Nadmierne pragnienie (polidypsja) – przyczyny i leczenie

2018-07-10 13:58 lek. Tomasz Nęcki Nadmierne pragnienie (polidypsja) – przyczyny i leczenie Autor: thinkstockphotos.com

Polidypsja u dziecka może mieć bardzo różne przyczyny: może ona stanowić zarówno objaw cukrzycy, jak i pojawiać się u dzieci z moczówką czy być skutkiem jakichś… zaburzeń psychicznych. Polidypsji nie wolno bagatelizować, ponieważ może zwiastować poważne schorzenia. Co zrobić, gdy dziecko bardzo dużo pije? Jakie badania należy wykonać i na czym polega leczenie polidypsji?

Polidypsja to nadmierne pragnienie pojawiające się bez związku z jakimiś czynnikami (takimi jak np. nadmierna utrata płynów z organizmu związana z intensywnym wysiłkiem fizycznym czy wyjątkowo wysoką temperaturą otoczenia i wynikającym z tego wzmożonym poceniem się). 

Termin polidypsja wywodzi się od dwóch greckich słów: „polus”, oznaczającego dużo lub wiele oraz „dipsa”, rozumianego jako pragnienie. 

Polidypsja wystąpić może w dowolnym wieku – u dorosłego, u starszej osoby czy u dziecka. W najmłodszej grupie wiekowej stwierdzenie takiego problemu zdecydowanie wskazuje na konieczność dokładnego przyjrzenia się stanowi zdrowia małego pacjenta. Polidypsja u dziecka może być bowiem związana z różnymi schorzeniami.

  • Spis treści:
  • Polidypsja a cukrzyca
  • Nadmierne pragnienie a moczówka prosta
  • Zobacz o czym świadczy kolor moczu u dziecka – WIDEO
  • Inne możliwe przyczyny polidypsji u dziecka
  • Polidypsja psychogenna – nadmierne pragnienie a psychika dziecka
  • Polidypsja u dziecka a zatrucie wodne
  • Badania wykonywane przy wystąpieniu polidypsji u dziecka
  • Leczenie polidypsji u dziecka
  • Leczenie polidypsji psychogennej dziecka

Polidypsja a cukrzyca

Zauważenie, że dziecko pije bardzo dużo płynów, jest sygnałem alarmowym przede wszystkim z tego powodu, iż może to stanowić jeden z objawów cukrzycy. W przebiegu tej jednostki nadmierne pragnienie bierze się stąd, iż dochodzi w niej do tracenia zwiększonych ilości wody z organizmu wraz z moczem.

Ciało próbuje pozbyć się nadmiernych ilości glukozy właśnie poprzez nerki, za wydalanym w moczu cukrem „podąża” jednak woda. Ostatecznie u dziecka pojawia się wielomocz (poliuria), tracone ilości wody z organizmu muszą być uzupełniane i pojawia się polidypsja u dziecka.

  1. Podejrzenie cukrzycy jest szczególnie uzasadnione wtedy, kiedy poza polidypsją u dziecka pojawiają się inne dolegliwości, takie jak poczucie zmęczenia czy nieuzasadniony spadek masy ciała (który może występować pomimo prawidłowego, a nawet zwiększonego apetytu u pacjenta).
  2. Czytaj:
  3. O czym świadczy częstomocz u dziecka?

Badanie moczu niemowlaka. Jak pobrać próbkę moczu od dziecka?

Badanie moczu u dziecka: jak pobrać próbkę do badania?

Nadmierne pragnienie a moczówka prosta

Inną chorobą, w której może pojawiać się polidypsja u dziecka, jest moczówka. Problem związany jest z jednym hormonem – wazopresyną. Wyróżnia się dwa jego rodzaje: moczówkę prostą ośrodkową oraz moczówkę prostą obwodową (nerkową).

W pierwszym przypadku w organizmie brakuje wazopresyny, w drugim z kolei ilości hormonu są prawidłowe, jednakże nie może on wywierać swojego działania w związku z defektami działania umiejscowionych w obrębie nerek receptorów dla wazopresyny.

Wazopresyna jest hormonem, który odpowiada za zatrzymywanie wody w organizmie. Kiedy jest jej zbyt mało lub nie może ona wywierać swojego działania, to wtedy dochodzi do zaburzeń gospodarki wodnej.

Organizm tracić może zwiększone ilości wody, które trzeba uzupełniać – to właśnie wtedy pojawiać się może nadmierne pragnienie u dziecka.

Zobacz o czym świadczy kolor moczu – WIDEO

Inne możliwe przyczyny polidypsji u dziecka

Wzmożona potrzeba przyjmowania płynów występować może jeszcze i w szeregu innych problemów zdrowotnych. Doprowadzić do tego mogą:

  • zaburzenia hormonalne (np. te związane z hiperaldosteronizmem)
  • nadmiar różnych substancji we krwi (np. hiperkalcemia, czyli nadmiar wapnia)
  • stosowanie różnych leków (m.in. diuretyków, czyli leków moczopędnych, ale i glikokortykosteroidów)

Wyróżnia się jednak nie tylko organiczne przyczyny polidypsji u dziecka – problem może wynikać z całkowicie innych zaburzeń – psychicznych.

Polidypsja psychogenna – nadmierne pragnienie a psychika dziecka

Jednym z wyróżnianych rodzajów polidypsji u dziecka jest polidypsja psychogenna. Zazwyczaj – przynajmniej w populacji osób dorosłych – zaburzenie powiązuje się ze schizofrenią.

  • U dzieci ta choroba psychiczna również bywa przyczyną nadmiernego pragnienia, jednakże u najmłodszych do wzmożonego spożycia płynów częściej prowadzą innego typu zaburzenia psychiczne.
  • Czytaj:
  • O czym świadczy krew w moczu dziecka?
  • Leukocyturia: co oznaczają leukocyty w moczu?
  • Infekcje układu moczowego: objawy, leczenie, zapobieganie

Polidypsja psychogenna u dziecka typowo rozwija się w związku z takimi problemami, jak zaburzenia lękowe, zaburzenia nastroju (takie jak np. depresja) czy całościowe zaburzenia rozwoju.

W jakim dokładnie mechanizmie potrzeba nadmiernego spożywania płynów pojawia się w przebiegu zaburzeń psychicznych, tego do dziś nie ustalono.

Podejrzewa się, że podejmowanie takiej czynności może być związane z tym, że prowadzi to do chwilowego obniżenia poczucia lęku czy do występowania poczucia kontroli nad własnym ciałem czy życiem.

Polidypsja u dziecka a zatrucie wodne

O tym, że z polidypsją u dziecka – ze względu na jej możliwe przyczyny – trzeba się udać do lekarza, przekonywać nikogo prawdopodobnie nie trzeba.

Warto jednak jeszcze dodać, że konieczne jest poszukiwanie przyczyn tego problemu również i ze względu na to, że jest on zwyczajnie groźny. Konsekwencją polidypsji u dziecka może być bowiem stan określany jako zatrucie wodne.

Do zatrucia wodnego dochodzi wtedy, kiedy nadmierna ilość przyjętych płynów nie jest wydalana z organizmu. Dochodzi wtedy niejako do „rozcieńczenia” krwi, w związku z czym maleć w niej może stężenie jednego z ważnych pierwiastków – sodu. Rozwija się wtedy hiponatremia, która – przy dużym natężeniu – jest bardzo niebezpieczna.

Objawami, które mogą sugerować zatrucie wodne, zawroty i bóle głowy, dezorientacja, ale i bolesne skurcze mięśniowe, a nawet i nagłe wystąpienie drgawek. Pojawienie się takich dolegliwości u dziecka z polidypsją wymaga pilnego udania się do szpitala.

Badania wykonywane przy wystąpieniu polidypsji u dziecka

W celu znalezienia przyczyny polidypsji wykonywanych może być wiele różnych badań – konkretny ich zestaw wybierany jest w zależności od tego, jaka jest podejrzewana przyczyna problemu. W przypadku, gdy możliwe jest, iż nadmierne pragnienie wynika z cukrzycy, konieczne jest przede wszystkim oznaczenie poziomu glukozy we krwi.

Wtedy zaś, kiedy podejrzewa się, że za polidypsję u dziecka odpowiada moczówka, wykonywane mogą być np. test odwodnieniowy czy test wazopresynowy. Podejrzewając, że stan dziecka wynika z jakichś zaburzeń hormonalnych, wykonywane wtedy mogą być badania oceniające stężenia różnych hormonów w organizmie.

Powyższe problemy – czy to cukrzycę, czy moczówkę – ostatecznie rozpoznać jest dość łatwo. Najwięcej trudności nasuwa rozpoznanie polidypsji psychogennej – ją bowiem można stwierdzić dopiero po tym, kiedy to wykluczone zostaną wszelkie możliwe organiczne przyczyny nadmiernego pragnienia u dziecka.

  1. Czytaj: 
  2. Jak rozpoznać odwodnienie u dziecka?
  3. Co robić, gdy dziecko wymiotuje?

Leczenie polidypsji u dziecka

Polidypsja u dziecka sama w sobie nie jest chorobą, a objawem – leczy się więc nie nadmierne pragnienie, a przyczynę jego wystąpienia.

W sytuacji, kiedy u dziecka rozwinęła się cukrzyca typu 1, konieczne jest uregulowanie u niego poziomu glukozy we krwi z wykorzystaniem insuliny.

Wtedy, kiedy za problem odpowiada moczówka centralna, zasadne może być podawanie małemu pacjentowi analogów wazopresyny.

Jeżeli zaś za nadmierne pragnienie odpowiadają jakieś zażywane przez dziecko leki, wtedy konieczne może się okazać ich odstawienie lub podawanie maluchowi innych preparatów, których zażywanie nie grozi wystąpieniem skutków ubocznych w postaci polidypsji. Po ustabilizowaniu przebiegu choroby, która wystąpiła u dziecka, problem nadmiernego spożywania płynów zazwyczaj ustępuje.

Leczenie polidypsji psychogennej u dziecka

Jeszcze inaczej przebiega zaś leczenie polidypsji psychogennej. W jej przypadku również konieczne są oddziaływania skierowane ku przyczynie problemu – np. ku zaburzeniom lękowym czy zaburzeniom nastroju.

Tutaj jednak rzadko wykorzystywane są leki, a zdecydowanie częściej pacjentowi proponowana jest terapia – jedną z częściej wykorzystywanych w leczeniu polidypsji psychogennej jest psychoterapia poznawczo-behawioralna.

Nadmierne pragnienie (polidypsja) – co może oznaczać? Przyczyny i leczenie polidypsji

Uczucie pragnienia jest subiektywnym odczuciem potrzeby pobierania płynów. Może być ono zmniejszone (w stanach uszkodzenia ośrodka pragnienia w podwzgórzu) lub – częściej – zwiększone.

Wzmożone pragnienie (polidypsja) najczęściej idzie w parze z nadmiernym wydzielaniem moczu (poliurią). Zwiększona utrata płynów ustrojowych może odbywać się nie tylko przez nerki, ale także przez skórę (obfite poty), przewód pokarmowy (wymioty, biegunka) lub płuca (gorączka).

Pragnienie bywa fizjologiczną reakcją na zwiększoną utratę wody z organizmu, jednak nadmierne jest niemal zawsze objawem chorobowym. 

Zalecana dobowa ilość płynów to około 1,5 do 2 litrów.

You might be interested:  Objaw chvostka – co oznacza, przyczyny, objawy, leczenie

Wzmożone pragnienie może być związane z dietą bogatą w sód (słoną) lub mieć podłoże psychiczne, natomiast długotrwałe uczucie silnego pragnienia może jednak być objawem chorobowym. 

Polidypsja to patologicznie nadmierne pragnienie do picia i przyjmowanie bardzo dużej ilości (nawet 6 l/dobę) płynów. Z reguły towarzyszy jej wielomocz. Wzmożone pragnienie może prowadzić do rozcieńczenia krwi, zaburzeń elektrolitowych.

W najgorszych przypadkach może dojść nawet do tzw. zatrucia wodnego z niskim stężeniem sodu i w następstwie wymiotów, drgawek, a nawet śpiączki. Całkowita ilość wody w organizmie to 60% u mężczyzn, około 50% u kobiet. Większość to woda śródkomórkowa, mniejszą część stanowi woda pozakomórkowa.

W przestrzeni śródkomórkowej głównym jonem jest potas, w pozakomórkowej sód i chlor. Zaburzenia uwodnienia ustroju zawsze wiążą się z zaburzeniami stężenia sodu i zawsze w tych przypadkach należy je kontrolować.

Zarówno zbyt wysokie, jak i zbyt niskie stężenie jonów (elektrolitów) jest niebezpieczne dla zdrowia i życia.  

Co może powodować polidypsję? Przyczyny nadmiernego pragnienia  

Polidypsja może być związana z pierwotnym zaburzeniem poboru wody lub wtórnymi chorobami cechującymi się wielomoczem. 

Zaburzenia przyjmowania wody to głównie polidypsja psychogenna (schizofrenia, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, zaburzenia lękowe, zaburzenia odżywiania), ale też przyjmowane leki (zwłaszcza wysuszające śluzówki) i choroby podwzgórza, histiocytoza, sarkoidoza, uszkodzenia popromienne oraz nowotwory.  

Zaburzenia z nadmierną utratą wody to moczówka centralna, nerkowa oraz cukrzyca, ale także leki moczopędne, gorączka, wymioty, nudności czy obfite pocenie przy wysokiej temperaturze otoczenia, po wysiłku fizycznym oraz po spożyciu ostrych, pikantnych czy słonych potraw. Zarówno sól (sód), jak i kapsaicyna zawarta w np. ostrej papryce powodują pragnienie. 

Polidypsja a choroby

Polidypsja w przewlekłych chorobach nerek (i przewlekłej ich niewydolności) wiąże się z wielomoczem i może zależeć od oporności nerek na wazopresynę – mówimy wtedy o moczówce prostej nerkopochodnej.

Nerki są niezdolne do zagęszczania moczu. Inne hormonalne przyczyny polidypsji to pierwotny hiperaldosteronizm (zespół Conna), nadczynność tarczycy i przytarczyc, a także nadmiar hormonu wzrostu (akromegalia).

 

Nadmierne pragnienie w cukrzycy 

Polidypsja – diagnostyka różnicowa

lek. Edyta Zwyrtek1 lek. Wojciech Krajewski2 prof. dr hab. n. med. Joanna Rymaszewska1

Polidypsja to uczucie zwiększonego pragnienia i potrzeba przyjmowania dużej ilości płynów. Jest objawem nieswoistym w przebiegu wielu chorób. Zwykle towarzyszy jej poliuria, czyli wielomocz. Przyjmowanie nadmiernej ilości płynów prowadzi do zaburzeń elektrolitowych, rozwoju powikłań narządowych, a nawet śmierci.

CELE ARTYKUŁU

Po przeczytaniu artykułu Czytelnik powinien umieć:

  • rozpoznać polidypsję
  • wymienić najczęstsze przyczyny polidypsji
  • rozpocząć diagnostykę różnicową polidypsji
  • wdrożyć podstawowe postępowanie terapeutyczne w najczęstszych formach polidypsji
  • rozpoznać sytuacje wymagające wysłania pacjenta do innych specjalistów

Wprowadzenie

Polidypsja rzadko występuje jako izolowany objaw. Stanowi zazwyczaj element obrazu klinicznego. Rzetelnie zebrany wywiad i dokładne badanie fizykalne, w tym ocena stanu nawodnienia, ułatwiają wstępne rozpoznanie.

Polidypsja występuje pierwotnie w zaburzeniach poboru wody lub wtórnie w chorobach z nadmierną utratą wody. Do zaburzeń przyjmowania wody należą: polidypsja pierwotna (psychogenna) oraz wywołana lekami lub chorobami podwzgórza, takimi jak histiocytoza, sarkoidoza, nowotwory i uszkodzenia popromienne. Do nadmiernej utraty wody dochodzi m.in.

w przebiegu moczówki prostej nerkowej i centralnej, w wyniku diurezy osmotycznej w cukrzycy, podczas leczenia diuretykami, a także z powodu biegunki, wymiotów, zlewnych potów czy wysokiej gorączki (tab. 1). Leczenie polidypsji sprowadza się do leczenia choroby podstawowej oraz uważnego monitorowania i wyrównywania zaburzeń wodno-elektrolitowych.

Polidypsja pierwotna – psychogenna

Polidypsja psychogenna występuje u 6-20% pacjentów leczonych psychiatrycznie. Najczęściej spotykana jest u chorych ze schizofrenią, zaburzeniami lękowymi, odżywiania czy afektywnymi. Wystąpienie tego objawu wyraźnie zwiększa śmiertelność. Etiologia polidypsji pierwotnej jest niejasna i prawdopodobnie wieloczynnikowa.

Bierze się pod uwagę zaburzenia funkcjonowania ośrodka pragnienia w podwzgórzu i osi podwzgórzowo-przysadkowej, a także stymulowanie ośrodka pragnienia przez podwyższony poziom dopaminy. Długotrwała polidypsja prowadzi do zaburzeń, takich jak osteopenia czy zanik śluzówek.

Rozpoznanie polidypsji pierwotnej jest możliwe na podstawie obserwacji pacjenta, monitorowania dobowego przyrostu masy ciała, częstej kontroli natremii i ciężaru właściwego moczu. Przyrost masy ciała >5% sygnalizuje, że nasilenie polidypsji osiąga niebezpieczny poziom.

Najczęstszymi przyczynami przyjmowania nadmiernych ilości płynów są uczucie pustki, lęku, obniżenie nastroju i nuda. Znacznie rzadziej powodują ją omamy imperatywne skłaniające do picia wody czy urojenia trucia.

Nadmierne pragnienie

Za nadmierne pragnienie uznaje się utrzymującą się potrzebę przyjmowania płynów w ilości co najmniej 2,5 litra dziennie.

Uczucie pragnienia związane jest ze stężeniem elektrolitów we krwi – przede wszystkim sodu, zmniejszeniem objętości krwi (np. po krwawieniu), zaburzeniami hormonalnymi i nerwowymi.

W ciele człowieka znajdują się liczne receptory reagujące na zmiany zagęszczenia krwi, które przekazują sygnały do układu nerwowego o konieczności pobudzenia lub hamowania uczucia pragnienia.

Jakie są najczęstsze przyczyny nadmiernego pragnienia?

Nadmierne pragnienie nie zawsze jest objawem choroby, może występować u osób w pełni zdrowych w różnych sytuacjach. Należą do nich znaczna aktywność fizyczna, wysoka temperatura otoczenia, spożywanie słonych lub pikantnych posiłków, przyjmowanie dużej ilości słodkich napojów, spożywanie alkoholu, ciąża.

Nadmierne pragnienie w tych sytuacjach wynika z fizjologicznych reakcji organizmu na zaistniałe warunki, zwykle ustępuje wraz z zaprzestaniem danej aktywności.

Wzmożone pragnienie może także wskazywać na obecność istotnych problemów zdrowotnych. Może być objawem nadmiernej utraty wody z organizmu lub zaburzeń przyjmowania wody.

Nadmierna utraty wody z organizmu może odbywać się przez nerki i wiązać z cukrzycą, moczówką prostą centralną, moczówką prostą nerkową, przewlekłą chorobą nerek, przyjmowaniem leków moczopędnych (diuretyków), mannitolu. Inną drogą nadmiernej utraty wody może być przewód pokarmowy – biegunka, wymioty oraz skóra, w przypadku gorączki, zlewnych potów, urazów lub oparzeń.

Zaburzenia przyjmowania wody mogą być spowodowane chorobami podwzgórza (np.

w sarkoidozie, histiocytozie X), uczuciem suchości w ustach (zespół Sjögrena, przyjmowanie leków: tiorydazyna, chlorpromazyna, cholinolityki, jak atropina, palenie tytoniu i inne) lub wiązać się z zaburzeniami psychicznymi (np. polidypsja psychogenna).

Ponadto zwiększone pragnienie może być wynikiem innych zaburzeń endokrynologicznych, jak np. pierwotny hiperaldosteronizm (zespół Conna), nadczynność przytarczyc czy nadczynność tarczycy.

Co robić w razie wystąpienia nadmiernego pragnienia?

W przypadku rozpoznania u siebie nadmiernego pragnienia, w pierwszej kolejności należy zastanowić się nad możliwymi prostymi przyczynami jego zaistnienia – przeanalizować niedawną aktywność fizyczną, dietę, warunki pogodowe.

Gdy nadmierne pragnienie nie ustępuje nawet po wypiciu znacznej ilości wody, utrzymuje się przewlekle i towarzyszą mu inne objawy, jak np.

duże ilości oddawanego moczu, utrata masy ciała, nadmierny apetyt, obrzęki, zmęczenie i senność, zaburzenia widzenia – należy udać się do lekarza w celu wyjaśnienia przyczyn dolegliwości.

Co zrobi lekarz, jeśli zgłosimy się z objawem nadmiernego pragnienia?

W pierwszej kolejności lekarz zapyta o historię przebytych i towarzyszących chorób. Należy koniecznie przygotować listę przyjmowanych leków, w tym preparatów ziołowych i dostępnych bez recepty oraz suplementów diety. W trakcie wizyty lekarz może zapytać o następujące rzeczy:

  • jak długo występują dolegliwości?
  • czy nadmiernemu pragnieniu towarzyszy wzmożone wydalanie moczu, obrzęki i inne objawy?
  • czy wzmożone pragnienie pojawiło się nagle, czy narastało stopniowo?
  • czy pragnienie związane jest z porą dnia?
  • czy w ostatnim czasie nastąpiły zmiany w sposobie żywienia lub aktywności fizycznej?
  • czy zmienił się apetyt?
  • czy zmieniła się masa ciała?
  • czy w ostatnim czasie wystąpiła gorączka, nadmierna potliwość?

Następnie lekarz zbada pacjenta. W dalszej kolejności, w zależności od potrzeby, lekarz może zlecić badania laboratoryjne krwi i moczu, takie jak:

  • morfologia krwi ze szczególnym uwzględnieniem ilości erytrocytów i hematokrytu,
  • stężenie glukozy we krwi,
  • stężenie kreatyniny,
  • poziomy elektrolitów (sodu, potasu, wapnia),
  • osmolalność osocza i moczu,
  • badanie ogólne moczu ze szczególnym uwzględnieniem ciężaru właściwego moczu (informuje o stopniu zagęszczenia moczu).

W zależności od wyników badania lekarskiego oraz badań dodatkowych, lekarz zleca kolejne badania i testy mające na celu postawienie diagnozy. Niektóre badania wymagają przyjęcia pacjenta do szpitala.

Nadmierne pragnienie – przyczyny

Nadmierne pragnienie określane jest w medycynie jako polidypsja. Dla tej przypadłości charakterystyczne jest wypijanie bardzo dużej ilości płynów (nawet 5 litrów w ciągu doby), któremu nie rzadko towarzyszy zwiększone wydalanie płynów z organizmu, czyli wielomocz.

Nadmierne pragnienie to objaw wielu dolegliwości, między innymi zaburzeń endokrynologicznych oraz cukrzycy. U niektórych osób przyczyna tego schorzenia może leżeć w psychice. Nie należy ignorować tego objawu, szczególnie gdy utrzymuje się przez dłuższy okres czasu.

You might be interested:  Korzonki – jak leczyć objawy zapalenia korzonków nerwowych?

Nie należy również panikować, ponieważ nadmierne pragnienie to również naturalny stan, np. po intensywnym wysiłku fizycznym czy spożyciu bardzo pikantnych potraw.

Jak już wyżej wspomniano przyczyną nadmiernego pragnienia u zdrowych osób może byc wysiłek fizyczny lub wysoka temperatura panująca w otoczeniu. Wówczas pragnienie pojawia się wskutek przegrzania ciała i utraty dużej ilości wody (potu). Wówczas spożywamy płyny, aby nie dopuścić do odwodnienia.

Uczucie nadmiernego pragnienia to również domena osób, które uwielbiają pikanatne potrawy oraz takie, które zawierają dużą ilości soli. Kapsaicyna zawarta w ostrych potrawach oddziałuje na receptory bólu i powoduje tym samym uczucie pieczenia w jamie ustnej, które gasimy pijąc duża ilość wody.

Wśród najczęstszych przyczyn nadmiernego pragnienia wymienia się:

  1. stany gorączkowe (w przebiegu przeziębienia lub grypy wysoka temperatura pomaga w walce z infekcją. Wysokiej gorączce towarzyszy nadmierne pocenie się i tym samym w konsekwencji zatrzymanie soli w organizmie. Dochodzi wówczas do pobudzenia osmoreceptorów i wystąpienia uczucia nadmiernego pragnienia, które należy zaspokoić, aby nie doszło do odwodnienia organizmu);

  2. dolegliwości przewodu pokarmowego (przedłużające się wymioty, ciężkie biegunki, zapalenie otrzewnej, zwężenie przełyku i odźwiernika) – mogą one doprowadzić do odwodnienia organizmu. Wówczas nadmiernemu pragnieniu będzie towarzyszyć również suchość w ustach i przyspieszone bicie serca.;

  3. schorzenia endokrynologiczne, takie jak: cukrzyca (do rozcieńczenia cukru zawartego w krwi potrzebna jest duża ilość wody), moczówka prosta(nadmiernemu pragnieniu towarzyszy częstomocz i wysuszenie skóry),nadczynność przytarczyc (schorzenie charakteryzujące się zaburzeniami w gospodarce wapniem), akromegalia (nadmierne wydzielanie przez przysadkę hormonu wzrostu), pierwotny aldosteronizm (inaczej zespół Conna; nadmierne wydzielanie aldosteronu zatrzymuje sód w organizmie i wydalanie potasu);

  4. choroby spichrzeniowe (uwarunkowane genetycznie; defekt metaboliczny), np. anemia, niewydolność nerek;

  5. obfite krwotoki,

  6. stosowanie niektórych preparatów(np. atropina, salicylany),

  7. ciężkie nerwice,

  8. niewydolność nerek.

Nadmierne pragnienie może być również wywołane przez spożywanie zbyt dużej ilości alkoholu.

Alkohol to substancja, która zmniejsza ilość wazopresyny, czyli hormonu produkowanego przez przysadkę mózgową i odpowiedzialnego za informowanie nerek o tym, aby absorbowały wodę.

Woda, która nie jest zatrzymywana w nerkach przedostaje się do pęcherza i wydalana jest z organizmu. Konsekwencją jest odwodnienie organizmu i nadmierne pragnienie.

Wśród rzadszych przyczyn nadmiernego pragnienia, wymienia się:

Fakty i mity na temat soczewek kontaktowych. Sprawdzam!

Cukrzyca to najczęstsza przyczyna nadmiernego pragnienia, szczególnie u cukrzyków typu I. Oprócz nadmiernego pragnienia występuje dodatkowo poliuria oraz niekontrolowany spadek masy ciała.

Polidypsja pojawia się u cukrzyków, ponieważ chorobie towarzyszy wielomocz.

Zatem nadmierna utrata płynów sprawia, że organizm chcąc zrekompensować straty i zapobiec odwodnieniu daje sygnały w postaci nadmiernego pragnienia, które skutkuje wypijaniem dużej ilości płynów.

Nadmierne pragnienie może również występować u kobiet w ciąży. Szczególnie niepokojące jest spożywanie powyżej 3 litrów płynów dziennie, ponieważ wskazuje to na cukrzycę ciążową.

Przypadłość ta pojawia się u kobiet, które przed zajściem w ciążę nie uskarżały się problemy z poziomem cukru we krwi.

Cukrzyca ciążowa oprócz nadmiernego pragnienia wywołuje objawy w postaci częstego oddawania moczu oraz ciągłego zmęczenia (pomimo odpoczynku).

Przykładami chorób, w przebiegu których występuje nadmierne pragnienie jest moczówka prosta oraz nadczynność tarczycy.

1. Moczówka prosta – najbardziej charakterystycznym objawem jest nadmierne pragnienie oraz wielomocz i brak zdolności do zagęszczania moczu. Moczówka prosta może występować w postaci centralnej lub nerkowej. W pierwszym przypadku pojawiają się zaburzenia powodujące mniejszą syntezę oraz wydzielanie wazopresyny, czyli hormonu antydiuretycznego.

Moczówka centralna występuje najczęściej u osób z chorobami nowotworowymi przysadki mózgowej oraz mózgu. Zdarza się również przy urazach głowy. Z kolei moczówka nerkowa charakteryzuje się prawidłowym wydzielaniem wazopresyny, jednak problemem są zaburzenia w odpowiedzi cewek nerkowych na ten hormon.

Ten rodzaj moczówki obserwuje się zwykle w przypadku dolegliwości dotyczących cewek nerkowych oraz w przewlekłych chorobach nerek.

2. Nadczynność tarczycy – nadmierne pragnienie to jeden z wielu objawów wskazujących na problemy z tarczycą. Oprócz polidypsji obserwuje się ciągłe uczucie zmęczenia, uderzenia gorąca, problemy ze snem, utratę masy ciała oraz nadmierną nerwowość.

Nadmierne pragnienie występujące w nadczynności tarczycy wynika z ciągłego pobudzania organizmu, który aby zaspokoić swoje potrzeby potrzebuje większej ilości płynów, niż w normalnych warunkach.

Objaw ten spowodowany jest również nadmiernym poziomem wapnia we krwi (hiperkalcemia).

Nadmierne pragnienie psychogenne to dolegliwość, której przyczyna leży w psychice. Bardzo często problem pojawia się u małych dzieci, które w ten sposób chcą odreagować stresujące dla nich sytuacje. Dotyczy to również osób dorosłych, które są szczególnie podatne na stres, wskutek którego odczuwają suchość w ustach. Chąc się jej pozbyć spożywają dużą ilość płynów.

Daje to jednak tylko chwilową poprawę. Polidypsja psychogenna występować może u osób chorych psychicznie, np. schizofreników, jednak nie jest ona typowym objawem tej choroby. Diagnoza tej przypadłości stawiana jest dopiero po wykluczeniu innych patologii mogących objawiać się nadmiernym pragnieniem.

Terapia opiera się na wykluczeniu sytuacji stresowych oraz pomocy psychoterapeuty.

Może cię zainteresować:

Treści z serwisu medonet.pl mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny.

Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.

Potrzebujesz konsultacji lekarskiej lub e-recepty? Wejdź na halodoctor.pl, gdzie uzyskasz pomoc online – szybko, bezpiecznie i bez wychodzenia z domu.

Źródła

  • Domowy Poradnik Medyczny, PZWL
  • nadmierne pragnienie
  • woda
  • cukrzyca
  • tarczyca
  • alkohol
  • Upały dają ci się we znaki? Zobacz, które owoce najlepiej gaszą pragnienie Upały to czas, kiedy szczególnie musimy zadbać o odpowiednie nawodnienie organizmu. Woda, soki czy herbata, to jednak nie jedyne źródła orzeźwienia. Równie…
  • Wzmożone pragnienie Wzmożone pragnienie jest głównym objawem zaburzeń wodno-elektrolitowych w organizmie, który wskazuje na potrzebę uzupełnienia niedoboru wody (płynów). Zazwyczaj… Kazimierz Janicki | Redakcja Medonet
  • Ból żołądka po jedzeniu i na czczo – przyczyny Ból żołądka po jedzeniu to powszechna dolegliwość. Ból żołądka po jedzeniu, ale i na czczo, bywa skutkiem złej diety, zatrucia, lub zwiastunem choroby. Lek. Aleksandra Czachowska
  • Objaw Raynauda Objaw Raynauda to przypadłość, dla której charakterystyczne jest marznięcie nosa i małżowin usznych oraz drętwienie palców rąk i stóp. Jej istotą jest nadmierny…
  • Obrzęki Obrzęki wynikają nie tylko ze zwiększenia przestrzeni wodnej śródnaczyniowej, ale i przedostawania się płynu z łożyska naczyniowego do przestrzeni… Kazimierz Janicki
  • Sinica Sinica jest następstwem niedostatecznego wiązania się tlenu z hemoglobiną w płucach. Najczęstszą i najbardziej charakterystyczną cechą sinicy jest sinawe… Kazimierz Janicki
  • Powiększone węzły chłonne – przyczyny, objawy chorobowe, leczenie [WYJAŚNIAMY] Węzły chłonne to bardzo ważny element układu krwiotwórczego w zakresie limfocytopoezy, kształtowania systemu immunologicznego oraz tzw. czynności… Kazimierz Janicki
  • Drętwienie nóg Drętwienie nóg jest czasem opisywane jako zaburzenia czucia czy mrowienie nóg, czemu może, ale nie musi, towarzyszyć pieczenie nóg, a nawet ból. Może ono wynikać…
  • Ból kręgosłupa lędźwiowego – z czego może wynikać? Jak mu zapobiegać lub go leczyć? Ból kręgosłupa lędźwiowego to powszechna dolegliwość, która coraz częściej dotyka nie tylko osoby starsze, ale także młodych. Dolegliwości bólowe okolic…
  • Czym jest nietolerancja glukozy? Co oznacza nietolerancja glukozy? Jakie są objawy nietolerancji glukozy? Jaki wpływ na organizm człowieka ma to schorzenia? Czy choroba może mieć jakieś poważne… Lek. Anna Mitschke

NADMIERNE PRAGNIENIE – przyczyny. Sprawdź, jakiej choroby to objaw?

Nadmierne pragnienie (polidypsja) jest naturalnym uczuciem, które pojawia się np. podczas upałów lub po intensywnym wysiłku fizycznym.

Wtedy odpowiednie nawodnienie jest konieczne w celu przywrócenia równowagi wodno-elektrolitowej i regulacji homeostazy całego organizmu. Jednak czasami wzmożone pragnienie może być jednym z wielu objawów choroby.

Sprawdź, jakie są przyczyny nadmiernego pragnienia i na jakie choroby może wskazywać ciągła chęć sięgania po duże ilości płynów.

Nadmierne pragnienie (polidypsja) to chęć spożywania dużej ilości płynów. Przyczyny takiego stanu są różne.

Zazwyczaj sięganie po dawkę płynów większą niż zalecają lekarze (ok. 2 l dziennie) można wytłumaczyć kacem, niewłaściwą dietą czy upałami.

Jednak długotrwałe uczucie silnego pragnienia może być objawem choroby. Wówczas konieczna jest wizyta u lekarza.

You might be interested:  Leczenie grzybicy paznokci – jak leczyc grzybicę paznokci u nóg?

Nadmierne pragnienie (polidypsja) – przyczyny

U zdrowych osób pragnienie jest najczęściej powodowane wysoką temperaturą otoczenia lub zwiększonym wysiłkiem fizycznym. W obu tych przypadkach dochodzi do przegrzania ciała i utraty znacznej ilości wody w postaci potu w celu jego schłodzenia. Aby uniknąć odwodnienia, należy szybko uzupełnić niedobory płynów i elektrolitów.

Tutaj dowiesz się jak skutecznie uzupełnić niedobory płynów i elektrolitów!

Dieta bogata sól bądź częste spożywanie ostro przyprawianych potrawy także mogą być przyczyną wzmożonego pragnienia. Zawarta w nich kapsaicyna oddziałuje na receptory bólu (nocyceptory), powodując uczucie pieczenia w jamie ustnej, które można “ugasić” wypijając duże ilości wody.

Nadmierne pragnienie można zaobserwować u osób, które nie nawadniają się w nieprawidłowy sposób, np. piją przesłodzone napoje czy wodę źródlaną zamiast mineralnej. W tym pierwszym przypadku organizm potrzebuje wody, by rozcieńczyć nadmiar cukru we krwi. W tym drugim silniejsze pragnienie jest związane z brakiem niezbędnych do funkcjonowania organizmu elektrolitów.

Czy wiesz czym się różni woda mineralna od źródlanej?

Przyczyną wzmożonego pragnienia może być też nadużywanie alkoholu. Alkohol redukuje ilość wazopresyny – hormonu wydzielanego w przysadce mózgowej, który informuje nerki o tym, że mają absorbować wodę. Woda nie zatrzymywana w nerkach przepływa do pęcherza, skąd jest wydalana z organizmu. W efekcie następuje odwodnienie organizmu i wzmożone uczucie pragnienia.

Nadmierne pragnienie połączone z uczuciem suchości w ustach może się pojawić w trakcie przyjmowania niektórych diuretyków, czyli leków moczopędnych (odwadniających), które zwiększają objętość wydalanego moczu, np. niektóre leki antydepresyjne, narkotyczne leki przeciwbólowe i uspokajające. W takim przypadku należy się zgłosić do lekarza i rozważyć z nim zmianę leku.

Pragnienie w czasie upałów – co można pić?

Nadmierne pragnienie (polidypsja) – na jakie choroby wskazuje wzmożone pragnienie?

Choroby gorączkowe

Podwyższona temperatura ciała (która pomaga zwalczyć organizmowi infekcję) w przebiegu przeziębienia czy grypy powoduje nadmierne pocenie się w celu schłodzenia organizmu.

W związku z tym, że podwyższonej temperaturze towarzyszy intensywne pocenie się, organizm stara się zatrzymać wodę, gromadząc ją w tkankach podskórnych. Konsekwencją jest zatrzymanie soli w organizmie.

Zostają wtedy pobudzone osmoreceptory (receptory wrażliwe na zmiany ciśnienia osmotycznego w organizmie), czego skutkiem jest wystąpienie uczucia pragnienia, które należy ugasić, aby nie dopuścić do odwodnienia organizmu.

Choroby przewodu pokarmowego

Choroby endokrynologiczne

  • cukrzyca – organizm potrzebuje wody, żeby rozcieńczyć cukier zawarty we krwi, a następnie wydala jego nadmiar wraz z moczem;
  • moczówka prosta – choroba spowodowana niedostatecznym wydzielaniem przez tylny płat przysadki hormonu wazopresyny. Objawami jest nadmierne pragnienie połączone z częstomoczem (nawet do 25 litrów moczu na dobę). Charakterystycznym objawem jest też wysuszenie skóry;
  • nadczynność przytarczyc, czyli zaburzenia w gospodarce wapniem;
  • akromegalia – choroba, która pojawia się, gdy przysadka mózgowa wydziela za dużo hormonu wzrostu;
  • pierwotny aldosteronizm, czyli zespół Conna, to stan nadmiernego wydzielania aldosteronu (hormonu steroidowego wytwarzanego w korze nadnerczy), prowadzący do zatrzymywania sodu i wydalania potasu z organizmu, co objawia się m.in. wzmożonym pragnieniem.

Choroby spichrzeniowe

To grupa chorób uwarunkowanych genetycznie, których przyczyną jest brak lub niewystarczająca aktywność różnych enzymów. Tego typu defekt metaboliczny doprowadza do spichrzania różnych substancji w lizosomach.

Niewydolność nerek

Zaburzenie pracy nerek powoduje, że coraz rzadziej oddajemy mocz. Konsekwencją zatrzymania wody w organizmie jest wzrost poziomu soli, który powoduje wzmożone uczucie pragnienia.

Nerwice

Nerwica może się objawiać nadmiernym przyjmowanie płynów, które prowadzi do nadmiernego wydalania moczu. Jeśli chory w szybkim czasie nie dostarczy do organizmu dość wody, odczuje oznaki odwodnienia, czyli wzmożone pragnienie.

Anemia

W wyniku niedokrwistości z niedoboru żelaza, kwasu foliowego czy witaminy B12organizm traci cenne pierwiastki mineralne, których brak musi uzupełnić poprzez nawodnienie.

Nadmierne pragnienie w ciąży

Nadmierne pragnienie w ciąży (przyjmowanie powyżej 3 l płynów dziennie) może być objawem cukrzycy ciążowej.

Pojawia się ona u kobiet, które do momentu zajścia w ciążę nie miały problemów z poziomem cukru we krwi.

Objawy cukrzycy ciążowej są dość charakterystyczne: zwiększone pragnienie, częste oddawanie moczu oraz ciągłe uczucie zmęczenia pomimo unikania wysiłku.

Nadmierne pragnienie wieczorem lub w nocy

Wzmożone pragnienie wieczorem lub w nocy może być objawem którejś z wyżej wymienionych chorób.

Nadmierne pragnienie u dzieci i niemowląt

Jeśli małe dziecko chętnie sięga tylko po soki owocowe, należy się zastanowić, czy nie robi tego, by zaspokoić głód. Soki są bowiem bardzo sycące.

Wtedy należy ograniczyć ilość wypijanych soków (nie tylko dlatego, że mogą zmniejszyć apetyt, lecz także dlatego, że sprzyjają rozwojowi próchnicy). Jeśli dziecko w dalszym ciągu odczuwa nadmierne pragnienie, może to być oznaka którejś z ww. chorób.

W przypadku małych dzieci możemy mieć również do czynienia z tzw. piciem nawykowym, kiedy to butelka czy niekapek stają się ulubioną zabawką, a picie zastępuje bliskość rodziców.

Czytaj też:

  • Czy wodę można przedawkować?

Polidypsja – co to jest? Skąd się bierze? Objawy

Polidypsja to wzmożone pragnienie, które towarzyszy wielu chorobom. Polidypsja jest częstym objawem cukrzycy. Występuje także u pacjentów z moczówką prostą, nadczynnością tarczycy oraz chorobami psychicznymi. Sprawdź, skąd się bierze polidypsja i jak wygląda jej rozpoznanie. 

 

Polidypsja

Pod pojęciem polidypsji kryje się patologicznie wzmożone pragnienie, które prowadzi do przyjmowania płynów w ilości przekraczającej zapotrzebowanie organizmu.

Zwykle pacjenci, u których zdiagnozowana polidypsję, przyjmowali od 5 do 10 litrów płynów na dobę.

Polidypsję można podzielić na pierwotną – związaną z zaburzeniami poboru wody oraz wtórną, będącą objawem chorób charakteryzujących się nadmierną utratą wody. Wśród chorób, które objawiają się utratą wody wymienia się m.in.:

  • Cukrzycę,
  • nadczynność tarczycy,
  • moczówkę prostą.

Polidypsja wtórna występuje także w chorobach leczonych diuretykami, czyli lekami moczopędnymi. Stosuje się je w leczeniu nadciśnienia tętniczego, marskości wątroby, niewydolności krążenia, obrzękach, niewydolności nerek oraz zakażeniach układu moczowego. Wzmożone pragnienie obserwuje się także przy biegunce, wymiotach oraz wysokiej gorączce.

Polidypsja pierwotna natomiast występuje w przebiegu takich chorób jak:

  • schizofrenia,
  • choroba afektywna dwubiegunowa,
  • niedorozwój intelektualny,
  • zespoły otępienne,
  • alkoholizm,
  • choroby podwzgórza, takie jak histiocytoza, sarkoidoza czy nowotwory popromienne.

Należy pamiętać, że nie zawsze wzmożone pragnienie jest objawem chorobowych. W sposób naturalny występuje po wysiłku fizycznym, po spożyciu pikantnych potraw i alkoholu, a także w upalne dni.

W diagnostyce polidypsji wykorzystuje się następujące kryteria:

  • ciężar właściwy moczu poniżej 1,0005,
  • stężenie sodu w surowicy poniżej 133 mmol/l,
  • dobowa objętość wydalanego moczu wyżej 3 litrów na dobę,
  • dobowe wahania wagi powyżej 4 proc. masy ciała,
  • pozytywny wynik obserwacji przez personel medyczny.

Jeśli u pacjenta występują przynajmniej dwa kryteria z wyżej wymienionych, to z dużym prawdopodobieństwem można zdiagnozować u niego polidypsję. Do postawienia diagnozy konieczne jest wykonanie badań – oznaczenie ciężaru właściwego moczu, stężenia sodu w surowicy krwi, a także poranny i wieczorny pomiar masy ciała w celu określenia dobowego przyrostu wagi.

Polidypsja w cukrzycy

Polidypsja jest częstym objawem cukrzycy. W medycynie wymienia się triadę objawów charakterystycznych dla cukrzycy typu 1 – są to polidypsja, spadek masy ciała oraz poliuria (częste oddawanie moczu).

Inne objawy cukrzycy to polifagia (żarłoczność), uczucie zmęczenia, obniżona odporność. Skąd się bierze polidypsja w cukrzycy? Jeśli poziom glukozy we krwi jest za wysoki, organizm sam próbuje go obniżyć, między innymi poprzez wydalanie glukozy z moczem.

Prowadzi to do odwodnienia i zaburzeń wodno-elektrolitowych, a pacjent odczuwa wzmożone pragnienie, czyli polidypsję.

Polidypsja psychogenna

Polidypsja psychogenna występuje u niespełna 20 procent pacjentów leczonych psychiatrycznie. Dotyczy zwłaszcza chorych na schizofrenię. Z badań wynika, że jest diagnozowana u 80 proc. schizofreników. Zdaniem specjalistów wzmożona podaż płynów w tej chorobie często ma związek z zaburzeniami urojeniowymi.

Pacjenci psychiatryczni niejednokrotnie piją wodę, aby zneutralizować działanie leków. Nadmierne picie wody może też przybrać postać czynności kompulsywnych.

W badaniach epidemiologicznych zauważono, że im dłużej pacjenci są hospitalizowani, tym częstość występowania polidypsji wzrasta.

Co warto podkreślić, wpływ na wzmożone pragnienie mają także leki przeciwpsychotyczne, przeciwdepresyjne, a także leki antycholinergiczne stosowane często w leczeniu schizofrenii.

Polidypsja a poliuria

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *