Obrzęk śluzowaty – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Choroba Gravesa-Basedowa, znana również jako rozlane wole toksyczne to druga najpopularniejsza jednostka kliniczna dotycząca tarczycy, której przyczynę upatruje się w nieskoordynowanej pracy układu odpornościowego. Nie jest znany niestety sam czynnik (lub czynniki) spustowe, choć istnieją pewne domysły i przypuszczenia, co do potencjalnego „triggera”.

Obrzęk śluzowaty – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

W okresie jej trwania, praca gruczołu tarczowego jest znacznie wzmożona, stąd zalicza się ją do schorzeń z grupy nadczynności. Obserwowane objawy, wywoływane są przez krążące przeciwciała, wiążące się z odpowiednimi białkami, umiejscowionymi w różnych rejonach organizmu.

Jakie czynniki zwiększają ryzyko wystąpienia choroby?Ze względu na fakt, iż jest to choroba z autoagresji, należą do nich:

  • Płeć żeńska;
  • Występowanie innych chorób autoimmunologicznych w rodzinie;
  • Współistnienie innych chorób autoimmunologicznych u osoby chorej;
  • Czynniki genetyczne – obecność wariantu genu HLA-DR3, odpowiadającego za immunoregulację;
  • Czynniki infekcyjne – istnieją przesłanki, jakoby antygeny obecne na bakterii, wywołującej jersiniozę, czy wirusie EBV, mogą przypominać białka komórek tarczycy, stąd produkowane przez komórki układu odpornościowego przeciwciała, wiążą się zarówno z patogenem, jak i zdrowymi tkankami;
  • Palenie tytoniu;
  • Nadmierna ekspozycja na stres;
  • Przyjmowanie preparatów immunomodulujących.

Jakie objawy mogą towarzyszyć?W zależności od zjawisk immunologicznych, symptomy mogą przybierać różną postać. Najbardziej typowymi są objawy nadczynności tarczycy, do których należą m.in.:

  • Utrata wagi;
  • Niepokój, drażliwość;
  • Kołatanie serca, podniesione ciśnienie krwi;
  • Nadmierna potliwość;
  • Wzmożony apetyt, przyspieszona perystaltyka jelit i biegunki;
  • Zaburzenia snu;
  • Zaburzenia płodności
  • Wole – powiększenie tarczycy, która może uciskać struktury szyjne, prowadząc do duszności i problemów z połykaniem.

Obrzęk śluzowaty – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Wynika to z faktu, iż nadmiernie pobudzone komórki układu odpornościowego, wydzielają przeciwciała anty-TSHR, które łączą się z receptorami dla TSH, umiejscowionymi na tyreocytach.

Dzięki temu uruchomione zostają procesy nasilonej syntezy i wydzielania T3 wraz z T4, które mogą spełniać swoje fizjologiczne (a w tym przypadku patofizjologiczne, gdyż zbyt nasilone) role w określonych dla siebie narządach.

Dość często obserwowane są również dolegliwości, wynikające z zajęcia tkanki łącznej.

Oftalmopatia tarczycowa, a więc popularnie zwany wytrzeszcz oczu jest skutkiem odkładania się kompleksów immunologicznych i rozrostu tkanki tłuszczowej okołooczodołowej, które powodują wypchnięcie gałki ocznej.

Stan ten jest o tyle poważny, iż brak jego przeleczenia może skutkować rozwojem innych dolegliwości okulistycznych, m.in. owrzodzenia rogówki, jaskry, zaś końcowo trwałym uszkodzeniem wzroku.

Pomarańczowa skórka, obrzęk śluzowaty podgoleni, czy tzw. akropachia (obrzęk palców z pogrubiałą warstwą kostną) należą do nieco rzadszych objawów, których przyczyna jest zbliżona do opisanej wyżej oftalmopatii, jednak różni się lokalizacją zmian.

Z jakimi innymi jednostkami można różnicować chorobę?Specjalista przeprowadzając odpowiedni wywiad i badania diagnostyczne jest w stanie wykluczyć inne przyczyny nadczynności tarczycy. Pod uwagę bierze się inne schorzenia zapalne (np.

zapalenie Hashimoto), podczas których może dochodzić do niekontrolowanego uwalniania hormonów przez gruczoł, jak również patologiczne wytwarzanie TSH (np.

w przebiegu gruczolaka przysadki), hCG (w nabłoniaku kosmówkowym), czy nadmierną zewnętrzną podaż preparatów hormonalnych.

Obrzęk śluzowaty – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Ciekawą jednostką jest również tzw. jod-Basedow, której rozwój spowodowany jest zbyt dużą podażą jodu w postaci jodków, bądź środków kontrastowych. Występujące objawy są charakterystyczne i zostały opisane wyżej.

Jakie badania mogą okazać się pomocne?

Obrzęk śluzowaty – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenieJak w przypadku innych schorzeń gruczołu tarczowego, najważniejsze jest oznaczenie poziomu hormonów TSH (spadek), FT3 i FT4 (w normie lub wzrost). Dodatkowym, ocenianym parametrem, który decyduje o rozpoznaniu jest brak lub obecność przeciwciał anty-TSHR.

Badania obrazowe pełnią rolę pomocniczą, pozwalając ocenić strukturę gruczołu (USG) lub tkanek okołooczodołowych (tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny).

Jak poprawić jakość życia osoby chorej?

Obrzęk śluzowaty – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczeniePrzede wszystkim najważniejsze jest podjęcie odpowiedniego leczenia. Mając na uwadze indywidualne potrzeby osób chorych i stopień zaawansowania choroby, do wyboru są preparaty farmakologiczne, leczenie jodem radioaktywnym lub zabieg operacyjny.

Pomijając aspekt czysto medyczny, dobrym rozwiązaniem będzie modyfikacja stylu życia. Na pewno pomocnym okaże się uprzedzenie najbliższych ludzi wokół o możliwych objawach, szczególnie dotyczących nerwowości, aby ograniczyć ilość przykrych zdarzeń. Stres z pewnością będzie łatwiej opanować poprzez regularne uprawianie aktywności fizycznej.

Warto również nieco zweryfikować swój jadłospis.

Oprócz „zasad zdrowego żywienia”, dobrym pomysłem będzie zwiększone spożycie owoców jagodowych (malin, jagód, borówek) bogatych w antyoksydanty i warzyw kapustnych, pomagających obniżyć poziom hormonów tarczycy.

Nabiał i ryby morskie są źródłem wapnia, witaminy D3, i kwasów omega-3 – substancji wzmacniających strukturę tkanki kostnej (która poprzez zwiększony obrót mineralny może być znacznie słabsza), a także immunomodulujących.

Unikanie kofeiny przy zwiększonej podaży magnezu, potasu i witaminy B1 okazuje się być pomocne w redukowaniu nerwowości, kołatania serca, czy ograniczeniu spadków masy ciała.

Tomek, 24 lata, studiuję na kierunku medycznym. W kręgu moich zainteresowań leży fizjologia z patofizjologią i procesy biochemiczne w obrębie układu hormonalnego ze szczególnym uwzględnieniem funkcji tarczycy. W wolnych chwilach lubię uprawiać sporty siłowe i rozwijać pasje związane z dietetyką.

Niedoczynność tarczycy – jakie są objawy, jak wygląda diagnoza i leczenie

Szacuje się, że nawet co piąty Polak ma lub miał chorą tarczycę, przy czym niedoczynność tarczycy to schorzenie stosunkowo trudne do zdiagnozowania. Charakteryzuje się przede wszystkim objawami nieswoistymi, które łatwo pomylić z przemęczeniem czy nawet depresją. 

Niedoczynność tarczycy to choroba, na którą cierpi około 7 proc. kobiet i tylko 1 proc. mężczyzn. Choroba rozwija się na skutek niedoboru hormonów wytwarzanych przez gruczoł tarczycy, takich jak trójjodotyronina i tyroksyna (T3, T4). Hormony tarczycowe wpływają na metabolizm organizmu i regulują gospodarkę wapniowo-fosforanową.

Niedoczynność tarczycy ‒ przyczyny

Przyczyny niedoczynności tarczycy są podobne przy jej pełnoobjawowej i subklinicznej postaci. Do najważniejszych zalicza się:

  • chorobę Hashimoto ‒ autoimmunologiczne zapalenie tarczycy,
  • usunięcie gruczołu z powodu nowotworu, wola guzkowego itp.,
  • leczenie jodem promieniotwórczym,
  • zapalenie tarczycy,
  • niedobór jodu,
  • choroby przysadki lub podwzgórza,
  • napromieniowanie okolic szyi z powodu leczenia nowotworów,
  • stosowanie niektórych leków (tzw. polekowa niedoczynność tarczycy).

Wtórna niedoczynność tarczycy związana jest z problemami w obrębie przysadki mózgowej (nowotwór, uszkodzenie). Wymienione powyżej przyczyny dotyczą głównie choroby, jaką jest pierwotna niedoczynność tarczycy.

Niedoczynność tarczycy – objawy

Chora tarczyca może nie zostać zdiagnozowana od razu, ponieważ objawy niedoczynności bywają bardzo nieswoiste.

Złe samopoczucie, apatia czy kiepska kondycja włosów i skóry to symptomy wielu schorzeń, nie tylko tarczycy.

Kołatania serca, szybkie męczenie mogą wskazywać bardziej na kłopoty z krążeniem. Postawienie prawidłowej diagnozy wymaga niejednokrotnie wykonania wielu badań.

Najczęściej występujące objawy niedoczynności to wspomniane wyżej uczucie zmęczenia, kołatania serca, duszności, senność, mała tolerancja na zimno, zaparcia i skłonność do przybierania na wadze. W badaniach widoczna jest powiększona sylwetka serca. Często występuje obniżenie nastroju, apatia, a nawet stany depresyjne.

Kobiety uskarżają się na bolesne miesiączki oraz problemy z włosami, paznokciami czy wypadającymi brwiami. Mężczyźni mogą mieć problemy z potencją. Objawy skórne niedoczynności tarczycy to przede wszystkim suchość, łuszczenie się i uczucie ciągłego zimna. Bywa, że występuje obrzęk twarzy, bóle mięśni i stawów.

  W zaawansowanym stadium choroby występuje tzw. obrzęk śluzowaty, który powoduje zgrubienie rysów twarzy i obrzęk powiek. Pojawiają się również obrzęki dłoni oraz wole, czyli powiększenie tarczycy. Nieleczona niedoczynność zwiększa ryzyko choroby wieńcowej. Może także prowadzić do tzw.

śpiączki hipometabolicznej, która stanowi bezpośrednie zagrożenie życia.

Objawy niedoczynności tarczycy u dzieci różnią się od tych obserwowanych u dorosłych. Przede wszystkim należy pamiętać, że chora tarczyca u dziecka może poważnie zaburzyć jego rozwój, spowolnić wzrost, opóźnić dojrzewanie płciowe, a w skrajnych przypadkach doprowadzić nawet do upośledzenia umysłowego.

Niedoczynność tarczycy u dzieci może być wrodzona. W takim przypadku często towarzyszą jej inne wady, np. serca, układu pokarmowego, zespół Downa.

Wrodzoną niedoczynność tarczycy trudno jest wykryć, ponieważ w pierwszej fazie nie daje żadnych objawów.

Po pewnym czasie można zauważyć pewne niepokojące symptomy: trudność ze ssaniem piersi, słaby przyrost wagi, szorstką, suchą skórę, ochrypły głos, opóźniony rozwój ruchowy.

You might be interested:  Hipomania – przyczyny, objawy, test, leczenie

Innym rodzajem niedoczynności u dzieci jest niedoczynność tarczycy nabyta.  Jej objawy pojawiają się później. Należą do nich:

  • sucha skóra,
  • suche, łamliwe, wypadające włosy,
  • mała tolerancja na zimno,
  • brak apetytu,
  • senność,
  • spowolniona akcja serca,
  • zaparcia,
  • nieprawidłowe proporcje ciała: duża głowa, długi tułów, krótkie kończyny,
  • opóźnienie dojrzewania płciowego.

Niedoczynność tarczycy i jej objawy u dzieci powinny być zdiagnozowane jak najszybciej, aby można było włączyć stosowne leczenie i zapobiec poważnym powikłaniom. Na objawy niedoczynności powinny zwracać uwagę kobiety w ciąży. Gdy niedoczynność wystąpi w życiu płodowym, może powodować matołectwo (inaczej kretynizm), czyli znaczne opóźnienie w rozwoju.

Obrzęk śluzowaty – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie Obrzęk śluzowaty – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Czy badać tarczycę, gdy planujemy ciążę? Zdecydowanie tak. Zarówno nadczynność, jak i niedoczynność wpływają na kobietę w ciąży oraz rozwijający się płód.

Niedoczynność może doprowadzić do oderwania łożyska i poronienia, natomiast nadczynność do zmian w układzie sercowo-naczyniowym, dlatego tych zaburzeń nie możemy bagatelizować.

Najlepiej wykonać wspomniane niżej badania laboratoryjne (TSH, hormony tarczycy oraz przeciwciała), aby upewnić się, że tarczyca funkcjonuje poprawnie.  Dobrze, jeśli choroba zostanie zdiagnozowana jeszcze przed zajściem w ciążę, a pacjentka jest pod opieką lekarza.

W pierwszym trymestrze ciąży obecność hormonów tarczycy jest niezbędna, dlatego chora musi pozostawać pod opieką nie tylko ginekologa, ale także endokrynologa, który będzie sprawdzał poziom hormonów, a w razie potrzeby ordynował leki.

Skutki niedoczynności tarczycy zazwyczaj odczuwa cały organizm. Nieleczone schorzenie może prowadzić do depresji, zaburzeń w rozwoju płodu, a nawet do niepłodności. Subkliniczna niedoczynność tarczycy, która bardzo często bywa niewykryta i nieleczona, może prowadzić do kłopotów z układem krążenia, układem nerwowym, a także do zaburzeń miesiączkowania.

Warto zaznaczyć, że termin subkliniczna niedoczynność tarczycy oznacza, że nie daje ona objawów klinicznych, w związku z czym najczęściej schorzenie wykrywane jest przypadkowo i nie wymaga leczenia. Zdarza się jednak, że subkliniczna niedoczynność tarczycy daje objawy bardziej nasilone, ale mimo to nadal hormony tarczycy pozostają w normie.

Mimo że choroba jest ukryta, w niektórych sytuacjach można zauważyć jej pewne symptomy. Wiele osób wini za złe samopoczucie warunki środowiskowe i codzienny stres. Tymczasem może to być objaw subklinicznej niedoczynności tarczycy.

U zdrowego człowieka odczuwane niekiedy zmęczenie jest naturalną reakcją organizmu np. na zwiększony wysiłek fizyczny czy stres.

Zdarza się jednak, że pojawiają się bardzo delikatne, trudno uchwytne objawy niedoczynności tarczycy, które bardzo łatwo można przeoczyć lub bagatelizować.

Objawy, które można zakwalifikować jako świadczące o subklinicznej niedoczynności tarczycy (chociaż nie są regułą) to:

  • bóle głowy,
  • zmęczenie i zniechęcenie,
  • brak chęci do realizacji dotychczasowych pasji,
  • marznięcie, nawet jeśli nie jest bardzo zimno,
  • obniżony nastrój,
  • nadmierna senność,
  • problemy z wypróżnianiem.

W przypadku wystąpienia i częstego nawracania takich objawów nie należy ich bagatelizować – warto udać się do lekarza w celu przeprowadzenia diagnostyki.

Niedoczynność tarczycy – diagnoza

Objawy niedoczynności tarczycy wymagają potwierdzenia w badaniach. Tylko dogłębna diagnostyka może dać odpowiedź na pytanie, czy pacjent cierpi na niedoczynność tarczycy, czy może inne schorzenie.

Podstawowym badaniem jest sprawdzenie poziomu hormonów tarczycy (TSH, fT3, fT4), a następnie badanie USG tarczycy.

Często wykonuje się dodatkową diagnostykę: USG jamy brzusznej, EKG, RTG klatki piersiowej, a następnie badanie krwi, sprawdzające poziom przeciwciał przeciwtarczycowych (anty-TPO i anty-Tg).

Lekarz zawsze przeprowadza palpacyjne badanie tarczycy, a czasem zleca także scyntygrafię. Na podstawie wywiadu oraz wyników badań, lekarz może stwierdzić, czy pacjent cierpi na niedoczynność tarczycy.

Leczenie opiera się na codziennym doustnym przyjmowaniu preparatu l-tyroksyny. Lekarze zalecają także specjalną dietę. Mimo że leczenie jest zwykle dożywotnie, nie sprawia wielu problemów i nie przeszkadza w swobodnym funkcjonowaniu.

Leki na niedoczynność tarczycy zawierają tyroksynę, która w organizmie przekształca się w trójjodotyroninę. W podobny sposób leczy się niedoczynność tarczycy u dzieci, a także niedoczynność tarczycy u ciężarnych. Podczas przyjmowania hormonów należy pozostać pod opieką endokrynologa, który regularnie będzie zlecał badania poziomu hormonów.

Dieta przy niedoczynności tarczycy

Osoby z niedoczynnością tarczycy mają spowolniony metabolizm. Oznacza to, że znacznie wolniej trawi się pokarm i  wolniejsze jest też wydatkowanie energii (w tym spalanie tłuszczy) podczas aktywności fizycznej czy podczas wykonywania codziennych prac.

Aby temu przeciwdziałać, należy ograniczyć spożycie kalorii w dziennym zapotrzebowaniu.

Nie chodzi tu o restrykcyjną dietę i cięciu spożycia kalorii do do 1000 kcal na dzień, ale o zróżnicowanych, pełnowartościowych posiłkach, które będą odpowiednio dopasowane do charakterystyki choroby.

Osoby chore powinny zwiększyć ilość produktów, które zawierają jod (jod zwiększa produkcję potrzebnych hormonów), czyli jeść np. ryby morskie (dorsz, mintaj, halibut) i owoce morza.

Produkty, w których możemy szukać sporych ilości jodu, to: pieczywo chrupkie, chleb żytni razowy, ryż brązowy, kefir, maślanka. Na niektóre produkty muszą uważać osoby, które nie tolerują laktozy.

Należy także zwiększyć procent spożywanego białka i oprócz ryb sięgać także po chude mięso (kurczak, cielęcina, indyk). Najlepiej, aby pochodziło ze sprawdzonych sklepów lub od hodowców.

W takiej diecie powinny dominować warzywa. Wyjątki: brokuł, kalafior, brukselka, kapusta i soja. One ograniczają wchłanianie jodu. Jeżeli któreś z wymienionych warzyw należy do Twoich ulubionych – gotuj je, ale bez przykrycia – tak, aby związki, które zawierają, wyparowały.

Spożywać należy małe porcje, ale za to często (co 2,5-3 h) – tak, aby organizm nadążał z trawieniem i przetwarzaniem pokarmu w energię.

Niedoczynność tarczycy a aktywność fizyczna

Aktywność fizyczną osoby chore na niedoczynność tarczycy powinny stawiać na pierwszym miejscu w leczeniu tej choroby.

Chorzy często jednak charakteryzują się mniejszą energią do wykonywania jakichkolwiek obowiązków, nie wspominając o ćwiczeniach.

Aby leczenie było skuteczne, należy przełamać tę barierę i wziąć pod uwagę fakt, że ćwiczy się tylko dla siebie, dla swojego lepszego samopoczucia i zdrowia.

Na początku korzystne są ćwiczenia tlenowe, które będą napędzały metabolizm. Można wykorzystać w tym celu maszyny aerobowe w klubie fitness (bieżnie, stepery, orbitreki, rowerki stacjonarne). Ćwiczyć na nich należy przez 45 min.

-1h, chyba że jest to tylko dodatek do innej formy treningu – wtedy można skrócić czas pracy do 20-30 minut. Jeśli chory ma taką możliwość, zaleca się aktywność fizyczną na świeżym powietrzu: długie spacery, jazda na rowerze, nordic walking, które pozytywnie wpłyną na organizm.

Oprócz tego należy stosować trening wzmacniający i rozwijający mięśnie. Może on być wykonywany z obciążeniem własnego ciała lub z obciążeniem zewnętrznym.

Źródła:

  1. Choroby tarczycy-kompendium, L. Królicki, M.E. Karbownik-Lewińska, A. Lewiński, Lublin: Wydawnictwo Czelej, 2008
  2. Wiktor Gąsiorowski Tyreologia praktyczna. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1988.
  3. http://www.czytelniamedyczna.pl/2808,postepy-w-rozpoznawaniu-i-leczeniu-chorob-tarczycy-u-kobiety-ciezarnej-i-w-okres.html

Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Zaburzenia wzroku a choroby tarczycy

Zaburzenia czynności gruczołów dokrewnych skutkują różnymi objawami ocznymi. Najistotniejsze są te wywołane zaburzeniami czynności tarczycy: jej niedoczynnością lub chorobą Gravesa-Basedowa.

Spis treści:

 

Choroba Gravesa-Basedowa

Obrzęk śluzowaty – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Choroba Gravesa-Basedowa związana jest z nadczynnością tarczycy spowodowaną przez proces autoimmunologiczny. W przebiegu choroby dochodzi do wzrostu ciśnienia śródgałkowego oraz włóknienia pozagałkowego. Zmiany mają charakter nacieków limfocytralnych z odkładaniem mukopolisacharydów. U niewielkiej liczby pacjentów (10-30%) występują charakterystyczne objawy oczne zwane oftalmopatią lub orbitopatią tarczycową.

 

Objawy choroby Gravesa-Basedowa:

 

  • uczucie suchości, dyskomfortu, wypychania oczu,
  • ból – uczucie bolesności i ciężkości z przodu lub z tyłu gałki ocznej, bolesność przy spoglądaniu w górę, na boki lub w dół,
  • zaczerwienienie powiek, rozlane zaczerwienienie spojówki,
  • obrzęk – spojówek, mięska łzowego, powiek,
  • obniżenie ostrości wzroku o jedną lub więcej linii na tablicy Snellena,
  • obniżenie ruchomości oka w dowolnym kierunku lub większy niż 5º,
  • retrakcja powiek – wycofanie powiek, typowe dla choroby tarczycy gdy towarzyszy jej wytrzeszcz oczu. Może być jednostronne lub dwustronne i dotyczyć powiek górnych albo dolnych. Towarzyszy jej często ograniczona miopatia (osłabienie mięśni), która początkowo zwykle zajmuje mięsień dolny prosty i powoduje trudności z unoszeniem wzroku. Może być spowodowana np: nadmiernym pobudzaniem układu współczulnego i bezpośredni naciek zapalny mięśnia dźwigacza. Ograniczona miopatia mięśnia dolnego prostego może spowodować retrakcję powiek, gdy dźwigacz jest pobudzony nadmiernie przy próbie spojrzenia w górę,
  • wzmożony wytrzeszcz oczu – zazwyczaj ma postać niesymetryczną i może być jednostronny. Spowodowany jest zwiększeniem się zawartości gałki ocznej – wzrostem objętości mięśni ocznych i tłuszczu w gałce ocznej. Niekiedy zgrubienie mięśni ocznych może dotyczyć tylko niektórych z nich – najczęściej dolnego i przyśrodkowego mięśnia prostego,
  • oftalmoplegia – spowodowana uszkodzeniem mięśnia dolnego prostego, które objawia się wzrostem ciśnienia wewnętrznego przy próbach spoglądania w górę. Często pojawia się również nieznaczne ograniczenie ruchomości oka w każdym ustawieniu. Pojawia się podwójne widzenie, które może samorzutnie ustąpić. Gdy jest nasilone może wymagać leczenia kortykosteroidami. Jeżeli taki stan utrzymuje się przez okres 6-12 miesięcy, można go złagodzić, operując jeden lub więcej mięśni zewnętrznych,
  • zmiany w siatkówce i nerwie wzrokowym – ucisk na gałkę oczną wywierany przez zawartość oczodołu może zwiększać ciśnienie wewnątrz oka i fałdy siatkówki lub naczyniówki. Neuropatia oczna może być wynikiem ucisku na nerw wzrokowy albo niedokrwienia, najczęściej w okolicy wierzchołka oczodołu,
  • zmiany w rogówce – niekiedy występuje zapalenie rogówki i spojówki górnorąbkowe choć nie jest specyficzne w orbitopatii tarczycowej. Przy silnym wytrzeszczu oczu rogówka może ulec owrzodzeniu,
  • typowe dla nadczynności tarczycy – przyspieszenie akcji serca w spoczynku, zaburzenia rytmu serca, uczucie kołatania serca, niewydolność krążenia, wzrost ciśnienia tętniczego, podwyższenie ciepłoty ciała, nadmierna potliwość, uczucie niepokoju, drżenia, bezsenność, pobudzenie psychoruchowe, zwiększony apetyt, częste wypróżnianie, spadek masy ciała, powiększenie tarczycy, możliwe wypadanie włosów, zaburzony cykl miesiączkowy u kobiet.
You might be interested:  Krwotoczne zapalenie żołądka – przyczyny, objawy, leczenie

W chorobie Gravesa-Basedowa poza symptomami nadczynności tarczycy może wystąpić również obrzęk śluzowaty podudzi i pałeczkowatość palców (rzadko).

 

Przyczyny choroby Gravesa-Basedowa:

 

  • genetyczne – związane z defektami genów prowadzącymi do aktywacji autoantygenów obecnych w komórkach tarczycy,
  • środowiskowe – np. napromieniowanie, infekcje bakteryjne lub wirusowe, uraz psychiczny, nadmierne spożycie jodu,
  • zależne od receptora TSH* (hormon przysadki pobudzający tarczycę) – we krwi krążą czynniki pobudzające tarczycę do produkcji hormonów i wzrostu, określane jako przeciwciała pobudzające tarczycę. Łączą się z receptorami zlokalizowanymi na powierzchni komórek tarczycy i pobudzają tym sposobem wzrost i wydzielanie tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3). Przysadka otrzymując sygnał o nadmiernej ilości hormonów tarczycowych w krwiobiegu obniża wydzielanie hormonu TSH.

 

Choroba Gravesa-Basedowa – diagnostyka

Diagnostykę nadczynności tarczycy rozpoczyna się od badania stężenia TSH, określenia stężenia hormonów FT3 oraz FT4 i badania USG tarczycy. Oznaczenie poziomu przeciwciał przeciwko receptorowi TSH umożliwia potwierdzenie choroby Gravesa-Basedowa

 

Choroba Gravesa-Basedowa – leczenie

W leczeniu choroby Gravesa-Basedowa stosuje się leki przeciwtarczycowe, zwane tyreostatykami, których zadaniem jest hamowanie tworzenia się połączeń jodu w gruczole tarczowym oraz gromadzenia jodków przez ten gruczoł.

Inną grupą leków są beta-blokery, które zmniejszają stężenie hormonów tarczycy we krwi. Ta grupa leków wpływa korzystnie na układ krążenia, ogranicza objawy nadpobudliwości, pocenia się, zmniejsza objawy drżenia.

Niekiedy stosuje się leczenie chirurgiczne polegające na częściowym lub całkowitym wycięciu tarczycy. Często zaleca się także terapię z wykorzystaniem jodu radioaktywnego.

 

Niedoczynność tarczycy

Niedoczynność związana jest z niedoborem wytwarzanego przez tarczycę hormonu tyroksyny. W przypadku autoimmunologicznej niedoczynności tarczycy wzrasta poziom krążących we krwi przeciwciał przeciwtarczycowych. Tarczyca wytwarza mniejszą ilość hormonów, co jest sygnałem dla przysadki do wzrostu wydzielania TSH.

 

Objawy niedoczynności tarczycy

W niedoczynności tarczycy najczęstszymi objawami ocznymi są: zaburzenia ostrości widzenia, męczliwość wzroku, suchość oczu. Do innych objawów zaliczamy:

  • zwiększenie masy ciała,
  • senność, osłabienie,
  • depresja,
  • zaburzenia pamięci,
  • uczucie zmniejszonej ciepłoty ciała, szczególnie dłoni i stóp,
  • zaparcia,
  • podwyższony poziom cholesterolu,
  • suchość skóry,
  • zwolnienie akcji serca,
  • łamliwość włosów i paznokci.

 

Przyczyny niedoczynności tarczycy:

 

  • operacyjne usunięcie płatów tarczycy,
  • niewykształcenie się tarczycy,
  • choroba Hashimoto – przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy prowadzące do trwałej niedoczynności gruczołu tarczowego,
  • następstwo leczenia jodem radioaktywnym,
  • poporodowe zapalenie tarczycy,
  • niskie stężenie jodu w środowisku,
  • wrodzona niedoczynność tarczycy – występująca u dzieci, których matki w czasie ciąży cierpiały na niedoczynność tarczycy,
  • wrodzone lub nabyte defekty uniemożliwiające prawidłową syntezę hormonów tarczycy,
  • oporność obwodowa na działanie hormonów tarczycy,
  • zażywanie amiodaronu.

 

Niedoczynność tarczycy – diagnostyka

Badanie stężenia hormonu TSH oraz stężenie tyroksyny i trójjodotyroniny

 

Niedoczynność tarczycy – leczenie

Leczenie polega na podawaniu brakującego hormonu tyroksyny w celu wyrównania jego poziomu. Na początku leczenia stosuje się niewielkie dawki, które z czasem stopniowo się zwiększa. Bardzo ważne jest stosowanie się do zalecanych dawek.

 

Niepokojące objawy związane z chorobami tarczycy

Prawidłowe działanie gruczołu tarczycy ma bardzo istotny wpływ na nasze oczy, jakość widzenia i ogólne samopoczucie. Dlatego gdy zauważymy u siebie:

  • zmęczenie, senność, brak energii,
  • obniżenie nastroju, chandra,
  • częstą irytację, zdenerwowanie,
  • zmiany wagi – mimo zwiększonego apetytu waga nie podnosi się lub przy zmniejszonym apetycie waga rośnie,
  • problemy z koncentracją, otępienie,
  • suchą skórę,
  • zaparcia lub biegunki,
  • spadek libido,
  • bóle mięśni, końcówek palców,
  • podwyższone ciśnienie,
  • kołatanie serca,
  • ciągłe uczucie zimna/ciepła,
  • nadmierne pocenie się lub jego brak,
  • chrypka, obrzęki, guzki, nierówności w okolicach gardła,
  • nadmierną senność lub bezsenność,
  • osłabienie, wypadanie włosów,
  • podwyższony poziom cholesterolu,
  • u kobiet: nieregularny cykl miesiączkowy, problemy z zajściem w ciążę

… to warto wykonać podstawowe badania hormonów tarczycy (FT3 i FT4) i przysadki mózgowej (TSH) upewniając się, że nasza tarczyca funkcjonuje prawidłowo.

   

Artykuł powstał w oparciu o publikacje naukowe i stanowi integralną część Poradnika Optometrysty. Masz problemy ze wzrokiem? Skontaktuj się z naszym zespołem optometrystów lub poradź się swojego okulisty. Zagadnienia prezentowane w artykule, szczególnie w przypadku problemów ze wzrokiem, należy skonsultować ze specjalistą.

Realizacja – zespół optometrystów Szkla.com.

źródła informacji:

  • [1] Grosvenor T. Optometria. Wydawnictwo Elesevier Urban & Partner. Wrocław 2011
  • [2] Kański J., Bowling B. Okulistyka kliniczna. Wydawnictwo Elesevier Urban & Partner. Wrocław 2013.

źródło zdjęcia:

   

Podobne artykuły:

 

Niedoczynność tarczycy: objawy, przyczyny i leczenie

Niedoczynność tarczycy to choroba wynikająca z niedoboru hormonów tarczycy. Występuje ona 5 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn.

Wśród osób dorosłych choruje na nią 5-7 % kobiet i 1% mężczyzn. Wraz z wiekiem znacznie wzrasta ryzyko jej wystąpienia.

Rodzaje i przyczyny

  1. niedoczynność tarczycy wrodzona – wywołana przez nieprawidłową budowę narządu,
  2. niedoczynność tarczycy wtórna – spowodowana nieprawidłowym działaniem przysadki mózgowej lub podwzgórza,
  3. niedoczynność tarczycy pierwotna – nieprawidłowości występują w tarczycy.

Objawy niedoczynności tarczycy

  • stałe uczucie zimna – chorym marzną głównie dłonie i stopy, ubierają się „ na cebulkę” nawet latem,
  • problemy z koncentracją,
  • nadmierna senność,
  • wieczne zmęczenie,
  • apatyczność,
  • uczucie osłabienia,
  • silne stany depresyjne,
  • zwolnienie rytmu serca,
  • płytki i rzadki oddech,
  • wzrost masy ciała – chory tyje nawet jeśli dieta pozostaje bez zmian, w wyniku spowolnienia przemiany materii spada apetyt jednak chory i tak przybiera na wadze,
  • suchość skóry,
  • łamliwość włosów i paznokci,
  • chrypa, szorstki głos,
  • menstruacja nieregularna, długa i obfita, z odczuwalnym silnym bólem,
  • w przypadku mężczyzn spadek libido oraz problemy z potencją,
  • problemy z zajściem w ciąże, jej nieprawidłowy przebieg i kłopoty z donoszeniem ciąży,
  • osłabienie rozwoju umysłowego u dzieci,
  • pozbawiona mimiki twarz – wyraźne rysy, sztywne mięśnie i stawy, surowy wyraz twarzy,
  • obrzęk śluzowaty – dotyczy zaawansowanej fazy choroby, wywołuje zgrubienie rysów twarzy, obrzęk powiek, obrzęk dłoni,
  • wole – powiększenie tarczycy, spowodowane brakiem jodu w diecie,
  • upośledzenie rozwoju fizycznego i psychicznego – utrata chęci do aktywności, wysiłek fizyczny sprawia trudności, osłabienie pamięci.
You might be interested:  Skręcenie kostki – przyczyny, objawy, leczenie skręconej kostki

Pojawianie się objawów przebiega zwykle dyskretnie i powoli. Na początku nie budzą one żadnych podejrzeń. Zdarza się także że są one mylone z innymi stanami organizmu np. z fizjologicznym starzeniem się.

Diagnostyka

W celu zdiagnozowania niedoczynności tarczycy wykonuje się następujące badania:

  • TSH – badanie poziomu hormonu tyreotropowego we krwi,
  • FT3 – badanie poziomu hormonu Trójjodotyroniny we krwi,
  • FT4 – badanie poziomu hormonu tyroksyny we krwi,
  • USG tarczycy
  • EKG w celu ujawnienia zaburzeń rytmu serca,
  • poziom przeciwciała anty- TPO,

Leczenie niedoczynności tarczycy

Leczenie schorzenia to proces długotrwały, zwykle dożywotni.

  • uzupełnianie niedoboru hormonu farmakologicznie – przyjmowanie tabletek, początkowo w małych dawkach, następnie na podstawie badań dostosowywane do indywidualnych potrzeb,
  • suplementacja diety jodem,

Ciekawostki

  • badania kliniczne dowodzą, że osoby chorujące na niedoczynność tarczycy są znacznie bardziej narażone na chorobę wieńcową w porównaniu do osób zdrowych,
  • w czasie przyjmowania hormonów tarczycy konieczne jest zwrócenie dużej uwagi na pory i rodzaj posiłków, dieta wegetariańska oraz niektóre leki, jak preparaty żelaza czy glinu powodują utrudnienia w wchłanianiu hormonu z przewodu pokarmowego.

Hashimoto

Choroba Hashimoto to stan, w którym układ odpornościowy atakuje tarczycę. Jest to choroba zapalna, znana również jako przewlekłe limfocytowe zapalenie tarczycy, dlatego nazywa się ją często zapaleniem tarczycy Hashimoto.

Zapalenie tarczycy Hashimoto

Choroba występować może zarówno przy podwyższonej czynności gruczołu, jak i przy normalnej lub zmniejszonej czynności gruczołu.

Z powodu procesu autoimmunologicznego w tkankach dochodzi do nacieków limfocytów, z upływem lat dochodzi zaś do zaniku tkanki gruczołowej, co prowadzi do niedoczynności tarczycy.

Choroba Hashimoto jest najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy

Choroba ta dotyka głównie kobiety w średnim wieku, ale może również dotykać mężczyzn i kobiety w każdym wieku a także dzieci.

Aby potwierdzić chorobę konieczne jest przeprowadzenie badań funkcji tarczycy. Leczenie polega na stosowaniu terapii zastępczej – podawania hormonów tarczycy i zazwyczaj jest ono efektywne.

INFORMACJEDowiedz się więcej:

Tarczyca

Jakie są symptomy choroby?

Na początku możesz nie zauważyć żadnych objawów choroby Hashimoto lub zauważyć niewielkie powiększenia przedniej części szyi (tzw. wola).

Zapalenie Hashimoto zazwyczaj postępuje wolno z biegiem lat i powoduje przewlekłe uszkodzenie tarczycy, co prowadzi do obniżenia poziomu hormonów tarczycy we krwi.

Dolegliwości i symptomy to głównie te wiążące się z niedostateczną funkcją tarczycy (niedoczynność), a mianowicie:

  • zmęczenie i senność;
  • zwiększona wrażliwość na zimno;
  • zaparcia;
  • bladość;
  • suchość skóry;
  • opuchlizna twarzy;
  • łamliwe paznokcie;
  • wypadanie włosów;
  • powiększenie języka;
  • niewyjaśniony przyrost masy ciała;
  • bóle mięśni i osłabienie;
  • ból stawów i sztywność;
  • nadmierne lub długotrwałe krwawienie miesiączkowe;
  • depresja;
  • problemy z pamięcią i inne.

Kiedy należy udać się do lekarza?

Koniecznie skontaktuj się ze swoim lekarzem, jeśli wystąpią następujące objawy i symptomy:

  • zmęczenie bez wyraźnego powodu;
  • sucha skóra;
  • blada, spuchnięta twarz;
  • zaparcia.
  • Powinieneś także udać się do lekarza na badanie czynności tarczycy, jeśli przeszedłeś operację tarczycy, byłeś leczony radioaktywnym jodem lub lekami przeciwtarczycowymi, lub też poddany radioterapii głowy, szyi czy górnej części klatki piersiowej.
  • Jeśli masz wysoki poziom cholesterolu we krwi, zapytaj lekarza, czy przyczyną może być niedoczynność tarczycy.
  • Jeśli w ramach leczenia niedoczynności tarczycy spowodowanej zapaleniem tarczycy – chorobą Hashimoto, regularnie wykonuj badania okresowe i badaj hormony tarczycy.
  • Z biegiem czasu odpowiednia do zastąpienia funkcji tarczycy dawka może ulec zmianie.

Przyczyny rozwoju zapalenia tarczycy Hashimoto

Choroba Hashimoto jest chorobą autoimmunologiczną, w której komórki odpornościowe i przeciwciała uszkadzają tarczycę. Nie są znane powody, dla których układ odpornościowy atakuje tarczycę. Niektórzy naukowcy uważają, że wirus lub bakteria może wywoływać reakcję autoimmunologiczną, podczas gdy inni uważają, że może istnieć predyspozycja genetyczna.

Najprawdopodobniej połączenie kilku czynników – w tym dziedziczności, płci i wieku – może determinować ryzyko rozwoju choroby.

Jakie są czynniki ryzyka rozwoju zapalenia tarczycy Hashimoto?

Czynnikami, które zwiększają ryzyko zachorowania na chorobę Hashimoto, są: płeć żeńska, wiek średni, występowanie chorób tarczycy lub innych chorób autoimmunologicznych w rodzinie – jak na przykład reumatoidalne zapalenie stawów, cukrzyca typu 1 lub toczeń czy też ekspozycja na nadmierne promieniowanie w środowisku.

INFORMACJE Badania tarczycy

Jakie są komplikacje, jeśli choroba nie jest leczona?

Nieleczona, nieaktywna tarczyca w stanie niedoczynności spowodowanej zapaleniem tarczycy Hashimoto może prowadzić do wielu problemów zdrowotnych:

  • Wole. Ciągła stymulacja tarczycy w celu uwolnienia większej liczby hormonów może prowadzić do wzrostu wielkości gruczołu – wole. Niedoczynność tarczycy jest jedną z najczęstszych przyczyn występowania wola.
  • Problemy kardiologiczne. Zapalenie tarczycy Hashimoto może również wiązać się ze zwiększonym ryzykiem chorób lub incydentów sercowo-naczyniowych, głównie z powodu wysokiego poziomu cholesterolu z powodu lipoprotein o niskiej gęstości (LDL), tzw. „zły” cholesterol – może wystąpić u osób z niedoczynnością tarczycy. Nieleczona niedoczynność tarczycy może prowadzić do niewydolności serca.
  • Problemy ze zdrowiem psychicznym. Depresja może wystąpić na początku choroby Hashimoto i z czasem może stać się poważniejsza. Zapalenie tarczycy Hashimoto może również prowadzić do zmniejszenia pożądania seksualnego (libido) zarówno u mężczyzn, jak i kobiet.
  • Obrzęk śluzowaty. Ten rzadki, zagrażający życiu stan, może rozwinąć się z powodu długotrwałej ciężkiej niedoczynności tarczycy, wynikającej z nieleczonej choroby Hashimoto. Jego objawy obejmują senność, po której następuje głęboki letarg i utrata przytomności
  • Śpiączka. Śpiączka z powodu obrzęku śluzowatego może być spowodowana wyziębieniem, środkami uspokajającymi, infekcją lub innym obciążeniem organizmu. Ten stan wymaga natychmiastowego leczenia.
  • Wady płodu. Dzieci urodzone przez kobiety z nieleczoną niedoczynnością tarczycy z powodu zapalenia tarczycy Hashimoto są bardziej narażone na opóźnienie rozwoju i wystąpienie problemów intelektualnych. Może istnieć związek między występowaniem niedoczynności tarczycy u ciężarnej a wadami wrodzonymi, takimi jak rozszczep podniebienia.
  • Problemy zdrowotne noworodka. Istnieje również związek między ciążą matki z niedoczynnością tarczycy a problemami serca, mózgu i nerek u noworodka. Jeśli planujesz zajść w ciążę lub jesteś we wczesnej ciąży, sprawdź poziom hormonów tarczycy.

W jaki sposób stawia się diagnozę?

Badania pod kątem choroby Hashimoto można wykonać, jeśli czujesz się bardziej zmęczony lub ospały, masz suchą skórę, zaparcia i ochrypły głos lub miałeś wcześniej problemy z tarczycą lub wolem.

Rozpoznanie zapalenia tarczycy Hashimoto opiera się na objawach klinicznych i wynikach badań krwi, które mierzą poziomy TSH wytwarzanego w przysadce mózgowej. Jeśli tarczyca ma zmniejszoną funkcję, poziom hormonu tarczycy (FT4) jest niski.

Jednocześnie wzrasta poziom TSH, ponieważ przysadka mózgowa próbuje stymulować tarczycę do wytwarzania większej liczby hormonów. Za pomocą czułego testu TSH lekarze mogą zdiagnozować zaburzenia czynności tarczycy znacznie wcześniej, często przed wystąpieniem objawów lub powikłań choroby.

Ponieważ choroba Hashimoto jest chorobą autoimmunologiczną, przeciwciała można wykryć we krwi. Badanie krwi może potwierdzić występowanie przeciwciał skierowanych przeciwko peroksydazie tarczycowej (anty-TPO, aTPO) – przeciw tyreoglobulinie (anty-TG). TPO jest enzymem występującym w tarczycy, który odgrywa ważną rolę w produkcji hormonów tarczycy.

Należy pamiętać, że test na obecność przeciwciał anty-TPO nie jest dodatni dla wszystkich osób z zapaleniem tarczycy – chorobą Hashimoto, a niektóre osoby mają przeciwciała anty-TPO, ale nie mają wola, niedoczynności tarczycy ani innych problemów z tarczycą.

Czy można leczyć chorobę Hashimoto?

Leczenie choroby Hashimoto obejmuje monitorowanie i leczenie zastępcze hormonami tarczycy (np. Syntetycznym hormonem tarczycy lewotyroksyną).

Jeśli tarczyca  funkcjonuje prowidłowo w momencie rozpoznania, pacjentowi nie przepisuje się leczenia, ale zaleca się przeprowadzanie regularnych badań.

Aby ustalić prawidłową, początkową dawkę lewotyroksyny, lekarz zwykle sprawdza poziom TSH po sześciu do ośmiu tygodniach leczenia i ponownie po każdej zmianie dawki. Po określeniu dawki normalizującej wyniki badań tarczycy, lekarz najprawdopodobniej będzie sprawdzał u Państwa okresowo poziom TSH co dwanaście miesięcy, ponieważ wymagana dawka może ulec zmianie.

Rak tarczycy

Wole tarczycy: Jakie są objawy, przyczyny i leczenie woli?

Guzki tarczycy

INFORMACJA Dowiedz się więcej:

  • https://www.synevo.bg/hashimoto/

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *