Niealkoholowe stłuszczenie wątroby – dieta, przyczyny, objawy, leczenie

Choroby wątroby dotykają wielu osób, a ich podłoże może mieć związek z wirusami, alkoholem czy też niewłaściwą dietą. Jednym z przykładów jest niealkoholowa choroba stłuszczeniowa wątroby (NAFLD).

Schorzenie to ma ścisły związek z Naszą dietą a wynika z odkładania się komórek tłuszczowych w wątrobie. Objawy występujące w NAFLD są niespecyficzne, stąd często choroba ta pozostaje niezdiagnozowana przez wiele lat.

Po wykonaniu badania ultrasonograficznego oraz biopsji wątroby niezbędne jest wdrożenie odpowiedniego leczenia, polegającego przede wszystkim na zmianie stylu życia.

Jak rozwija się niealkoholowa choroba stłuszczeniowa wątroby? Jakie są objawy NAFLD? Jak zdiagnozować chorobę? Jakie powikłania niesie ze sobą stłuszczenie wątroby? Jak wyleczyć NAFLD? Sprawdź w poniższym artykule.

Niealkoholowe stłuszczenie wątroby – dieta, przyczyny, objawy, leczenie

Niealkoholowa choroba stłuszczeniowa wątroby – co to za choroba?

Niealkoholowa choroba stłuszczeniowa wątroby (NAFLD) to schorzenie wprowadzone do słownika medycznego w 1980 roku przez Ludwiga, w którym dochodzi do nadmiernego odkładania się związków tłuszczowych w obrębie hepatocytów, czyli komórek wątroby.

Nie oznacza to jednak, że w warunkach fizjologicznych Nasza wątroba jest wolna od tłuszczu, prawidłowo stanowi on od 3 do 5% masy wątroby, gdy jednak wartość ta przekracza 5% możemy stwierdzić stłuszczenie wątroby.

Związkami, które odkładają się w hepatocytach są przede wszystkim trój glicerydy, ale również obco brzmiące pochodne sfingozyny i fosfatydy oraz estry cholesterolu.

Przyczyny nadmiernego odkładania się tłuszczów w wątrobie mogą być rożne (szczegółowo omówione zostaną w dalszej części artykułu):

  • Alkohol
  • Leki
  • Wirusy
  • Toksyny
  • Choroby genetyczne
  • Żywienie pozajelitowe
  • By-pass jelitowy

Gdy jednak wszystkie te przyczyny zostaną wyeliminowane, szczególne nadmierne spożywanie alkoholu (a więc gdy dzienna dawka alkoholu przekracza 20g), można podejrzewać niealkoholową chorobę stłuszczeniową wątroby (NAFLD). Możemy mieć również do czynienia z sytuacją, w której stłuszczenie wątroby wynika z jednego z wymienionych czynników, za wyjątkiem alkoholu, wtedy rozpoznajemy wtórną postać stłuszczenia wątroby (wtórne NAFL).

Z punktu widzenia biologii komórki nadmierne odkładanie się tłuszczów w wątrobie może być powiązane z:

  • Wzmożonym napływem kwasów tłuszczowych do wątroby
  • Zwiększoną syntezą (powstawaniem) kwasów tłuszczowych
  • Zmniejszeniem intensywności przemian kwasów tłuszczowych w komórkach wątroby
  • Zaburzeniem uwalniania lipoprotein z wątroby
  • Zwiększonym napływem węglowodanów do wątroby i ich przemianą w kwasy tłuszczowe

Każdy z wymienionych wyżej procesów skutkuje zwiększeniem ilości tłuszczu w wątrobie i otłuszczeniem hepatocytów.

Niealkoholowa choroba stłuszczeniowa wątroby (niezależnie od tego czy choroba ta wynika ze stylu życia czy też jest powiązana z wirusami, lekami i innymi chorobami) może mieć kilka podtypów, rozpoznaje się je na podstawie szczegółowego badania histopatologicznego, i tak wyróżniamy:

  • Proste stłuszczenie wątroby (typ I)
  • Stłuszczenie wątroby powikłane procesem zapalnym(typ II)
  • Stłuszczenie z uszkodzeniem wątroby lub ze zwyrodnieniem balonowatym (typ III)
  • Stłuszczenie z włóknieniem sinusoidalnym lub ciałkami Mellory´ego (typ IV)

O ile typ I jest najłagodniejszą postacią, która nie daje wyraźnych objawów klinicznych, pozostałe typy (II, III, IV) powiązane są z procesem zapalnym u uszkodzeniem wątroby, mają one cięższy przebieg i co najgroźniejsze mogą skutkować marskością wątroby i rakiem wątrobowokomórkowym. Możemy, więc podzielić niealkoholową chorobę stłuszczeniową wątroby (NAFLD) na dwie grupy: niealkoholowe stłuszczenie bez stanu zapalnego (NAFL) oraz niealkoholowe zapalne stłuszczenie wątroby (NASH).

Zdecydowanie częściej występuje NAFL, jednak niewłaściwy tryb życia może skutkować pojawieniem się NASH.

Niealkoholowa choroba stłuszczeniowa wątroby – kogo może dotyczyć?

Odpowiedź na to pytanie jest bardzo prosta, niestety każdego z Nas niezależnie od wieku i statusu społecznego, dobra wiadomość to taka, że możemy chorobie tej skutecznie przeciwdziałać, o czym powiemy później.

Częstość występowania NAFLD w Polsce określa się na około 15% społeczeństwa, co oznacza, że chorych jest nawet 6 mln osób, a liczba ta stale rośnie! Taki procent to średnia europejska, w Ameryce dotyczy to nawet 23% społeczeństwa. Uważa się, że NAFLD to najczęstsza przyczyna wzrostu aktywności aminotransferaz (ALAT, ASPAT) wątrobowych.

Najczęściej choroba ta stwierdzana jest wśród osób w wieku od 40 do 60 lat, choć coraz częściej stwierdzana jest u osób młodszych, a nawet dzieci, co ma ścisły związek z ich sposobem odżywiania.

Co ważne NAFLD dotyczy od 30 do 50% osób z cukrzycą typu II, od 25 do 90% pacjentów z otyłością, około 90% pacjentów z hiperlipidemią oraz 30% pacjentów z zespołem metabolicznym (a więc pacjentów z równoczesnym występowaniem kilku czynników spośród: cukrzycy, otyłości, nadciśnienia tętniczego, zaburzeń lipidowych, insulino oporności). Wymienione schorzenia to podstawowe czynniki ryzyka rozwoju niealkoholowej choroby stłuszczeniowej wątroby.

Progresja NAFLD do NASH, a więc pojawienie się stanu zapalnego dotyczy około 15% chorych, u kolejnych 20% pacjentów z NASH może rozwinąć się marskość wątroby, a u 10% pacjentów z marskością wątroby wystąpi rak wątrobowokomórowy.  Ponadto ryzyko progresji NAFLD do NASH wzrasta u osób z zespołem metabolicznym.

Niealkoholowa choroba stłuszczeniowa wątroby – jakie są czynniki ryzyka rozwoju choroby?

Otyłość, cukrzyca typu II oraz hiperlipidemia to podstawowe czynniki ryzyka, które już znamy. Najsilniejszym z nich jest plaga Naszych czasów, czyli otyłość. Nadmierna masa ciała wpływa na działanie układu sercowo-naczyniowego, metabolizm Naszego organizmu oraz układ hormonalny, doprowadzając do szeregu zaburzeń.

Pozostałe czynniki ryzyka rozwoju NAFLD to:

  • Płeć męska
  • Pochodzenie hiszpańskie
  • Nadciśnienie tętnicze
  • Podeszły wiek
  • Gwałtowne zmniejszenie masy ciała u osób otyłych
  • Nadmierne spożywanie węglowodanów
  • Zaburzenia perystaltyki jelitowej
  • Zaburzenia hormonalne (zespół policystycznych jajników, niedoczynność tarczycy, niedoczynność przysadki mózgowej)
  • Żywienie pozajelitowe
  • Choroby związane z zaburzeniami przemian lipidowych (choroba Andersen, zespól Webera i Christiana)
  • Narażenie na związki toksyczne (tetra chlorek węgla, sole baru, fosfor, chlorowane węglowodory, dwusiarczek węgla)
  • Stosowanie leków takich jak: tetracyklina, bleomycyna, puromycyna, tamoksifen, warfaryna, salicylany, wysokie dawki witaminy A, metotreksat, glikokortyosteroidy, leki antyretrowirusowe, amiodaron, dilitiazem, metotreksat, walproinian sodu. Cytostatyki

Pacjenci stosujący wymienione leki lub cierpiący na powyższe schorzenia powinni, więc szczególnie zadbać o swoją wątrobę i zmodyfikować styl życia.

Niealkoholowa choroba stłuszczeniowa wątroby – jak wygląda mechanizm powstawania NAFLD?

Wiemy już, czym jest NAFLD oraz jakie są czynniki ryzyka rozwoju choroby, wciąż pozostaje pytanie jak dochodzi do rozwoju niealkoholowej choroby stłuszczeniowej wątroby.

Najbardziej znana jest koncepcja dwóch uderzeń Daya i Jamesa.

Zgodnie z tą teorią pierwsze uderzenie ma związek z gromadzeniem się tłuszczów w wątrobie, jako efekt nadmiernej kumulacji trójglicerydów, co z kolei nierozerwalnie wiąże się z zaburzeniem metabolizmu tłuszczów i nierównowagą pomiędzy ich powstawaniem a przetwarzaniem.

Uważa się, że ważnym elementem tego procesu jest fakt insulinooporności, a więc upośledzonej reakcji tkanek Naszego organizmu na insulinę. Hormon ten wpływa na przemianę glukozy i kwasów tłuszczowych, gdy jednak komórki stają się „niewrażliwe” na insulinę ilość glukozy i kwasów tłuszczowych wzrasta.

Drugie uderzenie w teorii Daya i Jamesa ma związek z rozwojem stresu oksydacyjnego w obrębie siateczki śródplazmatycznej (odpowiedzialnej w komórkach Naszego organizmu za przemianę białek), wytwarzaniem wolnych rodników tlenowych uszkadzających prawidłowe komórki i aktywujących wytwarzanie prozapalnych białek. W rezultacie tych procesów dochodzi do rozwoju stanu zapalnego.

Ostatnie badania wykazały, że w rozwoju NAFLD duży udział mają również bakterie jelitowe. U osób otyłych skład flory jelitowej jest nieco inny, co może przyczyniać się do stanu zapalnego śluzówki jelita i wzrostu jej przepuszczalności dla substancji zapalnych. Związki powstające na skutek metabolizmu białek prozapalnych aktywują z kolei procesy zapalne w wątrobie.

Niealkoholowa choroba stłuszczeniowa wątroby – jakie objawy kliniczne powoduje NAFLD?

NAFLD to choroba, która zwykle nie powoduje dolegliwości, zwłaszcza, gdy stłuszczenie wątroby nie jest duże. Z drugiej strony objawy, które mogą wystąpić są dość niespecyficzne i mogą wynikać z innej choroby, np. cukrzycy, otyłości.

Do objawów występujących w przebiegu NAFLD możemy zaliczyć:

  • Uczucie zmęczenia
  • Złe samopoczucie
  • Obniżenie sprawności fizycznej i psychicznej
  • Zaburzenia snu
  • Ból i dyskomfort w prawym podżebrzu
  • Pajączki naczyniowe
  • Zaczerwienienie dłoni
  • Powiększenie wątroby (hepatomegalia) i śledziony (splenomegalia)
  • Objawy nadciśnienia wrotnego (w zaawansowanej chorobie, do objawów tych należą: wodobrzusze oraz poszerzone żyły krążenia obocznego widoczne na skórze brzucha)
You might be interested:  Melatoninopauza – przyczyny, objawy, leczenie niedoboru melatoniny w menopauzie

Nasilenie objawów ma ścisły związek z wielkością stłuszczenia wątroby jak również z progresją NAFLD do NASH.

Niealkoholowa choroba stłuszczeniowa wątroby – jak zdiagnozować NAFLD?

Diagnostyka NAFLD jest dość trudna z uwagi na „utajniony” charakter i często brak objawów klinicznych, choroba ta może zostać wykryta przypadkowo podczas diagnostyki innych schorzeń.

Gdy jednak występujące objawy kliniczne nakierunkują Nas na podejrzenie choroby wątroby konieczna będzie szczegółowa diagnostyka, której podstawą są: szczegółowy wywiad lekarski, badania obrazowe i biopsja wątroby.

Lekarz podczas wywiadu zada Nam pytanie o częstość spożywania alkoholu, to bardzo ważne pytanie, ponieważ kluczowym elementem postawienia rozpoznania NAFLD jest wykluczenie związku choroby z alkoholem.

W trakcie diagnostyki konieczne jest również wykluczenie innych chorób wątroby takich jak: wirusowe zapalenie wątroby typu B lub C oraz chorób metabolicznych wątroby.

W celu oceny funkcjonowania wątroby i zaawansowania choroby lekarz może zlecić wykonanie badań laboratoryjnych takich jak:

  • Stężenie aminotransferaz wątrobowych (AST i ALT), wartości te są zwykle podwyższone
  • Stężenie gammaglutamylotransferazy (GGTP)
  • Czas protrombinowy
  • Stężenie albuminy
  • Stężenie bilirubiny
  • Poziom glukozy we krwi (w celu wykluczenia cukrzycy i zaburzeń gospodarki węglowodanowej)
  • Profil lipidowy (w celu stwierdzenia zaburzeń lipidowych)
  • Stężenie żelaza i ferrytyny (parametry te mogą być podwyższone u osób z NAFLD)

Po wywiadzie lekarskim i badaniach laboratoryjnych kolejnym elementem diagnostyki są badania obrazowe. W Polsce ograniczają się one zwykle do USG, choć zaleca się tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny. Badania te ujawniają zwiększoną echogeniczność wątroby wynikającą z jej stłuszczenia, co ważne diagnostyka obrazowa nie pozwala na odróżnienie NAFLD od NASH.

Ostateczne rozpoznanie NAFLD może zostać postawione na podstawie biopsji wątroby i badania histopatologicznego.

Z uwagi na inwazyjność tego badania, gdy objawy kliniczne nie są mocno nasilone a badania laboratoryjne nie pokazują istotnych odchyleń diagnostykę ogranicza się do badań obrazowych.

W zaawansowanych przypadkach wykonuje się biopsję w celu potwierdzenia stłuszczenia wątroby, oceny jego zaawansowania oraz wykluczenia obecności innych zmian chorobowych. Sama biopsja wykonywana jest w znieczuleniu, przez skórę pod kontrolą USG pobiera się fragment wątroby do badań.

Niealkoholowa choroba stłuszczeniowa wątroby – jak leczy się NAFLD?

  • Wciąż nie opracowano jednolitych standardów leczenia NAFLD, wiadomo jednak, że leczenie to jest złożone i opiera się przede wszystkim na zmianie stylu życia oraz stosowaniu określonych leków.
  • W bardzo zaawansowanych przypadkach, gdy dochodzi do rozwoju marskości wątroby lub raka wątrobowo komórkowego rozważa się przeszczep wątroby, jednak to poważny zabieg obarczony komplikacjami.
  • Na czym więc opiera się leczenie NAFLD?
  • Dieta, dieta i jeszcze raz dieta, bardzo ważny element leczenia NAFLD! – osoby z NAFLD powinny przestrzegać diety niskokalorycznej, bogatej w nienasycone kwasy tłuszczowe i naturalne antyoksydanty (witamina A, C). Osoby otyłe powinny postarać się zredukować masę ciała, pamiętając, że pożądana utrata wagi to 1 kg na tydzień.
  • Wysiłek fizyczny – pacjentom z NAFLD zaleca się 30 minut aktywności od 3 do 5 razy w tygodniu, wskazane aktywności to marsz lub pływanie. Wysiłek fizyczny ułatwia redukcję masy ciała, zwiększa wrażliwość komórek na insulinę oraz pomaga zmniejszyć aktywność enzymów wątrobowych.
  • Terapia behawioralna – coraz popularniejszy element diagnostyki, pomaga pacjentowi zmienić styl życia i w pełni zaangażować się w proces leczenia. Terapia ta może być realizowana w ramach indywidualnych spotkań z psychologiem, terapii grupowej czy też spotkań z dietetykiem.
  • Leczenie farmakologiczne – wśród leków stosowanych w leczeniu NAFLD znajdziemy: N-acetylocysteinę (fosfolipid działający ochronnie na komórki wątroby i zmniejszający poziom ALT), adiponektynę (hormon, który hamuje powstawanie kwasów tłuszczowych), pioglitazon lub metforminę (to leki przeciwcukrzycowy stosowany u pacjentów z cukrzycą typu 2, który wpływa też na zmniejszenie otyłości brzusznej), witaminę E (jej stosowanie należy uzgodnić z lekarzem prowadzącym, ponieważ stosowana w wysokich dawkach ma sporo efektów ubocznych), fibraty i statyny (to leki stosowane u pacjentów z zaburzeniami lipidowymi).
  • Leczenie chirurgiczne – a dokładniej operacja bariatryczna, wykonywana jest u osób z otyłością olbrzymią lub u pacjentów otyłych, u których modyfikacja stylu życia i dieta nie przynoszą rezultatów. Zmniejszenie masy ciała wiąże się ze zmniejszeniem poziomu stłuszczenia wątroby.

Zadbajmy, więc już teraz o Naszą wątrobę, aby w przyszłości uniknąć stłuszczenia!

Niealkoholowe stłuszczenie wątroby – dieta, przyczyny, objawy, leczenie

Absolwentka Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu na
kierunku analityka medyczna (medycyna laboratoryjna).

Aktualnie związana z Kliniką Hematologii i
Transplantacji Szpiku Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego, gdzie pracuje na stanowisku młodszego
asystenta, na co dzień zajmując się diagnostyką genetyczną pacjentów z chorobami
hematologicznymi.

Aktywny uczestnik wielu konferencji naukowych oraz autor licznych publikacji
naukowych, również tych o zasięgu międzynarodowym. Laureatka „Diamentowego Grantu”
przyznanego przez Ministerstwo Nauki oraz Szkolnictwa Wyższego, w ramach, którego realizuje
swoją pracę doktorską na Wydziale Lekarskim (Katedra Medycyny Sądowej) Uniwersytetu

Medycznego we Wrocławiu. Wolne chwile spędza aktywnie, na rowerze bądź boisku do squasha.

Stłuszczenie wątroby – przyczyny, objawy, leczenie | Synexus

Niealkoholowe stłuszczenie wątroby – dieta, przyczyny, objawy, leczenie

Stłuszczenie wątroby to choroba, która najczęściej kojarzy się osobami nadużywającymi alkoholu, jednak chorują na nią nie tylko alkoholicy, lecz także osoby otyłe i zażywające niektóre leki. Co jeszcze może spowodować stłuszczenie wątroby? Dowiedz się więcej o objawach i sposobach leczenia tego schorzenia.

Co to jest stłuszczenie wątroby? Czy jest odwracalne?

Według międzynarodowej klasyfikacji chorób stłuszczenie wątroby ICD-10 to dwa różne schorzenia:

K70.0 – alkoholowe stłuszczenie wątroby,

K76.0 – niealkoholowe stłuszczenie wątroby.

W przypadku alkoholowego stłuszczenia wątroby przyczyny zachorowania są oczywiste (nadmierna konsumpcja alkoholu), a sposób leczenia opiera się głównie na zaprzestaniu spożywania alkoholu, poza tym nie różni się znacząco od postępowania w przypadku osób chorych na niealkoholowe stłuszczenie wątroby. Dlatego w poniższym artykule skupimy się na czynnikach ryzyka, objawach i leczeniu niealkoholowego stłuszczenia wątroby.

Stłuszczenie wątroby to choroba, która objawia się odkładaniem tłuszczu w obrębie hepatocytów (komórek wątroby). Choroba nie jest groźna, ale nieleczona może doprowadzić do poważnych powikłań, takich jak zapalenie wątroby i marskość wątroby.

Z kolei, gdy zostanie wdrożone odpowiednie leczenie i postępowanie dietetyczne, można liczyć na całkowite wyzdrowienie. W przypadku mało zaawansowanego stadium choroby np. gdy stwierdzono stłuszczenie wątroby 1. stopnia, proces leczenia jest szybki.

Po wyleczeniu trzeba nadal przestrzegać zasad zdrowej diety i nie dopuszczać do przytycia, aby zapobiec nawrotowi choroby. 

Niealkoholowe stłuszczenie wątroby – czynniki ryzyka:

  • nadmierna masa ciała (nadwaga i otyłość),
  • cukrzyca typu 2,
  • zespół metaboliczny,
  • nieswoiste choroby zapalne jelit, np. wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna,
  • płeć – częściej chorują mężczyźni,
  • zaburzenia gospodarki lipidowej (np. hipertriglicerydemia),
  • nadciśnienie tętnicze,
  • gwałtowny spadek masy ciała u osób otyłych,
  • podeszły wiek,
  • stosowanie niektórych leków, np. amiodaronu, glikokortykosteroidów, terapii przeciwretrowirusowej,
  • zmniejszenie motoryki jelita, 
  • nadmierne spożywanie węglowodanów, 
  • nieprawidłowości w rozwoju jelitowej tkanki limfatycznej w młodości,
  • polimorfizm genu TNF-α.

Stłuszczenie wątroby – przyczyny

Gromadzenie się tłuszczów w obrębie wątroby jest spowodowane przede wszystkim przez nadmierną kumulację triglicerydów we krwi. Wątroba nie jest w stanie efektywnie syntetyzować napływających do niej kwasów tłuszczowych, więc magazynuje ich nadmiar. 

Przyczyną kumulacji tłuszczów w wątrobie są, m.in.:

  • insulinooporność,
  • zaburzenia metabolizmu kwasów tłuszczowych w wątrobie, mięśniach i adipocytach (komórkach tłuszczowych),
  • stres oksydacyjny – nadmierna produkcja wolnych rodników w organizmie.

Stłuszczenie wątroby – objawy

Stłuszczenie wątroby to choroba, która zwykle przebiega bezobjawowo. Nieswoiste objawy, które przypisuje się tej chorobie, mogą wynikać z obecności schorzeń współistniejących (np. otyłości, cukrzycy):

  • uczucie zmęczenia,
  • złe ogólne samopoczucie, 
  • obniżenie sprawności fizycznej, a czasami psychicznej, 
  • zaburzenia snu,
  • pobolewania lub dyskomfort w prawym podżebrzu,
  • nadciśnienie wrotne,
  • hepatomegalia (powiększenie wątroby) lub splenomegalia (powiększenie śledziony),
  • nieprawidłowe testy wątrobowe,
  • podwyższone stężenie glukozy w surowicy krwi,
  • nieprawidłowe parametry profilu lipidowego.

Czasem stwierdza się też w stłuszczeniu wątroby objawy skórne: pajączki naczyniowe czy rumień dłoni.

Stłuszczenie wątroby – leczenie naturalne i farmakoterapia

Ogólnie przyjęty sposób leczenia stłuszczenia wątroby to terapia wielokierunkowa obejmująca:

  • zmianę stylu życia (wprowadzenie odpowiedniej diety i aktywności fizycznej),
  • zmniejszenie insulinooporności,
  • stosowanie leków hipolipemizujących,
  • suplementację antyoksydantów,
  • stosowanie leków hamujących proces zapalny.

Dotychczas nie ustalono jasnych standardów w farmakologicznym leczeniu niealkoholowego stłuszczenia wątroby. Leki bez recepty, a raczej suplementy diety zawierające niezbędne fosfolipidy (EPL) działają protekcyjnie na hepatocyty i zmniejszają stres oksydacyjny.

You might be interested:  Przepuklina kręgosłupa lędźwiowego – objawy, leczenie, operacja, ćwiczenia

„Leki” na stłuszczenie wątroby to również antyoksydanty, których najlepszym źródłem są surowe warzywa i owoce, ale można przyjmować je też w formie suplementów.

Stłuszczenie wątroby leczy się również suplementami diety wywołującymi wzrost poziomu adiponektyny – hormonu, który hamuje syntezę kwasów tłuszczowych, podnosi insulinowrażliwość, obniża aktywność ALT oraz zmniejsza cechy stłuszczenia wątroby.

Stłuszczenie wątroby – dieta optymalna

Dieta na stłuszczenie wątroby to pierwszy krok w terapii tego schorzenia. Dieta osoby chorej na stłuszczenie wątroby powinna być bogata w nienasycone kwasy tłuszczowe i naturalne antyoksydanty, takie jak witamina A i C. U osób z nadwagą i otyłością wskazane jest zredukowanie masy ciała.

Spadek wagi nie może być gwałtowny – nie powinien przekraczać 1 kg/tygodniowo, gdyż drastyczne odchudzanie jest jednym z czynników zaostrzających niealkoholowe stłuszczenie wątroby. Dieta, ciekawe przepisy i przykładowe jadłospisy znajdują się m.in.

 na stronach internetowych prowadzonych przez dietetyków specjalizujących się w terapii stłuszczenia wątroby

Jeśli zdiagnozowano u Ciebie jedną z nieswoistych chorób zapalnych jelit, to jesteś w grupie ryzyka zachorowania na niealkoholowe stłuszczenie wątroby. Skorzystaj z bezpłatnej konsultacji lekarskiej dla osób chorujących na wrzodziejące zapalenie jelita grubego lub chorobę Leśniowskiego-Crohna w Centrum Medycznym Synexus.

lek. Michał Dąbrowski

Leczenie niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby: kluczowa jest zmiana diety

W leczeniu niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (NAFLD) niezwykle ważna jest modyfikacja stylu życia, polegająca przede wszystkim na zmianie nawyków żywieniowych. Najlepiej przebadanym sposobem odżywiania się, który może zapobiegać NAFLD i wspomagać jej leczenie, jest dieta śródziemnomorska.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Polski pacjent nie jest dla lekarza partnerem, jeśli chodzi o leczenie chorób wątroby, a tym bardziej o ich profilaktykę. Wiedza Polaków na temat funkcji tego organu i zasad dbania o jego zdrowie jest znikoma.

Tym bardziej, jeśli chodzi o niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby (NAFLD), mimo że jest ona uznawana obecnie za globalną epidemię. Według szacunków ekspertów może ona dotyczyć nawet 9 mln Polaków. Tymczasem 87 proc.

ankietowanych nie ma w ogóle świadomości istnienia takiego schorzenia – wynika z badania IPSOS 2019.

Niealkoholowe stłuszczenie wątroby – dieta, przyczyny, objawy, leczenieBól w prawym podżebrzu jest rzadkim objawem niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby.

Zdaniem 56 proc. pytanych na problemy z wątrobą wskazuje ból brzucha, podczas gdy objawy NAFLD to:

  • ogólne złe samopoczucie,
  • zaburzenia snu,
  • zmęczenie,
  • zaburzenia koncentracji,
  • brak apetytu.

Dyskomfort – nawet nie ból – w prawym podżebrzu jest rzadkim objawem. Nic więc dziwnego, że pacjenci nie zdają sobie sprawy z tego, że już mają problem. Tym bardziej, że 41 proc. ankietowanych nigdy nie poddawało się żadnym badaniom diagnostycznym związanym z wątrobą.

Co stanowi przyczynę chorób tego narządu? Respondenci najczęściej odpowiadają, że tłuste jedzenie i alkohol (podczas gdy chodzi przecież o chorobę niealkoholową). Spożycie cukru i siedzący tryb życia wymieniano znacznie rzadziej.

Brak wiedzy o schorzeniach wątroby jest groźny. Bo gdy NAFLD występuje wraz z cechami stanu zapalenia, może powodować włóknienie komórek wątroby, a w dalszej kolejności jej marskość, a potencjalnie nowotwór.

Typowym pacjentem z NAFLD jest mężczyzna z otyłością brzuszną, cukrzycą typu 2, dyslipidemią, zespołem metabolicznym, rzadziej niedoczynnością tarczycy i przysadki, obturacyjnym bezdechem sennym.

U kobiet (też chorują, choć rzadziej) może wystąpić zespół policystycznych jajników.

W leczeniu NAFLD kluczowa jest modyfikacja stylu życia

Jak zapobiegać niealkoholowej stłuszczeniowej chorobie wątroby? Tak samo, jak chorobom serca czy cukrzycy typu 2: „W leczeniu NAFLD niezwykle ważna jest modyfikacja stylu życia, polegająca przede wszystkim na zmianie nawyków żywieniowych oraz zwiększeniu aktywności fizycznej – twierdzi Klaudia Wiśniewska, mgr dietetyki klinicznej z Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej w Warszawie. – W przypadku osób z nadwagą i otyłością konieczna jest stopniowa redukcja masy ciała (ok. 0,5 kg/ tydzień). Wykazano, że utrata przynajmniej 7 proc. wyjściowej masy ciała u tych osób powoduje zmniejszenie stłuszczenia i ogranicza proces zapalny w wątrobie. Duże znaczenie będzie miała również odpowiednia aktywność fizyczna, dostosowana do stanu zdrowia i możliwości chorego”.

Jaka dieta zapobiega NAFLD?

W diecie pacjentów z niealkoholowym stłuszczeniem wątroby należy dążyć do zmniejszenia jej energetyczności oraz zawartości w niej cukrów prostych i nasyconych kwasów tłuszczowych.

Chorobie sprzyja wszechobecny syrop glukozowo-fruktozowy, dlatego warto uczulać pacjentów, by czytali etykiety produktów spożywczych i unikali zwłaszcza napojów słodzonych, pieczywa cukierniczego i dań typu instant.

Według dietetyczki Klaudii Wiśniewskiej najlepiej przebadanym sposobem odżywiania się, który może zapobiegać NAFLD i wspomagać jej leczenie, jest dieta śródziemnomorska, dla której charakterystyczna jest duża zawartość warzyw, produktów pełnoziarnistych i oliwy z oliwek z ograniczeniem mięsa oraz dodanego cukru. Taka dieta może przynieść efekty już po pół roku jej stosowania. Co interesujące, ryzyko rozwoju i progresji NAFLD zmniejsza regularne picie dwóch-trzech filiżanek kawy dziennie.

Mimo iż 41 proc. pytanych przez IPSOS wskazuje, że odpowiednia dieta jest warunkiem utrzymania wątroby w zdrowiu, nie implementują jej zasad do życia codziennego. Dowodzi tego choćby coraz większa powszechność otyłości, cukrzycy typu 2, a także i NAFLD. Nigdy więc dość czasu na edukację pacjenta w gabinecie lekarskim – ten wysiłek zaprocentuje w przyszłości.

  • PRZECZYTAJ TAKŻE: 
  • Kawa: już nie używka, ale czy lekarstwo?
  • Test z krwi wykryje niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby
  • Skóra informuje o zaburzeniach pracy wątroby

Źródło: Puls Medycyny

Stłuszczenie wątroby – objawy, leczenie, dieta

Alkoholowe stłuszczenie wątroby wywołane jest przez nadużywanie alkoholu, natomiast do rozwoju stłuszczenia niealkoholowego przyczyniają się inne czynniki.

Bardzo często jest to insulinooporność lub otyłość brzuszna. Może się zdarzyć tak, że stłuszczenie będzie przebiegało bezobjawowo. Jednak w niektórych przypadkach mogą wystąpić objawy takie jak osłabienie, zmęczenie, ogólne złe samopoczucie.

Bardzo często pojawia się hepatomegalia i może jej towarzyszyć również splenomegalia.

Objawy występujące przy stłuszczeniu wątroby zależą głównie od jego wielkości. Jeśli stłuszczenie jest znaczne, bardzo często pojawia się ból brzucha. Zlokalizowany jest z prawej strony pod żebrami. Stłuszczenie wątroby może przyczynić się do rozwoju jej marskości, a także wystąpienia raka wątrobowokomórkowego. Należy zawsze pamiętać o możliwych powikłaniach związanych ze stłuszczeniem.

Stłuszczenie wątroby – leczenie

Stłuszczenie wątroby można wykryć podczas wykonywania USG jamy brzusznej. Zdarza się, że wychodzi ono w zwykłych badaniach krwi, które wykonujemy profilaktycznie. Pomocne może okazać się również oznaczenie ALT i AST.

Ten pierwszy wskaźnik rośnie w momencie, gdy choroba dopiero się rozpoczyna, a wzrost drugiego świadczy o tym, że choroba jest już w zaawansowanym stadium. Bardzo często stłuszczenie wątroby jest objawem innych chorób. W takim wypadku powinno się przystąpić do leczenia choroby podstawowej.

Osoby cierpiące na tę przypadłość powinny zrezygnować z picia alkoholu. Alkohol działa w tym przypadku drażniąco i może spowodować rozwinięcie dolegliwości. Dobrym pomysłem będzie wprowadzenie do leczenia witaminy E. Przyczynia się ona do zmniejszanie stanu zapalnego. Jednak nie wolno zażywać jej na własną rękę.

Jej dawka powinna być zawsze ustalona przez lekarza, który zapozna się z wynikami badań. W stłuszczeniu wątroby zazwyczaj nie pomagają żadne leki, ponieważ ich przyjmowanie może pogorszyć jej stan.

Stłuszczenie wątroby – dieta

W przypadku stłuszczenia wątroby, odpowiednia dieta może zdziałać cuda. Najodpowiedniejszą będzie ta wysokobiałkowa. Odpowiednia ilość białka sprawi, że wątroba bardzo szybko się zregeneruje. Bardzo ważne jest także zmniejszenie kalorii oraz zawartości tłuszczu. Białko w diecie na stłuszczoną wątrobę powinno być pełnowartościowe.

Bardzo ważną zasadą jest ograniczenie produktów smażonych. Mimo polecanej niewielkiej ilości tłuszczu w diecie, warto zadbać o to, aby nie zabrakło witamin w nich rozpuszczalnych. Należą do nich witaminy A, D, E, K. Chory powinien unikać margaryny i smalcu, za to spożywać masło. Jeśli chodzi o węglowodany, to w diecie powinny dominować te złożone.

Wszystko dlatego, że nie powodują one skoków poziomu cukru. Chory w swojej diecie powinien ograniczyć spożycie owoców. Wszystko za sprawą obecnej w nich fruktozy – cukru, który powoduje wahania glukozy. W przypadku stłuszczenia wątroby, odradza się spożywania potraw na bazie grzybów.

You might be interested:  Gruczolak prostaty – przyczyny, objawy, leczenie

Zupy powinny być przygotowywane na wywarach z chudego mięsa.

To może cię zainteresować:

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby: przyczyny, objawy, leczenie

We wczesnych stadiach mogą nie występować żadne objawy, ale ciągłe uszkodzenie wątroby może prowadzić do cięższego stanu.

U niektórych osób z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby (z ang. NAFLD) rozwinie się bezalkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby (z ang. NASH). Może to przerodzić się w marskość, bliznowacenie i dysfunkcję wątroby.

Otłuszczona wątroba jest często związana z otyłością, wysokim ciśnieniem krwi, cukrzycą i wysokim poziomem cholesterolu. NAFLD lub NASH nie jest spowodowane wysokim spożyciem alkoholu.

Około 10 do 46 procent ludzi ma stłuszczenie wątroby, ale nie doświadcza jej stanów zapalnych ani uszkodzeń. Od 3 do 12 procent ma NASH. NAFLD jest najczęstszą przyczyną chorób wątroby w krajach zachodnich.

Stłuszczenie wątroby może również wystąpić podczas ciąży, a marskość wątroby może wynikać z choroby wątroby związanej z alkoholem, ale NAFLD jest uważana za osobną diagnozę, dlatego lekarze postępują w jej przypadku inaczej.

Szybkie fakty na temat stłuszczeniowej choroby wątroby:

  • Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD) może wystąpić, jeśli w wątrobie gromadzi się zbyt dużo tłuszczu.
  • Wiele osób ma stłuszczoną wątrobę bez objawów, ale w niektórych przypadkach może dojść do poważniejszego stanu.
  • Dokładna przyczyna nie jest znana, ale otyłość wydaje się być czynnikiem ryzyka tej choroby.
  • Stosowanie zdrowej, zrównoważonej diety o niskiej zawartości cukru i tłuszczów trans może pomóc w zapobieganiu, a nawet odwróceniu tego stanu.
  • Osoby z każdym rodzajem choroby wątroby powinny unikać alkoholu lub spożywać tylko bardzo małe ilości.

Objawy i stadia niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby

Wątroba jest ważnym organem, przeznaczonym między innymi do usuwania toksyn z organizmu. Jeśli nie działa poprawnie, mogą pojawić się różne niepożądane objawy.

Jeśli organizm otrzymuje zbyt dużo tłuszczy i węglowodanów – wytwarza zbyt dużo tłuszczu. Gdy tłuszcz ten nie jest odpowiednio metabolizowany, może gromadzić się w wątrobie.

Jeśli w wątrobie gromadzi się zbyt dużo tłuszczu, może to powodować stłuszczenie wątroby. Jeśli tłuszcz będzie się nadal gromadził, może to w niektórych przypadkach prowadzić do NASH i ostatecznie marskości i niewydolności wątroby.

Stłuszczona wątroba

Na poziomie progowym ponad 5 do 10 procent masy wątroby to tłuszcz.

Jeśli w wątrobie gromadzi się więcej tłuszczów mamy do czynienia ze stłuszczoną wątrobą. Taki stan jest zdrowy, ale niekoniecznie wystarczająco poważny, aby powodować jakiekolwiek problemy, a osoba zwykle nie zauważy nawet żadnych objawów.

Większość osób ze stłuszczoną wątrobą nie wie, że ją ma. Mogą się dowiedzieć dopiero po przebadaniu pod kątem innych chorób lub dlatego, że czynniki ryzyka sugerują, że takie badanie jest dobrym pomysłem.

Niealkoholowe stłuszczenie wątroby

Jeśli tłuszcz nadal będzie się gromadził, a wątroba ulegnie stanom zapalnym, dojdzie do niealkoholowego stłuszczeniowego zapalenia wątroby. W Stanach Zjednoczonych dotyczy to od 3 do 12 procent dorosłych.

Około 75 procent pacjentów będzie miało obrzęk lub powiększenie wątroby.

Objawy niealkoholowe stłuszczeniowego zapalenia wątroby mogą obejmować:

  • zmęczenie i znużenie, w tym osłabienie mięśni i brak energii
  • dyskomfort i ewentualnie obrzęk w górnej części brzucha
  • utrata masy ciała
  • niski apetyt
  • nudności

Objawy mogą być niejasne i mogą przypominać wiele innych problemów zdrowotnych. Badania można wykonać w celu wyeliminowania innych chorób.

Naukowcy nie są pewni, dlaczego niektóre osoby mają większe szanse na rozwój niealkoholowego stłuszczeniowego zapalenia wątroby.

Marskość wątroby i niewydolność wątroby

Z czasem u 10 do 25 procent osób z NASH rozwinie się bliznowacenie lub zwłóknienie, znane również jako marskość wątroby lub niewydolność wątroby.

Objawy obejmują:

  • zmęczenie i słabość
  • nudności, wymioty i biegunka
  • smoliste stolce
  • obrzęk i ból brzucha
  • zażółcenie skóry i oczu, zwane żółtaczką
  • splątanie, trudności z koncentracją, utrata pamięci i omamy
  • swędząca skóra
  • łatwe krwawienie i siniaki

W ciężkich przypadkach może być konieczny przeszczep wątroby.

Przyczyny i czynniki ryzyka stłuszczeniowej choroby wątroby

Dokładnie, jak i dlaczego rozwija się stłuszczenie wątroby, nie jest jasne. Występuje, gdy organizm wytwarza zbyt dużo tłuszczu lub gdy nie może prawidłowo go przetworzyć.

Otyłość jest wyraźnym czynnikiem ryzyka. Około 70 procent osób z otyłością ma tę chorobę, podczas gdy cierpi na nią od 10 do 15 procent osób o normalnej wadze.

Bez względu na wagę osoby z otyłością brzuszną istnieje większe prawdopodobieństwo stłuszczenia wątroby.

Inne czynniki ryzyka obejmują:

  • cukrzyca
  • wysoki poziom cholesterolu we krwi
  • wysokie ciśnienie krwi
  • wysokie trójglicerydy we krwi
  • Osoby z zespołem metabolicznym, stanem obejmującym grupowanie wyżej wymienionych czynników ryzyka, są bardziej zagrożone.
  • Od 40 do 80 procent osób z cukrzycą typu 2 ma niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby.
  • Naukowcy odkryli dowody, że choroba jest związany z chorobami sercowo-naczyniowymi i przewlekłą chorobą nerek.
  • Oznacza to, że osoby ze stłuszczeniową chorobą wątroby są bardziej narażone na cukrzycę i choroby serca.

Chociaż istnieją wyraźne powiązania między otyłością a stłuszczoną wątrobą, u niektórych osób bez otyłości również ten stan może się rozwinąć. Sugeruje to, że istnieją inne czynniki na nią wpływające.

Obejmują one:

  • wpływy genetyczne
  • palenie
  • starszy wiek
  • niektóre leki, takie jak sterydy i tamoksyfen do leczenia raka
  • szybka utrata masy ciała
  • infekcje, takie jak zapalenie wątroby
  • ekspozycja na niektóre toksyny

Jednak badania sugerują, że „nadmiar masy tłuszczu w organizmie pozostaje najczęstszym warunkiem podstawowym”.

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby jest również najczęstszą postacią przewlekłej choroby wątroby u dzieci. W przeglądzie opublikowanym w 2016 r. stwierdzono, że dotyka od 10 do 20 procent pacjentów pediatrycznych i od 50 do 80 procent dzieci z otyłością.

Naukowcy przewidują:

„Oczekuje się, że w ciągu najbliższych 10 lat stłuszczeniowa choroba wątroby stanie się główną przyczyną patologii wątroby, niewydolności wątroby i wskazań do przeszczepu wątroby w dzieciństwie i wieku dojrzewania w świecie zachodnim”.

Około 25 procent pacjentów pediatrycznych z NASH zachoruje na marskość wątroby w ciągu 10 lat. Wśród osób z otyłością ryzyko jest wyższe.

Diagnoza

Wczesne stadium NAFLD zwykle nie wywołuje objawów, więc diagnoza zwykle następuje w czasie rutynowych badań krwi lub ponieważ dana osoba ma odpowiednie czynniki ryzyka.

Jeśli lekarz podejrzewa NAFLD, zbada obszar brzucha, aby dowiedzieć się, czy występuje obrzęk. Będzie pytać o dietę i styl życia oraz wszelkie zastosowania leków, suplementów i spożywanie alkoholu.

Jeśli testy sugerują uszkodzenie lub obrzęk wątroby, lekarz musi wykluczyć inne możliwe stany, w tym alkoholową chorobę wątroby.

Skany obrazowe, takie jak USG, CT i MRI, mogą uwidocznić tłuszcz w wątrobie.

Biopsja może potwierdzić NAFLD, ujawnić rozmiar uszkodzenia i odróżnić go od innych rodzajów problemów z wątrobą. Lekarz użyje igły do pobrania małej próbki tkanki z wątroby.

Leczenie niealkoholowego stłuszczenia wątroby

Leczenie stłuszczenia wątroby nie jest prowadzone z pomocą leków, ale wyborów związanych ze stylem życia, takich jak osiągnięcie i utrzymanie prawidłowej masy ciała. Pomoże to zmniejszyć ryzyko i być może odwrócić uszkodzenie wątroby we wczesnych stadiach.

Wskazówki dietetyczne dla cierpiących na stłuszczeniową chorobę wątroby

Aby zmniejszyć ryzyko NAFLD, najlepiej:

  • przestrzegaj zbilansowanej diety z umiarkowanymi porcjami
  • jedz dużo owoców i warzyw
  • spożywaj zarówno białka, jak i węglowodany, ale ograniczaj tłuszcze i cukry
  • zmniejszyć spożycie soli
  • zastąpić tłuszcze nasycone i trans tłuszczami jednonienasyconymi i wielonienasyconymi

National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) zalecają następujące wskazówki dietetyczne:

  • zamień tłuszcze trans i tłuszcze zwierzęce na oliwę z oliwek, olej lniany i olej szafranowy
  • jedz tłuste ryby zamiast mięsa
  • unikaj pokarmów bogatych w proste cukry, takich jak fruktoza, znajdujących się w napojach słodzonych, napojach sportowych i sokach

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *