Guz śródpiersia – jakie są przyczyny i objawy guza w śródpiersiu?

Rak płuca to najczęstszy nowotwór złośliwy u człowieka. Każdego roku diagnozuje się ponad 22 000 nowych zachorowań na nowotwory złośliwe płuca. Według klasyfikacji WHO nabłonkowe nowotwory płuca dzieli się na dwie grupy: niedrobnokomórkowe i drobnokomórkowe. Poniższy poradnik zawiera informacje dotyczące objawów, diagnostyki oraz wykrywania raka płuca.

SPIS TREŚCI:

Jakie są wczesne objawy raka płuc?

Określone objawy raka płuc pojawiają się docelowo u większości chorych na nowotwór w klatce piersiowej. Warto pamiętać, że we wczesnych stadiach raka płuca, guz może nie dawać jakichkolwiek symptomów alarmowych.

Późne rozpoznanie choroby negatywnie wpływa na rokowania. Niestety, w przypadku zaawansowanej choroby, większość pacjentów z rakiem płuca nie kwalifikuje się do zabiegu operacyjnego.

Guz pierwotny płuc rośnie najczęściej w sposób bezobjawowy. Jest to główny problem związany z jego wczesnym wykrywaniem i diagnostyką. Pierwsze objawy raka płuc i pojawienie się symptomów choroby nowotworowej wiążą się z reguły ze wzrostem w organizmie guza pierwotnego naciekającego tkanki zewnątrzpłucne bądź z jego rozrostem wewnątrzoskrzelowym.

Rak płuca szerzy się przez ciągłość, naciekając miąższ płuca, drogą naczyń limfatycznych (węzły cłonne) i drogą naczyń krwionośnych (przerzuty odległe). Płuco jako organ, stanowi idealne środowisko do długiego rozwoju nowotworu bez charakterystycznych objawów choroby nowotworowej.

Wykrycie guza na wczesnym etapie zaawansowania daje nadzieję na wykonanie możliwie doszczętnego zabiegu chirurgicznego i usunięcie raka płuca zanim choroba rozprzestrzeni się na inne narządy. Jak podkreślają eksperci – oprócz profilaktyki raka płuca – kluczowe znaczenie odgrywa szybka diagnostyka i możliwe wczesne wykrycie choroby.

Pomimo dynamicznego rozwoju onkologii i wprowadzania nowych metod leczenia (immunoterapia, leczenie celowane), rak płuca to choroba w której rokowania pozostają najczęściej niepomyślne.

Rak płuc – początkowe objawy

objawy raka płuc w przypadku wczesnego stadium zaawansowania choroby są z reguły niespecyficzne, dlatego nowotwór płuca diagnozowany jest najczęściej przypadkowo podczas wykonywania badania rentgenowskiego bądź tomografii komputerowej z zupełnie innych wskazań.

Potencjalne symptomy i objawy raka płuca są charakterystyczne również dla innych jednostek chorobowych i mogą być wywołane przez mniej poważne schorzenia.

Z tego powodu potencjalne symptomy choroby nowotworowej są często mylone, ignorowane lub próbuje się je łagodzić różnymi sposobami np. antybiotykami.

Guz śródpiersia – jakie są przyczyny i objawy guza w śródpiersiu?

Najczęstsze objawy raka płuc

  1. Kaszel jest najczęstszym objawem raka płuca (45-75% chorych), z czego u 1/3 pacjentów przebiega z odkrztuszaniem wydzieliny.

    Występuje częściej i wcześniej w guzach położonych centralnie w drzewie oskrzelowym (rak płaskonabłonkowy i drobnokomórkowy), natomiast rzadziej i później w guzach położonych obwodowo (rak gruczołowy i wielokomórkowy).

     Rak płuc, to podstępna choroba, dlatego pojawienie się długotrwałego kaszlu (trwającego dłużej niż 2-3 tygodnie) lub zmiana charakteru dotychczas występującego kaszlu są  potencjalnymi objawami raka płuca, o których powinno poinformować się lekarza.

  2. Duszności i świszczący oddech – duszność jest drugim pod względem częstości występowania objawem raka płuc (30-50% chorych). Pojawia się ona u palaczy jako skutek przewlekłego zapalenia oskrzeli oraz rozedmy. Jeżeli duszność wyraźnie się nasila, należy o tym fakcie poinformować lekarza. Duszność może mieć wiele przyczyn.

    Niekiedy rozrastający się guz blokuje całkowicie lub częściowo światło jednego z głównych oskrzeli, co może prowadzić do niedodmy i powstania zakażenia w części płuc. Takie symptomy mogące sugerować chorobę nowotworową wymagają pilnej konsultacji u lekarza pierwszego kontaktu, pulmonologa lub specjalisty onkologa.

  3. Świszczący dźwięk jako objaw choroby – rak płuca, który jest związany z nabłonkiem wyściełającym, może sprzyjać gromadzeniu się płynu w przestrzeni jamy opłucnej. Nosi to nazwę wysięku opłucnowego. Jeżeli gromadzi się duża objętość tego płynu, to dochodzi do ucisku na płuco, co powoduje duszność.

    Nowotwór płuca może powodować zwężenie jednego z głównych oskrzeli lub tchawicy, czego skutkiem jest powstanie szczególnego typu świszczącego dźwięku, zwykle podczas wydychania powietrza, noszącego nazwę stridor. Jest to poważny objaw raka płuca wymagający szybkiej konsultacji u lekarza.

  4. Odkrztuszanie wydzieliny z krwią i chrypka to groźne objawy, które mogą sugerować raka płuca. Odkrztuszanie krwi lub plwociny zawierającej krew stanowią niepokojące symptomy i potencjalne objawy raka płuc, który muszą zostać pilnie skonsultowane z lekarzem. Terminem medycznym określającym to zjawisko jest krwioplucie.

    Przyczyn odkrztuszania wydzieliny z zawartością krwi jest wiele np. infekcja w obrębie klatki piersiowej, jednak u 19-29% chorych na raka płuca stanowi ona objaw ich choroby nowotworowej.

  5. Chrypka występuje w dużej części populacji, a zwłaszcza u osób często zapadających na przeziębienia lub infekcje toczące się w obrębie klatki piersiowej.

    W przypadku palaczy, chrypka która nie ustępuje po okresie 2-3 tygodni, powinna zostać zdiagnozowana przez lekarza rodzinnego.

  6. Uczucie zmęczenia i utrata wagi – rak płuc to bardzo podstępna choroba, która może rozwijać się w organizmie chorego latami, a równocześnie nie dawać żadnych specyficznych symptomów.

     Znacząca utrata masy ciała wynosząca około 6 kilogramów występuje u ponad połowy pacjentów cierpiących z powodu raka płuc i jest częstym symptomem choroby nowotworowej płuc.

  7. Uczucie zmęczenia lub znużenia to potencjalne symptom nowotworu płuc, które występują jednak dość często w kontekście innych chorób i mogą być spowodowane wieloma przyczynami. Pojawienie się tych symptomów z niewyjaśnionych przyczyn u osoby palącej lub eks-palacza powinno być potraktowane poważnie.

    Zalecane jest pilne wykonanie RTG klatki piersiowej.

  8. Ból w klatce piersiowej i barkach – potencjalne objawy raka płuc to także silny ból w klatce piersiowej, który – jak szacują eksperci – występuje u 25-50% chorych. Jest on zazwyczaj skutkiem naciekania przez raka płuc ściany klatki piersiowej, żeber lub kręgosłupa.

    Niekiedy rak płuca rozwija się w szczytach tego organu (guz Pancoasta), powodując powstanie dolegliwości bólowych zlokalizowanych w okolicy barku.

  9. Jeżeli do rozwoju guza Pancoasta dochodzi w szczycie jednego płuca, u chorych dochodzi często do specyficznych objawów, obejmujących opadanie powieki, zwężenie źrenicy i zanik potliwości po jednej stronie twarzy. Wiąże się to z wynikiem działania guza nowotworowego, który powoduje uszkodzenie nerwy przebiegającego w rejonie szyi i unerwiającego obszar twarzy.
  10. Zespół żyły głównej górnej – żyła główna górna położona jest w prawym górnym śródpiersi w bezpośrednim sąsiedztwie oskrzela głównego prawego i licznych węzłów chłonnych śródpiersia odprowadzających chłonkę z całej prawej i części lewej połowy klatki piersiowej. Ze względu na wiotkość ściany, niskie ciśnienie wewnątrznaczyniowe i swoją lokalizację podatna jest na ucisk i zamknięcie jej światła. W około 85-95% przypadków bezpośrednią przyczyną zespołu żyły głównej górnej jest nowotwór w klatce piersiowej. Klasycznymi objawami raka płuca w kontekście zespołu żyły głównej górnej są obrzęk twarzy i szyi, duszność, kaszel, zaczerwienienie skóry twarzy. Ponadto chorzy skarżą się na trudności w przełykaniu, chrypkę, zawroty i bóle głowy, bóle w klatce piersiowej.

ZOBACZ POWIĄZANE: JAKIE OBJAWY DAJE NOWOTWÓR

Rak płuca przerzuty

Niekiedy u pacjentów chorych na raka płuca nie pojawiają się żadne objawy związane z jego obecnością nowotworu w płucach, występują natomiast objawy wywołane przerzutami.

Rak płuc daje przerzuty zazwyczaj do węzłów chłonnych, kości, wątroby i mózgu.

W takim przypadku mogą one powodować odpowiednio: powiększenie węzłów chłonnych, ból i złamania kości, żółtaczkę, napady padaczkowe.

Objawy związane z przerzutami raka płuca do innych narządów mają postać: ból lub złamania kośćca (przerzuty do kości), dysfagia przy ucisku przełyku przez powiększone węzły chłonne śródpiersia, żółtaczka przy przerzutach raka płuca do wątroby.

Wszelkie niepokojące symptomy i potencjalne objawy raka płuc, które utrzymują się przez dłuższy czas i mają charakter nawracający powinny być wskazaniem do konsultacji z lekarzem i wykonania badań diagnostycznych.

Guz śródpiersia – jakie są przyczyny i objawy guza w śródpiersiu?

Rak płuca – wykrywanie i diagnostyka obrazowa

Każdy pacjent z podejrzeniem raka płuca poddawany jest w pierwszej kolejności rutynowemu badania fizykalnemu. Podstawową składową w procesie wykrywania raka płuca jest dokładny wywiad chorobowy, w celu ustalenia objawów, które mogą być związane z chorobą.

Wystąpienie niepokojących objawów mogących sugerować rozwój raka płuca wymaga przeprowadzenia badań obrazowych, które pozwolą wykluczyć chorobę lub ocenić jej zasięg.

Podstawowym narzędziem diagnostycznym w przypadku podejrzenia nowotworu płuca jest wykonanie RTG klatki piersiowej. Objawy raka płuca widoczne w badaniu RTG klatki piersiowej mogą być różnorodne – w zależności od lokalizacji raka, jego wielkości czy obecności innych zmian (np. zwłóknienia).

Istotne znaczenie w ocenie zaawansowania procesu nowotworowego ma również badanie tomografem komputerowym. Za pomocą tomografii zwykle można ocenić stopień zaawansowania nowotworu w klatce piersiowej.

W celu dokładnej oceny obecności przerzutów raka płuca w węzłach chłonnych oraz poza klatką piersiową coraz częściej wykorzystuje się pozytonową tomografię emisyjną (PET).

Chorym z rakiem płuca wykonuje się podstawowe badania krwi oraz ocenę ogólną moczu, w celu wykluczenia innych chorób współistniejących. Warto również określić stężenie markerów nowotworowych CAE i CA 125.

ZOBACZ WIĘCEJ: DIAGNOSTYKA RAKA PŁUC

Ocena stopnia zaawansowania raka płuca

Następnym etapem w diagnostyce raka płuca jest próba uzyskania materiału tnkankowego lub komórkowego do oceny mikroskopowej. Może to być cytologiczna ocena plwociny, ale dąży się do wykonania bronchoskopii.

Celem pogłębionej diagnostyki raka płuca jest dokładne określenie histologicznego typu i podtypu nowotworu, określenie charakterystyki molekularnej (celem zastosowania leczenia celowanego lub immunoterapii) oraz ocena zaawansowania guza w momencie jego wykrycia.

Dzięki badaniu histopatologicznemu możliwe jest rozróżnienie czy u danego chorego mamy do czynienia z rakiem drobnokomórkowym płuca (około 20% przypadków) czy typem niedrobnokomórkowym (około 80% przypadków).

Standardem diagnostyki raka płuca w zaawansowanym stadium rozwoju powinno być przeprowadzenie badań molekularnych w kierunku mutacji genu EGFR oraz rearanżacji ALK. Wykrycie zaburzeń molekularnych w guzie jest możliwe na podstawie badania materiału tkankowego lub komórkowego oraz oceny obecnego w osoczu wolnego DNA (tzw. płynna biopsja).

W przypadku choroby w zaawansowanym stadium warto zapytać lekarza o badania w kontekście zastosowania immunoterapii. W leczeniu immunologicznym raka płuca znajdują obecnie zastosowanie takie leki immunokompetentne jak: niwolumab, pembrolizumab, atezolizumab lub durwalumab. Jak podkreślają eksperci, szansą dla wielu chorych z zaawansowanym rakiem płuca jest udział w badaniach klinicznych.

Ustalenie stopnia zaawansowania choroby oraz cech molekularnych guza ma podstawowe znaczenie w wyborze optymalnej metody leczenia.

Rak płuc leczenie

Szczegółowe metody leczenia raka płuca oraz rokowania ustala się na podstawie typu histologicznego guza, stadium zaawansowania oraz ogólnej sprawności pacjenta.

W przypadku raka niedrobnokomórkowego płuca możliwe jest zastosowanie leczenia radykalnego lub paliatywnego (u chorych z zaawansowanym nowotworem).

W przypadku raka drobnokomórkowego główną metodą leczenia jet chemioterapia. W ostatnich latach pojawiły się przesłanki do stosowania immunoterapii w tej grupie chorych (brak refundacji w Polsce).

Jak podkreślają eksperci – w przypadku nowotworu złośliwego płuca warto rozważyć leczenie w ośrodku mającym doświadczenie oraz dostęp do wszystkich metod stosowanych w terapii raka płuca. W Polsce trwają prace nad koncepcją uruchomienia sieci wyspecjalizowanych ośrodków typu Lung Cancer Unit, specjalizujących się w leczeniu tej choroby.

ZOBACZ WIĘCEJ: RAK PŁUC – BAZA WIEDZY

Nowotwory śródpiersia

Guz śródpiersia – jakie są przyczyny i objawy guza w śródpiersiu?

Nowotwory śródpiersia stanowią zróżnicowaną grupę guzów wywodzących się ze wszystkich struktur – tkanek i narządów, tworzących śródpiersie – obszar ograniczony opłucną śródpiersiową od boków, rękojeścią i trzonem mostka od przodu, trzonami kręgów piersiowych od tyłu, i przeponą od dołu. Istnieje wiele podziałów nowotworów śródpiersia. Możemy je podzielić na guzy łagodne i złośliwe, pierwotne i przerzutowe, a także ze względu na lokalizację: guzy śródpiersia przedniego, środkowego i tylnego. Ostatni podział wydaje się być najbardziej logiczny, wygodny i jest najczęściej stosowany.

W śródpiersiu przednim występują najczęściej: wole tarczycy, guzy grasicy (grasiczaki, torbiele, przerost), chłoniaki, potworniaki, torbiele, guzy germinalne, W śródpiersiu środkowym – chłoniaki, torbiele oskrzelowe, torbiele osierdziowe, torbiele przełykowe, raki, w śródpiersiu tylnym zaś – guzy pochodzenia nerwowego – nerwiaki osłonkowe, nerwiakowłókniaki, nerwiaki zarodkowe.

Guz śródpiersia – jakie są przyczyny i objawy guza w śródpiersiu?

Nowotwory łagodne stanowią 60% -75% guzów śródpiersia. Około 55% guzów śródpiersia zlokalizowanych jest w śródpiersiu przednim, 20% w śródpiersiu środkowym, zaś 25% w śródpiersiu tylnym. Umiejscowienie i rodzaj występujących guzów śródpiersia są różne u dzieci, i u dorosłych.

Guzy neurogenne i torbiele wywodzące się z przedniej części pierwotnej cewy pokarmowej występują dwa razy częściej u dzieci niż u dorosłych. Grasiczaki występują bardzo rzadko u dzieci, natomiast u dorosłych stanowią 20% wszystkich guzów śródpiersia.

Nowotwory pochodzenia germinalnego i z układu chłonnego występują jednakowo często u dzieci jak, i u dorosłych. Ich częstość wynosi odpowiednio 10% i 15 %. Pomimo swej różnorodności nowotwory śródpiersia cechuje się podobieństwem objawów klinicznych.

Większość zmian rozwija się bezobjawowo, nie powodując wystąpienia żadnych dolegliwości. Wykrywane są podczas przypadkowo wykonanego RTG klatki piersiowej, w którym widoczne jest poszerzenie cienia śródpiersia.

Do objawów, które mogą się pojawić u chorych z nowotworami śródpiersia należą: kaszel, stridor – wynikający z ucisku lub nacieku na tchawicę, zaburzenia połykania związane ze zwężeniem przełyku (m. in. w wyniku ucisku lub nacieku), ból w klatce piersiowej, chrypka. U chorych z guzami grasicy mogą pojawić się objawy miastenii – m.in.

podwójne widzeniem, zez, opadanie żuchwy, opadanie powiek, trudności z chodzeniem po schodach, niewyraźna mowa, trudności z przełykaniem pokarmów. Naciekanie lub ucisk na naczynia śródpiersia może powodować tzw.

zespół żyły głównej górnej manifestujący się obrzękiem twarzy i szyi, przekrwieniem spojówek, obrzękiem kończyn górnych, bólami i zawrotami głowy, poszerzeniem żył szyjnych i powierzchownych klatki piersiowej.

Ze względu na różnorodność zmian występujących w śródpiersiu oraz różnego podejścia terapeutycznego do ich leczenia zaleca się przed jego rozpoczęciem ustalenie rozpoznania histologicznego.

W przypadkach, gdy na podstawie badań obrazowych są one resekcyjne i sugerują obecność grasiczaka, łagodnego potworniaka, wola zamostkowego lub torbieli postępowaniem z wyboru jest pierwotne wycięcie guza jako metoda diagnostyczno – terapeutyczna.

Leczenie chirurgiczne z powodzeniem stosuje się w guzach niezłośliwych i torbielach. Zabieg może być trudny ze względu na duże rozmiary guza i przyleganie do okolicznych struktur śródpiersia. Nieradykalne wycięcie jest przyczyną wznów. Dostęp operacyjny zależy od doświadczenia chirurga i położenia zmiany.

Także leczenie operacyjne stosuje się jako metodę z wyboru w przypadku grasiczaków w I i II stopniu zaawansowania oraz guzach nurogennych. W leczeniu grasiczaków w wyższych stopniach zaawansowanan stosuje się radioterapię pooperacyjną na obszar loży po usuniętym guzie. W stopniu III i IVA schemat leczenia polega na chemioterapii przedoperacyjnej, zabiegu operacyjnym i radioterapii pooperacyjnej.

U chorych nieoperacyjnych łączy się chemioterapię opartą na cisplatynie z radioterapią.

Leczenie chłoniaków śródpiersia polega na zastosowaniu wielolekowych schematów chemioterapii, z ewentualną dodatkową radioterapią. Leczenie złośliwych guzów zarodkowych opiera się zaś o chemioterapię z wykorzystaniem cisplatyny niekiedy z następową resekcją pozostałej w śródpiersiu po leczeniu zmiany resztkowej.

Rokowanie w nowotworach śródpiersia zależy od rodzaju nowotworu oraz jego stopnia zaawansowania klinicznego. W przypadku guzów łagodnych odsetek 5-letnich przeżyć wynosi ponad 98% zaś w nowotworach złośliwych może spaść nawet do ok. 1,5%.

Dla guzów śródpiersia nie zostały dotychczas zidentyfikowane żadne metody profilaktyki pierwotnej polegającej na zapobieganiu rozwojowi guza ani wtórnej obejmującej badania przesiewowe ułatwiające wczesne wykrywanie zmiany i wdrażanie odpowiedniego leczenia. Podstawowe znaczenie ma więc tzw. czujność onkologiczna i wiedza z zakresu chorób śródpiersia zarówno lekarza jak i pacjenta.

Dr n. med. Aleksandra Szlachcińska

Kliniczny Oddział Chirurgii Klatki Piersiowej i Rehabilitacji Oddechowej

WSS im. M. Kopernika

Nowotwory śródpiersia was last modified: Listopad 23rd, 2017 by admin

Śródpiersie i serce

Śródpiersie jest przestrzenią anatomiczną, zlokalizowaną w klatce piersiowej pomiędzy płucami.

Do nowotworów śródpiersia należą grasiczaki  oraz guzy zarodkowe (germinalne) – nowotwory wywodzące się z pierwotnych komórek zarodkowych, występujących głównie w gonadach, ale w niewielkiej liczbie również w innych lokalizacjach, w tym w śródpiersiu.

Nowotwory te są rzadkie (do 100 przypadków rocznie w Polsce) i zostaną omówione poniżej. W śródpiersiu mogą występować również chłoniaki złośliwe, mięsaki tkanek miękkich i nerwiaki. Rozpoznawanie i leczenie tych nowotworów zostało omówione w odpowiednich rozdziałach.

Guz śródpiersia – jakie są przyczyny i objawy guza w śródpiersiu?

Grasiczaki

Grasiczaki to nowotwory wywodzące się z grasicy, gruczołu związanego z dojrzewaniem limfocytów. Mogą występować w każdym wieku, również u dzieci. W około 40% przypadków są wykrywane bezobjawowo w wyniku wykonywanych z innych przyczyn badań obrazowych klatki piersiowej.

Guz śródpiersia – jakie są przyczyny i objawy guza w śródpiersiu?

Objawy

Objawy grasiczaka wynikają z ucisku lub nacieku struktur otaczających (ból w klatce piersiowej, kaszel, duszność, obrzęk twarzy i szyi) oraz z występowania objawów ogólnoustrojowych towarzyszących nowotworom (zespołów paranowotworowych), z których najczęstszymi są objawy miastenii. Miastenia jest chorobą autoimmunologiczną, która polega na powstaniu w organizmie przeciwciał blokujących przewodnictwo nerwowo-mięśniowe i objawia się postępującym zmęczeniem, objawami podwójnego widzenia, opadaniem powiek czy zaburzeniami połykania.

Stadia zaawansowania

  • Najczęściej stosowany system oceny zaawansowania grasiczaka (wg Masaoki) wyróżnia 4 stopnie:
  • ● I° Nowotwór ograniczony do grasicy, nienaciekający jej torebki.
  • ● II° Nowotwór naciekający torebkę narządu i okoliczną tkankę tłuszczową lub opłucną.
  • ● III° Nowotwór naciekający okoliczne narządy (duże naczynia, osierdzie, płuco).
  • ● IV° Nowotwór szerzący się w jamie opłucnej, worku osierdziowym lub tworzący przerzuty drogą limfatyczną lub krwionośną.

Typy morfologiczne

Klasyfikacja Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wyróżnia następujące typy grasiczaków: A, AB, B1, B2, B3 i C.

Grasiczaki typu A i AB są w ogromnej większości łagodne. Grasiczaki z grupy B i C mogą posiadać cechy kliniczne nowotworów złośliwych (w nasileniu wzrastającym od B1 do C). Typ C jest również określany jako rak grasicy.

Leczenie

Strategia leczenia grasiczaków zależy przede wszystkim od stopnia zaawansowania nowotworu. W I i II stopniu zaawansowania stosuje się resekcję chirurgiczną z dokładną oceną pooperacyjną.

Przy naciekaniu torebki otaczającej narząd i jej przekraczaniu po leczeniu chirurgicznym stosuje się uzupełniającą radioterapię. W III i IV stopniu zaawansowania leczenie jest indywidualizowane.

U wybranych chorych uzasadnione jest leczenie skojarzone z udziałem chemioterapii, chirurgii i radioterapii. W przypadkach nowotworów bardzo zaawansowanych stosuje się leczenie z intencją paliatywną.

Rokowanie zależy ściśle od stopnia zaawansowania i typu morfologicznego – w I i II stopniu zaawansowania jest dobre, w III i IV stopniu zaawansowania zależy od indywidualnej sytuacji klinicznej.

Nowotwory zarodkowe śródpiersia

Nowotwory te wywodzą się z pierwotnych komórek płciowych, pozostałych w ciele po procesie rozwoju gonad. Dzielone są na guzy łagodne (potworniaki dojrzałe, teratoma maturum) oraz guzy złośliwe: nasieniaki (seminoma) i nienasieniaki (non-seminoma).

Nowotwory zarodkowe śródpiersia spotykane są w każdej grupie wiekowej, najczęściej jednak u osób w wieku 20-40 lat.

Objawy

Nowotwory łagodne w połowie przypadków wykrywane są bezobjawowo w wyniku wykonanego badania radiologicznego klatki piersiowej.

Objawy nowotworów zarodkowych wynikają z naciekania miejscowego i są to: ból, kaszel, duszność lub gorsza tolerancja wysiłku, obrzęk twarzy i szyi.

Obraz radiologiczny tych nowotworów jest dosyć charakterystyczny, dla nienasieniaków charakterystyczne jest również podwyższenie poziomu markerów (substancji chemicznych specyficznych dla tego nowotworu) w surowicy krwi.

Typy morfologiczne

Typy histologiczne guzów germinalnych zlokalizowanych w śródpiersiu są takie same jak w guzach zarodkowych gonad (patrz odpowiedni rozdział).

Leczenie

Potworniaki dojrzałe lub z niewielkim komponentem niedojrzałym (złośliwym) powinny być leczone operacyjnie. Uzupełniająca chemioterapia lub radioterapia na ogół nie jest stosowana.

W przypadkach nasieniaków rutynowym postępowaniem jest chemioterapia, a następnie radioterapia na obszar klatki piersiowej.

U chorych na nienasieniaka stosuje się chemioterapię. Przy zmianach resztkowych pozostałych po chemioterapii u wielu chorych podejmowane jest leczenie operacyjne.

Rokowanie, gdy chodzi o potworniaki dojrzałe, jest bardzo dobre, w przypadkach pozostałych nowotworów zależy od rozległości choroby w organizmie, typu histologicznego i jego indywidualnej wrażliwości na chemioterapię.

Większość nowotworów serca to zmiany wtórne (przerzuty) w przebiegu nowotworów o innych lokalizacjach. Pierwotne nowotwory serca występują rzadko i w większości są łagodne. Należą do nich: śluzaki, włókniaki, tłuszczaki i mięśniaki. Pomimo łagodnego charakteru, konsekwencje ich umiejscowienia w sercu mogą być bardzo poważne.

Śluzak (myxoma) jest najczęstszym guzem łagodnym serca, zlokalizowanym zwykle w lewym przedsionku.

Diagnostyka, wykonywana głównie w wyniku zaburzeń krążenia często przypominających ostry incydent wieńcowy, powinna obejmować w pierwszej kolejności echokardiografię oraz inne badania obrazowe w celu wykluczenia nowotworu poza sercem. Jedyną formą leczenia tych nowotworów jest resekcja chirurgiczna.

Do bardzo rzadko występujących pierwotnych złośliwych nowotworów serca należą mięsaki oraz chłoniaki. Resekcja chirurgiczna stanowi zasadniczą formę leczenia mięsaków, o ile jest ona możliwa.

Chemioterapia (wyjątkowo radioterapia) jest stosowana zwykle z intencją paliatywną.

Chłoniaki serca są leczone z udziałem chemioterapii wielolekowej zgodnie z zasadami leczenia obowiązującymi dla tych nowotworów w innych lokalizacjach.

Rzadkie nowotwory płuc i klatki piersiowej rokują gorzej niż nowotwory częste

Specjalizacje, Kategorie, Działy

Partner kategorii

Guz śródpiersia – jakie są przyczyny i objawy guza w śródpiersiu?

Źródło: MK

Autor: Marta Koblańska |Data: 01.02.2017

Rzadkie nowotwory płuca i klatki piersiowej wiążą się z gorszym rokowaniem dla chorych niż nowotwory częste ze względu na brak algorytmów postępowania. Stąd tak ważne jest, aby były leczone w pełnoprofilowym ośrodku onkologicznym, który zapewnia wielospecjalistyczne konsultacje i dostęp do wszystkich metod leczenia – mówi prof. Dariusz Kowalski z Centrum Onkologii w Warszawie.

– Nowotwory inaczej zwane sierocymi tak rzadkie w praktyce wcale nie są, bo choć występują w liczbie 6 przypadków na 100 tys. to nowych rozpoznań jest w sumie około pół miliona i stanowią nawet 22 procent wszystkich rozpoznań nowotworów złośliwych – mówi prof. Dariusz Kowalski. – Brak algorytmów postepowania przekłada się na długość życia chorych, a rokowanie jest gorsze niż w nowotworach częstych – dodaje profesor, podkreślając, że leczenie powinno odbywać się w pełnoprofilowych ośrodkach. Rzadkie nowotwory płuc i klatki piersiowej to pierwotne nowotwory grasicy, złośliwy międzybłoniak opłucnej, nowotwory tchawicy, nowotwory serca oraz nowotwory zarodkowe śródpiersia. Nowotwory grasicy najczęściej, bo w 75 procentach są zmianami łagodnymi, grasiczaki występują rzadko, najczęściej między 3-5 dekadą życia. W Polsce rozpoznaje się ich 40-50 przypadków rocznie. Rosną bardzo powoli, wykrycie często jest przypadkowe. Część z nich wydziela cytokiny lub katecholaminy, co powoduje zespoły paranowotworowe. Podział WHO uwzględnia 5 typów grasiczaków i odrębnie raka grasicy, który występuje jeszcze rzadziej bo w 1 na 10 mln przypadków. Niezależnym czynnikiem rokowniczym jest typ histologiczny. Najgorzej rokuje pierwotny rak grasicy. Podstawowym leczeniem jest operacja, która w I i II stopniu zaawansowania udaje się u 90 procent chorych. Leczenie chirurgiczne stanowi także niezależny czynnik rokowniczy. Dobrze wykonana operacja zwiększa szanse chorego. Radioterapia jako samodzielna, radykalna metoda leczenia nie powinna być stosowana. W pierwotnym raku grasicy niezależnie od stopnia jego zaawansowania powinna zostać zastosowana radioterapia uzupełniająca. Złośliwy międzybłoniak opłucnej jest diagnozowany u 100-150 osób rocznie, ale częstość rozpoznań wzrasta. W 70 procentach jest on zlokalizowany w opłucnej. Przyczynami mogą być palenie papierosów oraz ekspozycja na azbest. W 70 procent przypadków wiąże się z dolegliwościami bólowymi w klatce piersiowej, czy dusznością oraz obecnością płynu w jamie opłucnej – 80 proc. . U każdego chorego konieczne jest badanie tomografii komputerowej, przy kwalifikacji do leczenia radykalnego wskazany jest PET. Są trzy typy histologiczne tego nowotworu: nabłonkowaty, mieszany, mięsakowaty i stanowią one czynnik rokowniczy. Do oceny stopnia zaawansowania służy system TNM. Metodami leczenia są pleuropneumonektomia, pleurektomia, pleurocenteza, pleurodeza. W razie operacji niedaradykalnej wymagane jest leczenie uzupełniające. Stadium rozsiewu zdarza się nawet u 80 procent chorych. Pierwotne nowotwory tchawicy stanowią 0,1 – 0,4 wszystkich nowotworów. Najczęściej występuje rak płaskonabłonkowy. Typ histopatologiczny stanowi czynnik rokowniczy, a podstawa leczenia jest chirurgia, przy czym resekcja R-0 jest lepsza niż R-1. Radiochemioterapia stosowana jest w leczeniu uzupełniającym, przy czym w typach nieresekcyjnych stanowi jedyną możliwość. Pierwotny rak serca jest bardzo rzadki. Stanowi 0,001 – 0,3 wszystkich nowotworów. Najczęściej występujące zmiany są łagodne, ale w 25 procentach mogą okazać się nowotworem złośliwym. Nawet 40 razy częściej występują zmiany wtórne towarzyszące innym nowotworom na przykład czerniakowi, rakowi piersi, rakowi płuca, chłoniakom, czy mięsakom tkanek miękkich. Podstawowymi badaniami są echo serca, angiografia oraz tomografia komputerowa. Pierwotne nowotwory zarodkowe śródpiersia występują najczęściej w trzeciej dekadzie życia i w 90 procentach dotyczą mężczyzn. Nowotwory zarodkowe najczęściej występują w gonadach, ale w 20 procentach są zlokalizowane poza nimi, a z tego 80 procent to śródpiersie. Podstawę terapii stanowi leczenie systemowe. W przypadku zmian przetrwałych konieczna jest operacja.

Wykład został wygłoszony na kongresie Top Pulmonological Trends.

Guzy śródpiersia

Sławomir Jabłoński, Marian Brocki

Zmiany patologiczne rozwijające się w śródpiersiu mają heterogenny charakter ‒ w przestrzeni tej mogą się pojawiać różnorodne guzy. Wiele z nich ma tendencję do zajmowania określonych przedziałów śródpiersia, dlatego w diagnostyce różnicowej istotne jest umiejscowienie guza i wiedza o częstości występowania poszczególnych patologii.

Po wykryciu guza śródpiersia należy wdrożyć procedury diagnostyczne pozwalające określić jego etiologię i stopień miejscowego zaawansowania. Właściwe rozpoznanie pozwala zaplanować strategię leczenia.

Trzeba pamiętać, że nawet łagodne zmiany w śródpiersiu może cechować złośliwość miejscowa, wynikająca z ucisku istotnych struktur przez rozrastający się guz.

Niekiedy prowadzi to do poważnych powikłań, ze zgonem włącznie.

U 90% chorych z guzem śródpiersia możliwa jest resekcja chirurgiczna, przy czym:

  • niemal 60% tych zmian stanowią guzy neurogenne, grasiczaki oraz torbiele
  • około 30% przypadków to chłoniaki, potworniaki oraz ziarniniaki.

Pozostałe 10% chorych nie jest leczonych chirurgicznie ‒ dotyczy to guzów leczonych za pomocą chemio- bądź radioterapii oraz zmian naczyniowych (w większości tętniaków).

Definicje

Nieprawidłowa masa w śródpiersiu

Pod pojęciem nieprawidłowej masy w śródpiersiu należy rozumieć zmianę patologiczną uwidocznioną w badaniu rentgenowskim (RTG) lub tomografii komputerowej (TK). Zmiany takie miewają różną etiologię, a ich obraz nakładający się na cień śródpiersia w klasycznym rentgenogramie może powodować zacienienie przypominające guz śródpiersia.

Pseudoguzy śródpiersia

Zmiany, które w obrazie klinicznym i radiologicznym przypominają guzy śródpiersia, to:

  • anomalie układu naczyniowego i serca
  • zmiany wywodzące się z szyi, np. wole zamostkowe tarczycy, rzadki wodniak szyi (cervical hygroma)
  • zmiany wywodzące się z obszaru podprzeponowego, np. przepukliny wrodzone i nabyte, torbiele rzekome trzustki
  • zmiany wywodzące się z innych organów, np. przerzuty raka płuca i przełyku do węzłów chłonnych śródpiersia
  • zmiany wywodzące się ze ściany klatki piersiowej lub kręgosłupa, np. ropnie przykręgosłupowe, przepuklina oponowa, chordoma
  • tkanki położone ektopowo.

Guzy śródpiersia najprościej można podzielić na pierwotne i wtórne. Wśród pierwotnych wyróżnia się nowotwory łagodne i złośliwe, torbiele i inne zmiany nienowotworowe.

Pierwotne guzy śródpiersia cechują się dużym zróżnicowaniem histologicznym i biologicznym. Łagodne guzy stanowią według różnych źródeł 60-75% wszystkich guzów śródpiersia, złośliwe ok. 25%. Zmiany położone w przednim przedziale śródpiersia częściej mają charakter złośliwy.

Czy guzy śródpiersia są groźne?

Śródpiersie to przestrzeń położona centralnej części klatki piersiowej i zawierająca wszystkie jej narządy poza płucami.

Części boczne śródpiersia sąsiadują z opłucną – (błoną surowiczą pokrywającą płuca), część przednia – z mostkiem, a tylna – z kręgosłupem. Górna część śródpiersia ograniczona jest przez nasadę szyi, a dolna przez przeponę.

Śródpiersie dzieli się na: anatomicznego, śródpiersie dzielone jest na:
górne i dolne, przednie, środkowe, tylne.

Jakie mog być przyczyny guzów śródpiersia?

Guzy śródpiersia to zmiany o różnorodnym charakterze. Guzy w śródpiersiu najczęściej przebiegają bezobjawowo.

Podstawowy podział guzów śródpiersia obejmuje guzy pierwotne (nowotwory, torbiele, zmiany nienowotworowe) oraz wtórne ( przerzuty nowotworowe do węzłów chłonnych lub naciekanie nowotworów zlokalizowanych w pobliżu na struktury śródpiersia, np. nowotworów płuc).
W przypadku guza śródpiersia przedniego uwidocznionego np. na przeglądowym RTG klatki piersiowej podejrzewa się przede wszystkim:

  • wole tarczycy,
  • zmiany w obrębie grasicy (grasiczaki )
  • chłoniaka,
  • potworniaka lub torbiel skórzastą,
  • torbiel osierdziowo-opłucnową .

Obecność guza w śródpiersiu środkowym zwykle związana jest z powiększeniem węzłów chłonnych o różnej etiologii, np.:

  • białaczka,
  • chłoniaki,
  • mięsak limfatyczny,
  • gruźlica,
  • mononukleoza,
  • sarkoidoza,
  • histoplazmoza,
  • przerzuty nowotworowe do węzłów.

Rzadziej obraz guza śródpiersia środkowego dają torbiele rozwojowe, np. torbiel oskrzelopochodna, czy torbiel enterogenna.

W śródpiersiu tylnym najczęściej lokalizują się guzy pochodzenia nerwowego, np. nerwiaki osłonkowe, nerwiakowłókniaki, nerwiaki zarodkowe.

Jakie objawy guzów śródpiersia?

Guzy śródpiersia często nie powodują wystąpienia żadnych objawów i zostają odkryte przypadkowo najczęściej w czasie wykonywania zdjęcia RTG klatki piersiowej.
Główne objawy guza śródpiersia to:

  • kaszel,
  • świsty w czasie oddychania wynikające z ucisku lub nacieku na tchawicę,
  • trudności z połykaniem pokarmów wynikające ze zwężenia przełyku
  • chrypa,
  • czasem uczucie bólu i kłucia w klatce piersiowej.

Jak diagnozuje się guzy śródpiersia?

Podstawowymi badaniami w rozpoznawaniu guzów śródpiersia jest badanie RTG, tomografia i rezonans magnetyczny.

Wstępna diagnostyka guzów śródpiersia opiera się na wywiadzie z chorym oraz stwierdzeniu objawów mogących wskazywać na patologię toczącą się w obrębie śródpiersia. Najistotniejsze jest wykonanie badań obrazowych.

Jednak ostateczne rozpoznanie części guzów śródpiersia wymaga pobrania jego fragmentu do badania histopatologicznego.

W celu umówienia się na konsultację u chemioterapeuty skontaktuj się z placówką Onkolmed Lecznica Onkologiczna pod numerem telefonu: +48222902337

W artykule wykorzystane zostały materiały pochodzące z: wylecz.to/hormony/guz-srodpiersia/

Szanowni Pacjenci,

Przed zapisem do onkologa bardzo prosimy o dokładne zapoznanie się z zakresem działalności danego lekarza (każdy lekarz onkolog leczy inną część ciała).

W przypadku problemu z wyborem właściwego specjalisty onkologa, prosimy o kontakt z Recepcją Onkolmed. Chętnie służymy pomocą. W celu prawidłowego zapisu do specjalisty, przeprowadzamy wywiad z Pacjentem.

Mając tę wiedzę łatwiej jest nam zaoferować konkretną pomoc i wybór odpowiedniego lekarza.

Ze względu na długą listę oczekujących w przypadku rezygnacji z wizyty prosimy o wcześniejsze jej odwołanie. 

Szanujmy się wzajemnie.

Rak płuc

Rak płuca był bardzo rzadki przed pojawieniem się palenia papierosów. W roku 1878 raki płuc stanowiły 1% wszystkich nowotworów złośliwych, jakie spotykano podczas sekcji zwłok. Procent ten wzrósł do 10-15% na początku XX wieku.

Obecnie:

  • rak płuca jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym na całym świecie; każdego roku rozpoznawanych jest ponad 1,3 mln nowych przypadków tej choroby;
  • rak płuca jest najczęściej występującym nowotworem w Polsce – każdego roku zapada na niego około 21 tysięcy osób; w 2007 roku nowotwór płuc zdiagnozowano u 14 659 mężczyzn, co stanowi blisko 75% wszystkich zachorowań na raka płuca;
  • wg Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), rak płuca jest główną przyczyną zgonów z powodu chorób nowotworowych wśród kobiet i mężczyzn na całym świecie;
  • każdego dnia na świecie z powodu raka płuca umiera ponad 3 000 osób;
  • rak płuca jest najczęstszą przyczyną zgonów z powodu nowotworów złośliwych; w 2006 roku rak płuca spowodował śmierć 334 800 chorych w Europie, co stanowi 19,7% wszystkich zgonów z powodu raka;
  • w 2007 r. z powodu raka płuca zmarło w Polsce ponad 22 000 osób (16 665 mężczyzn i 5 552 kobiety).

.

Rak płuca (inna, niekiedy stosowana nazwa rak oskrzela) – najczęstszy nowotwór złośliwy, na który umiera rocznie na całym świecie 1,3 mln osób. Jest jednym z najgorzej rokujących nowotworów. Stanowi najczęstszą przyczynę zgonów z powodu raka u mężczyzn i jest na drugim miejscu pod tym względem u kobiet.

Obecny stan wiedzy wskazuje na to, że największy wpływ na ryzyko zachorowania na raka płuca ma długoterminowe narażenie na wdychane karcynogeny, a zwłaszcza dym tytoniowy. Wydaje się, że w rzadkich przypadkach zachorowań na raka płuca u osób, które nigdy nie paliły dochodzi najczęściej przez połączenie czynników genetycznych oraz ekspozycji na bierne palenie.

Poza tym radon oraz zanieczyszczenie powietrza, także mają wpływ na powstawanie raka płuca. Głównymi objawami choroby przy rozpoznaniu są: kaszel, duszność, ból w klatce piersiowej i krwioplucie. Podstawą rozpoznania jest ocena histopatologiczna wycinków guza pobranych, na przykład, podczas bronchoskopii.

Leczenie i rokowanie zależy od typu histologicznego raka oraz stopnia klinicznego zaawansowania i ogólnego stanu zdrowia pacjenta. W leczeniu stosuje się przede wszystkim metody operacyjne (wybrane postacie raka płuc), radioterapię i chemioterapię – co składa się na systemowe leczenie nowotworów.

Efekty leczenia raka płuca są niezadowalające i najważniejsze znaczenie w zmniejszeniu śmiertelności z jego powodu ma zwalczanie nałogu palenia tytoniu i innych zagrożeń środowiskowych, w tym reżimu BHP np. podczas utylizacji azbestu.

EPIDEMIOLOGIA

Jest najczęstszym nowotworem złośliwym w Polsce i na świecie. Według danych z 2002 roku zachorowania na raka płuca stanowią 12,3% wszystkich nowych przypadków raka w ciągu roku. Rak płuca występuje kilka razy częściej u mężczyzn niż u kobiet.

W 2002 roku podawano, że rak płuca jest pierwszym pod względem umieralności z powodu chorób nowotworowych wśród mężczyzn i drugim wśród kobiet. Od połowy lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku obserwuje się zahamowanie zachorowalności wśród mężczyzn. Wśród kobiet liczba zachorowań nadal rośnie.

Najwięcej zachorowań na raka płuc występuje w wieku około 60-70 lat.

ETIOLOGIA

Najbardziej znanym czynnikiem ryzyka zachorowania na raka płuc jest palenie tytoniu. Uważa się, że ponad 90% przypadków tej choroby związanych jest z kancerogennym działaniem dymu tytoniowego. Ryzyko zachorowania podnosi także palenie bierne.

W dymie tytoniowym występuje ponad 3000 rakotwórczych substancji, należą do nich chlorek winylu, metan, chinolina, hydrazyna, alkaloidy, akroleina, węglowodory aromatyczne, metale ciężkie (np. kadm, ołów, nikiel, polon) oraz szereg różnorodnych amin, fenoli, alkoholi, estrów, eterów, aldehydów czy amidów.

Ponadto w skład dymu wchodzą toksyczne gazy takie jak tlenek węgla, cyjanowodór, formaldehyd, amoniak, dwutlenek azotu. Głównymi kancerogenami są węglowodory aromatyczne (benzopiren, dibenzoantracen), które powodują mutacje antyonkogenu p-53.

Ryzyko wystąpienia raka płuca jest zależne od liczby wypalanych papierosów w ciągu doby, a także od czasu trwania nałogu.

Innym istotnym czynnikiem zwiększającym ryzyko zachorowania na raka płuca jest narażenie zawodowe na szkodliwe substancje m. in.:

  • azbest – może wywołać nowotwór złośliwy opłucnej zwany międzybłoniakiem opłucnej,
  • chrom,
  • arsen,
  • krzemionkę,
  • radon,
  • węglowodory aromatyczne, a szczególnie wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne,
  • promieniowanie jonizujące.

Znaczenie mają ponadto:

  • zanieczyszczenie środowiska, a zwłaszcza powietrza,
  • czynniki dziedziczne.

Wirusy są znanymi czynnikami sprawczymi raka płuca u zwierząt, a niedawne badania sugerują podobny potencjał u ludzkich wirusów. Do podejrzewanych wirusów należą: wirus brodawczaka ludzkiego (HPV), wirus JC, simian virus 40 (SV40), wirus BK oraz cytomegalowirus.

PATOGENEZA

Podobnie jak w przypadku innych raków, rak płuca jest inicjowany przez aktywację onkogenów lub inaktywację genów supresorowych.

Onkogeny to jedne z genów odpowiedzialnych za powstanie nowotworu. Protoonkogeny przekształcają się w onkogeny w wyniku ekspozycji na określone karcynogeny. Mutacje protoonkogenu k-ras są odpowiedzialne za 20-30% niedrobnokomórkowych raków płuca.

Uszkodzenia chromosomów mogą doprowadzić do utraty heterozygotyczności. To z kolei może spowodować inaktywację genów supresorowych. Uszkodzone chromosomy 3p, 5q, 13q i 17p są szczególnie powszechne w raku drobnokomórkowym płuca. Gen supresorowy TP53, zlokalizowany na chromosomie 17p jest często nieprawidłowy (zmutowany).

Mutacje genów skutkują zmianami ekspresji białek takich jak: p53, Bcl-2 czy Bax, które to zmiany według niektórych autorów mają wpływ na rokowanie u chorych na raka płuca.

Z rakiem płuca jest powiązanych kilka polimorfizmów genetycznych. Dotyczą one m. in. genu kodującego interleukinę 1, cytochrom P450, promotory apoptozy, takie jak kaspaza-8 oraz cząsteczki naprawiające DNA, jak XRCC1. Ludzie posiadający pewne formy tych genów mają zwiększone ryzyko wystąpienia raka płuca po wystąpieniu ekspozycji na karcynogeny.

KLASYFIKACJA

  • Podział histologiczny wg WHO
  • Rak płaskonabłonkowy brodawkowy, jasnokomórkowy, drobnokomórkowy, bazaloidny
  • Rak anaplastyczny drobnokomórkowy
  • Rak gruczołowy
  • zrazikowy
  • brodawkowy
  • oskrzelikowo-pęcherzykowy
  • lity, z produkcją śluzu
  • mieszany + warianty:
  • wysokozróżnicowany płodowy
  • śluzowy
  • torbielowaty śluzowy
  • z komórek sygnetowatych
  • z komórek jasnych

Rak anaplastyczny wielokomórkowy + warianty:

  • neuroendokrynny
  • bazaloidny
  • typu lymphoepithelioma
  • z komórek jasnych
  • rabdoidny
  1. Rak mieszany (gruczołowo-płaskonabłonkowy)
  2. Rakowiak (typowy i atypowy)
  3. Raki gruczołów oskrzelowych (śluzowo-naskórkowy, gruczołowo-torbielowaty i inne)
  4. Inne typy
  5. Klinicznie wyróżniamy dwa typy pierwotnych nowotworów złośliwych płuc:

Rak drobnokomórkowy (SCLC) – nienadający się do leczenia operacyjnego, nieco lepiej poddający się leczeniu chemicznemu i (lub) napromieniowaniu (około 17% – 25%). Charakteryzuje się ponadto szybkim wzrostem i wczesnym tworzeniem przerzutów.

Rak niedrobnokomórkowy (NSCLC) – oporny na chemioterapię, natomiast nadający się do leczenia operacyjnego (około 75% – 80%) i radioterapii.

  • Rak płaskonabłonkowy (SCC) (około 31% – 40%),
  • Gruczolakorak (AC) (około 25% – 29%),
  • Rak wielkokomórkowy (LCC) (około 10%) .
MORFOLOGIA Większość (około 75%) raków płuc powstaje w okolicy wnęki, w sąsiedztwie dużych oskrzeli, początkowo jako niewielkie zgrubienie błony śluzowej oskrzela. Guz płuca może rosnąć polipowato do światła oskrzeli lub też naciekać ścianę oskrzela i otaczający miąższ płucny. Makroskopowo rak przybiera postać szaro-białawego, twardego guza. W częściach centralnych większych guzów stwierdza się ogniska martwicy, wylewy krwawe i jamy. Równocześnie stosunkowo często spostrzega się przerzuty w węzłach chłonnych wnęki, a później również śródpiersiowych, manifestujące się jako szarobiaławe lub szaroczarne, twarde, czasami zlewające się guzki. Rosnący guz może obejmować otaczające tkanki, najczęściej opłucną, ścianę klatki piersiowej, worek osierdziowy, tkanki śródpiersia. Czas wzrostu nowotworu w początkowej, bezobjawowej fazie ocenia się na wiele lat (dla raka drobnokomórkowego 2,8 lat, dla raka płaskonabłonkowego 8,4 lata, dla raka gruczołowego 15,4 lata), natomiast z chwilą osiągnięcia wielkości rozpoznawalnej na zdjęciach radiologicznych przebieg choroby jest szybki i bez leczenia prowadzi do śmierci w okresie kilku miesięcy do jednego roku.

  • Rak płaskonabłonkowy histologicznie odpowiada rakom płaskonabłonkowym zlokalizowanym w innych narządach. Do rozpoznania konieczne jest stwierdzenie rogowacenia (obecność „pereł” rakowych) lub obecność mostków międzykomórkowych. Rak płaskonabłonkowy występuje głównie w dużych oskrzelach i jest związany z poprzedzającą metaplazją i dysplazją w nabłonku oskrzelowym.
  • Rak anaplastyczny drobnokomórkowy jest najbardziej złośliwą postacią raka płuc. Zbudowany jest z drobnych komórek wielkości limfocytu lub nieco większych, nie posiadających jąderek (w preparatach cytologicznych) oraz o drobnoziarnistej chromatynie, o skąpej cytoplazmie, czasami wrzecionowatych (stąd nazwa rak owsianokomórkowy); nie tworzą one żadnych struktur gruczołowych ani warstwowych. Komórki raka drobnokomórkowego na ogół posiadają ziarnistości neuroendokrynne (są często dodatnie w odczynie na chromograninę). Stosunkowo często produkują różne hormony (np. bombezyna, calcitonina) lub, co manifestuje się klinicznie, zespołami endokrynnymi. Komórki szybko rosnącego raka łatwo ulegają martwicy. W trakcie bronchoskopii tkanki nowotworu łatwo ulegają mechanicznemu uszkodzeniu. Rak drobnokomórkowy szybko przerzutuje do innych narządów i z tego powodu nie kwalifikuje się do leczenia chirurgicznego, ale dobrze reaguje na leczenie chemiczne i napromienianie.
  • Rak gruczołowy histologicznie charakteryzuje się tendencją do tworzenia struktur gruczołowych lub brodawkowatych, często też (w około 80% przypadków) komórki raka produkują śluz. Jest on najczęściej zlokalizowany obwodowo, występuje częściej u kobiet i u osób niepalących oraz zwykle wolniej rośnie niż inne postacie raka płuc.
  • Rak anaplastyczny wielkokomórkowy jest prawdopodobnie niezróżnicowaną formą raka gruczołowego lub płaskonabłonkowego, rosnącą w formie zmian litych zbudowanych z dużych anaplastycznych komórek, komórek olbrzymich wielojądrzastych lub o jasnej, pustej cytoplazmie, bez tworzenia jakichkolwiek struktur morfologicznych.

Mieszane postacie raków są stosunkowo częste, zwłaszcza raka płaskonabłonkowego i gruczołowego, ale też innych typów. Diagnoza stawiana z drobnego wycinka z oskrzela lub z badania cytologicznego może nie być zgodna w tych wypadkach z ostatecznym rozpoznaniem całego guza, co nie powinno być dla klinicysty zaskakujące.

PRZERZUTY

Pierwotne nowotwory płuca najczęściej przerzutują do nadnerczy, wątroby, mózgu i kości.

Płuca są miejscem, gdzie często przerzutują nowotwory z innych części ciała (na podstawie badania histopatologicznego można określić punkt wyjścia nowotworu). Na zdjęciach rentgenowskich przerzuty do płuc posiadają charakterystycznie okrągły kształt.

OCENA ZAAWANSOWANIA CHOROBY

  • Klasyfikacja TNM w raku niedrobnokomórkowym płuca (ang. staging)
  • W ocenie stopnia zaawansowania raka niedrobnokomórkowego płuca stosuje się międzynarodową klasyfikację TNM, w której bierze się pod uwagę cechy guza pierwotnego w płucu, obecność przerzutów w węzłach chłonnych oraz obecność przerzutów odległych.
  • TX guz stwierdzony na podstawie wykazania obecności komórek nowotworowych w popłuczynach oskrzelowych, ale nie uwidoczniony w badaniu bronchoskopowym bądź radiologicznym.
  • T0 – brak cech guza pierwotnego.
  • Tis – rak przedinwazyjny (rak in situ).
  • T1 – guz średnicy do 3 cm, bez zajęcia opłucnej i głównego oskrzela.
  • T2 – guz ma średnicę powyżej 3 cm lub nacieka główne oskrzele w odległości nie mniejszej niż 2 cm od rozwidlenia tchawicy lub nacieka opłucna płucną lub guzowi towarzyszy niedodma albo zapalenie w części płuca.
  • T3 – guz każdej wielkości, naciekający ścianę klatki piersiowej lub opłucną śródpiersiową, osierdzie ścienne lub oskrzele główne mniej niż 2 cm od rozwidlenia tchawicy lecz bez jej zajęcia lub guzowi towarzyszy niedodma albo zapalenie całego płuca.
  • T4 – guz każdej wielkości, naciekający śródpiersie, serce, główne naczynia, tchawicę, przełyk, kręgosłup lub z wysiękiem nowotworowym w opłucnej.
  • NX – brak węzłów chłonnych do oceny; ocena regionalnych węzłów chłonnych jest niemożliwa
  • N0 – węzły chłonne nie są zajęte
  • N1 – zajęte węzły chłonne okołooskrzelowe po stronie nowotworu.
  • N2 – przerzuty w węzłach chłonnych śródpiersiowych po stronie guza.
  • N3 – zajęcie węzłów chłonnych śródpiersia po stronie przeciwnej do guza lub szyjnych czy nadobojczykowych.
  • Mx – ocena obecności przerzutów odległych niemożliwa.
  • M0 – brak odległych przerzutów.
  • M1 – obecne odległe przerzuty.
  • Histologiczne stopnie złośliwości raka niedrobnokomórkowego płuca (ang. grading)
  • GX – nie można ocenić stopnia zróżnicowania
  • G1 – rak dobrze zróżnicowany
  • G2 – rak średnio zróżnicowany
  • G3 – rak słabo zróżnicowany
  • G4 – rak niezróżnicowany
  • Stopnie zaawansowania klinicznego raka drobnokomórkowego płuca

W ocenie stopnia zaawansowania raka drobnokomórkowego nie stosuje się klasyfikacji TNM. Ze względu na szybki wzrost tego typu nowotworu, skłonność do prawie natychmiastowego powstawania przerzutów i wpływ tych faktów na przebieg terapii wyróżnia się jedynie dwa stopnie zaawansowania:

  • LD (postać ograniczona) – nowotwór nie przekracza połowy klatki piersiowej, może zajmować węzły chłonne wnękowe po stronie zmiany oraz węzły śródpiersiowe i nadobojczykowe po obu stronach, chorobie może towarzyszyć wysięk w opłucnej po stronie guza
  • ED (postać rozsiana) – wszelkie inne lokalizacje ognisk choroby nowotworowej

OBJAWY

Objawy raka płuca pojawiają się często dopiero w zaawansowanym stadium choroby; w większości przypadków są to objawy niecharakterystyczne.

  • Objawy związane z naciekaniem oskrzeli, tkanki płucnej i innych struktur klatki piersiowej:
  • przewlekły kaszel (najczęstszy objaw),
  • duszność,
  • ból w klatce piersiowej,
  • krwioplucie,
  • powtarzające się zapalenie płuc,
  • zespół żyły głównej górnej,
  • zespół Hornera (przy guzie Pancoasta),
  • zaburzenia rytmu serca (świadczą o naciekaniu serca),
  • chrypka (związana z naciekaniem nerwu krtaniowego wstecznego);
  • Objawy przerzutów odległych:
  • objawy przerzutów do kości – ból kości, złamania patologiczne,
  • objawy przerzutów do mózgu – ból głowy, drgawki, zaburzenia równowagi, zaburzenia czucia, niedowłady, zaburzenia osobowości,
  • objawy przerzutów do wątroby – ból brzucha, nudności, spadek masy ciała, żółtaczka;
  • Zespoły paraneoplastyczne (paranowotworowe):
  • zespół Cushinga,
  • SIADH,
  • hiperkalcemia,
  • ginekomastia,
  • wzrost stężenia kalcytoniny we krwi,
  • zwiększone stężenie LSH i FH,

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *