Nieżyt oskrzeli – przyczyny i objawy ostrego nieżytu oskrzeli

Zapalenie oskrzeli jest chorobą, która może rozpoczynać się bardzo podstępnie. W początkowym okresie przypomina przeziębienie.

W praktyce medycznej wskazuje się, że zapalenie oskrzeli może być ostre lub przewlekłe, a klasyfikacja danego przypadku związana jest m.in. z czasem trwania choroby.

Ostre i przewlekłe zapalenie oskrzeli to odrębne jednostki chorobowe, które mają różne przyczyny i wymagają innego leczenia.

Nieżyt oskrzeli – przyczyny i objawy ostrego nieżytu oskrzeliSpis treści:

Zapalenie oskrzeli przyczyny

Zapalenie oskrzeli jest chorobą, którą w zdecydowanej większości przypadków wywołują te same wirusy co przeziębienie i grypę. Do rzadkości należy zapalenie oskrzeli wywołane przez bakterie, najczęściej przez tzw. bakterie atypowe. Najwięcej zachorowań przypada w okresie jesienno-zimowym.

Zapalenie oskrzeli może się rozwinąć, jako powikłanie po przebytym przeziębieniu. Wirusy, które powodują przeziębienie, niekiedy atakują również dolne drogi oddechowe i wówczas może dojść do zapalenia oskrzeli. Przeziębienie osłabia układ odpornościowy, co sprawia, że jesteśmy bardziej podatni na infekcje bakteryjne oskrzeli i płuc.

Dlatego przeziębienia, a także grypy nie wolno bagatelizować. Należy zadbać o odpoczynek i najlepiej przez kilka dni pozostać w domu, aby nie doszło do nasilenia objawów lub rozwinięcia się innych infekcji.

Zapalenie oskrzeli objawy 

U większości pacjentów choroba rozwija się w następstwie wirusowej infekcji górnych dróg oddechowych. Problemy z oskrzelami najczęściej objawiają się uporczywym kaszlem, któremu towarzyszy odkrztuszanie wydzieliny, o charakterystycznym śluzowym (białym) lub ropnym (żółtym) charakterze.

Przy ostrym zapaleniu oskrzeli kaszel utrzymuje się do trzech tygodni.Chorzy zgłaszają także takie objawy, jak gorączka, często wysoka. Uskarżają się na ogólne złe samopoczucie i osłabienie, a także ból mięśni, czasami świszczący oddech.

Podczas badania osłuchowego lekarz może stwierdzić furczenia, świsty czy rzężenia. Objawy, jakie występują podczas zapalenia oskrzeli bardzo często przypominają grypę lub przeziębienie, dlatego wielu pacjentów zastanawia się, czy zgłaszać się do lekarza.

Niepokój każdorazowo powinien wzbudzić świszczący oddech, któremu może towarzyszyć ból w klatce piersiowej, a także duszność.

Nieżyt oskrzeli – przyczyny i objawy ostrego nieżytu oskrzeli

Do lekarza należy zgłosić się także wtedy, gdy gorączka (powyżej 38 stopni) utrzymuje się od co najmniej kilku dni, a ogólne objawy złego samopoczucia i kaszel nie ustępują lub się nasilają.

W związku z tym, że objawy zapalenia oskrzeli mogą przypominać zapalenie płuc, bardzo ważne jest jego wykluczenie.

Dlatego może okazać się konieczna dalsza diagnostyka, o czym decyduje lekarz na podstawie badania pacjenta.

Jeżeli kaszel utrzymuje się powyżej trzech miesięcy w roku, można podejrzewać przewlekle zapalenie oskrzeli. Jego przyczyną są zazwyczaj czynniki środowiskowe, np. długotrwała ekspozycja na dym tytoniowy, zanieczyszczenia, toksyny czy zapylone powietrze.

Objawy zapalenia oskrzeli:

  • uporczywy kaszel,
  • wysoka gorączka,
  • złe samopoczucie, osłabienie,
  • ból mięśni,
  • świszczący oddech,
  • ból w klatce piersiowej,
  • duszność.

Zapalenie oskrzeli leczenie

W leczeniu zapalenia oskrzeli ważna jest obserwacja i łagodzenie objawów. Najważniejsze jest to, aby pozostać w domu. Organizm potrzebuje przede wszystkim regeneracji, aby układ odpornościowy mógł poradzić sobie z chorobą.

W przypadku, gdy pacjentowi dokucza wysoka gorączka, wówczas należy pamiętać, aby przyjmować duże ilości płynów, jednak muszą być to napoje niegazowane. Najlepszym rozwiązaniem jest spożywanie wody zamiast słodkich napojów.

Ma to o tyle duże znaczenie, że podczas gorączki bardzo łatwo jest doprowadzić do odwodnienia organizmu. Zaleca się także stosowanie doraźnych środków obniżających temperaturę, najlepiej na bazie paracetamolu lub ibuprofenu.

U pacjentów, u których kaszel jest bardzo nasilony można włączyć leczenie, którego celem będzie ułatwienie odkrztuszania zalegającej w oskrzelach wydzieliny. Tutaj duże zastosowanie znajdują leki wykrztuśne, często występujące w postaci syropów.

Jeżeli u pacjentów występuje tzw. suchy kaszel, wtedy doskonale sprawdzają się leki przeciwkaszlowe.

Zdarza się, że w przypadku zaostrzenia objawów chorobowych, w tym jeśli u pacjenta występuje duszność, świsty w oskrzelach lub kaszel jest naprawdę intensywny, lekarze decydują się na włączenie leków rozkurczających oskrzela, których zadaniem jest ułatwienie oddychania i odkrztuszania wydzieliny. Nie stosuje się ich jednak rutynowo.

W przypadku zdiagnozowanego zapalenia oskrzeli zazwyczaj nie stosuje się antybiotyków, gdyż nie będą one działać na wirusy, a to właśnie wirusy najczęściej wywołują chorobę.

Zapalenie oskrzeli u dziecka

Zapalenie oskrzeli jest chorobą często diagnozowaną u dzieci, które trafiają do pediatry z uporczywym kaszlem. U dzieci, podobnie jak i u dorosłych, chorobę w około 90% wywołują wirusy. W przypadku dzieci ciężko w sposób jednoznaczny wskazać objawy choroby, gdyż zależą one m. in.

od wieku dziecka, a także rozległości zakażenia. Im dziecko młodsze, tym przebieg choroby może być cięższy, a u niemowląt nawet zagrażający życiu.Zazwyczaj u maluchów w pierwszej kolejności obserwuje się objawy nieżytu nosa oraz gardła. Potem pojawia się kaszel.

W początkowej fazie jest on suchy i bardzo męczący. Następnie przeradza się w kaszel mokry i na tym etapie dziecko bardzo intensywnie odkrztusza wydzielinę. U dzieci, zwłaszcza małych, może pojawić się problem z odkaszlnięciem wydzieliny.

Najczęściej jest ona przez nie połykana, co z kolei wywołuje wymioty.

  • Nieżyt oskrzeli – przyczyny i objawy ostrego nieżytu oskrzeli
  • Większość objawów ostrego zapalenia oskrzeli utrzymuje się przez mniej więcej tydzień, po czym stopniowo ustępuje, natomiast kaszel może utrzymać się nawet do trzech tygodni.

Wydzielina zalegająca w drogach oddechowych powoduje obniżenie drożności oskrzeli. Wówczas u dzieci można stwierdzić w badaniu osłuchowym charakterystyczny, głośny, świszczący oddech.  Można też zaobserwować wyraźnie złe samopoczucie, a niekiedy bóle brzucha. Nie wszystkie jednak z wymienionych objawów występują jednocześnie u każdego dziecka. W przypadku najmłodszych w przebiegu choroby duże znaczenie mają takie czynniki, jak wilgotne oraz chłodne powietrze czy nieprawidłowo i zbyt mało wietrzone mieszkanie.

Zapalenie oskrzeli u dorosłych

Zapalenie oskrzeli u dorosłych niestety często bywa bagatelizowane i mylone z przeziębieniem lub grypą. Często zdarza się, że zapalenie oskrzeli jest następstwem nieprawidłowego leczenia właśnie przeziębienia lub powikłaniem grypy.

Jak leczyć zapalenie oskrzeli w ciąży?

W przypadku zakażenia dróg oddechowych u kobiet w ciąży, należy skonsultować się z lekarzem, który postawi rozpoznanie i zaleci dalsze postępowanie. Zapalenie oskrzeli w ciąży, jak każda choroba, może spowodować powikłania i zagrożenie dla przebiegu ciąży.

U kobiet ciężarnych problem polega również na tym, że ze względu na rozwijający się w macicy płód, kobiety nie mogą przyjmować wielu dostępnych leków. Dlatego też najlepszym rozwiązaniem jest unikanie zachorowania. Nie jest to oczywiście łatwe, dlatego tak ważna jest profilaktyka, m.in.

w miarę możliwości unikanie bezpośrednich kontaktów z osobami chorymi, przebywania w zatłoczonych pomieszczeniach, gdyż wirusy przenoszą się drogą kropelkową.

Nieżyt oskrzeli – przyczyny i objawy ostrego nieżytu oskrzeliJeśli już dojdzie do infekcji, kobieta powinna skontaktować się z lekarzem. Warto pić dużo płynów i dużo odpoczywać. Aby złagodzić męczący kaszel, można zadbać o wyższe ułożenie klatki piersiowej podczas snu (dodatkowa poduszka) oraz o dopływ świeżego powietrza. Zaniedbana bądź niewłaściwie leczona infekcja może być przyczyną komplikacji. Leczenie zapalenia oskrzeli u kobiet ciężarnych polega przede wszystkim na leczeniu zachowawczym i odpoczynku. Warto rozważyć wprowadzenie inhalacji, np. z soli fizjologicznej, która ułatwi rozpuszczanie wydzieliny i odkrztuszanie jej, co z kolei będzie zapobiegało wtórnym zakażeniom.

Decyzja o włączeniu innych leków, jak np. leki wykrztuśne, powinna być podjęta przez lekarza ginekologa lub lekarza rodzinnego na podstawie indywidualnej sytuacji pacjentki oraz oceny ryzyka i korzyści, dla matki i dziecka. 

You might be interested:  Higiena intymna w okresie menopauzy

Nieżyt oskrzeli – przyczyny i objawy ostrego nieżytu oskrzeli 

Zapalenie oskrzeli czy astma?

Czasem zdarza się, że pacjenci z męczącym, długotrwałym kaszlem zastanawiają się, czy powodem dolegliwości jest zapalenie oskrzeli czy astma? Przyczyny obu chorób są różne.

Zapalenie oskrzeli wywołują wirusy, natomiast astma jest chorobą przewlekłą, charakteryzująca się przewlekłym zapaleniem dróg oddechowych o różnej etiologii. W przebiegu astmy dochodzi do ograniczenia przepływu powietrza przez drogie oddechowe i ich nadreaktywności.

Przewlekłe zapalenie oskrzeli

W przypadku przewlekłego zapalenia oskrzeli, objawy choroby utrzymują się dłużej niż 8 tygodni. Wśród podstawowych przyczyn przewlekłego procesu zapalnego w oskrzelach wskazuje się negatywne działanie czynników środowiskowych, w szczególności palenia tytoniu.

Dowiedz się więcej:

“Rozpoznawanie i leczenie zaostrzeń przewlekłej obturacyjnej choroby płuc i przewlekłego zapalenia oskrzeli u chorych w podeszłym wieku”https://journals.viamedica.pl/medycyna_wieku_podeszlego/article/view/18754

“Antibiotics for acute bronchitis”https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD000245.pub4/epdf/full

“Rozpoznawanie i leczenie zaostrzeń przewlekłej obturacyjnej choroby płuc i przewlekłego zapalenia oskrzeli u chorych w podeszłym wieku”https://journals.viamedica.pl/medycyna_wieku_podeszlego/article/view/18754

Jak rozpoznać przewlekłe zapalenie oskrzeli?

Kolejne antybiotyki, syropy, wizyty u lekarza… I gdy wydaje się, że w końcu udało nam się stanąć na nogi, choroba wraca, a my znów lądujemy na zwolnieniu lub zaczynamy bagatelizować swój stan, przyzwyczajając się do niego – zwłaszcza jeśli mamy zapalenie oskrzeli bez gorączki.

To poważny błąd, ponieważ przewlekłe zapalenie oskrzeli może prowadzić do jeszcze poważniejszych chorób, wymagających hospitalizacji.

Najbardziej typowym objawem zapalenia oskrzeli jest mokry kaszel, nasilający się przede wszystkim rano, z dużą trudnością w wykrztuszeniu zalegającej wydzieliny, mogący przechodzić w kaszel suchy.

Towarzyszą mu świsty i inne dźwięki świadczące o obecności śluzu w górnych drogach oddechowych – są one słyszalne przede wszystkim podczas badania lekarskiego, ale mogą być tak intensywne, że słyszy je sam pacjent. Objawom mogą towarzyszyć gorączka (zwykle niewysoka), bóle głowy, osłabienie czy bóle mięśni i klatki piersiowej, zwłaszcza podczas odkrztuszania.

Co ważne – jedynie lekarz podczas badania osłuchowego może stwierdzić, czy mamy do czynienia z zapaleniem oskrzeli czy inną chorobą górnych dróg oddechowych. Jeśli więc kaszel nie minie w ciągu dwóch-trzech dni, nasila się i towarzyszą mu inne wyżej wymienione objawy – trzeba odwiedzić przychodnię.

Czy to już przewlekłe zapalenie oskrzeli?

Odróżnia się je głównie ze względu na czas trwania i częstotliwość nawracania zapaleń – a te z kolei związane są z rozmaitymi czynnikami sprzyjającymi przedłużaniu się choroby.

Przewlekłe zapalenie oskrzeli – jak to się zaczyna?

Choroba jest efektem nadmiernego wydzielania śluzu przez tzw. komórki kubkowe, czyli komórki wchodzące m.in. w skład nabłonka dróg oddechowych, a także uszkodzenia (na skutek różnych czynników, o których poniżej) rzęsek oczyszczających oskrzela z nadmiernej wydzieliny.

Zalegający śluz powoduje niedrożność, a więc trudności w przepływie powietrza w oskrzelach (głównie w tzw. drobnych drogach oddechowych, czyli oskrzelach, których średnica nie przekracza 2 mm), a w końcu zmiany w strukturze nabłonka i zmiany napięcia powierzchniowego dróg oddechowych. To z kolei prowadzi do zapadania się ich.

Co gorsza, zalegający śluz ułatwia namnażanie się bakterii. Konsekwencją przewlekłego zapalenia oskrzeli może być przewlekła obturacyjna choroba płuc – potencjalnie śmiertelna choroba objawiająca się łatwym męczeniem się przy wysiłku, chronicznym kaszlem i ciągłą koniecznością odkrztuszania zalegającej wydzieliny.

Zniszczenia w płucach będące skutkiem tej powszechnej – szczególnie u palaczy – choroby są często nieodwracalne.

Jakie są główne przyczyny przewlekłego zapalenia oskrzeli?

Najczęstszą przyczyną przewlekłego zapalenia oskrzeli jest palenie. Skalę problemu pokazują choćby wyniki badań dotyczących przewlekłego zapalenia oskrzeli u fińskich mężczyzn. Wykazały one, że w ciągu trzydziestu lat na to schorzenie zachorowało aż 42 proc.

palaczy (biorąc pod uwagę osoby będące palaczami w momencie zachorowania; dla porównania – w przypadku byłych palaczy zachorowalność wynosiła 26 proc., zaś u osób, które nigdy nie paliły – 22 procent).

Jednak występowanie choroby również u osób niepalących sugeruje, że nie bez znaczenia są też inne czynniki.

U osób dorosłych może być to również wdychanie chemikaliów, szkodliwych oparów – a więc czynniki zawodowe występujące u pracowników ogólnie pojętego sektora przemysłowego, narażonych na kontakt z tego rodzaju substancjami.

Przewlekłe zapalenie oskrzeli może być też wynikiem nawracających infekcji górnych dróg oddechowych (zarówno wirusowych, jak i bakteryjnych), szczególnie zapalenia oskrzeli.

Bez względu na przyczynę zapalenia oskrzeli, możliwe uszkodzenia w ich obrębie, ich nadreaktywność oraz ogólny spadek odporności mogą czasem skutkować stopniową utratą zdolności do usuwania śluzu, a pacjenci wpadają w błędne koło uciążliwych stanów zapalnych, z którymi oskrzela nie mogą sobie poradzić.

Zresztą granica między tzw. podostrym lub nawrotowym zapaleniem oskrzeli a przewlekłym jest dość płynna – wszystkie te określenia dotyczą zespołów objawów, gdzie nawracające zapalenia przekształcają się w końcu w przewlekłe.

Szczególnie narażeni są na to palacze, małe dzieci i osoby w podeszłym wieku, u których odporność może być obniżona.

Kolejnym potencjalnym czynnikiem ryzyka przewlekłego zapalenia oskrzeli jest refluks żołądkowo-przełykowy. Lekarze podejrzewają, że w jego przebiegu dochodzi do przedostawania się cofających się treści żołądkowych do dróg oddechowych, co może powodować ich uszkodzenia kwasem żołądkowym oraz podrażnienia błony śluzowej przełyku.

Jak leczyć ostre i przewlekłe zapalenie oskrzeli?

Ostre zapalenie oskrzeli (czyli to „zwyczajne”, trwające nie dłużej niż trzy tygodnie, które nie ma postaci przewlekłej) leczy się zwykle bez stosowania antybiotyków, ponieważ domniemaną przyczyną choroby są wirusy.

Podstawą leczenia zapalenia oskrzeli jest więc wypoczynek w domu, picie dużej ilości płynów oraz stosowanie syropów ułatwiających odkrztuszanie wydzieliny.

Mimo że wiele z nich dostępnych jest bez recepty, jeśli kaszel się utrzymuje przez kilka dni, lub wręcz nasila, należy udać się do lekarza – przede wszystkim po to, by ustalić, z jaką chorobą mamy do czynienia.

  W przypadku przedłużających się stanów zapalnych oskrzeli (lub takich, którym towarzyszą silniejsze duszności, świsty i problemy z oddychaniem) pomocne mogą się okazać leki podawane za pomocą inhalatora, które działają na oskrzela rozkurczająco.

Natomiast przy przewlekłym zapaleniu oskrzeli skuteczne bywają antybiotyki z grupy makrolidów. Naukowcy z Uniwersytetu Arizony wykazali, że leki te nie tylko hamują prozapalne białka zwane cytokinami, ale także zwiększają transport śluzowo-rzęskowy, zmniejszają wydzielanie śluzu przez komórki kubkowe, a wreszcie zmniejszają skurcz oskrzeli.

Chorym z pomocą może też przyjść natura, a konkretniej pszczoły i produkowany przez nie kit pszczeli, czyli propolis.

Polskie badania nad skutecznością preparatów na jego bazie wykazały, że po trzymiesięcznym leczeniu propolisem w przewlekłym zapaleniu oskrzeli znaczną poprawę osiągnięto aż u 93 proc.

chorych! Ponieważ preparaty z propolisem i innymi substancjami produkowanymi przez pszczoły są niezwykle skuteczne w przypadku całej gamy schorzeń, warto pamiętać o wspieraniu akcji ratowania tych niesamowicie pożytecznych owadów.

wróć do bloga czytaj kolejny

  1. E. Rowińska-Zakrzewska (red.), J. Kuś (red.), Choroby układu oddechowego, Warszawa 2004.
You might be interested:  Biały mocz – co oznacza mleczny, jasny kolor moczu?

Przewlekłe zapalenie oskrzeli – objawy, diagnoza, leczenie

Przewlekłe zapalenie oskrzeli dotyka przede wszystkim palaczy, ale nie tylko. Schorzenie może się rozwinąć u osób, które:

  • są narażone na zanieczyszczenia środowiska,
  • mają kontakt i wdychają substancje toksyczne i drażniące układ oddechowy,
  • są podatne na infekcje dróg oddechowych oraz zatok obocznych nosa,
  • mają chorobę genetyczną, która prowadzi do uszkodzenia rzęsek (np. zespół Kartagenera),
  • mają nieprawidłowo rozwiniętą tchawicę, oskrzela lub płuca,
  • mają niedobory pokarmowe (zwłaszcza deficyt białka).

Przewlekłe zapalenie oskrzeli to nic innego jak uszkodzenie rzęsek w oskrzelach, które odpowiadają za oczyszczanie dróg oddechowych.

Bardzo często kontakt z toksynami wywołuje obrzęk i skurcz oskrzeli oraz nadmierną produkcję śluzu, który dodatkowo blokuje, „zatyka” drogi oddechowe i stanowi doskonałą pożywkę dla bakterii.

Warto zaznaczyć, że przewlekłe zapalenie oskrzeli bardzo często przechodzi w przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, dlatego lepiej nie lekceważyć schorzenia i jak najszybciej skontaktować się lekarzem.

Do najbardziej charakterystycznych objawów przewlekłego zapalenia oskrzeli należą:

  • przewlekły, długo utrzymujący się kaszel mokry, najbardziej nasilony tuż po przebudzeniu (zazwyczaj odkrztuszana wydzielina zazwyczaj jest przezroczysta, jeśli jednak doszło do zakażenia bakteryjnego, może mieć postać śluzowo-ropną lub ropno-żółto-zielonkawą, zdarza się, że może brzydko pachnieć),
  • trudności z oddychaniem,
  • duszność (początkowo tylko przy wysiłku, później towarzyszy chorym niemal przez cały czas),
  • męczliwość, pogorszenie tolerancji wysiłku, senność,
  • skłonność do infekcji.

Dodatkowo podczas pierwszego badania uwagę lekarza powinny zwrócić:

  • świsty i furczenia w płucach,
  • wydech przez “zasznurowane” usta,
  • obrzęki (świadczące o obecności powikłania choroby, przede wszystkim prawokomorowej niewydolności serca),
  • sinicę,
  • palce pałeczkowate (pogrubienie paliczków dalszych, zmiana kształtu i uwypuklenie paznokci) – objaw niedotlenienia i niedostatecznego dostarczania krwi do obwodowych części ciała.

Mimo że objawy przewlekłego zapalenia oskrzeli są dość charakterystyczne, to aby mieć absolutna pewność konieczne jest wykonanie badań – przede wszystkim gazometrii i spirometrii.

Pierwsze z nich to badanie krwi, które pozwala ocenić czy gospodarka kwasowo-zasadowa organizmu oraz wymiana gazów w organizmie przebiega jak należy.

W przypadku osób z przewlekłym zapaleniem oskrzeli obserwuje się obniżenie ciśnienia tlenu i wzrost ciśnienia dwutlenku węgla.

Spirometria ocenia pojemność życiową płuc. Przy przewlekłym zapaleniu oskrzeli charakterystyczne jest obniżenie tzw. współczynnika Tiffneau (to stosunek natężonej objętości wydechowej w pierwszych sekundach badania do pojemności życiowej płuc).

Bardzo ważne znaczenie ma eliminacja czynników ryzyka choroby. Palaczy obowiązuje bezwzględny nakaz zerwania z nałogiem. W leczeniu przewlekłego zapalenia oskrzeli wykorzystuje się:

  • leki rozrzedzające oskrzela: beta-2-mimetyki, cholinolityki, teofilinę, steroidy wziewne,
  • leki mukolityczne (wykrztuśne),
  • inhalacje, które nawilżą i rozszerzą drogi oddechowe,
  • tlenoterapię (dotyczy tylko pacjentów z zaawansowaną postacią choroby)
  • trening mięśni oddechowych, oklepywanie, nauka efektywnego wdechu i wydechu, ćwiczenia ogólnousprawniające),
  • odsysanie śluzu – w przypadku zaczopowania dróg oddechowych przez gęstą wydzielinę niemożliwą do odkrztuszenia.

Jeśli dojdzie do nadkażenia bakteryjnego konieczne jest zwiększenie dawki leków wziewnych, podanie steroidu doustnego lub dożylnego, tlenoterapia oraz podanie heparyn drobnocząsteczkowych, które zapobiegają tworzeniu się zakrzepów. W przypadku, gdy to nie pomaga, konieczna jest hospitalizacja.

Przewlekłe zapalenie oskrzeli bardzo często wywołuje powikłania (np. do prawokomorowej niewydolności serca, rozedmy płuc). Dodatkowo choroba znacząco pogarsza jakości życia oraz może prowadzić do przedwczesnego zgonu.

Leki stosowane w przewlekłym zapaleniu oskrzeli działają wyłącznie objawowo, nie zwalczają przyczyny choroby.

Jedynym sposobem na to, aby powstrzymać rozwój choroby jest wyeliminowanie czynnika drażniącego i, co tyczy się palaczy, zerwanie z nałogiem.

To również może cię zainteresować:

CHOROBY UKŁADU ODDECHOWEGO

ROZMOWA z lek. med. Bożeną Głuszczyk-Ferenc, kierownikiem Pododdziału Pulmonologiczno-Alergologicznego IV Wojskowego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu

Jakie są choroby układu oddechowego i czym są one spowodowane?

– Do chorób układu oddechowego zaliczamy: nieżyt nosa, przeziębienie, grypę, grypę pandemiczną, anginę, zapalenie zatok przynosowych, krtani, tchawicy, zapalenie oskrzeli, a także płuc. Postaram się krótko scharakteryzować każdą z nich.

Nieżyt nosa to stan zapalny błony śluzowej nosa, może być ostry prosty (infekcyjny) oraz przewlekły – wśród nich z kolei możemy wyróżnić alergiczny oraz niealergiczny, idiopatyczny (czasem nazywany naczynioruchowym). Ostry prosty nieżyt nosa jest stanem najczęściej spowodowanym przez wirusy, czyli patogeny powodujące infekcje.

Nieżyt nosa może też być wywołany przez bakterie, np. Streptococcus pneumoniae, Moraxella catarrhalis i Haemophilus influenzae, zazwyczaj stanowią one nadkażenie wcześniejszej infekcji wirusowej.

Najczęstszym objawem ostrego nieżytu nosa jest katar – początkowo wodnisty, w dalszej fazie choroby gęstszy, a także obrzęk błony śluzowej utrudniający oddychanie przez nos. Może być obecny także kaszel spowodowany podrażnieniem przez spływającą po tylnej ścianie gardła wydzielinę z nosa lub towarzyszącą infekcję gardła.

Przeziębienie, grypa sezonowa oraz pandemiczna – czym się charakteryzują?

– Przeziębienie to zespół objawów związanych z zapaleniem błony śluzowej nosa, gardła i zatok przynosowych, spowodowany zakażeniem wirusowym. Najwięcej zakażeń występuje od jesieni do wiosny.

Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową w czasie kontaktu z chorym, który kaszląc lub kichając, rozpyla drobne kropelki wydzieliny z dróg oddechowych zawierające wirusy oraz przez przez kontakt z zakażonymi przedmiotami. Natomiast grypa to choroba o ostrym przebiegu spowodowana zakażeniem układu oddechowego wirusem grypy.

Zachorowania u ludzi wywołują typy A i B wirusa grypy. Grypę sezonową najczęściej wywołują wirusy podtypów H1N1 i H3N2 (w niektórych sezonach H1N2). Pojawia się ona corocznie w okresie od późnej jesieni do wczesnej wiosny.

Natomiast grypa pandemiczna występuje co kilkanaście lub kilkadziesiąt lat w postaci epidemii obejmujących cały świat, wywołana przez nowe, nieznane do tej pory u ludzi rodzaje wirusa grypy, np. tzw. hiszpanka (w latach 20. XX w.) lub tzw. świńska grypa.

Co wywołuje anginę i zapalenie zatok przynosowych?

– Angina to zapalenie migdałków podniebnych i błony śluzowej gardła, wywołane przez paciorkowce hemolizujące z grupy A. To choroba zakaźna, często mówi się o niej angina paciorkowcowa. Dużo rzadziej przyczyną anginy są bakterie Escherichia coli czy Haemophilus influenzae. Angina przenosi się drogą kropelkową.

Migdałki są rozpulchnione i zaczerwienione, pojawia się na nich biały nalot, ropno-śluzowe czopy. Chory na anginę może zarażać otoczenie przez cały czas trwania choroby. Głównymi objawami są: silny ból gardła uniemożliwiający przełykanie, zaburzenia oddychania spowodowane obrzękiem migdałków, wysoka gorączka (do 40 st.

C), dreszcze, bóle głowy. Przyczyna zapalenie zatok przynosowych, podobnie jak w większości infekcji górnych dróg oddechowych, może być wirusowa, bakteryjna, grzybicza lub alergiczna. Najczęstszym powodem ostrego zapalenia zatok są wirusy, np. rynowirusy, koronawirusy, adenowirusy lub wirus grypy.

Główne objawy to: utrudnione oddychanie przez nos, bóle głowy, twarzy u nasady nosa oraz po jego obu stronach, które ulegają nasileniu przy schyleniu głowy. Dodatkowo obecna jest wydzielina z nosa, która może spływać po tylnej ścianie gardła, powodując kaszel.

You might be interested:  Objaw chvostka – co oznacza, przyczyny, objawy, leczenie

Może się również pojawić obrzęk tkanek miękkich w okolicy oczu i pogorszenie węchu. Infekcji często towarzyszy gorączka.

Po czym poznać, że mamy zapalenie krtani lub tchawicy?

– Rozróżniamy ostre zapalenie krtani (trwa 3 tygodnie) lub przewlekłe (ponad 3 tygodnie) fałdów głosowych i otaczających tkanek. Przyczyną ostrego zapalenia mogą być: zakażenie (najczęściej wirusowe), nadużycie głosu, czynniki drażniące (dym papierosowy).

Natomiast zapalenie przewlekłe może być następstwem zapalenia ostrego oraz refluksu żołądkowo-przełykowego, rzadko ziarniniakowatości z zapaleniem naczyń (Wegenera).

Do objawów zaliczamy: złe samopoczucie, gorączkę (w przypadku zakażenia), dyskomfort przy mówieniu lub połykaniu, kaszel, chrypkę (trwająca 3 tygodnie jest wskazaniem do konsultacji laryngologicznej), niekiedy stridor (świst krtaniowy).

Zapalenie tchawicy to zapalenie środkowego odcinka dróg oddechowych, które zwykle zaczyna się od zapalenia krtani, a jeśli rozwinie się dalej, obejmuje też zapalenie oskrzeli. Przyczyny zapalenia tchawicy to przede wszystkim wirusy, na przykład: grypy, paragrypy, rhinowirusy, adenowirusy i RSV.

Przyczyną zapalenia tchawicy może być również infekcja bakteryjna. Objawy to: kaszel, najczęściej najpierw suchy, a dopiero po rozwinięciu choroby wilgotny oraz świszczący oddech, ból gardła z uczuciem drapania w gardle, trudności z oddychaniem, stan podgorączkowy lub gorączka, bóle za mostkiem, osłabienie oraz uczucie zmęczenia.

Dość powszechnie występuje również zapalenie oskrzeli i płuc.

– Zapalenie oskrzeli jest chorobą, którą w zdecydowanej większości przypadków wywołują te same wirusy co przeziębienie i grypę oraz bakterie, często tzw. bakterie atypowe. Najwięcej zachorowań przypada w okresie jesienno-zimowym. Manifestuje się uporczywym kaszlem, któremu towarzyszy odkrztuszanie wydzieliny śluzowej lub ropnej.

Zapaleniu oskrzeli towarzyszą także: osłabienie, gorączka, świszczący oddech, który może łączyć się z bólem w klatce piersiowej, a także duszność. Natomiast zapalenie płuc to choroba powszechna, dotykająca w Polsce 0,5-1 na 100 osób rocznie. W większości przypadków czynnikiem powodującym chorobę są bakterie.

Zapalenie płuc dzielimy na pozaszpitalne (u chorych, którzy nie przebywają w szpitalu) i szpitalne (u chorych przebywających w szpitalu powyżej 48 godzin). Bakterią, która powoduje ponad 2/3 pozaszpitalnych zapaleń płuc, jest dwoinka zapalenia płuc Streptococcus pneumoniae, a także bakterie atypowe.

Typowe objawy kliniczne to kaszel, często z odkrztuszaniem ropnej plwociny, gorączka, dreszcze, złe samopoczucie, poty, ból w klatce piersiowej, nasilający się przy głębokim oddychaniu lub kaszlu. U części chorych występuje również duszność.

Może Pani wymienić czynniki wywołujące choroby układu oddechowego?

– Niewątpliwie palenie papierosów wywołuje choroby układu oddechowego. Dym papierosowy to mieszanka trujących składników, z których zdecydowana większość jest toksyczna i rakotwórcza. Aktywne i bierne palenie papierosów jest najważniejszym czynnikiem ryzyka rozwoju raka płuc, raka krtani.

Nikotynizm prowadzi do rozwoju przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, niewydolności oddechowej, rozedmy płuc, ostrego zapalenia oskrzeli i ostrych infekcji dróg oddechowych. Kolejną przyczyna chorób są pyły i substancje chemiczne w miejscu pracy. Czynnik ten może niekorzystnie wpływać na organizm człowieka.

Stężenie i szkodliwość pyłów w środowisku pracy są uzależnione m.in. od: rodzaju pyłu, wymiaru cząstek pyłu (frakcji), stężenia we wdychanym powietrzu, czasu narażenia, wrażliwości indywidualnej osoby narażonej. Pyły organiczne nie są tak szkodliwe jak pyły metali lub innych związków nieorganicznych.

Długotrwałe narażenie na pyły może prowadzić do rozwoju przewlekłego zapalenia krtani, przewlekłego zapalenia oskrzeli, zmian włóknistych w płucach, pylicy płuc, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc.

Przebywanie w pomieszczeniach zamkniętych też może przyczynić się do rozwoju omawianych przez nas chorób?

– Zanieczyszczenia powietrza pomieszczeń zamkniętych mają podobną naturę do zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego, mogą to być zanieczyszczenia biologiczne (np. pleśnie, bakterie Legionella pneumophila) pochodzące z nawilżaczy i systemów klimatyzacji, dym tytoniowy, pestycydy i produkty używane w gospodarstwie domowym (np.

detergenty, odświeżacze powietrza). Należy wymienić także gazy (np. radon i tlenek węgla), materiały używane do budowli, np. azbest, ołów, formaldehyd. Pogarszająca się jakość powietrza wewnętrznego może być jedną z przyczyn wystąpienia coraz większej ilości chorób przewlekłych i tzw.

chorób cywilizacyjnych, w głównej mierze chorób układu oddechowego i krążenia.

Dużo osób choruje obecnie w Polsce i na świecie na choroby układu oddechowego?

– Choroby układu oddechowego bez zespołu serca płucnego, nowotworów i gruźlicy były w 2017 roku przyczyną zgonu 26 309 osób; współczynnik umieralności wyniósł 68,5. Większość zgonów w tej grupie stanowiły te z powodu zapalenia płuc i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc.

Z powodu ostrego zapalenia górnych dróg oddechowych zmarły w 2017 roku 23 osoby. W roku 2017 zarejestrowano 15 974 zgony z powodu zapalenia płuc. Zgony, których przyczyną było zapalenie płuc, stanowiły 60,7 proc. ogólnej liczby zgonów z powodu chorób układu oddechowego i dotyczyły głównie osób w wieku 70 lat i starszych.

Współczynnik umieralności z powodu zapalenia płuc w tej grupie wiekowej jest blisko ośmiokrotnie wyższy niż u osób młodszych. Ponad 300 tys. osób w Polsce w ciągu roku choruje na zapalenie płuc. W 2017 roku liczba chorych, którzy zmarli z powodu przewlekłych chorób dolnych dróg oddechowych, była większa niż w roku poprzednim.

Współczynniki umieralności z tej przyczyny są od lat wyższe u mężczyzn. W 2017 roku zarejestrowano 543 zgony z powodu astmy oskrzelowej. Największą umieralność z tej przyczyny stwierdzono również u osób po 70. roku życia. Dane z Centrum Onkologii z 2016 roku wykazały wzrost zachorowań na nowotwory złośliwe.

Na wszystkie nowotwory zachorowało w kraju 164 140 osób, na nowotwory złośliwe tchawicy i płuca 22 232.

  • Dlaczego choroby układu oddechowego zasługują na szczególne traktowanie w dzisiejszych gałęziach medycyny?
  • – Szerzący się wzrost zachorowań na choroby układu oddechowego – w tym na nowotwory układu oddechowego – wynikające z warunków atmosferycznych, zanieczyszczeń środowiska, narażeń zawodowych, nałogu palenia tytoniu, wtórnie wpływających na powikłania wielonarządowe, wymaga szczególnego traktowania, profilaktyki, wczesnego wykrywania i odpowiedniego specjalistycznego leczenia.
  • Jaką rolę w leczeniu chorób układu oddechowego odgrywa lekarz rodzinny?

– Niezwykłe rozpowszechnienie chorób układu oddechowego powoduje, że nie jest możliwe, by wszyscy chorzy byli leczeni przez specjalistów. Porady antynikotynowe lub leczenie zakażeń układu oddechowego to prawie wyłącznie domena lekarzy rodzinnych.

Specjaliści zajmują się jedynie ostrymi, słabo odpowiadającymi na standardowe leki przypadkami przewlekłej obturacyjnej choroby płuc lub astmy, a pozostali chorzy powinni być leczeni w podstawowej opiece zdrowotnej.

Nawet w przypadku specjalistycznego leczenia onkologicznego, chorób śródmiąższowych płuc, mukowiscydozy czy obturacyjnego bezdechu podczas snu (OSAS), często zachodzi potrzeba interwencji ze strony lekarzy pierwszego kontaktu, zarówno z powodu choroby podstawowej, działań niepożądanych leków, jak i chorób współistniejących. Wymaga to dobrej znajomości zasad leczenia chorób układu oddechowego przez lekarza rodzinnego, który jest tym pierwszym ogniwem w opiece nad pacjentem.

Dziękuję za rozmowę.

Źródło: https://sklep.naszdziennik.pl https://www.szlachetnezdrowie.pl

Marek Zygmunt „Nasz dziennik” Czwartek, 20 lutego 2020, Nr 42 (6700) – W zdrowym ciele zdrowy duch

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *