wewnątrzpochodnych (np. toksyny mocznicowe w niewydolności nerek), jak i zewnątrzpochodnych (np. salicylany), 
  • reakcji na silne bodźce emocjonalne lub bólowe, 
  • intensywnego wysiłku fizycznego. 

Duszność – przyczyny 

Do najważniejszych patologicznych przyczyn duszności zaliczamy: 

  • przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, 
  • astmę oskrzelową, 
  • choroby śródmiąższowe płuc, 
  • rozstrzenie oskrzeli, 
  • nowotwory pierwotne i przerzutowe płuc, 
  • przewlekłą i ostrą niewydolność serca, 
  • zawał mięśnia sercowego, 
  • choroby infekcyjne układu oddechowego – zapalenia płuc, oskrzeli, gruźlicę, 
  • odmę opłucnową, 
  • niedokrwistość, 
  • zatorowość płucną, 
  • aspirację ciała obcego, 
  • choroby mięśni i nerwowo-mięśniowe, 
  • kwasicę metaboliczną, 
  • zatrucia. 

Duszność – diagnostyka i leczenie. 

W diagnostyce duszności zastosowanie znajdują liczne badania laboratoryjne, obrazowe i czynnościowe, dobierane w zależności od podejrzewanej przyczyny.

I tak w diagnostyce obturacyjnej choroby płuc badaniem koniecznym będzie spirometria, w przypadku podejrzenia chorób nowotworowych tomografia komputerowa, zaś w niewydolności serca – echokardiografia.

Badania laboratoryjne ukazują zaburzenia kwasowo-zasadowe, ewentualne wzrosty parametrów zapalnych w chorobach infekcyjnych czy wzrost BNP wskazujący na zaostrzenie niewydolności serca.   

Leczenie będzie również dostosowane do jednostki wywołującej duszność. W chorobach obturacyjnych nakierowane jest na rozszerzenie oskrzeli, w niewydolności serca na leczenie diuretyczne, a w chorobach infekcyjnych – przeciwdrobnoustrojowe. 

Źródła: 

  1. Szczeklik W. „Duszność” w Interna Szczeklika 2019, wyd. Medycyna Praktyczna Kraków 2019, ISBN 978-83-7430-5686. 
  2. Szczeklik W. „Wybrane objawy podmiotowe- Duszność” w Interna Szczeklika 2019, wyd. Medycyna Praktyczna Kraków 2019, ISBN 978-83-7430-5686. 
  3. Wawrzynowicz-Syczewska M. „Zespół wątrobowo- płucny” w Interna Szczeklika 2019, wyd. Medycyna Praktyczna Kraków 2019, ISBN 978-83-7430-5686. 
  4. Ziora D. „Badanie podmiotowe i przedmiotowe- Duszność” w Wielka Interna- Pulmonologia, wyd. Medical Tribune Polska, Warszawa, wyd. elektroniczne. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Serce wysyła sygnał ostrzegawczy – poznaj chorobę

Pierwszy przypadek silnego bólu w klatce piersiowej i duszności powinien skłonić nas do wizyty u lekarza i przeprowadzenia specjalistycznej diagnostyki, także kardiologicznej. Badania często potwierdzają w takich przypadkach dławicę piersiową.

Poznaj chorobę


Dławica piersiowa, zwana również dusznicą bolesną, to skutek choroby niedokrwiennej serca. Dyskomfort przez nią wywołany jest zwykle umiejscowiony w klatce piersiowej, w pobliżu mostka, ale może być odczuwany np. w nadbrzuszu, okolicy żuchwy i zębów, między łopatkami bądź promieniujący do kończyn górnych aż do nadgarstka i palców.

Dyskomfort ten jest często opisywany jako ucisk (gniecenie), zaciskanie lub ciężar, a czasami jako dławienie, uczucie opasującej obręczy lub pieczenie. Dławicy może towarzyszyć duszność, a bólowi w klatce piersiowej mniej swoiste objawy, takie jak męczliwość lub słabość, nudności, pieczenie lub palenie, niepokój czy „uczucie zbliżającej się śmierci”.

You might be interested:  Krwotoczne zapalenie żołądka – przyczyny, objawy, leczenie

Ból dławicowy w większości przypadków trwa od kilku do 10 minut. 
Prof. dr hab. n. med. Piotr Jankowski, koordynujący w Polsce rozpoczętą w 2017 roku kampanię Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego „Poznaj swoją dławicę”, podkreśla, że choroba niedokrwienna serca jest jedną z najczęstszych chorób w Polsce – dotyczy 1,5 miliona Polaków.

Jest przy tym poważnym zagrożeniem dla zdrowia i życia, pogarsza też jego jakość. – Ocenia się, że nawet 30 proc. osób z chorobą niedokrwienną serca może cierpieć z powodu dławicy piersiowej. W wielu przypadkach jej objawy zapowiadają wystąpienie zawału serca – mówi profesor. – Nie ma więc żadnych wątpliwości: objawów dławicy piersiowej nie należy lekceważyć.

Dzięki postępowi medycyny najczęściej można je opanować, a ryzyko wystąpienia zawału serca zmniejszyć.

Za mało tlenu


Dławicę piersiową charakteryzuje zespół objawów spowodowanych zmniejszeniem ilości dostarczanego tlenu do mięśnia sercowego w stosunku do jego zapotrzebowania.

Gdy serce pracuje w warunkach normalnych, ilość krwi dopływająca tętnicami wieńcowymi zapewnia odpowiednią ilość tlenu i substancji odżywczych, jaką potrzebuje mięsień sercowy do wykonania pracy. Kiedy zapotrzebowanie na tlen wzrasta – np.

w związku z wysiłkiem fizycznym lub emocjami – krew, w wyniku zwężeń w naczyniach wieńcowych, nie dostarcza odpowiedniej ilości tlenu i w mięśniu sercowym pojawia się deficyt. Objawia się on charakterystycznym dla dławicy piersiowej zamostkowym bólem o charakterze ucisku i dusznością.

Najczęstszą przyczyną choroby niedokrwiennej serca, prowadzącej do dławicy piersiowej, jest miażdżyca tętnic wieńcowych, które doprowadzają krew do mięśnia sercowego. Inne przyczyny to m.in. skurcz, zator, zapalenie lub uraz tętnicy wieńcowej, zakrzepica tętnicza czy rozwarstwienie aorty.


Zwężanie światła tętnicy wieńcowej powstaje w wyniku tworzenia się tzw. blaszki miażdżycowej. Do jej rozwoju przyczyniają się m.in.

wysokie stężenie cholesterolu we krwi, cukrzyca i stany przedcukrzycowe, otyłość, nadciśnienie tętnicze, palenie tytoniu, a także nieprawidłowa dieta, przepracowanie, przewlekły stres oraz brak aktywności fizycznej.

Ból zamostkowy


Jak podkreślają lekarze, objawy dławicy piersiowej nie są charakterystyczne, gdyż obejmują duszność i nadmierną potliwość po wysiłku, uczucie ciężkości, zmęczenie i osłabienie, ucisk, ciężar, dławienie oraz pieczenie, a na końcu tej kaskady – ból zamostkowy (dławicowy).

Ból ten zlokalizowany w okolicy mostka, promieniuje zwykle do lewej strony ciała w kierunku szyi, żuchwy, lewego barku lub ramienia, do nadbrzusza w pobliżu pępka oraz do okolicy międzyłopatkowej. Opisywany jest on jako ugniatający, piekący lub ściskający, a nawet dławiący lub rozrywający.

Towarzyszą mu zwykle kołatanie serca, brak tchu i niepokój, a jego intensywność nie zmienia się wraz ze zmianą pozycji ciała czy fazy cyklu oddechowego.

Ból zamostkowy wywoływany jest przez wysiłek fizyczny, stres emocjonalny, wyjście na zimne powietrze lub obfity posiłek. Natężenie bólu dławicowego często jest większe w godzinach porannych. Ustępuje w trakcie odpoczynku oraz po podaniu odpowiednich leków.

Niezbędna diagnostyka kardiologiczna


Badania pozwalające na ustalenie rozpoznania choroby może wykonać kardiolog w poradni specjalistycznej, także takiej, która działa w uzdrowisku ukierunkowanym na leczenie chorób kardiologicznych i nadciśnienia, np. w Zakładzie Leczniczym „Uzdrowisko Nałęczów” SA. Powinny być one poprzedzone wykonaniem badań podstawowych.

Badania laboratoryjne pomagają ujawnić czynniki ryzyka miażdżycy oraz zaburzenia sprzyjające występowaniu dławicy piersiowej. Trzeba sprawdzić profil lipidowy, stężenie glukozy we krwi, morfologię krwi, stężenie kreatyniny w surowicy.

Ważny jest też elektrokardiogram spoczynkowy.

Dalsze badania specjalistyczne to echokardiografia spoczynkowa, elektrokardiograficzna próba wysiłkowa, obrazowe próby obciążeniowe, a także tomografia komputerowa naczyń wieńcowych, rezonans magnetyczny oraz koronarografia.

Strategia leczenia


Leczenie dławicy piersiowej sprowadza się głównie do terapii farmakologicznej i ma na celu zmniejszanie nasilenia objawów choroby, podniesienie jakości życia chorych oraz zapobieganie incydentom sercowo-naczyniowym, mogącym doprowadzić do śmierci.

Polega na zahamowaniu zmian w naczyniach wieńcowych i nie dopuszczaniu do sytuacji, w której dochodzi do niedokrwienia mięśnia sercowego.

U wybranych chorych, kwalifikujących się do takiego postępowania, wskazane jest leczenie inwazyjne (zabieg rewaskularyzacyjny).

Istotną rolę wspomagającą w terapii wszelkich schorzeń sercowo-naczyniowych, w tym również dławicy piersiowej, odgrywa profilaktyka. Na łamach Magazynu „Nasze Zdroje” pisaliśmy już o tym wielokrotnie. Udowodniona jest silna zależność pomiędzy stylem życia a występowaniem dławicy piersiowej.

– Niewłaściwa dieta, brak aktywności fizycznej i palenie tytoniu, stanowią istotne czynniki zwiększające ryzyko rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego. Jednocześnie wykazano, że zmiana stylu życia może zmniejszyć ryzyko wystąpienia choroby niedokrwiennej serca nawet o 80 proc. – podkreśla kardiolog prof.

Piotr Jankowski.

– W profilaktyce dławicy piersiowej należy wdrożyć zasady zdrowej zbilansowanej diety, uwzględniającej ograniczenie tłuszczu i soli, dążyć do utrzymywania prawidłowego poziomu cholesterolu oraz właściwej masy ciała (BMI), podjąć umiarkowaną aktywność fizyczną oraz bezwzględnie rzucić palenie i drastycznie ograniczyć alkohol.


Duszności w klatce piersiowej – co warto o nich wiedzieć?

Duszności to subiektywne wrażenie braku powietrza i niemożności wzięcia oddechu, często połączone ze wzmożonym wysiłkiem mięśni oddechowych. Duszność może być ostra i przewlekła.

Uczucie braku powietrza może pojawić się w wielu sytuacjach, na przykład po wzmożonym wysiłku fizycznym czy w ciąży. To skutek dostarczania organizmowi zbyt małej ilości tlenu i upośledzenia wydalania z niego dwutlenku węgla.

Wówczas oddech staje się przyśpieszony, płytszy, serce bije szybciej, pojawia się kołatanie serca i uczucie narastającego niepokoju. Obserwuje się ruchomość skrzydełek nosa i zaciąganie międzyżebrzy.

Dusznościom wywołanym przez choroby płuc najczęściej towarzyszy kaszel, świsty słyszalne podczas oddychania i uczucie ściskania w klatce piersiowej.

Duszności w klatce piersiowej mogą mieć różne nasilenie, w zależności od okoliczności i charakteru przypadłości. Czasem pojawiają się jedynie podczas dużego wysiłku fizycznego bądź w szczególnych sytuacjach. Umiarkowane uczucie duszności ustępuje po odpoczynku czy uspokojeniu się.

Duszności mogą też występować wyłącznie podczas wzmożonego wysiłku, na przykład w czasie wchodzenia po schodach. Wówczas chory musi się zatrzymywać, by złapać oddech. W skrajnych przypadkach duszności uniemożliwiają wychodzenie z domu, utrudniają nawet takie czynności jak ubieranie się.

You might be interested:  Odtwarzanie błony dziewiczej (hymenoplastyka) – przebieg, opinie, przeciwwskazania

Częstą przypadłością są duszności w ciąży. Jeśli są łagodne, uznaje się je za objaw fizjologiczny. Ma to związek ze zmianami, jakie zachodzą w organizmie przyszłej mamy: zarówno ze zwiększoną ilością progesteronu, jak i powiększającą się macicą.

Duszności mogą być wywołane przez wiele czynników, takich jak:

  • schorzenia układu oddechowego, choroby klatki piersiowej i mięśni,
  • schorzenia układu krążenia,
  • choroby ośrodkowego układu nerwowego,
  • zwiększone zapotrzebowanie na tlen, zmniejszony dowóz tlenu,
  • czynniki psychogenne.

Duszności mogą przytrafić się każdemu – na przykład w stresie, na dużych wysokościach, podczas silnych przeżyć emocjonalnych lub zaburzeń lękowych. Przyczyną duszności, zwłaszcza u małych dzieci, jest obecność ciała obcego w drogach oddechowych. Wówczas dziecko kaszle, pojawiają się świsty podczas wdechu.

Duszność można podzielić na ostrą i przewlekłą. Z postacią ostrą wiąże się obrzęk płuc, astma oskrzelowa, odma opłucnowa czy zator tętnicy płucnej. Z kolei duszność przewlekła wywołana jest przez astmę oskrzelową, płyn w jamie opłucnej, przewlekłą niewydolność serca, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP) oraz zmiany naciekowe płuc.

W zależności od okoliczności występowania wyróżnia się:

  • duszność wysiłkową, która związana jest z wysiłkiem fizycznym,
  • duszność spoczynkową, pojawiającą się w spoczynku. Najczęściej świadczy o dużym zaawansowaniu choroby układu oddechowego,
  • napadową – taką, która pojawia się nagle.

Duszności można również podzielić na:

  1. wdechowe (sercowe), będące konsekwencją osłabienia pracy serca, zwężenia górnych dróg oddechowych oraz nadciśnienia w żyłach płucnych.
  2. wydechowe (płucne), związane ze zbyt małą elastycznością pęcherzyków płucnych oraz zwężeniem oskrzelików. Typowe dla rozedmy płuc, zapalenia oskrzeli czy dychawicy oskrzelowej. Problem z oddychaniem dotyczy głównie fazy wydechu.
  3. mieszane, o których mówi się, kiedy problemy z oddychaniem dotyczą tak wdechu, jak i wydechu. Pojawiają się w przewlekłych oraz podostrych chorobach układu oddechowego.

Jeśli duszności pojawiły się wskutek silnego przeżycia bądź stresu, wystarczy wytonować, uspokoić się, wyciszyć i oddychać powoli.

Jeżeli przyczyną są stany lękowe, wywołane na przykład przebywaniem w zatłoczonym i ciasnym otoczeniu, należy wyjść, najlepiej na świeże powietrze. Gdy napad duszności przydarzył się astmatykowi, pomogą preparaty rozszerzające oskrzela. Czasem konieczne jest podanie tlenu.

Jak widać nie ma jednej metody leczenia duszności, a postępowanie zależy od jej charakteru i nasilenia oraz przyczyny, która ją wywołała.

W większości przypadków epizody duszności w klatce piersiowej wymagają kontaktu z lekarzem.

Szczególnie niepokojąca jest duszność spoczynkowa, gdy kłopot z oddechem towarzyszą nocne poty bądź utrata masy ciała, a ataki duszności wywołują zaburzenia świadomości, ból w klatce piersiowej czy sinicę.

Jeżeli duszności są nasilone tak, że utrudniają mówienie bądź towarzyszy im ból w klatce piersiowej, krwioplucie lub osłabienie, należy wezwać karetkę.

Ciężki oddech

Nie możesz złapać tchu po wejściu na trzecie piętro? Może to tylko brak kondycji, a może objaw poważnej choroby.

Jeśli brakuje ci tchu, po tym jak spóźniona biegłaś do tramwaju albo wspinałaś się po schodach, bo winda znów nie działała, to znak, że złapała cię tzw. zadyszka wysiłkowa.

Nie ma jednak powodów do paniki: w tych okolicznościach tego rodzaju trudności w oddychaniu są zupełnie naturalne.

Możemy winić za to jedynie naszą kondycję (a właściwie jej brak), bo to od niej właśnie zależy, czy wbiegniemy na trzecie piętro i nie zmęczymy się, czy zasapiemy się już na pierwszym.

– Zadyszka podczas wysiłku fizycznego wskazuje na to, że zachodząca w płucach wymiana powietrza jest niewystarczająca w stosunku do wkładanego wysiłku – mówi Bożena Tokarczyk, specjalista medycyny rodzinnej, pediatra, neonatolog.

– U zdrowych ludzi występuje podczas wzmożonego wysiłku fizycznego: biegu czy wchodzenia po schodach. Pojawienie się zadyszki w trakcie tych czynności nie powinno budzić obaw, ponieważ zadyszka nie jest chorobą, ale objawem biologicznego zmęczenia. Wszystko zależy od tego, jaką mamy kondycję.

Proszę zwrócić uwagę na to, że zdarza się ona nawet sportowcom.

Duszność pojawiająca się nagle i samoczynnie ustępująca po kilku chwilach przy braku jakichkolwiek innych objawów, nie jest zwykle groźna. Jeśli jednak zadyszka zdarzy się nam przy braku wysiłku i przyjmuje formę nagłych i uporczywych duszności lub też silnego ucisku w klatce piersiowej, trzeba natychmiast udać się do lekarza.

– Duszność przy niewielkim wysiłku może być także objawem zapalenia płuc, odmy opłucnowej, zapalenia opłucnej, zatoru płucnego. Przyczyną duszności może być niedrożność (np. guz krtani) albo zmniejszenie pojemności płuc (astma) – wyjaśnia Bożena Tokarczyk.

W przypadku zadyszki przy każdym, najmniejszym nawet wysiłku mamy prawo obawiać się, że czynność naszych płuc jest nieprawidłowa, bądź też objętość krwi utlenianej w płucach jest za mała w stosunku do zapotrzebowania narządów na tlen.

Nagła zadyszka może pojawić się przy urazach klatki piersiowej (np. złamaniu żebra) lub przepony, uniemożliwiając prawidłowe ruchy oddechowe. Zadyszka może również wskazywać na problemy pochodzenia kardiologicznego (np.

niewydolność lewej komory), ale także sercowo-naczyniowego oraz na choroby krwi (np. anemię) – wylicza Bożena Tokarczyk.

Jeśli chodzi o dolegliwości pochodzenia sercowo-naczyniowego, zaliczamy do nich: dusznicę bolesną, zapalenie tętnic albo choroby krwi (obok niedokrwistości również nadkrwistość).

Pamiętajmy jednak, że kłujący ból w okolicy koniuszka serca, który nasila się przy głębszym oddychaniu, może być zarówno neuralgią, którą zwalczymy lekiem przeciwbólowym, jak i objawem zapalenia osierdzia.

Warto jednak pamiętać, że zadyszka wysiłkowa, a w stanach bardziej zaawansowanych spoczynkowa, zmniejszająca się w pozycji siedzącej, której towarzyszy suchy kaszel, może być – obok bólów zamostkowych promieniujących często do żuchwy, ramion, a czasem do jednej ręki – objawem poważnych chorób serca u osób dorosłych.

Dlatego warto czasem zrezygnować z windy, żeby móc się przekonać, jak wygląda nasza kondycja. Nie zaszkodzi również odwiedzić lekarza, żeby upewnić się, czy nasza zadyszka to jedynie wynik kiepskiej formy, czy objaw groźnej choroby.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *