Toksoplazmoza – zakażenie, objawy, badania, leczenie

Toksoplazmoza – zakażenie, objawy, badania, leczenie

Toksoplazmoza w ciąży pojawia się na skutek zakażenia pierwotniakiem Toxoplasma gondii. Do infekcji dochodzi po spożyciu surowego mięsa lub po kontakcie ze skażoną glebą i kocimi odchodami. Choroba w większości przypadków nie daje żadnych objawów, jednak może być groźna dla rozwijającego się płodu.

Toksoplazmoza – zakażenie, objawy, badania, leczenie

  1. Toksoplazmoza w ciąży – na czym polega ta choroba?
  2. Objawy toksoplazmozy w ciąży
  3. Badanie na toksoplazmozę w ciąży
  4. Jak wygląda leczenie toksoplazmozy w ciąży?
  5. Czym grozi toksoplazmoza w ciąży?

Ostatecznym żywicielem pierwotniaka Toxoplasma gondii, który wywołuje toksoplazmozę w ciąży, są koty. Wraz z kałem wydalają one oocysty, które stają się źródłem zakażenia dla człowieka i innych zwierząt. Są wysoce odporne na działanie szkodliwych czynników zewnętrznych, stąd bardzo ważne jest zachowanie szczególnej higieny, mycie warzyw i owoców oraz wystarczająca obróbka termiczna mięsa.

Toksoplazmoza w ciąży – na czym polega ta choroba?

Toksoplazmoza to schorzenie wywołane przez zakażenie pierwotniakiem Toxoplasma gondii. Uważa się, że jest to jedna z najbardziej rozpowszechnionych chorób pasożytniczych na świecie. W większości przypadków jest niegroźna i przebiega bezobjawowo, jednak w ciąży może nieść poważne zagrożenie dla płodu.

Toksoplazmoza w ciąży może rozwinąć się na skutek:

  • kontaktu z odchodami kota,
  • spożycia nieumytych warzyw lub owoców,
  • spożycia skażonej wody,
  • kontaktu z glebą skażoną kocimi odchodami,
  • spożycia surowego lub niedogotowanego mięsa.

Co ważne, możliwe jest przeniesienie zakażenia przez łożysko. Jednak przebyta toksoplazmoza przed ciążą powoduje, że ciężarna nabywa odporności, a tym samym choroba nie powoduje zagrożenia dla płodu. Do reaktywacji infekcji może jednak dojść w przypadku ciężkich zaburzeń układu immunologicznego.

Toksoplazmoza – zakażenie, objawy, badania, leczenie

Objawy toksoplazmozy w ciąży

W większości przypadków zakażenie pierwotniakiem przebiega bez żadnych dolegliwości. Objawowa postać choroby rozwija się u około 10% osób, zwłaszcza młodych lub z zaburzeniami odporności. W takim przypadku objawy toksoplazmozy w ciąży to:

  • powiększenie węzłów chłonnych,
  • gorączka,
  • dolegliwości przypominające grypę lub mononukleozę (osłabienie, męczliwość, ból mięśni, ból głowy, wzmożona potliwość).

W związku z tym, że objawy toksoplazmozy w ciąży występują rzadko, Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca, aby każda ciężarna miała przeprowadzoną diagnostykę serologiczną w tym kierunku.

Badanie na toksoplazmozę w ciąży

Badanie na toksoplazmozę w ciąży zaleca się wykonać przed 10. tygodniem. Zwykle lekarz wydaje skierowanie na pierwszej wizycie położniczej.

Test polega na oznaczeniu swoistych przeciwciał z klasy IgG i IgM w surowicy krwi. Najczęściej dokonuje się tego metodą ELISA.

Negatywne wyniki na toksoplazmozę w ciąży są wskazaniem do wykonania powtórnych badań przynajmniej raz w każdym trymestrze.

Jeżeli pierwszy wynik na toksoplazmozę w ciąży jest dodatni, można podejrzewać, że kobieta przebyła chorobę przed zapłodnieniem. A to oznacza, że ryzyko transmisji na płód przez łożysko jest minimalne.

Jak wygląda leczenie toksoplazmozy w ciąży?

Leczenie toksoplazmozy w ciąży ma na celu niedopuszczenie przeniesienia zakażenia na płód. Kobiecie zaleca się przyjmowanie spiramycyny.

Jest to antybiotyk z grupy makrolidów, bezpieczny dla rozwijającego się dziecka.

Jeżeli jednak na podstawie badania ultrasonograficznego zostanie stwierdzona transmisja na płód, konieczna jest zmiana leków na pirymetaminę i kwas folinowy, które przenikają przez łożysko.

Czym grozi toksoplazmoza w ciąży?

Skutki toksoplazmozy w ciąży mogą być groźne dla płodu.

Możliwe powikłania to: zgon wewnątrzmaciczny, poronienie oraz zaburzenia, które obserwuje się na dalszym etapie życia dziecka (zaburzenia neurologiczne, zaburzenia wzroku, padaczka, zaburzenia mowy).

Najpoważniejsze skutki toksoplazmozy obserwuje się, jeżeli choroba wystąpiła we wczesnym okresie ciąży – małogłowie, wodogłowie, zapalenie siatkówki. Takie infekcje należą jednak do rzadkości.

Toksoplazmoza – sposoby zakażenia, leczenie, toksoplazmoza wrodzona

Toksoplazmoza – zakażenie, objawy, badania, leczenieFot.: Unsplash.com

Toksoplazmoza to choroba pasożytnicza wywołana przez pierwotniaka Toxoplasma gondii. Pasożyt ten może bytować w organizmach ssaków, zwłaszcza kotów. Do zakażenia toksoplazmozą dochodzi na drodze spożycia niedogotowanego mięsa z cystami Toxoplasma gondii, spożycia owoców i warzyw zanieczyszczonych odchodami zwierząt czy przeniesienia cyst dłońmi w okolice ust. Toksoplazmoza jest szczególnie groźna dla kobiet w ciąży, gdyż może prowadzić do poronienia i ciężkich wad rozwojowych płodu.

Czym jest toksoplazmoza?

Toksoplazmoza – zakażenie, objawy, badania, leczenieFot.: Unsplash.com

Toxoplasma gondii to pasożyt rozpowszechniony na całym świecie, którego różne stadia rozwojowe mogą występować w organizmach większości ssaków. Zakażenie pierwotniakiem nie jest jednoznaczne z toksoplazmozą, gdyż pewien odsetek zakażeń przebiega bezobjawowo. Do zakażenia pasożytem może dojść poprzez zjedzenie niedogotowanego mięsa lub innych pokarmów zanieczyszczonych cystami Toxoplasma. Ponadto do zakażenia może dojść po przypadkowym przeniesieniu cyst do ust brudnymi rękami, np. podczas sprzątania kociej kuwety.

Po wniknięciu pierwotniaka drogą pokarmową do organizmu, z oocyst uwalniają się sporozoity. W jelicie cienkim te postacie pasożyta przenikają do enterocytów i komórek układu siateczkowo – śródbłonkowego i tu się namnażają.

Następnie drogą krwi i limfy rozprzestrzeniają się po całym organizmie, osiedlając się w rozmaitych tkankach. Ta postać rozwojowa pasożyta może także przenikać przez łożysko, co ma kluczowe znaczenie dla rozwoju toksoplazmozy wrodzonej.

U większości osób zakażenie przechodzi w fazę przewlekłą, która cechuje się wolniejszym namnażaniem pasożytów i powstaniem cyst w rozmaitych lokalizacjach w ciele.

Jeśli jednak dojdzie do spadku odporności, wówczas może dojść do nawrotu ostrej postaci choroby, a także stanów zapalnych i zmian martwiczych w zajętych przez pasożyta narządach.

Toksoplazmoza – objawy choroby

Około 90% przypadków zakażeń to infekcje bezobjawowe, tylko u niewielkiego odsetka zakażonych rozwija się pełnoobjawowa choroba.

Zazwyczaj zaobserwować można takie mało charakterystyczne symptomy jak gorączka, bóle głowy i bóle mięśni, osłabienie, ból gardła. Może dojść do powiększenia węzłów chłonnych na karku, szyi lub potylicy.

U osób z obniżoną odpornością może dojść do rozwoju zapalenia mięśnia sercowego, zapalenia płuc, stanu zapalnego siatkówki czy zapalenia mózgu.

Toksoplazmoza wrodzona

Szczególnie niebezpieczną postacią jest toksoplazmoza wrodzona, czyli choroba rozwijająca się u płodu. Do zakażenia płodu dochodzi wówczas, gdy podczas ciąży lub na kilka miesięcy przed poczęciem kobieta zakazi się pasożytem.

Najbardziej niebezpieczne jest zakażenie w pierwszym trymestrze ciąży, dlatego kobietom ciężarnym zalecane jest oznaczanie przeciwciał przeciwko Toxoplasma. Wrodzona postać toksoplazmozy cechuje się występowaniem tzw.

triady Sabina – Pinkertona, w skład której wchodzą następujące zaburzenia:

  • wodogłowie lub małogłowie
  • zwapnienie śródczaszkowe
  • zapalenie siatkówki i naczyniówki

Ponadto w przebiegu toksoplazmozy wrodzonej może dojść do powiększenia wątroby i śledziony, żółtaczki, skazy krwotocznej oraz padaczki; możliwe jest opóźnienie rozwoju umysłowego.

Toksoplazmoza – badania diagnostyczne

Toksoplazmoza – zakażenie, objawy, badania, leczenieFot.: Unsplash.com

Podstawą diagnostyki zakażenia toksoplazmozą jest oznaczanie poziomu przeciwciał we krwi. Przeciwciała klasy IgM pojawiają się jako pierwsze po zakażeniu i utrzymują się przez około 4 miesiące. Z kolei przeciwciała IgG syntetyzowane są po 1 – 2 tygodniach i szczytowy poziom osiągają po 2 – 3 miesiącu. Można wykonać także badanie genetyczne PCR, sprawdzające się przede wszystkim w diagnostyce toksoplazmozy wrodzonej. Wówczas można oznaczać obecność antygenów pasożyta w płynie owodniowym, płynie mózgowo – rdzeniowym czy płynie gałki ocznej. Pomocne znaczenie mają także badania obrazowe jak USG, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny.

Leczenie toksoplazmozy

Zakażenie bezobjawowe nie wymaga żadnej terapii. Wyjątkiem jest stwierdzenie świeżego zakażenia u kobiety ciężarnej – wówczas leki stosowane są w celu profilaktyki toksoplazmozy wrodzonej.

W przypadku objawowej toksoplazmozy stosowane są leki, które działają wyłącznie na wolne postacie pasożytów, okazują się natomiast nieskuteczne w przypadku cyst. Stosowane są takie leki jak pirymetamina, spiramycyna czy sulfonamidy.

You might be interested:  Skurcze nóg – jakie są przyczyny bolesnych i nocnych skurczów nóg i łydek?

U kobiet w ciąży można stosować wyłącznie spiramycynę, gdyż inne leki wykazują działanie teratogenne.

Profilaktyka toksoplazmozy

Zapobieganie zakażeniu Toxoplasma gondii sprowadza się przede wszystkim dokładnego mycia warzyw i owoców, unikania spożycia niedogotowanego mięsa czy unikania picia nieprzegotowanej wody z niewiadomego źródła.

Ponadto należy zachować zasady higieny podczas sprzątania kociej kuwety.

Ponadto przed planowaną ciążą wskazane jest oznaczenie przeciwciał przeciwko Toxoplasma, a w przypadku wyniku ujemnego badania są powtarzane jeszcze trzy razy podczas ciąży.

Bibliografia:

Virella G., Mikrobiologia i choroby zakaźne; Urban&Partner, 1999

Toksoplazmoza w ciąży

Toksoplazmoza to choroba pasożytnicza, która budzi lęk wśród ciężarnych. Jest on dodatkowo podsycany przez krążące w Internecie mity i forumowe historie. Jeżeli martwisz się o zdrowie swoje i swojego dziecka, zapoznaj się z poniższym tekstem. Przybliżamy w nim temat toksoplazmozy i rozwiewamy wątpliwości z nią związane.

Toksoplazmoza – zakażenie, objawy, badania, leczenie

Toksoplazmoza jest infekcyjną chorobą wywoływaną przez pasożyty z gatunku Toxoplasma gondii.  Jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych chorób pasożytniczych w Polsce.

Pocieszeniem może być fakt, że tylko niewielki procent zachorowań to pełnoobjawowa toksoplazmoza. Pierwotniak wywołujący tę chorobę jest niegroźny dla większości ludzi.

Dla kobiet w ciąży oraz kobiet planujących zajście w ciążę jest jednak poważnym zagrożeniem.

Jak można się zarazić toksoplazmozą?

  • spożycie zakażonej wody, mięsa zawierającego cysty tkankowe (zwłaszcza surowej wieprzowiny)
  • połknięcie oocyst znajdujących się w środowisku zanieczyszczonym kocimi odchodami
  • przedostanie się pierwotniaka z krwią marki poprzez łożysko do płodu
  • transfuzja krwizanieczyszczonej trofozoitami (postać larwalna)
  • przeszczep narządów lub tkanek zarażonych gondii
  • kontakt z zainfekowanymi narzędziami chirurgicznymi

W Europie zakażenie pasożytem wywołującym toksoplazmozę jest bardzo często spotykane i dotyczy ponad 1/3 ogólnej populacji. Szacuje się, że w Polsce 60% społeczeństwa wykazuje dodatni odczyn serologiczny.

Ryzyko zachorowania w ciąży

Toksoplazmoza stanowi zagrożenie dla kobiet ciężarnych. Szczególnie, gdy do pierwotnego zarażenia dochodzi podczas trwania ciąży lub na krótko przed jej rozpoczęciem. Co więcej, ryzyko rośnie w kolejnych miesiącach, na skutek fizjologicznego wzrastania przepuszczalności łożyska. W czasie I trymestru prawdopodobieństwo zakażenia toksoplazmozą wynosi ok. 15%.

W II trymestrze waha się od 30% do 50%, a w III wrasta aż do 65%. Zakażenie kobiety spodziewającej się dziecka może prowadzić do poważnych uszkodzeń płodu. Głównie ze względu na duże powinowactwo T. gondii do tkanki nerwowej. Należy w tym miejscu nadmienić, że zdiagnozowana toksoplazmoza u matki nie jest równoznaczna z zakażeniem płodu.

Wrodzona toksoplazmoza występuje u 1–4 dzieci na 1000 porodów.

Toksoplazmoza wrodzona

W większości przypadków (70-90%) obserwuje się bezobjawowy przebieg toksoplazmozy wrodzonej. Z opóźnieniem pojawiają się takie objawy jak: zez, jaskra, zaburzenia ostrości wzroku, zaburzenia rozwoju psychoruchowego czy drgawki.

Rzadko dochodzi do poważnych skutków zakażenia np. triady Sabina-Pinkertona (zapalenie siatkówki, wodogłowie i zwapnienia wewnątrzczaszkowe). Bardzo ważne, aby podjąć leczenie rozpoznanego zakażenia. Nieleczone może bowiem ujawnić się w okresie dojrzewania.

Wówczas może prowadzić do odległych następstw dotyczących narządu wzroku lub ośrodkowego układu nerwowego. W pierwszym przypadku może to być nawet ślepota. W drugim trudności w uczeniu się, zaburzenia mowy czy upośledzenie rozwoju umysłowego. Należy także pamiętać, że zarażenie T.

gondii może być przyczyną poronienia albo urodzenia martwego dziecka.

Rozpoznanie i leczenie toksoplazmozy w ciąży

U osób, które nie wykazują oznak choroby jej rozpoznanie jest trudne. Wykrycie pasożyta jest jednak możliwe. W tym celu oznacza się w surowicy krwi przeciwciała klasy IgM lub IgG swoiste dla antygenów T. gondii. Do oceny stanu zdrowia rzadko wystarczy pojedyncze badanie. Chcąc mieć 100% pewność powinno wykonać się kilka testów serologicznych w czasie.

Leczenie płodu w łonie matki odbywa się pod ścisłą kontrolą lekarza prowadzącego i trwa zazwyczaj do porodu. W przypadku niemowląt z wrodzoną toksoplazmozą terapia trwa 12 miesięcy lub do ustąpienia objawów choroby. Kobiety ciężarne, będące w fazie ostrej zakażenia, leczone są środkami doustnymi obniżającymi ryzyko zakażenia płodu o 50%.

W przypadku przewlekłej fazy zakażenia leczenie nie jest konieczne.

W Gyncentrum diagnozuje się toksoplazmozę nowoczesną techniką PCR. Jest to badanie genetyczne, które pozwoli wykryć materiał genetyczny pasożyta w płynie owodniowym, mózgowo-rdzeniowym oraz gałce ocznej. Technika PCR jest jest obecnie najbardziej czułą i jedną z najszybszych metod wykrywania toksoplazmozy.

PAMIĘTAJ: Wynik dodatni badania nie jest wyrokiem, również dla osób obciążonych ryzykiem. Pod kontrolą lekarza można wyleczyć chorobę i urodzić zdrowe dziecko.

Toksoplazmoza – zakażenie, objawy, badania, leczenie 

Chcesz dowiedzieć więcej? Zadzwoń: 32 506 57 77

Napisz: [email protected]

Konsultacja merytoryczna:

Toksoplazmoza – zakażenie, objawy, badania, leczenie dr n. med. Krzysztof Grettka Ginekolog i położnik Specjalista leczenia niepłodności z wieloletnim doświadczenie. Od kilku lat zawodowo związany z Kliniką Leczenia Niepłodności i Diagnostyki Prenatalnej Gyncentrum. Członek Europejskiego Towarzystwa Rozrodu Człowieka i Embriologii (ESHRE), Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Andrologicznego.

Toksoplazmoza w ciąży – wszystko co warto wiedzieć na jej temat

Toksoplazmoza – zakażenie, objawy, badania, leczenie

Toksoplazmoza to jedna z najczęstszych chorób, wywoływanych przez pasożyty. Przyczyną jej powstawania jest zakażenie pierwotniakiem Toxoplasma gondii, i o ile u osób dorosłych z dobrze działającym systemem odpornościowym zakażenie może spowodować bezobjawowe nosicielstwo, o tyle u kobiet w ciąży toksoplazmoza stanowi realne zagrożenie dla rozwoju dziecka. Aby jej uniknąć, ciężarne powinny stosować się do szeregu zaleceń (głównie żywieniowych i dotyczących kontaktu ze zwierzętami). Ze względu na duże ryzyko uszkodzeń płodu, Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca wykonanie badania mającego na celu wykluczenie lub potwierdzenie nosicielstwa toksoplazmozy, które przeprowadzane jest przed ukończeniem 10. tygodnia ciąży.

Toksoplazmoza – przyczyny, objawy, badania

Bezpośrednią przyczyną zachorowania na toksoplazmozę jest kontakt człowieka z pierwotniakiem wywołującym schorzenie.

Ma on miejsce najczęściej podczas spożywania surowego lub nie do końca dogotowanego mięsa, w którym znajdują się cysty z pierwotniakiem.

Ponadto zagrożeniem jest również pokarm, z którym kontakt miały wydzieliny zakażonego zwierzęcia, a więc mocz, kał czy ślina. Rzadziej występuje zakażenie drogą kropelkową lub po operacjach transplantacji.

Objawy toksoplazmozy to przede wszystkim objawy podobne do tych, które następują w przebiegu grypy: pojawia się więc osłabienie, gorączka, zaobserwować można również powiększenie się węzłów chłonnych.

Oprócz tego pacjentka może odczuwać bóle stawów, a groźnym objawem (a właściwie powikłaniem choroby) jest zapalenie opon mózgowych. Niestety, u wielu osób toksoplazmoza nie daje żadnych objawów, co utrudnia jej diagnostykę.

Aby potwierdzić lub wykluczyć schorzenie, przeprowadza się badanie krwi pod kątem odpowiedzi immunologicznej, oznaczając przeciwciała IgM oraz IgG w surowicy. Interpretacja wyników zależy od ilości przeciwciał we krwi:

  • jeśli wynik jest słabo dodatni, oznacza to, że pacjentka wcześniej została zarażona pierwotniakiem, ale jednocześnie wykształciła się u niej odporność;
  • wynik wysoko dodatni pokazuje, że do zarażenia doszło niedawno i należy wdrożyć właściwą terapię pod kontrolą lekarza;
  • wynik ujemny to z kolei informacja, że pacjentka nie była zakażona pierwotniakiem, a co za tym idzie – nie wytworzyła na niego odporności. W takiej sytuacji niezbędne są częste, kontrolne badania krwi (powtarza się je zwykle co około 6 tygodni), a także zachowanie szczególnej ostrożności przy doborze produktów w diecie oraz przy kontakcie ze zwierzętami domowymi.

Toksoplazmoza a ciąża – dlaczego jest tak groźna dla płodu?

Zakażenie toksoplazmozą matki grozi przede wszystkim urodzeniem się dziecka z toksoplazmozą wrodzoną. Natężenie objawów tej choroby zależy od tego, na jakim etapie ciąży doszło do zarażenia – im wcześniej, tym konsekwencje dla rozwoju płodu są poważniejsze.

You might be interested:  Jakie Odszkodowanie Za Złamanie Ręki?

Toksoplazmozę wrodzoną diagnozuje się przede wszystkim po odnotowaniu triady objawów (określanej w medycynie jako triada Sabina-Pirkentona), na którą składają się: wodogłowie lub małogłowie, zwapnienia śródmózgowe oraz zapalenie siatkówki i naczyniówki.

Dodatkowymi konsekwencjami zdrowotnymi, które niesie toksoplazmoza wrodzona, są:

  • hipotrofia (zahamowanie wzrostu płodu);
  • znaczny stopień opóźnienia rozwoju umysłowego;
  • hepatomegalia oraz splenomegalia (stan powiększenia wątroby i śledziony);
  • zapalenie mięśnia sercowego;
  • małopłytkowość;
  • powiększenie węzłów chłonnych;
  • małoocze lub całkowity brak wykształcenia gałek ocznych.

Niestety, zakażenie toksoplazmozą u matki zwiększa znacząco ryzyko poronienia lub porodu przedwczesnego – dlatego tak ważne są zarówno badania kontrolne krwi w ciąży, jak i wszelkiego rodzaju działania profilaktyczne.

Na działania prewencyjne, które mają na celu zapobieżenie zakażenia pierwotniakiem Toxoplasma gondii, składają się przede wszystkim:

  • niespożywanie surowego mięsa (w tym zwracanie szczególnej uwagi na dokładną obróbkę termiczną podczas jego gotowania, smażenia czy pieczenia);
  • dokładne mycie rąk przed i po każdym kontakcie z surową żywnością, a także mycie tej żywności – owoców, warzyw czy mięsa;
  • dokładne mycie przyborów kuchennych, które miały kontakt z surowym mięsem: noży, sztućców, garnków, patelni, desek do krojenia, a także brytfann i wkładów do piekarnika;
  • wykonywanie prac ogrodowych i wszystkich innych czynności, podczas których pacjentka ma kontakt z ziemią w gumowych rękawiczkach, a po tym kontakcie – dokładne mycie rąk;
  • ochrona żywności przed owadami (zwłaszcza surowej – owoców, warzyw i mięsa);
  • Właściwe obchodzenie się ze zwierzętami domowymi, a szczególnie z kotami (to właśnie one są żywicielami ostatecznymi w cyklu życia pierwotniaka, a w przypadku zarażenia wraz z odchodami wydalają niebezpieczne oocysty), obejmujące niewypuszczanie kota na zewnątrz, karmienie go przetworzonymi produktami (nigdy surowym mięsem), a także czyszczenie kuwety w rękawiczkach i dokładną higienę rąk po tej czynności.

Minimalizacja prawdopodobieństwa zakażenia toksoplazmozą poprzez stosowanie wyżej wymienionych środków ostrożności daje dobre efekty, jednak w przypadku wystąpienia choroby należy podjąć leczenie.

Terapię dobiera prowadzący ciążę ginekolog-położnik i opiera się ona o podawanie doustne antybiotyków (u ciężarnych jest to zazwyczaj spiramycyna). Szybkie rozpoznanie toksoplazmozy i wdrożenie terapii daje duże szanse na to, że dziecko nie zostanie zakażone przez matkę.

Niestety, wady rozwojowe i narządowe, które pojawią się u płodu po zakażeniu, nie są możliwe do wyleczenia.

Podsumowanie

Toksoplazmoza występująca u kobiet ciężarnych jest ogromnym zagrożeniem dla rozwoju płodu i przebiegu całej ciąży. Konsekwencjami nieleczonej choroby są przede wszystkim wady narządowe, bardzo często prowadzące do poronienia lub do porodu przedwczesnego.

Aby zapobiec zakażeniu, należy stosować w ciąży podstawowe środki ostrożności, opierające się na dbałości o składniki diety (niejedzenie surowego mięsa i jego dokładna obróbka termiczna) oraz na nawykach związanych z higieną i kontaktem ze zwierzętami domowymi.

Diagnostyka toksoplazmozy opiera się przede wszystkim na wykonaniu badania krwi na obecność przeciwciał IgM i IgG, których zawartość we krwi daje informację o tym, czy pacjentka jest zakażona pierwotniakiem czy nie, a leczenie – na wdrożeniu antybiotykoterapii.

Źródła:https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/przebiegciazy/63126,toksoplazmoza-w-ciazyhttps://www.rodzicpoludzku.pl/ciaza/toksoplazmoza.html

http://www.czytelniamedyczna.pl/5665,toksoplazmoza-w-ciazy-dramatyczne-konsekwencje-dla-plodu.html

Toksoplazmoza Częsta choroba pierwotniakowa

Toksoplazmoza Częsta choroba pierwotniakowa

Może występować w postaci wrodzonej oraz nabytej. U osób immunokompetentnych przebieg choroby w 85% jest bezobjawowy lub skąpo objawowy.

  • Lek. Kamil Kaczorowski,
  • Lek. Martyna Pieniążek
  • Katedra i Klinika Okulistyki Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu

Toksoplazmoza to jedna z najbardziej rozpowszechnionych inwazji pasożytniczych i chorób odzwierzęcych na świecie. Szacuje się, że zakażonych pasożytem Toxoplasma gondii jest ok. 10% dorosłych mieszkających w północnej strefie umiarkowanej oraz ponad 50% mieszkających w strefie basenu Morza Śródziemnego.

W praktyce okulistycznej toksoplazmoza jest częstą przyczyną zapalenia błony naczyniowej. W związku z tym, że obejmuje zwykle centralną część naczyniówki i siatkówki, powoduje poważny spadek ostrości wzroku. Toksoplazmoza jest najczęstszą przyczyną zakaźnego zapalenia siatkówki u pacjentów immunokompetentnych.

Toksoplazmozę wywołuje wewnątrzkomórkowy pierwotniak, który charakteryzuje się złożonym cyklem życiowym. Jego gospodarzem ostatecznym są koty, natomiast ludzie są żywicielami pośrednimi.

Pasożyt występuje w trzech postaciach: sporozoity, poprzez które dochodzi do zarażenia, bradyzoity występujące w tkankach w postaci otorbionych cyst (mogą pozostawać w postaci uśpionej przez wiele lat) oraz trofozoity aktywnie niszczące tkanki.

Do zakażenia toksoplazmozą może dochodzić poprzez spożycie niedogotowanego mięsa, brudne ręce (sporocysty z kocich odchodów) oraz drogą przezłożyskową.

Toksoplazmoza może występować w postaci wrodzonej oraz nabytej. U osób immunokompetentnych przebieg choroby w 85% jest bezobjawowy lub skąpoobjawowy.

Toksoplazmoza wrodzona jest przenoszona do płodu przez łożysko, jeśli dojdzie do zakażenia ciężarnej kobiety. Natomiast gdy matka była zakażona przed ciążą, infekcja nie zostanie przekazana dziecku.

Najcięższe następstwa dla płodu (poronienie, śmierć płodu) niesie zarażenie w I trymestrze ciąży. Jeśli do zakażenia dojdzie w późnej ciąży, może ono wywołać drgawki, porażenia, wodogłowie.

Ryzyko przeniesienia patogenu rośnie wraz z czasem trwania ciąży.

Charakterystyczne dla toksoplazmozy wrodzonej są zwapnienia wewnątrzczaszkowe oraz obustronne blizny naczyniówkowo-siatkówkowe. Zakażenie pod koniec drugiego trymestru ciąży wywołuje blizny w plamce u płodu.

Jeśli do zakażenia dojdzie na dalszym etapie ciąży, zapalenie błony naczyniowej i objawy neurologiczne mogą wystąpić później. Ryzyko manifestacji choroby można zmniejszyć, jeśli wcześnie rozpoznamy pasożyta i wdrożymy leczenie długoterminowe.

Nieleczona toksoplazmoza wykazuje tendencję do wielokrotnych reaktywacji, najczęściej w 2. i 3. dekadzie życia, często jako postać oczna.

Postać nabytą toksoplazmozy możemy podzielić ze względu na charakter objawów: węzłowa, oczna i uogólniona. Toksoplazmoza węzłowa występuje najczęściej u osób immunokompetentnych. W obrazie chorobowym dominuje limfadenopatia węzłów szyjnych, karkowych i potylicznych. Węzły w ostrej fazie inwazji są tkliwe, potem niebolesne, mogą osiągać średnicę 3 cm.

Toksoplazmoza oczna przebiega najczęściej pod postacią zapalenia siatkówki i naczyniówki. Klasycznie choroba przebiega początkowo jako ogniskowe zapalenie siatkówki, jednak wtórnie zajmuje naczyniówkę (retinochoroiditis). W ciele szklistym występuje odczyn zapalny: wysięk drobnopyłkowy, męty, błony zapalne.

Aktywna zmiana jest zlokalizowana z reguły w biegunie tylnym, ma wygląd kremowego ogniska komórek zapalnych na brzegu starej blizny siatkówkowo-naczyniówkowej. Główną dolegliwością chorego jest pogorszenie się ostrości widzenia w ciągu jednego do kilku dni.

W ciągu 2–6 tygodni zapalenie ustępuje samoistnie z pozostawieniem tworzącej się typowej blizny. Ma ona charakter zanikowy, zwykle kształtu owalnego, z czarnymi ziarnami przegrupowanego barwnika, ulokowanymi na obwodzie zmiany. Choroba ma przebieg nawracająco-remisyjny. Częściej występuje u osób z obniżoną odpornością.

Predysponuje do niej szczególnie immunosupresja po przeszczepianiu narządów, chemioterapia nowotworów, okres płodowy czy zakażenie HIV, przy czym toksoplazmoza narządu wewnętrznego sugeruje AIDS. Toksoplazmoza jest najczęstszą przyczyną zakaźnego zapalenia siatkówki u pacjentów immunokompetentnych.

W niektórych przypadkach dochodzi do reaktywacji prenatalnego zakażenia, ale zwykle są to choroby nabyte postnatalnie.

Postać uogólniona toksoplazmozy występuje bardzo rzadko u osób immunokompetentnych. Obserwuje się objawy ze strony jednego lub kilku narządów wewnętrznych.

W celu wykrycia zakażenia stosuje się badania serologiczne.

Stwierdza się obecność swoistych przeciwciał w surowicy u pacjentów immunokompetentnych: IgM – pojawiają się po tygodniu od inwazji i zanikają zwykle po 6–9 miesiącach, IgA – świadczą o niedawnym zarażeniu, oraz IgG – osiągają maksymalne stężenie po 2–3 miesiącach od zarażenia i utrzymują się przez całe życie.

Gdy konieczne jest ustalenie czasu zakażenia (kobiety w ciąży) oznacza się tzw. awidność (siłę wiązania z antygenem) przeciwciał IgG. Mała awidność świadczy o ostrej fazie choroby.

W czasie immunosupresji, życia płodowego oraz u niemowląt możemy identyfikować pasożyta poprzez wyizolowanie z hodowli, wykrycie antygenów czy PCR z materiału (krew, płyn mózgowo-rdzeniowy czy płyn wewnątrzgałkowy). Bardzo przydatnym badaniem wykorzystywanym w okulistyce w celu wykrycia zakażenia toksoplazmozą jest angiografia fluoresceinowa uwidoczniająca satelitarne ogniska, a także badanie ultrasonograficzne.

You might be interested:  W Jaki Sposób Rozpoznasz Złamanie Żeber U Przytomnej Ofiary Wypadku?

Toksoplazmoza oczna jest częstym, zwykle jednostronnym zakażeniem, do którego dochodzi zazwyczaj u osób młodych, natomiast rokowanie zależy od umiejscowienia zmian.

Objawy typoweObjawy nietypowe
  1. – zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej
  2. – pojedyncze ognisko zapalenia siatkówki przylegające do starej blizny
  3. – odczyn zapalny w ciele szklistym (może być ciężki – „reflektor we mgle”)
  4. – w późnych fazach angiografii obserwuje się znaczny przeciek kontrastu
  • – w nabytej toksoplazmozie świeże zmiany nie są związane z obecnością starej blizny
  • – wieloogniskowe zmiany u chorych z AIDS
  • – zmiany obustronne

W każdym przypadku toksoplazmozy obowiązuje badanie dna oka, a w razie podejrzenia zajęcia OUN – badania obrazowe mózgowia (TK, RM).

W diagnostyce różnicowej toksoplazmozy powinniśmy brać pod uwagę mononukleozę zakaźną, cytomegalię, chłoniaki, gruźlicę czy sarkoidozę. Oglądając zaś zmiany na dnie oczu, różnicujemy ją z kandydozą, toksokarozą oraz kryptokokozą, które jednak występują zdecydowanie rzadziej niż toksoplazmoza.

W przeciwieństwie do internistów czy lekarzy chorób zakaźnych, którzy – by rozpoznać toksoplazmozę – stosują się do wielu wytycznych, okuliści mogą postawić diagnozę w momencie rozpoznania toksoplazmozy ocznej na podstawie objawów widocznych na dnie oka, nawet jeśli miano przeciwciał jest zbyt niskie.

Zapalenie siatkówki wywołane przez Toxoplasma gondii powinno podlegać leczeniu, gdy są zmiany w tylnym biegunie, blisko tarczy nerwu wzrokowego i/lub bardzo ciężki odczyn w ciele szklistym i/lub u pacjenta z AIDS niezależnie od lokalizacji i ciężkości.

U osób z prawidłową odpornością leczenie przyczynowe postaci nabytej zazwyczaj nie jest konieczne.

W razie nasilonych objawów uogólnionych lub ze strony zajętych narządów stosujemy leczenie skojarzone pirymetaminą 1 x dz. 50 mg przez 3 dni, następnie 25 mg, oraz sulfadiazyną 1 g co 8 h przez 3 tygodnie.

W trakcie leczenia pirymetaminą należy podawać kwas folinowy 25 mg 1 x/tydz. Zamiast sulfadiazyny można podawać klindamycynę.

W przypadku toksoplazmozy ocznej stosujemy takie leczenie jak powyżej, jednak przez dłuższy okres: 6–8 tygodni. Stosujemy ponadto leczenie budzące kontrowersje i sprzeciwy wśród lekarzy innych specjalizacji, przede wszystkim chorób zakaźnych – podajemy kortykosteroidy.

Jednak mamy ku temu powody! Otóż w wyniku zakażenia toksoplazmozą dochodzi do reakcji zapalnej w gałce ocznej, lecząc zaś standardowo pirydoksyną i sulfadiazyną, zabijamy pierwotniaka, co prowadzi do nasilenia reakcji zapalnej (martwe pasożyty generują stan zapalny).

Nie dość, że samo zakażenie wywołuje reakcję zapalną, to nasze działanie przeciwpierwotniakowe ją nasila. Dlatego podajemy kortykosteroidy, posiłkując się ich działaniem przeciwzapalnym.

W przypadku chorych seropozytywnych, w tym zakażonych HIV, w razie reaktywacji stosujemy leczenie jak w ostrej fazie. Po wyleczeniu natomiast przewlekle podajemy leki przeciwpasożytnicze o przedłużonym okresie działania (kotrimoksazol, azytromycyna).

U kobiet ciężarnych stosujemy odmienne leczenie. Gdy dojdzie do pierwotnego zarażenia ciężarnej, w celu profilaktyki toksoplazmozy wrodzonej stosujemy spiramycynę 1 g doustnie co 8 h do momentu potwierdzenia inwazji u płodu lub do porodu.

W razie potwierdzenia infestacji u płodu stosuje się pirymetaminę z sulfadiazyną i kwasem folinowym do końca ciąży. W trakcie leczenia należy pamiętać o regularnym kontrolowaniu morfologii krwi obwodowej, gdyż istnieje ryzyko leukopenii i małopłytkowości.

Okresowe badania dna oka przeprowadza się w razie pogorszenia ostrości wzroku.

Należy pamiętać także o odległych powikłaniach toksoplazmozy ocznej, jakimi są: zapalenie gałki ocznej, trwałe ubytki w polu widzenia, niedowidzenie, ślepota. W przypadku toksoplazmozy wrodzonej, oprócz wodogłowia czy opóźnienia rozwoju psychoruchowego, może dochodzić do zaćmy oraz odklejania siatkówki.

Toksoplazmoza jest chorobą dość często spotykaną w praktyce okulistycznej. Okulista bywa pierwszym specjalistą rozpoznającym chorobę. Należy mieć na uwadze okulistyczną prezentację toksoplazmozy, również ze względu na zdrowie ogólne pacjenta.

Toksoplazmoza w ciąży – obajwy i leczenie – Czytelnia apteki Cefarm24

Zakażenie toksoplazmozą wywołują pierwotniaki Toxoplasma gondii. W zależności od regionu świata, nosicielami choroby może być nawet do ¾ populacji kraju. Jednak w zdecydowanej większości choroba nie uaktywnia się i trwa bezobjawowo. Dla osób zdrowych, tj.

bez znacząco obniżonej odporności lub np. chorych na AIDS, toksoplazmoza jest zupełnie niegroźna. Raz przebyta choroba (trwa to kilka tygodni maksymalnie), nawet bez objawów, zapewnia odporność na wiele lat. Nie grozi Ci wówczas toksoplazmoza w ciąży.

Warunkiem jest przebyta choroba na kilka miesięcy przed poczęciem dziecka.

Jak można zarazić się toksoplazmozą?

Głównymi żywicielami Toxoplasma gondii są koty. To one wydalają jego oocysty (zarodki), które po około 5 dniach już mogą powodować toksoplazmozę, a ich cykl inwazyjny może trwać nawet rok. Jednak to nie tylko koty stanowią zagrożenie.

W badaniach nad chorobą stwierdzono, iż duży odsetek kobiet to wegetarianki i weganki, które nie mają styczności ze zwierzętami czy mięsem. Oznacza to, iż choroba przenosi się również na skórze owoców i warzyw. Warto pamiętać, iż toksoplazmoza dotyczy również surowego mięsa, głównie baraniny, wołowiny i wieprzowiny.

W przypadku wrodzonej toksoplazmozy dziecko nabywa ją od zarażonej w czasie ciąży matki.

Objawy toksoplazmozy w ciąży

Wiele kobiet przechodzi toksoplazmozę bezobjawowo, a te z nas, które odczują pewne dolegliwości, nie łączą ich z zakażeniem pierwotniakami.

Toksoplazmoza w ciąży przypomina grypę, atakuje węzły chłonne (są lekko powiększone), odczuwamy ból kości i lekko podwyższoną temperaturę.

Dla przyszłej matki toksoplazmoza jest w zasadzie niczym groźnym – zdecydowanie większe powikłania mogą dotyczyć dziecka.

Jak wykryć chorobę?

Podstawowym badaniem, które umożliwia wykrycie toksoplazmozy, jest badanie krwi pod kątem swoistych przeciwciał IgG i IgM. Bez względu na zastosowaną metodę ich wykrycia, każdy wynik interpretuje się w inny sposób. Mianowicie:

– Jeśli IgG (-, tzn. negatywne) a IgM (-) oznacza to, iż nie masz odporności na chorobę. Uważa się, iż około 50% populacji kobiet w Polsce jest bezpieczna pod tym względem.

Jeśli jednak do nich nie należysz, lekarz prawdopodobnie zaleci częstsze kontrole i badania krwi (co 3 miesiące) pod kątem ewentualnego zakażenia.
– Gdy IgG (+, tzn. jest pozytywne) a IgM (-), to świadczy o tym, iż niedawno przeszłaś toksoplazmozę.

Nie ma jednak pewności, czy choroba nadal nie trwa, zwłaszcza gdy masz bardzo wysokie IgG. Dlatego dodatkowo sprawdza się po kilku tygodniach ponownie poziom IgG i tzw. awidność przeciwciał, aby wykluczyć, iż jesteś w trakcie choroby.

– Gdy wynik badania wskazuje IgG (+) i IgM (+) oznacza to, iż zakażenie również mogło przebiec całkiem niedawno. Tu również sprawdza się awidność przeciwciał, a w przypadku stwierdzenia choroby – wdraża się leczenie.

– W przypadku wyniku IgG (-) i IgM (+) jest bardzo prawdopodobnie, iż przechodzisz toksoplazmozę w ciąży. Aby to potwierdzić, niezbędne są dodatkowe badania.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *