Objaw chvostka – co oznacza, przyczyny, objawy, leczenie

Objaw Chvostka – co oznacza, przyczyny, objawy, leczenie

Objawy hipokalcemii bywają wyjątkowo nieoczywiste. Ta dziwna choroba może mieć negatywny wpływ na cały organizm człowieka. W przypadku wystąpienia typowych dla niech symptomów lepiej skontaktuj się ze specjalistą. Lekarz w oparciu o wywiad i badanie pokieruje cię w dalszej diagnostyce.

Objawy niektórych chorób mogą być przez nas całkowicie źle interpretowane. Dlatego tak ważną rolę odgrywa lekarz pierwszego kontaktu, który na podstawie wywiadu i ewentualnych wstępnych badania, może nas skierować do odpowiedniego specjalisty.

Objawy hipokalcemii mogą nas zmylić. Choroba może mieć wpływ na cąły nasz organizm

Jak podaje serwis Medonet.pl, objaw Chvostka występuje, kiedy lekarz uderzy młoteczkiem w odpowiedni nerw twarzy i wystąpi skurcz mięśni. Nerw odpowiadający temu symptomowi znajduje się mniej więcej 2 cm od przodu płatka ucha, poniżej wyrostka jarzmowego.

Wystąpienie objawu świadczy o tężyczce utajnionej. Innym symptomem wskazującym na tę chorobę jest objaw Trousseau.

– Po napompowaniu mankietu do mierzenia ciśnienia i po pozostawieniu go przez 3 min na ramieniu wystąpienie objawu zwanego „ręką położnika”, cechującego się symetrycznymi drżeniem i symetrycznymi kurczami tonicznymi mięśni rąk. Tężyczka może świadczyć o hipokalcemii, czyli o stężeniu wapnia w surowicy krwi poniżej 2.25 mmol/l. – wyjaśniła lek Katarzyna Darecka dla Medonet.pl

Przyczyn tej choroby eksperci upatrują się między innymi w zbyt małej wchłanialności wapnia z pokarmami, niedostatecznej podaży lub odkładania się wapnia w tkankach miękkich, lub kościach (w zbyt dużej ilości) przez zapalenie trzustki lub po chirurgicznej operacji nadczynności przytarczyc. Dodatkowo objaw ten występuje przy okazji przyjmowania niektórych leków, nadmiernej utraty wapnia w moczu.

Diagnostyka jest trudniejsza, ponieważ aż u 25 proc. pacjentów objaw Chvostka występuje pomimo braku jakiejkolwiek powiązanej choroby. Z kolei u 29 proc. pacjentów z hipokalcemią ten symptom nie występuje wcale.

Dzisiaj grzeje: 1. Wczesne objawy raka jelita grubego. Szybkie rozpoznania zwiększa szanse na wyleczenie

2. Szykują nową opłatę, resort jest na ‘tak’. Będziemy musieli dopłacać po 300 zł na zakupach

W przypadku wystąpienia objawu Chvostka neurolog często kieruje pacjenta na dodatkowe badania laboratoryjne. W przypadku wykrycia zbyt niskiego poziomu wapnia, w dalszej kolejności lekarz zleca diagnostykę przyczyn hiperkalcemii, jest to niezbędna dla rozpoczęcia prawidłowego leczenia.

Jak widać, czasem tak mało znaczący symptom może mieć duży wpływ na organizm. Niedobór wchłanialności wapnia może być bardzo groźny dla zdrowia i życia pacjenta.

ZOBACZ TAKŻE:

Następny artykuł

Tężyczka jawna i utajona: objawy, przyczyny, diagnostyka, leczenie

Objaw Chvostka – co oznacza, przyczyny, objawy, leczeniefot. Adobe Stock

Tężyczka jest specyficznym objawem hipokalcemii, czyli spadku poziomu wapnia w organizmie poniżej normy (zwykle między 1,8-1,9 mmol/l), ale może przebiegać również z prawidłowym poziomem wapnia. Niestety objawy tężyczki mogą być nietypowe, mylące i różnorodne, dlatego zdiagnozowanie choroby i skuteczne leczenie wymagają często dużej wytrwałości pacjenta, ale też szerokiej wiedzy specjalisty.

Spis treści:

Objawy tężyczyki

Objawy, które są rozpoznawane w przebiegu tężyczki to:

  • parestezje (mrowienie, drętwienie, napięcie, ból mięśni) palców dłoni, stóp, całych rąk, warg, języka, twarzy,
  • niekontrolowane kurcze mięśni,
  • objaw Chvostka – występuje skurcz mięśni twarzy po opukiwaniu nerwu twarzowego albo miejsca zlokalizowanego przed płatkiem ucha,
  • objaw Trousseau – tzw. ręka położnika, objawiający się skurczem mięśni ręki po założeniu mankietu ciśnieniomierza i utrzymaniu przez 3 minuty ciśnienia większego o 20 mm Hg od ciśnienia skurczowego,
  • mogą wystąpić omdlenia, kurcz mięśni głośni, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, skurcz oskrzeli, rzadko drgawki, 
  • między napadami pojawiają się: bóle w klatce piersiowej, zaburzenia depresyjne, lęki, zaburzenia nastroju, złe samopoczucie, dolegliwości układu pokarmowego, bezsenność,
  • migreny,
  • hiperwentylacja (nieprawidłowy, przyspieszony oddech) związany z uczuciem lęku, nadpobudliwości, drażliwości,
  • w badaniu EMG (elekromiografia), tzw. próbie tężyczkowej, oceniającej przesyłanie sygnałów nerwowo-mięśniowych, dostrzega się wyładowania o wysokiej częstotliwości po pojedynczym bodźcu niedokrwiennym (ściśnięciu ręki opaską) i hiperwentylacji (wywołanej głębokimi i szybkimi oddechami),
  • objawy przewlekłego niedoboru wapnia: kruchość paznokci, suchość skóry i jej łuszczenie się, próchnica, łysienie, szorstkość włosów, stany zapalne skóry, zakażenia drożdżakowe, zaćma, zapalenie tarczy nerwu wzrokowego.

Tężyczka jawna i utajona

Wyróżnia się tężyczkę jawną, tzw. hipokalcemiczną, w której objawy występują spontanicznie, oraz tężyczkę utajoną, tzw. normokalcemiczną, w której choć pojawiają się wszelkie objawy, stężenie wapnia w organizmie utrzymuje się w normie, jednak występuje niedobór magnezu i/lub potasu.

Tężyczka jawna jest stosunkowo łatwa do rozpoznania. Jej napady cechują się nadmierną pobudliwością nerwowo-mięśniową, parestezjami i kurczami mięśni. Ten rodzaj tężyczki najczęściej rozwija się na skutek:

  • stanów chorobowych prowadzących do niedoboru wapnia (np. zapalenia trzustki, niedoboru witaminy D lub zaburzeń wchłaniania wapnia),
  • uszkodzenia przytarczyc,
  • naświetlania (radioterapii) okolic szyi,
  • stanów wyniszczających organizm (choroby nowotworowe),
  • stosowania leków wypłukujących wapń z organizmu,
  • diety ubogiej w ten pierwiastek.

Tężyczka utajona przeważnie rozpoznawana jest przypadkowo u pozornie zdrowych osób lub po zgłoszeniu niepokojących objawów lekarzowi, jak: wzmożone napięcie nerwowe, parestezje, drętwienia i mrowienia kończyn, bóle w klatce piersiowej, zaburzenia nastroju czy przewlekłe zmęczenie. Tężyczka utajona najczęściej wynika z niedoboru magnezu i/lub hiperwentylacji. 

Problemy diagnostyczne. Jakie badania wykonać?

Głównym problemem w zdiagnozowaniu tężyczki jest mnogość różnorodnych objawów i występowanie choroby w formie utajonej. Tężyczkę można wykryć dzięki badaniom laboratoryjnym, testom prowokacyjnym i tzw. próbie tężyczkowej.

W celu znalezienia przyczyny dolegliwości przede wszystkim należy oznaczyć stężenie wapnia, magnezu i potasu w organizmie. Jednak badanie surowicy nie jest metodą wiarygodną i polecaną.

  Rekomendowanym badaniem w diagnostyce tężyczki jest ocena stężenia pierwiastków wolnych (zjonizowanych), czyli takich, które znajdują się w komórkach krwi.

Najbardziej powszechne jest badanie pierwiastków z erytrocytów

W przypadku tężyczki jawnej (hipokalcemicznej), występującej z niedoborem wapnia, oprócz oznaczenia stężenia tego pierwiastka, należy ocenić poziom parathormonu (PTH). Jest to hormon produkowany przez przytarczyce, odpowiadający za gospodarkę wapniowo-fosforanową w organizmie. Na tej podstawie można podejrzewać, jaka jest przyczyna tężyczki.

Przy hipokalcemii z obniżonym stężeniem parathormonu, można podejrzewać:

Przy hipokalcemii z podwyższonym stężeniem parathormonu, można podejrzewać:

Badaniem pomocnym w rozpoznaniu tężyczki jest tzw. próba tężyczkowa wykonywana techniką EMG (elekromiografia). Test trwa ok. 15 minut. Badany ma przez 10 minut zaciśniętą opaskę na ręku, co ma wywołać czasowe niedokrwienie, a przez ostatnie minuty wykonuje głębokie i szybkie wdechy, co prowadzi do hiperwentylacji płuc. 

Jeśli udaje się zauważyć w badaniu wyładowania o wysokiej częstotliwości po sprowokowanych bodźcach, oznacza to dodatni wynik próby, czyli tężyczka jest prawdopodobna.

 Wśród specjalistów zdania co do tego, czy między pozytywnym wynikiem próby a tężyczką należy postawić znak równości, są podzielone.

Jest to jednak bez wątpienia badanie, które może wskazać na nieprawidłowości typowe dla tężyczki.

Lekarz może przeprowadzić również test w kierunku objawu Chvostka i objawu Trousseau

W przypadku tężyczki jawnej w badaniu EKG stwierdza się wydłużenie odcinka QT.

Leczenie napadu tężyczki

Tężyczka jawna jest leczona w warunkach szpitalnych. W przypadku tężyczki hipokalcemicznej stosuje się wlewy dożylne roztworu wapnia. Efekt wyrównania stężenia pierwiastka utrzymuje się przez kilka godzin, dlatego zazwyczaj konieczne jest powtarzanie zabiegu. 

Jeżeli tężyczka rozwinęła się na podłożu hipomagnezemii (niedoboru magnezu), podaje się kroplówkę z roztworem magnezu. U tych osób tymczasowy pozytywny efekt może przynieść dożylne podanie wapnia lub potasu.

Niektórym pacjentom pomaga oddychanie przez moment do papierowej torebki. Ta metoda jest skuteczna u osób, u których napad tężyczki jest skutkiem hiperwentylacji (np. nerwica, atak paniki).

Zapobieganie tężyczce

W zapobieganiu tężyczce konieczne jest leczenie wyrównujące niedobory pierwiastków w organizmie. W tym celu stosuje się doustnie preparaty wapnia lub magnezu, a także suplementację witaminą D. 

W zależności od przyczyny niedoborów może być konieczne wyleczenie choroby powodującej straty pierwiastków. W niektórych przypadkach pomocna jest odpowiednia dieta oraz psychoterapia, a niekiedy przyjmowanie leków przeciwlękowych i przeciwdepresyjnych. 

Źródła: P.Jóźków, Diagnostyka różnicowa i leczenie tężyczki, Medycyna po Dyplomie, 10/2013, R.Berkow, MSD Manual. Podręcznik diagnostyki i terapii, Urban & Partner, Wrocław 1995.

Więcej na podobny temat:Skurcze mięśni – jak sobie pomóc?Skurcze łydek – przyczyny i leczenieParestezje – przyczyny organiczne i psychogenne. Leczenie zaburzeń czuciaBóle mięśni – o czym świadczy fibromalagiaNiedobór elektrolitów objawy – 11 najważniejszych

You might be interested:  Hiperlordoza lędźwiowa – objawy, ćwiczenia, rehabilitacja

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

TĘŻYCZKA

Tężyczką określamy stan chorobowy, który cechuje wzmożona pobudliwość nerwowo-mięśniowa.

 Objawy charakterystyczne dla tej choroby to: bóle i zawroty głowy, bezsenność, drażliwość, drżenia mięśni kończyn, skurcze mięśni, niepokój, drętwienia i mrowienia kończyn, uczucie osłabienia, zaburzenia koncentracji i pamięci, stany lękowe, oraz uczucie skurczu głośni, przy braku lub współistniejących zburzeniach hormonalnych, metabolicznych, czy psychiatrycznych.Tężyczka jest problemem z którym głównie zgłaszają się młodzi, aktywni zawodowo ludzie, często sportowcy, obecnie już bez wyraźnych różnic w zakresie płci, choć częściej chorują kobiety. Wyróżnia się dwa rodzaje choroby: jawna – występująca stosunkowo rzadko oraz utajona – występująca znacznie częściej.

Objawy kliniczne tężyczki

O ile objawy tężyczki jawnej są powszechnie znane, a napady tężyczkowe są łatwe do rozpoznania, o tyle tężyczkę utajoną (spazmofilię) wykrywa się zazwyczaj przypadkowo u ludzi na pozór zdrowych, lub też podających skargi na bardzo nietypowe dolegliwości ze strony różnych narządów i układów.

Tężyczka jawna- napad przebiega w sposób charakterystyczny zaczynając się zwykle od uczucia mrowienia w opuszkach palców rąk i wokół ust. Następnie dochodzi do uogólnienia mrowienia całego ciała, wystąpienia wzmożonego napięcia w mięśniach twarzy i kończyn oraz ich przykurczu.

Najwcześniej skurcze mięśniowe pojawiają się w obrębie mięśni kłębu kciuka z silnym jego przywiedzeniem, co nadaje dłoni kształt „ręki położnika”. Opisane objawy są dość spektakularne, ale nie występują tylko w postaci tężyczki jawnej.

Równie dobrze przy znacznych zaburzeniach elektrolitowych objawy te mogą towarzyszyć tężyczce utajonej lub mieszanej.

Napadowi tężyczki jawnej towarzyszy często niepokój, silny lęk, pobudzenie psychiczne, hiperwentylacja. Niekiedy dochodzi nawet do utraty przytomności z towarzyszącymi drgawkami. Są to wprawdzie sytuacje rzadkie, ale niebezpieczne dla pacjenta i zawsze wymagające różnicowania z padaczką.

Innym objawem mogącym stanowić zagrożenie życia chorego podczas napadu tężyczkowego (tężyczka jawna) jest kurcz mięśni głośni.

W okresach pomiędzy napadami tężyczki pacjenci zwykle skarżą się na: niepokój, rozdrażnienie, uczucie stałego znużenia, zaburzenia pamięci, trudności w koncentracji uwagi, bezsenność, ogólne osłabienie. Niekiedy nawet tężyczka jest główną przyczyną utraty aktywności zawodowej.

Dolegliwości te zwłaszcza w połączeniu z uczuciem ciągłego mrowienia w obrębie twarzy i kończyn traktowane są zazwyczaj mylnie jako nerwica (głównie tężyczka utajona)

W odróżnieniu od tężyczki jawnej, tężyczka utajona przebiega skrycie objawiając się w sposób niecharakterystyczny, a rozpoznaje się ją zwykle przypadkowo. Nie istnieje bowiem żaden patognomoniczny objaw, na podstawie którego można by z dużym prawdopodobieństwem rozpoznać spazmofilię.

Objawy mogące sugerować istnienie tężyczki utajonej dzielą się na: centralne (wzmożone napięcie nerwowe, napadowe zasłabnięcia, bezsenność, obniżenie nastroju, męczliwość), obwodowe (skurcze mięśni, drętwienia i mrowienia kończyn, parestezje), wegetatywne (bóle w okolicy przedsercowej, kołatania serca, opasujące bóle w klatce piersiowej i jamie brzusznej, wzdęcia, kolki, zaburzenia naczynioruchowe w obrębie kończyn), neurologiczne (objaw Chwostka, objaw Trousseau, wygórowane odruchy ścięgniste), elektrofizjologiczne (obraz spontanicznych wyładowań wieloiglicowych potencjałów).

Zrób test tężyczki

Najczulszym testem wykazującym obecność nadpobudliwości nerwowo-mięśniowej, a tym samym tężyczki jest badanie elektromiograficzne – próba tężyczkowa (próba ischemiczna).

Charakterystyczny obraz pod postacią spontanicznych, powtarzających się co najmniej 1 minutę po aktywacji niedokrwieniem lub/i hiperwentylacją, wyładowań wieloiglicowych potencjałów wskazuje na obecność tężyczki, lecz nie na jej rodzaj.

Próbę tężyczkową przeprowadzamy wprowadzając elektrodę igłową w pierwszy mięsień międzykostny, zakładając opaskę uciskową na 10 minut na ramieniu (prowokacja ischemii) i dołączając w ostatnich dwóch minutach hiperwentylację. Po 10 minutach zdejmujemy opaskę uciskową i przez następne 5 minut obserwujemy rodzaj wyładowań na ekranie komputera.

Podejrzewając u chorego tężyczkę należy pamiętać, że istnieją choroby predysponujące do wystąpienia tej patologii.

Są to: alergie (w tym szczególnie astma oskrzelowa), cukrzyca, choroby tarczycy (zwłaszcza stan po strumektomii), insulinooporność, zaburzenia wchłaniania jelitowego ( SIBO, nietolerancje pokarmowe ), zespół wieloniedoborowy, stany po zabiegach operacyjnych ze znieczuleniem ogólnym, ciężkie i liczne infekcje, leki, choroby odkleszczowe, nałogi. Każdy pacjent, u którego na podstawie badania elektromiograficznego stwierdza się obecność objawów nadpobudliwości nerwowo-mięśniowej powinien mieć wykonane badanie próby tężyczkowej oraz badania biochemiczne, pozwalające na określenie rodzaju i przyczyny patologii. W kilkunastu procentach przypadków nie udaje się znaleźć przyczyny organicznej tężyczki, uznając przyczyny psychogenne.

Na podstawie danych psychometrycznych ustalono, że do wystąpienia niedoboru magnezu, a później tężyczki predysponuje osobowość typu A. Ludzi o tym typie osobowości cechuje mała odporność na sytuacje stresowe. Najczęściej są to osoby o wysokim poziomie neurotyzmu, z zaburzoną równowagą emocjonalną, łatwo ulegające zmiennym nastrojom, drażliwe, skłonne do obniżenia nastroju, perfekcjoniści.

Objawy sugerujące istnienie tej dolegliwości dla pełnego rozumienia problemu podzielono na: psychiczne i narządowe

Objawy psychiczne:

  • wzmożona pobudliwość nerwowa,
  • duszność spoczynkowa,
  • niepokój,
  • lęk,
  • obniżenie nastroju,
  • bezsenność,
  • ogólne osłabienie,
  • stałe uczucie zmęczenia,
  • zasłabnięcia napadowe,
  • trudności w koncentracji uwagi,
  • drażliwość,
  • zaburzenia pamięci,
  • wady wymowy np.: zacinanie się.

Wymieniając objawy psychiczne występujące w przebiegu tężyczki warto wspomnieć o lęku napadowym, zwanym inaczej napadami paniki. Schorzenie rozpoczyna się w okresie pomiędzy wiekiem młodzieńczym a 30 rokiem życia.

Osoby z objawami lęku napadowego cierpią na wiele zaburzeń somatycznych: wypadanie płatka zastawki mitralnej, idiopatyczną kardiomiopatię, różnego rodzaju zaburzenia czynności tarczycy, zaostrzenie dolegliwości związanych z owrzodzeniem żołądka i dwunastnicy, nasilenie ataków astmy.

Objawy narządowe:

  • skurcze mięśni – przeważnie łydek i stóp,
  • drętwienia i mrowienia kończyn górnych i dolnych – szczególnie palców rąk,
  • bóle i zawroty głowy,
  • nadmierna potliwość,
  • ziębnięcie i zsinienie kończyn,
  • kłucie i pobolewanie w okolicy serca,
  • skurcze oskrzeli,
  • bóle opasujące w klatce piersiowej i jamie brzusznej,
  • ucisk w nadbrzuszu,
  • uczucie ciała obcego w gardle „kula histeryczna”,
  • drżenia rąk i całego ciała,
  • bóle mięśniowe,
  • drętwienia twarzy i języka,
  • ruchy mimowolne

Biochemiczne podstawy nadpobudliwości nerwowo-mięśniowej

Rola magnezu w fizjologii błony komórkowej pozwala na stabilizację równowagi elektrochemicznej błony, kontrolę przepływu jonów Na+, K+, fosforu i Ca2+ oraz na wydzielanie i transport neurotransmiterów w OUN.

Magnez ma silne działanie hiperpolaryzujące błonę (stabilizujące) ponieważ sprzyja syntezie cAMP poprzez aktywację adenozylocyklazy Mg2+-  zależnej Niedobór magnezu wywołuje więc zespół depolaryzacji przez zmniejszenie syntezy cAMP, a równocześnie wzrost syntezy cGMP wskutek zwiększenia aktywności  cyklazy guanilowej,  Ca2+ zależnej. Jej aktywność jest hamowana przez  Mg2+.

Tak więc za podstawowe zaburzenie biochemiczne prowadzące do wzrostu pobudliwości nerwowo – mięśniowej można uznać zmniejszenie stosunku pomiędzy cAMP a cGMP – dwoma ważnymi cyklicznymi nukleotydami, pośrednikami drugiego rzędu, które są końcowymi efektami komórkowymi bezpośredniego działania niedoboru magnezu.

Niedobór magnezu  może również powodować dodatkowo wydzielanie histaminy (działając na receptory H2) acetylocholiny, insuliny, co z kolei powoduje wzrost stężenia cyklicznego monofosforanu guanozyny (cGMP) i depolaryzuje błonę komórkową

Badania przydatne w diagnostyce tężyczki:

Badanie krwi

Aby zdiagnozować rodzaj tężyczki należy określić rodzaj i poziom niedoborów pierwiastków (Mg, Ca,K). Chociaż powszechne jest oznaczanie ich w surowicy jednak już w chwili obecnej wiadome jest, że ta metoda nie daje wiarygodnych wyników. Pierwiastki zawarte w surowicy są na ogół powiązane z białkami i innymi związkami chemicznymi, a w postaci związanej są nieaktywne w organizmie.

Poza tym pomiar poziomu pierwiastków zależy też od ilości związanych przez nie innych związków chemicznych (np. białek). Stan pierwiastkowy płynów wewnątrzkomórkowych jest bardziej czuły na zmiany stanu organizmu.

Skład płynów wewnątrzkomórkowych szybciej ulega zmianie wraz z niekorzystnymi zmianami w organizmie niż skład surowicy krwi, który jest jeszcze długo kontrolowany działaniem odpowiednich hormonów.Należy pamiętać, że jony magnezu, potasu czy wapnia znajdują się we wszystkich elementach morfotycznych krwi (erytrocytach, leukocytach, trombocytach).

Toczące się na świecie badania nad rolą magnezu w neurologii i innych naukach medycznych oparte są na pomiarach pierwiastków zjonizowanych w tych komórkach. Najbardziej powszechne są badania pierwiastków zjonizowanych w erytrocytach.

Tylko ocena pierwiastków wolnych (zjonizowanych) jest wiarygodnym pomiarem służącym do oceny rodzaju zaburzeń z kręgu nadpobudliwości nerwowo-mięśniowej (tężyczki). Oczywiście powyższe badania są podstawowymi wykonywanymi celem diagnostyki. Zalecamy badania znacznie rozszerzone dające nam i pacjentowi szanse poznania przyczyny dolegliwości i wdrożenia bardziej skutecznego leczenia.

You might be interested:  Nerwica histeryczna – przyczyny, objawy, leczenie

Badanie psychologiczne

Na podstawie danych psychometrycznych ustalono, że do wystąpienia niedoboru magnezu, a później tężyczki predysponuje osobowość typu A. Ludzi o tym typie osobowości cechuje mała odporność na sytuacje stresowe.

Powszechnie znanym testem psychologicznym przydatnym w diagnostyce zaburzeń osobowości często współistniejących z tężyczką jest Kwestionariusz Osobowości EPQ-R. Test ten jest stosowany na całym świecie i służy do badania podstawowych wymiarów osobowości.

Zawiera on 100 pytań tworzących cztery skale: Neurotyzm (N), Ekstrawersja (E), Psychotyzm (P) i skalę Kłamstwa (K) pozwala ustalić dominujący typ osobowości u osób ze wzmożoną pobudliwością nerwowo-mięśniową.

Najczęściej są to osoby o wysokim poziomie neurotyzmu, niezrównoważone emocjonalnie, łatwo ulegające zmiennym nastrojom, drażliwe, skłonne do stanów lękowych i załamań nerwowych.

Elektroencefalogram

 U chorych z tężyczką hipokalcemiczną (jawną) zapis EEG w 20% przypadków może być prawidłowy lub wykazywać niewielkie przesunięcie w częstotliwości fal alfa w kierunku wolniejszego rytmu.

W przypadkach znacznej hipokalcemii obserwuje się nieregularność i zwolnienie rytmu alfa, występowanie fal theta, a w czasie hiperwentylacji mogą pojawić się fale delta, rzadko iglice, fale ostre czy zespoły iglicy z falą wolną.

Wyładowania napadowe występują zwykle przy stężeniu wapnia w surowicy krwi (?) poniżej 1,5 mmol/l .

Echokardiogram

Jest szczególnie przydatnym badaniem pozwalającym rozpoznać istnienie wypadania płatka zastawki mitralnej (prolaps mitralny) czy cechy kardiomiopatii idiopatycznej. Obydwa schorzenia spotykane są najczęściej w tężyczce utajonej z objawami lęku napadowego [30].

 Zespół wypadania płatka zastawki dwudzielnej (ZWPZD) występuje u 5-15 % populacji generalnej, zaś u osób z zaburzeniami lękowymi aż u 30-50 % pacjentów, przy czym najczęściej dotyczy to chorych z tzw. atakami paniki.

Istnieje wiele teorii na temat ścisłego związku pomiędzy ZWPZD a zaburzeniami lękowymi, lecz najbardziej przekonywujące wydają się badania przeprowadzone przez Gaffneya wykazujące dysfunkcję układu wegetatywnego między spadkiem napięcia układu parasympatycznego a wzrostem napięcia układu alfa-adrenergicznego przy normalnym napięciu i reaktywności układu beta-adrenergicznego. Stwierdza się także podobną zależność pomiędzy występowaniem objawów lęku napadowego, a obecnością tzw. idiopatycznej kardiomiopatii.

Elektrokardiogram

 Pozwala uwidocznić zmiany o charakterze głównie nadkomorowych zaburzeń rytmu oraz zaburzeń przewodzenia pod postacią wydłużenia odcinka QT, które często występują u chorych z tężyczką utajoną

Gdzie szukać pomocy i jak prawidłowo leczyć tężyczkę?

Leczenie sprowadza się głównie do indywidualnego przyjmowania magnezu oraz właściwej terapii psychologicznej. Korzystne jest kojarzenie preparatów magnezowych z witaminą B6 działającą w charakterze kofaktora. Preparaty magnezowe obecnie najczęściej stosowane.

Głównymi przeciwskazaniami do stosowania preparatów magnezu jest ciężka niewydolność nerek, blok przedsionkowo-komorowy oraz miastenia. W terapii tężyczki warto wspomnieć o witaminie D3, której niedobór wpływa niekorzystnie na wchłanianie magnezu. Diagnostykę należy więc uzupełnić o poziom wit. D3 i w razie jego obniżenia suplementować łącznie z preparatami magnezu.

Wlewy preparatów magnezu ( MgSO4 ) są stosowane ze szczególnych wskazań w spazmofilii dotyczą jedynie zaawansowanej hipomagnezemii, gdzie leczenie doustne jest niemożliwe lub . Ideą leczenia preparatami magnezu jest podawanie preparatów dobrze wchłanianych do krwi.

Najczęściej stosowane są cytryniany, mleczany i chelaty Na rynku Polskim jest coraz więcej preparatów z wysokim stopniem wchłanialności, w dobrej dawce, w różnych postaciach. Są to tabletki, tabletki musujące, mikrogranulki wchłanialne z jamy ustnej czy preparaty z wysoką dawką magnezu (375mg) w płynie (50ml) tzw. shoty.

Leczenie zawsze należy dobrać indywidualnie do pacjenta, pamiętając o skutkach ubocznych, wchłanialności, dawce konkretnego preparatu. Nadal czekamy na preparaty magnezowe w postaci tabletki podjęzykowej, wchłanialnej ze śluzówek czy sprayu donosowego.

Ponieważ często niedobór magnezu współistnieje z zasadowicą metaboliczną wynikającą z hiperwentylacji u osób z objawami lęku napadowego lub mało odpornych na sytuacje stresowe, najwłaściwszą formą takiej pomocy jest psychoterapia skojarzona z leczeniem farmakologicznym. Znaczna część autorów preferuje rozpoczęcie leczenia od zastosowania leków z grupy benzodiazepin.

Z naszego doświadczenia jednak wynika, że nie powinny to być leki pierwszego rzutu ze względu na ich duży potencjał uzależniający. Benzodiazepiny można stosować jako leczenie doraźne interwencyjne w stanach nagłej silnej hiperwentylacji ze współistnieniem objawów somatycznych. Należy pamiętać, że pacjenci z tężyczką (szczególnie utajoną) mają dużo większą skłonność do uzależnień.

Jeżeli suplementacja magnezu i wit. D3 nie przynosi oczekiwanego rezultatu, leczenie należy rozważyć wdrożenie leków antydepresyjnych. Wskazane jest wyjaśnienie pacjentowi, iż działanie terapeutyczne tych leków nie jest natychmiastowe, natomiast przez kilka dni od rozpoczęcia leczenia pacjent może się poczuć gorzej.

W każdym razie nie powinna być to przyczyna zarzucenia leczenia. Pacjent z tężyczką musi być świadomy, iż po okresie początkowej wyraźnej poprawy stanu klinicznego zazwyczaj dochodzi do nawrotu niektórych objawów, które w dalszym konsekwentnym leczeniu powoli ustępują. Niestety w 25% prawidłowo prowadzonej terapii tężyczki nie osiąga się istotnej poprawy.

Prawdopodobnie zjawisko to zależy od osobniczych czynników genetycznych.

Objawy ostrej hipokalcemii w postaci napadu tężyczkowego należy przerwać dożylnym podaniem soli wapniowych. Pierwsza dawka „bolus” powinna zawierać 100-200 mg wapnia elementarnego i należy ją podać dożylnie w ciągu 10 minut. Leczenie hipokalcemii przewlekłej zależy od jej przyczyn.

Jeśli jest ona uwarunkowana niedoczynnością gruczołów przytarczycznych, niezbędne jest przewlekłe podawanie witaminy D lub jej aktywnych metabolitów i soli wapnia.

W hipokalcemii wywołanej niedoborem witaminy D, należy podawać witaminę D doustnie lub pozajelitowo, albo też pobudzić jej skórną syntezę promieniami UVB. Sposób podawania witaminy D, a także wielkość dawek musi być ustalone indywidualnie, z uwzględnieniem pory roku.

Suplementacja preparatami wapnia sprowadza się do podawania jego soli. W dawkowaniu należy kierować się przede wszystkim zarówno zawartością wapnia elementarnego w preparacie, jak i objawami ubocznymi (np. zaparcia).

Tężyczka utajona jest coraz częściej rozpoznawana u pacjentów. Szybkie tempo życia, stres, nawał pracy, liczne używki (kawa, cola, napoje energetyzujące, alkohol, psychostymulanty ), leki, nietolerancje pokarmowe, choroby tarczycy, insulinooporność to tylko niektóre z realnych czynników ryzyka a zarazem jej przyczyny.

Rozpoznanie przyczyny jest więc sprawa kluczową w tej przypadłości, tylko wielodyscyplinarne leczenie gwarancją poprawy samopoczucia pacjenta. Podejrzewając tężyczkę należy skierować pacjentka na początku na próbę tężyczkową.

Jeżeli badanie wyjdzie pozytywnie pacjenta powinien diagnozować i leczyć neurolog specjalizujący się w tej dziedzinie.

Niekontrolowane skurcze, drżenia mięśni, mrowienie: to charakterystyczne objawy tężyczki!

Tężyczka to przede wszystkim drżenie mięśni i ich bolesne skurcze, ale także mrowienie w okolicy ust i opuszek placów.

Gdy pojawią się takie objawy, może to świadczyć o zaburzeniach gospodarki wapniowo-fosforanowej organizmu, ale także o chorobie tarczycy.

Tężyczka jest bowiem objawem, nie chorobą, a jej wystąpienie najlepiej od razu konsultować z lekarzem. Jak rozpoznać tężyczkę? Jak ją leczyć?

Tężyczka jest objawem, nie chorobą. Charakteryzuje się niekontrolowanymi, często bolesnymi skurczami oraz drżeniem mięśni, a także mrowieniem odczuwanym w różnych rejonach ciała. 

Przyczyny tężyczki

Występowanie tężyczki związane jest z niedoborem wapnia w organizmie.

Pojawienie się objawów wiąże się z nadmierną pobudliwością nerwowo-mięśniową, a pierwiastkiem, który bierze istotny udział w procesach przekazywania impulsów nerwowo-mięśniowych, jest właśnie wapń.

Zmniejszenie wapnia we krwi, czyli hipokalcemia, któremu towarzyszy dodatkowo zmniejszenie stężenia magnezu i potasu, prowadzą do występowania tężyczki.

Co ciekawe, tężyczka jest objawem chorób endokrynologicznych.

Wszystko dlatego, że parathormon (PTH), wydzielany przez przytarczyce (gruczoły, zwykle cztery, zlokalizowane na szyi, w okolicy tarczycy) reguluje gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu.

W prawidłowych warunkach, gdy zmniejsza się stężenie wapnia w organizmie, hormon ten „dąży” do wyrównania poziomu poprzez uwalnianie zapasów wapnia z kości, zwiększenie wchłaniania z przewodu pokarmowego i zwrotne wchłanianie wapnia w nerkach. 

  • Niestety, w niektórych przypadkach, zwykle w niedoczynności przytarczyc, parathormon wydzielany jest w niewystarczającej ilości, dlatego proces regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej jest zaburzony, a efektem tego jest zmniejszenie stężenia wapnia w surowicy krwi. 
  • Częstym powodem tężyczki jest przypadkowe usunięcie gruczołu przytarczowego podczas operacji w obrębie tarczycy.
  • Tężyczkę dzieli się na dwa rodzaje:
  • Jawną: ten stan cechuje nadmierna pobudliwość nerwów i mięśni przy współistniejących zaburzeniach hormonalnych. Najczęstszą przyczyną tężyczki jawnej jest uszkodzenie przytarczyc w czasie zabiegów operacyjnych szyi, w tym po operacji tarczycy, a także radioterapia okolic szyi i choroby, w których przebiegu dochodzi do zmniejszenia stężenia wapnia we krwi. Do hipokalcemii dochodzi także w przypadku stanów przebiegających z wyniszczeniem oraz w wyniku stosowania niewłaściwej diety ubogiej w wapń.
  • Utajoną: objawy są nietypowe, mogą występować także przy odpowiednim stężeniu wapnia, a niedoborach magnezu i potasu. Tężyczkę utajoną charakteryzuje występowanie objawów, na przykład skurczu mięśni, prowokowanych przez pewne bodźce, w tym sytuacje stresowe, ataki paniki. Nie ma objawów, które jednoznacznie wskazują na tężyczkę utajoną, dlatego zwykle rozpoznaje się ją przypadkiem u osób na pozór zdrowych.  
You might be interested:  Mówienie przez sen – czy rozmawianie i krzyki przez sen są niebezpieczne?

Objawy tężyczki

Charakterystycznym, pierwszym objawem tężyczki jest uczucie mrowienia wokół ust i w opuszkach palców. Następnie pojawiają się bolesne skurcze mięśni i drżenie. 

Skurcze rozpoczynają się od rąk, potem przechodzą na przedramiona, ramiona, twarz (skurcze powiek i mięśni wokół ust), a także klatkę piersiową i nogi.

Oprócz bolesnych skurczy i drżenia, niektóre osoby odczuwają także światłowstręt, mają zaburzenia widzenia, odczuwają ból w klatce piersiowej, kołatanie serca, ból głowy. W ekstremalnych przypadkach może dojść do utraty przytomności z drgawkami, co bywa mylone z atakiem padaczki, a także silnego skurczu krtani uniemożliwiającego swobodne oddychanie.

ZOBACZ: Drętwienie lub mrowienie twarzy – czego może być objawem?

Co zrobić, gdy pojawią się objawy?

Jeśli dojdzie do skurczu krtani, utraty lub zaburzenia przytomności, należy do osoby chorej wezwać pogotowie. Jeśli mrowienie, drżenie i skurcze mięśni powtarzają się, ale ich natężenie i siła nie zagrażają zdrowiu i życiu, należy zgłosić się na badanie do lekarza rodzinnego.

Rozpoznanie (diagnoza) tężyczki

Podstawą rozpoznania tężyczki jest wywiad, czyli zebranie przez lekarza informacji na temat częstości występowania objawów, ich charakteru, nasilenia. 

W celu rozpoznania tężyczki wykonuje się badanie elektromiograficzne (EMG), czyli tzw. próbę tężyczkową, która jest najczulszym testem wykazującym nadpobudliwość nerwowo-mięśniową. Efekt dodatni próby tężyczkowej jest wskazaniem do wykonania badań endokrynologicznych.

U osób z tężyczką utajoną niezbędnym elementem diagnostyki jest także badanie psychologiczne.

Objawy, które mogą sugerować tężyczkę:

  • objaw Chwostka, czyli gwałtowne skurcze mięśni mimicznych twarzy po uderzeniu młoteczkiem neurologicznym w okolicę policzka,
  • objaw Trousseau, czyli przykurcz palców dłoni i ustawienie ich w postaci tzw. ręki położnika,
  • wzmożone napięcie nerwowe,
  • bóle brzucha i wzdęcia.

Leczenie tężyczki

Leczenie tężyczki polega na uregulowaniu gospodarki wapniowo-fosforanowej poprzez zwiększenie stężenia wapnia we krwi i utrzymanie tego stężenia na prawidłowym poziomie.

Jeśli oprócz niedoboru wapnia występuje niedobór potasu lub witaminy D, to stosuje się dodatkową suplementację tych składników.

Zaleca się również stosowanie odpowiedniej diety, która zapewni stałą podaż wapnia (także po zakończeniu leczenia).

U osób z niedoczynnością przytarczyc, u których występują objawy tężyczki, zaleca się przewlekłe (stałe) leczenie doustnymi preparatami wapnia i witaminy D. Natomiast u osób z tężyczką utajoną zaleca się zwykle doustne preparaty magnezu, a także opiekę psychologa. 

Wyleczenie zależy od przyczyny tężyczki. Jeśli objawy powodowane są obniżeniem stężenia wapnia powodowanym np. przez stosowanie leków moczopędnych, to samo odstawienie leków powinno spowodować wzrost stężenia wapnia i ustąpienie objawów. U osób z niedoczynnością przytarczyc, u których występuje hipokalcemia, suplementacja wapnia zwykle pomaga pozbyć się objawów tężyczki. 

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: mp.pl

Tężyczka – co to za choroba?

Tężyczka – czym jest?

Tężyczka (łac. tetania) to zespół objawów występujący przy zbyt niskim stężeniu wapnia we krwi. Wapń jest pierwiastkiem uczestniczącym w przekazywaniu sygnałów nerwowych między wszystkimi rodzajami synaps (miejsc styku zakończeń nerwowych lub nerwowo-mięśniowych).

Szczególnie wrażliwe na zmiany jego stężenia są synapsy nerwowo-mięśniowe, które odpowiadają za przekazywanie sygnałów z komórki nerwowej do mięśnia szkieletowego.

W przypadku zbyt niskiego stężenia wapnia we krwi dochodzi do stanu nadpobudliwości nerwowo-mięśniowej, który odpowiada za występowanie głównych objawów tężyczkowych – kurczy, drżeń i drętwień mięśni. Norma stężenia wapnia całkowitego wynosi 8,5-10,5 mg/dl. Gdy stężenie spada poniżej tych wartości, mówimy o tzw. hipokalcemii.

Stopień nasilenia hipokalcemii najczęściej koreluje z ciężkością objawów – łagodna postać tężyczki występuje przy stężeniu wapnia 7-8 mg/dl, natomiast o ciężkiej tężyczce mówimy przy stężeniach Ca2+ poniżej 7 mg/dl. Hipokalcemii towarzyszą często zaburzenia gospodarki magnezowej oraz fosforanowej, które dodatkowo mogą nasilać objawy tężyczki.

Funkcjonowanie gospodarki wapniowo-fosforanowej organizmu zależne jest od prawidłowego wydzielania dwóch hormonów – kalcytoniny oraz parathormonu (PTH). Kalcytonina produkowana jest głównie przez komórki C tarczycy i odpowiada za wiązanie wapnia w kościach, co powoduje obniżenie jego stężenia we krwi.

Parathormon natomiast produkowany jest przez komórki przytarczyc i działa przeciwstawnie w stosunku do kalcytoniny.

Obniżony poziom wapnia skutkuje zwiększonym wytwarzaniem parathormonu parathormonu, który zwiększa uwalnianie wapnia z kości, co powoduje przywrócenie prawidłowego stężenia Ca2+.

Tężyczka – przyczyny

Poszukując przyczyn tężyczki, ważną kwestią jest wykluczenie współistniejących zaburzeń hormonalnych. Jeśli są one obecne oraz towarzyszą im typowe objawy tężyczkowe, mówimy o tzw. tężyczce jawnej. Jej przyczyną mogą być:

  • Pierwotna niedoczynność przytarczyc – związana z niewystarczającym wydzielaniem parathormonu. Jej przyczyną mogą być stany po operacji tarczycy (podczas których dochodzi do niezamierzonego, jatrogennego usunięcia przytarczyc), zniszczenie przytarczyc w czasie radioterapii nowotworów okolicy szyi, autoimmunologiczna niedoczynność przytarczyc, hipoplazja (czyli niedostateczne wykształcenie przytarczyc) lub aplazja przytarczyc (wada wrodzona polegająca na nie wykształceniu się przytarczyc);
  • Choroby ogólnoustrojowe, które są przyczyną obniżenia wapnia we krwi, takie jak znaczny niedobór witaminy D, zespół nieszczelnego jelita, ostre zapalenie trzustki;
  • Choroba nowotworowa oraz wyniszczenie w przebiegu choroby nowotworowej;
  • Alkoholizm;
  • Niewystarczająca podaż wapnia wywołana niedoborami pokarmowymi;
  • Stosowanie leków powodujących nadmierne wydalanie wapnia np. leki moczopędne.

W przypadku braku zaburzeń hormonalnych mówimy o tzw. tężyczce utajonej. Jest ona związana z różnymi zaburzeniami elektrolitowymi, np. niedoborami magnezu, fosforanów lub potasu. Częstą przyczyną tężyczki utajonej jest przejściowe zwiększenie pH krwi, które powoduje spadek stężenia wapnia zjonizowanego, a co za tym idzie pojawienia się objawów tężyczki. Zwiększenie pH (tzw.

alkaloza) występuje na przykład podczas hiperwentylacji w przebiegu ataku paniki. Pojawianie się objawów neurologicznych w sytuacjach lękowych bywa przyczyną ich bagatelizowania i przypisywania im jedynie podłoża psychicznego.

Lekarz musi zachowywać czujność oraz przeprowadzać szczegółowe badanie przedmiotowe, by nie postawić błędnego rozpoznania i nie powodować wydłużenia procesu diagnostycznego.

Tężyczka – objawy

Typowe objawy tężyczki wynikają z nadmiernej aktywności układu nerwowo-mięśniowego. Pacjent skarży się na mrowienie i drętwienie różnych części ciała. Początkowo są to okolice ust oraz opuszki placów.

Następnie pojawiają się drżenia i niejednokrotnie bardzo bolesne skurcze mięśni kończyn oraz tułowia.

Mniej typowe objawy to: uczucie kołatania serca, światłowstręt, ogólne osłabienie, bóle głowy, problemy ze złapaniem oddechu (uczucie ścisku, guli w gardle) bądź ból w klatce piersiowej.

Oprócz zebrania szczegółowego wywiadu, lekarz endokrynolog powinien poszukiwać charakterystycznych objawów hipokalcemii, do których należą:

  • Objaw Chwostka – pojawienie się gwałtownych skurczy mięśni mimicznych po uderzeniu młoteczkiem w brzeg mięśnia żwacza (ok 2 cm od płatka ucha);
  • Objaw Lusta – odwiedzenie stopy w odpowiedzi na uderzenie młoteczkiem w okolicę głowy kości strzałkowej;
  • Objaw Trousseau – przykurcz palców dłoni w kształt tzw. dłoni położnika w odpowiedzi na niedokrwienie ręki (np. w czasie pompowania mankietu do mierzenia ciśnienia);
  • Objaw Erba – polega na zwiększonej pobudliwości nerwów na prąd galwaniczny.

Tężyczka – leczenie

Leczenie tężyczki polega głównie na uzupełnianiu wapnia, witaminy D oraz, jeśli istnieje taka potrzeba, przyjmowania preparatów potasu i magnezu. Należy zaznaczyć, że jest to leczenie objawowe i zasadniczym celem powinna być identyfikacja pierwotnego źródła hipokalcemii i wdrożenie leczenia przyczynowego.

Źródła:

  1. Andrzej Szczeklik, Piotr Gajewski: Interna Szczeklika 2014. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2014. ISBN 978-83-7430-405-4
  2. Piotr Gajewski, Interna Szczeklika, mały podręcznik, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna 2019/2020
  3. „Podstawy Endokrynologii” redakcja naukowa: prof. dr hab. n. med. Tomasz Bednarczuk Wydanie I, 2017 

Data dodania: poniedziałek, 27 lipca 2020

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *