Uczulenie na pyłki roślin

Najczęstszą formą sezonowej alergii błony śluzowej nosa jest tzw. katar sienny. Okres jego występowania związany jest z kalendarzem pylenia traw, chwastów, zbóż, pleśni i drzew. Przedwiośnie i wiosna w Polsce to czas największego pylenia leszczyny i olchy (od końca stycznia do marca) oraz topoli i brzozy (w kwietniu).

Objawy choroby pojawiają się zazwyczaj nagle pod postacią: napadów kichania, wodnistej wydzieliny z nosa, uczucia zatkania nosa, świądu nosa.

Z reguły towarzyszą im: zaburzenia węchu, łzawienie, świąd i przekrwienie spojówek, czasem ciemno podkrążone oczy. Mogą też pojawiać się niespecyficzne objawy astmy w postaci kaszlu lub napady duszności.

Nierzadko osoby uczulone skarżą się na swędzącą wysypkę – kontaktową alergię (np. po spacerze po łące), szczególnie na odsłoniętych częściach ciała.

Uczulenie na pyłki roślin

Przebieg uczulenia na wszystkie drzewa wcześnie pylące jest zbliżony i na podstawie samych objawów klinicznych bardzo trudno jest ustalić, które z nich uczula. Jednym ze sposobów oznaczania substancji uczulających jest wykonanie testów skórnych. W Polsce za najważniejsze alergeny wczesnowiosennego okresu pylenia drzew liściastych uznawane są pyłki brzozy.

Wielu alergologów wśród pyłków roślin najczęściej uczulających na pierwszym miejscu wymienia trawy. Jak to określają, są one antygenem najbardziej złośliwym, czyli najczęściej wywołują najsilniejsze objawy alergii pyłkowej. Wśród innych sezonowych alergenów wziewnych znajdują się pyłki bylicy, piołunu, babki, komosy, pokrzywy, lipy, topoli, wierzby.

Dla alergii wziewnych zasadnicze znaczenie ma sezonowość występowania i ścisły związek z okresami pylenia poszczególnych roślin. Trwają one zazwyczaj 2-6 tygodni, potem ustępują bez śladu, aby pojawić się za rok o tej samej porze.

Jeszcze do niedawna sądzono, że na alergię pyłkową chorują dzieci dopiero od 7. r.ż., i to te, które w dzieciństwie ujawniały objawy alergii pokarmowej, po czym w okresie młodzieńczym objawy stopniowo ustępują, aby zaniknąć całkowicie w dorosłym życiu.

Najnowsze badania wskazują jednak, że objawy pyłkowicy mogą się zacząć zarówno około 3. r.ż., jak i w późniejszym okresie życia, nawet po 50. r.ż.

Przebieg alergii może się także z wiekiem zmieniać – objawy mogą ulegać wyciszeniu bądź nasileniu, mogą dołączać się nowe alergeny, czy nawet może zwiększać się rodzaj alergicznej nadwrażliwości.

Możliwości leczenia

Leczenie pyłkowic jest żmudne i trwa bardzo długo. Na razie istnieją dwie możliwości terapii – albo stosowanie doraźnie leków antyalergicznych w czasie pylenia roślin, albo przeprowadzenie immunoterapii przed sezonem pylenia i ewentualne stosowanie leków w sezonie.

W przypadku podejrzeniu alergii na pyłki pierwszym krokiem powinna być wizyta u lekarza alergologa. W przypadku leczenia w państwowej służbie zdrowia należy zacząć od wizyty u lekarza pierwszego kontaktu, który dopiero skieruje chorego do właściwej poradni alergologicznej.

W gabinecie prywatnym lekarza alergologa natomiast wizyta będzie kosztować min. 60 zł. Zanim jednak lekarz wraz z pacjentem podejmą decyzję o tym, który sposób leczenia będzie najlepszy, są konieczne jeszcze dodatkowe badania.

Leczenie bowiem zawsze powinno się zacząć od wykonania testów, które potwierdzają alergiczny mechanizm choroby.

Testy takie potocznie nazywa się testami z krwi, a polegają one na pobraniu krwi pacjentowi tak jak w przypadku badania ogólnego krwi i jej odpowiednim laboratoryjnym zbadaniu. W zależności od wybranej metody różna będzie cena badania.

W przypadku leczenia w państwowej służbie zdrowia bezpłatnie można jedynie wykonać testy skórne, za testy z krwi natomiast – jeżeli będą wymagane – trzeba będzie zapłacić. W gabinecie prywatnym test skórny na jeden alergen kosztuje ok.

5 zł, a koszt badania poziomu przeciwciał klasy IgE całkowitego – około 100 zł.

Leczenie w czasie pylenia roślin

Dopiero gdy mechanizm choroby alergicznej jest potwierdzony badaniami, można rozpocząć leczenie. Leki stosowane w leczeniu pyłkowicy mają za zadanie zmniejszyć (niekoniecznie zlikwidować !!!) przykre objawy – kichanie, świąd, obrzęk.

Powinny być przyjmowane według ścisłych zaleceń lekarza i pod jego kontrolą. W leczeniu zazwyczaj zaleca się następujące leki:

  • leki antyhistaminowe stosowane ogólnie;
  • miejscowo stosowane krople glikokortykosteroidowe do oczu i nosa;
  • leki miejscowo obkurczające błonę śluzową nosa. Ale uwaga – niektóre można używać tylko do 7 dni. Dalsze stosowanie tego rodzaju leków może nasilić objawy blokady nosa i doprowadzić do utrwalenia choroby.

Uczulenie na pyłki roślin

Metodą leczenia alergii pyłkowej jest również immunoterapia. Wśród specjalistów zdania na temat jej stosowania są podzielone. Niektórzy lekarze uważają, że jest ona wskazana tylko wówczas, gdy pyłkowy nieżyt nosa i spojówek nie poddaje się leczeniu za pomocą leków. Zalecana jest również u pacjentów wymagających codziennego stosowania leków – w przypadku bardzo nasilonych objawów.

W miarę możliwości immunoterapia powinna się odbywać także na początku procesu chorobowego w celu zapobieżenia rozwinięciu się choroby.

Wiadomo też, że jej korzystny efekt można stwierdzić dopiero po dłuższym czasie – po rocznej kuracji objawy ustępują jedynie w 50%, dopiero po zakończeniu 4-5 – letniej kuracji objawy ulegają zdecydowanej redukcji (80-90%), co często nie uwalnia jednak pacjenta od przyjmowania niewielkiej ilości leków w sezonie.

Immunoterapia jednak nie jest panaceum na pyłkowicę – jest leczeniem swoistym, czyli zmniejsza objawy jedynie na alergen zawarty w składnikach podawanej szczepionki. Nie zlikwiduje całkowicie skłonności alergicznej. Pacjent może więc uczulić się na nowe alergeny, jeżeli będzie poddany długiej i silnej ekspozycji na pewien antygen.

Decyzja o podjęciu tego rodzaju leczenia powinna być więc podjęta świadomie i roztropnie, biorąc pod uwagę wszystkie za i przeciw. Przyjmowanie przez kilka lat serii szczepionek przed okresem pylenia, jest poważną decyzją – przerwanie odczulania po 1. czy 2. roku stopniowo prowadzi bowiem do całkowitego powrotu objawów.

Jak przebiega immunoterapia?

Terapia immunologiczna obejmuje najczęściej 7-10 zastrzyków raz w tygodniu, przed okresem pylenia określonej rośliny. Dokładny termin szczepień ustalany jest zawsze z lekarzem prowadzącym.

Szczepionki także dobiera się na podstawie wyników testów alergicznych – do dyspozycji są albo indywidualne, albo standardowe szczepionki, które można dostać w aptece – tylko na receptę wypisaną przez lekarza.

Cena szczepionek waha się od 50-500 zł. Tylko niektóre z nich są objęte 50% zniżką.

Jak żyć z alergią?

Ze względu na charakter choroby bardzo duże znaczenie w zmniejszeniu objawów ma nie tylko leczenie, ale i zorganizowanie życia alergikowi tak, aby zminimalizować ekspozycję na alergen, a tym samym zmniejszyć częstotliwość i ostrość występowania napadów alergii.

Czas pylenia pyłków warto więc poznać i śledzić dzięki kalendarzowi pylenia oraz codziennie podawanym informacjom o stężeniu pyłków. Dzięki tym informacjom możliwe jest unikanie ekspozycji na alergen – m.in. zaniechanie w czasie pylenia wyjazdów w miejsca nasilonego występowania alergizującej rośliny, unikanie spacerowania po łąkach i polach.

Przy nasilonych objawach zdecydowaną ulgę może przynieść zainstalowanie oczyszczacza powietrza. Przykładem idealnego rozwiązania dla ochrony przed alergenami są inteligentne oczyszczacze powietrza Sharp z technologią Plasmacluster i funkcją przeciwpyłkową POLLEN.

Urządzenia te wykorzystują równolegle dwa systemy oczyszczania powietrza:   Uczulenie na pyłki roślin

  • pasywny – poprzez wysokowydajny system filtrów o żywotności nawet do 10 lat. Filtry zatrzymują 100% alergenów o wielkości powyżej 1 mikrona
  • aktywny – technologia Plasmacluster generuje klastry jonowe wydmuchiwane w całą kubaturę pomieszczenia wraz z oczyszczonym powietrzem. Dzięki nim dezaktywowane są najmniejsze i najgroźniejsze alergeny, które jest najtrudniej zassać do wnętrza oczyszczacza. Alergeny takie potrafią wnikać głęboko w drogi oddechowe i powodować groźne schorzenia jak np. astma oskrzelowa.

Dzięki hybrydowemu i niezwykle skutecznemu systemowi oczyszczania alergicy wziewni nie muszą unikać wietrzenia pomieszczeń tak istotnego w wymianie tlenu i dwutlenku węgla.

Nasycone jonami Plasmacluster powietrze stanowi skuteczne antidotum na alergizujące białka zawarte w nasionach roślin pylących. Sam oczyszczacz jest całkowicie bezobsługowy i wyposażony w serię czujników sterujących jego pracą.

Zaawansowana funkcja POLLEN odpowiada za wykrycie w powietrzu pyłków i ich dezaktywację. Ich obecność dla Użytkownika sygnalizuje specjalny wskaźnik. Urządzenie może pracować 24h na dobę monitorując jakość powietrza i aktywując się automatycznie po wykryciu zanieczyszczeń.

Tego typu profilaktyka i pełne zabezpieczenie pomieszczenia kosztuje 2799pln (najwydajniejszy obecnie model Sharp KC-A60EUW), co w skali 10 lat (żywotność filtrów) daje koszt  tylko 0,77pln dziennie.

Tutaj znajdziesz opis rozwiązań zastosowanych w Inteligentnych oczyszczaczach powietrza Sharp Plasmacluster.

Uczulenie na pyłki roślin  Dla Alergików z ograniczonym budżetem godnym polecenia może być najlepszy w swojej klasie cenowej Sharp FU-Y30E.  Wyposażony również w technologię Plasmacluster i kosztujący jedynie 599pln.

You might be interested:  Tężec – przyczyny, objawy, leczenie, szczepionka, powikłania zakażenia

Tutaj znajdziesz porównanie modelu Sharp FU-Y30EUW z innymi popularnymi oczyszczaczami powietrza.

Alergia na pyłki – objawy i leczenie alergii na pyłki

Alergia na pyłki to najpowszechniejsza choroba alergiczna układu oddechowego. Na jej objawy, z których najczęstszym jest katar sienny, uskarża się 10–20% populacji. Występowanie symptomów tej alergii jest ściśle związane z kalendarzem pylenia uczulających roślin. Sprawdź, co najczęściej wywołuje uczulenie, jak leczyć alergię wziewną na pyłki oraz kiedy wykonać testy alergiczne.

Uczulenie na pyłki roślin Spis treści:

Co to jest alergia wziewna

Alergia (uczulenie, nadwrażliwość) to nadmierna reakcja układu odpornościowego na czynnik zwany alergenem. Alergen jest nieszkodliwym dla osób zdrowych bodźcem, jednak u osób uczulonych prowadzi do wystąpienia objawów chorobowych. Najczęstszym powodem nadwrażliwości są tzw. alergeny wziewne, które dostają się do organizmu głównie drogami oddechowymi.

Alergia wziewna może występować całorocznie lub sezonowo. Ten drugi typ to alergia na pyłki roślin (pyłkowica), której objawy występują co roku w okresie pylenia uczulających roślin.

Uczulenie na pyłki roślin

Objawy alergii na pyłki

Do najczęstszych objawów alergii na pyłki zalicza się:

  • Wodnisty katar
  • Salwy kichania
  • Zatkany nos
  • Swędzenie gardła
  • Zaczerwienienie, swędzenie, łzawienie oczu
  • Kaszel
  • Świszczący oddech.

Alergia na pyłki – co uczula

Objawy alergii na pyłki pojawiają się podczas kwitnienia uczulających roślin.

W Polsce główne przyczyny alergii wziewnej na pyłki to:

  • Pyłki drzew – najczęściej uczula pyłek brzozy, olchy (olszy), leszczyny, topoli i dębu. Sezon alergiczny rozpoczyna kwitnienie leszczyny. W niektórych latach może ona pylić już w styczniu. Pyłki drzew obecne są w powietrzu do maja.
  • Pyłki traw – w naszym kraju są najczęstszą przyczyną objawów okresowego alergicznego nieżytu nosa (kataru siennego) i atopowej astmy pyłkowej. Z uwagi na niemal identyczną budowę alergenów, różne gatunki traw traktowane są jako jedna grupa. Zalicza się do niej również zboża. W Polsce objawy związane z uczuleniem na trawy pojawiają się najczęściej pod koniec maja. Pyłki traw znajdują się w powietrzu do września.
  • Pyłki chwastów – uczulenie najczęściej wywołuje bylica, komosa, szczaw, babka, pokrzywa, ambrozja i parietaria. Chwasty kwitną od maja do września.
  • Zarodniki grzybów pleśniowych – ta alergia może występować sezonowo lub całorocznie. Powodem alergii sezonowej są grzyby tzw. zewnątrzdomowe. Należą do nich pleśnie z rodzaju Cladosporium i Alternaria. Zarodniki grzybów pleśniowych obecne są w powietrzu od kwietnia do września.

Leczenie alergii na pyłki

Leczenie alergii na pyłki polega na unikaniu alergenów (tu chorym pomaga kalendarz alergika, czyli wiedza „co teraz pyli”) i leczeniu farmakologicznym.

W farmakoterapii najczęściej stosuje się:

  • leki antyhistaminowe (tabletki na alergie dostępne są również bez recepty),
  • leki obkurczające naczynia nosa,
  • kromony,
  • kortykosteroidy.

Alergia na pyłki odczulanie

Metodą leczenia, z powodzeniem stosowaną w terapii alergii wziewnej na pyłki, jest też odczulanie. Polega ono na podawaniu coraz większych dawek konkretnego alergenu. Prowadzi do złagodzenia lub ustąpienia objawów alergii i może zapobiegać astmie oskrzelowej.

Alergia na pyłki testy alergiczne

By leczenie alergii pyłkowej skierowane było przeciwko konkretnym alergenom, w diagnostyce stosuje się testy alergiczne –  testy skórne i/lub testy z krwi. Te drugie są wykonywane zwłaszcza u dzieci do 4. roku życia i u osób stale stosujących leki, które mogłyby wpłynąć na wynik testów z krwi.

  • W przypadku alergii pyłkowej, testy alergiczne wykonuje się zazwyczaj od października do grudnia.
  • Sprawdź także: 
  • Testy alergiczne – kiedy zrobić testy alergiczne?Alergia na zwierzęta – objawy i leczenie alergii na zwierzęta

Dowiedz się więcej:

“Pyłek traw”http://www.moj.alergie.pl/library/aai_volume-3_issue-4_article-191.pdf

“Uczulenia poliwalentne i monowalentne na alergeny pyłku roślin u chorych z alergią”http://alergie.pl/library/aai_volume-12_issue-2_article-698.pdf

Pyłek roślin jako źródło alergenów

Ziarna pyłku roślin to męskie komórki rozrodcze roślin (roślinne „plemniki”). Po opuszczeniu pylnika życie komórki ziarna pyłku jest niezależne od organizmu rośliny macierzystej. Pyłek roślin charakteryzuje się wyjątkową aktywnością fizjologiczną, oddycha, kiełkuje na znamieniu słupka kwiatu żeńskiego, rośnie i umiera.

Ziarno pyłku przenosi informację genetyczną, ale może spełnić swą rolę, gdy zostanie przetransportowane na znamię właściwej rośliny. Roślina ta często może rosnąć w odległości dziesiątek lub setek metrów od kwiatostanu, który wyprodukował ziarno pyłku.

Ziarno pyłku pokonuje tę odległość przenoszone przez powiewy wiatru lub przyczepione do ciała owada (np. pszczoły, trzmiela) lub ptaka (np. kolibra). Pyłek rośliny wiatropylnej jest niesiony przez wiatr w przypadkowym kierunku i może być spłukany przez deszcz.

Pojedyncze ziarno ma niewielkie szanse trafić na znamię kwiatu żeńskiego własnego gatunku. Aby zwiększyć szansę na dotarcie pyłku do kwiatostanu żeńskiego, rośliny wytworzyły szereg cech przystosowawczych.

Duża część roślin wiatropylnych kwitnie wiosną (większość drzew), zanim rozwiną się liście, które stanowiłyby przeszkodę w rozprzestrzenianiu się ziaren pyłku.

Kwiatostany części roślin są rozdzielnopłciowe. Z męskich kwiatów w kształcie zwisających kotków wiatr wywiewa miliony ziaren suchego, lekkiego pyłku. Pylniki traw wiszą luźno na długich, wiotkich nitkach pręcikowych, a pyłek wysypuje się z nich nawet przy słabym wietrze. W kwiatach pokrzywy i żyta (trawa uprawna) dojrzałe pylniki są wyrzucane przez długie, sprężyste nitki pręcikowe.

Pyłek i znamię kwiatu żeńskiego rozpoznają się zaraz po zapyleniu. Ziarna pyłku zawierają prócz materiału genetycznego także substancje, które sygnalizują wzajemne relacje pomiędzy pyłkiem i kwiatostanem żeńskim. Niestety część z tych substancji wywołuje u ludzi reakcję nadwrażliwości.

Ziarno pyłku po rozpoznaniu powierzchni znamienia i szyjki jako należącej do własnego gatunku zaczyna kiełkować. Jeśli znamię sygnalizuje niezgodność – kiełkowanie nie następuje. Sygnały chemiczne „emitowane” przez ziarno pyłku są odbierane przez komórki znamienia i szyjki kwiatostanu żeńskiego.

Jeśli pyłek zostanie odebrany jako zgodny gatunkowo, przygotowują się na przyjęcie łagiewki, jeśli nie, następuje blokada kiełkowania i wzrostu.

Łagiewka – mająca zwykle wielkość przekraczającą kilkakrotnie wielkość ziarna pyłku – wydostaje się przez pory w ścianie ziarna pyłku i kieruje się w głąb szyjki słupka. Łagiewka nie kiełkuje lub jej wzrost ulega zahamowaniu w przypadku niezgodności.

To właśnie mnogość substancji białkowych biorących udział w procesie zgodności gatunkowej odpowiada za tak silne właściwości alergizujące ziaren pyłku. Żadna bowiem inna część rośliny nie ma tak silnych właściwości uczulających jak ziarno pyłku.

Charakterystyczna cechą schorzeń alergicznych wywołanych przez alergeny pyłku roślin jest sezonowość występowania objawów. Nasilenie objawów chorobowych u osób z uczuleniem na pyłek roślin jest ściśle związane ze stężeniem aeroalergenów w atmosferze. Wraz ze wzrostem stężenia aeroalergenów wzrasta również nasilenie objawów chorobowych.

Powietrze atmosferyczne w naszym klimacie wysycone jest pyłkiem roślin od końca stycznia do pierwszych dni października. W tym okresie w powietrzu stwierdza się obecność kilkuset gatunków roślin. Aktualnie monitoruje się od 30 do 70 gatunków i rodzajów roślin należących do różnych rodzin.

Na podstawie danych retrospektywnych przygotowywane są kalendarze pylenia roślin, a na podstawie bieżących danych opracowywane są prognozy stężenia pyłku roślin. W Polsce wieloośrodkowe pomiary stężenia pyłku roślin koordynowane są przez Ośrodek Badania Alergenów Środowiskowych od 1989 roku.

Czy pyłek każdej rośliny może być przyczyną reakcji alergicznej? Teoretycznie tak, jednak w praktyce tylko cześć roślin wywołuje uczulenia.

Aby dana roślina stanowiła zagrożenie dla alergików, muszą być spełnione poniższe warunki:

  1. Ziarno pyłku musi zawierać komponentę antygenową zdolną do indukowania nadwrażliwości.
  2. Pyłek musi należeć do rośliny wiatropylnej.
  3. Pyłek musi być produkowany w dużych ilościach.

  4. Pyłek musi być dostatecznie lekki, aby był przenoszony na duże odległości.
  5. Pyłek musi należeć do rośliny występującej powszechnie na danym terenie.

Pierwsze kryterium jest szczególnie ważne.

Pyłek musi zawierać komponent wywołujący uczulenie (antygen), mający swoistą możliwość indukowania mediowanej IgE odpowiedzi ustroju. Przykładem mogą być sosna, świerk i pokrzywa.

Chociaż na przeważającym obszarze kraju rośliny te są szeroko rozpowszechnione, a w atmosferze obecna jest olbrzymia liczba ziarn pyłku tych roślin, nie wywołują one uczulenia, co może być wynikać właśnie z niskiego poziomu alergogenności ich ziaren pyłku.

Komponenty alergenowe (alergeny) dzielimy na:

  • specyficzne dla danego źródła (niejako „prywatne” komponenty alergenowe jabłka czy pyłku brzozy)
  • lub w znacznym stopniu „wspólne”, występujące w wielu źródłach i odpowiedzialne za reakcje krzyżowe „pyłkowo-pokarmowe” (np. profilina) zwane panalergenami, czyli komponentami występującymi powszechnie.
You might be interested:  Zielony stolec – co oznacza zielony kał u dorosłych i dzieci?

Ziarna pyłku różnych gatunków traw, w tym i traw uprawnych, np. żyta, posiadają homologiczne alergeny. Bliskość gatunkową wykazują w większości rośliny w obrębie tej samej rodziny. Przykładem jest rodzina oliwkowatych, której pospolitym przedstawicielem w Polsce jest jesion oraz sadzony w formie żywopłotów ligustr.

Reprezentantem tej samej rodziny jest oliwka. Jej ziarna pyłku są przyczyną bardzo częstych uczuleń w krajach basenu Morza Śródziemnego.

Pyłek jesionu występujący w atmosferze Polski w bardzo wysokich stężeniach stosunkowo rzadko uczula mieszkańców Polski, może jednak wywoływać silne objawy u uczulonego na alergeny pyłku oliwki Greka lub Włocha przebywającego w Polsce w okresie pylenia jesionu.

Najczęstszą przyczyną pyłkowicy w naszym klimacie są alergeny pyłku traw. Uczulenie na pyłek traw jest obserwowane w populacji europejskiej częściej niż na pyłek innych roślin. W Polsce występuje około 160 gatunków traw.

Główny okres pylenia traw przypada w Europie centralnej na drugą połowę maja, czerwiec i pierwszą połowę lipca, w Europie północnej na drugą połowę czerwca, lipiec i pierwszą połowę sierpnia, w Europie południowej i rejonie Śródziemnomorskim na maj.

Bardzo ważnym alergenem pyłkowym w Polsce jest pyłek brzozy. Brzoza jest pospolitym drzewem w północno-zachodniej i centralnej Europie.

W północnej Europie może stanowić do 75% składu lasów, ale i w centralnej i zachodniej Europie jest bardzo często spotykana. Kwiaty męskie to żółto-zielone kotki widoczne już jesienią, zwisające, cylindryczne, zebrane po kilka obok siebie na końcach pędów.

Brzoza kwitnie równocześnie z pojawieniem się pierwszych liści w kwietniu, a w krajach skandynawskich w maju i czerwcu.

Trzecim w kolejności najważniejszym alergenem pyłkowym w naszym klimacie są ziarna pyłku bylicy – odpowiedzialne za większość objawów alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek w okresie od połowy lipca do połowy września. Bylica jest bardzo popularnym w całej Europie chwastem wiatropylnym. Jest rośliną pionierską, zasiedla nowe tereny, place budowy i nasypy.

W tabeli zestawione zostały rodziny, rodzaje i gatunki roślin mających znaczenie w wywoływaniu reakcji alergicznych w Europie ze szczególnym uwzględnieniem Polski

rodzina rodzaj gatunek – przedstawiciel znaczenie kliniczne
Brzozowate
Betulaceae
leszczyna
Corylus (ang. hazel)
leszczyna
Corylus avellana
+++
grab
Carpinus (hornbeam)
grab zwyczajny                                Carpinus betulus ++
brzoza
Betula (birch)
brzoza brodawkowata
Betula verrucosa
+++++
olsza
Alnus (alder)
olsza czarna
Alnus glutinosa
++++
Bukowate
Fagaceae
buk
Fagus (beech)
buk zwyczajny
Fagus sylvatica
+
kaszatanCastanea (chestnut)kasztan jadalny
Castanea sativa
++
dąb
Quercus (oak)
dąb szypułkowy
Quercus robur
dąb bezszypułowy
Quercus sessiliflora
++
Wiązowate
Ulmaceae
wiąz
Ulmus (elm)
wiąz szypułkowy
Ulmus laevis
+
Wierzbowce
Salicaceae
topola
Populus (poplar)
topola biała
Populus alba
+
wierzba
Salix  (willow)
wierzba białaSalix alba +
Platanowate
Platanaceae
platan
Platanus (platan)
platan klonolistny
Platanus acerifolia
+++
Oliwkowate
Oleaceae
jesion
Fraxinus (ash)
jesion wyniosły
Fraxinus excelsior
+
ligustr
Ligustrum (privet)
ligustr pospolity
Ligustrum vulgare
?
Klonowate
Aceraceae
klon
Acer (maple)
klon jesionolistny
Acer negundo
+
Morwowate
Moraceae
morwa
Morus (mulberry)
morwa biała
Morus alba
Orzechowate
Jugladanceae
orzech
Juglans (walnut)
orzech włoski
Juglans regia
+
Lipowate
Tiliaceae
lipaTilia (linden)lipa drobnolistna
Tilia cordata
– /+
Cyprysowate
Cupressaceae
jałowiec
Juniperus (juniper)
jałowiec pospolity
Juniperus communis
+
Cisowate
Taxaceae
cis
Taxus (taxus)
cis pospolity
Taxus baccata
+
Sosnowate
Pinaceae
sosna
Pinus (pine)
sosna zwyczajna
Pinus sylvestris
TRAWY
Poaceae
trawy dzikie
Perz
Agropyron
perz właściwy
Agropyron repens
+++++
Mietlnica
Agrostis
mietlnica rozłogowa
Agrostis stolonifera 
+++++
Wyczyniec
Alopecurus
wyczyniec łąkowy
Alopecurus pratensis
+++++
Tomka
Anthoxanthum
tomka wonna
Anthoxathum odoratum
+++++
Rajgras
Arrhenatherum
Rajgras wysniosły
Arrhenatherum elator
+++++
Stokłosa
Bromus
stokłosa płonna
Bromus sterilis
+++++
Kupkkówka
Dactylis
kupkówka pospolita
Dactylis glomerata
+++++
Kostrzewa
Festuca
kosztrzewa łąkowa
Festuca pratensis
+++++
Kłosówka
Holcus
kłosówka wełnista
Holcus lanatus
+++++
Życica
Lolium
życica trwała
Lolium perenne
+++++
Tymotka
Phleum
tymotka łąkowa
Phleum pratense
+++++
Wiechlina
Poa
wiechlina roczna
Poa annua
+++++
Trawy uprawne
Poaceae
zboża
żyto
Secale
żyto zwyczajne
Secale cereale
+++++
kukurydza
Zea
kukurydza zwyczajna
Zea mays
owies
Avena
owies zwyczajny
Avena sativa
jęczmień
Hordeum
jęczmień dwurzędowy
Hordeum distichon
pszenica
Triticum
Pszenica zwyczajna
Triticum vulgare
Turzycowate
Cyperaceae
Turzyca ponad 20 gatunków
Carex
turzyca sztywna
Carex Hudsoni
Cibora
Cyperus
Cibora brunatna
Cyperus fuscus
Sitowate
Juncaceae
Sit
Juncus
Sit Gerarda
Juncus Gerardi
kosmatka
Luzula
Kosmatka licznokwiatowa
Luzula multiflora
Pałkowate
Typhaceae
pałka
Typha
pałka szerokolistna
Typha latifolia
Astrowate
Asteraceae
(d. nazwa: złożone Compositae)
a) wiatropylne
Ambrozja
Ambrosia (ragweed)
Ambrozja bylicolistna
Ambrosia artemisiifolia
+++++
bylica 11 gatunków
Artemisia (mugwort)
Bylica pospolita
Artemisia vulgaris
+++++
Rzepień 3 gatunki
Xanthium (cockle bur)
rzepień pospolityXanthium strumarium ?
iwa
Iva (marsh elder)
Iva xanthiifolia ?
b) owadopylne
nawłoć 3 gatunki
Solidago (golden rod)
nawłoć pospolita
Solidago virga-aurea
+
Mniszek 6 gatunków
Taraxacum (dandelion)
Mniszek pospolity
Taraxacum officinale
?
Szarłatowate
Amaranthaceae
szarat 10 gatunków
Amaranthus (pigweed)
szarłat szorstki
Amaranthus retroflexus
+
Komosowate
Chenopodiaceae
komosa 20 gatunków
Chenopodium (lamb’s quarter)
komosa biała
Chenopodium album
+
łoboda 8 gatunków
Atriplex (orache)
łoboda rozłorzysta
Atriplex patula
+
solanka 2 gatunki
Salsola (Russian thistle)
solanka kolczysta
Salsola kali
?
Pokrzywowate
Urticaceae
pokrzywa
Urtica (nettle)
pokrzywa zwyczajna
Urtica dioica
?
parietaria
Parietaria (pellitory)
parietaria lekarska
Parietaria officinalis
+++
Konopiowate
Cannabaceae
konopie
Cannabis (hemp)
Konopie siewne
Cannabis sativa
?
Chmiel
Humulus
Chmiel zwyczajny
Humulus lupulus
+
Babkowate
Plantaginaceae
babkaPlantago (plantain)babka lancetowata
Plantago lanceolata
+
Rdestowate
Polygonaceae
szczaw
Rumex (sorrel)
szczaw zwyczajny
Rumex acetosa
++

 Znaczenie kliniczne pyłku roślin jako nośnika alergenu:

  • +++++ | bardzo duże
  • ++++ | duże
  • +++ | średnie
  • ++ | małe
  • + | małe? – nieznane
  • – | bez znaczenia klinicznego

Opracowanie: dr med. Piotr Rapiejko, Dyrektor Ośrodka Badania Alergenów Środowiskowych

Alergia na pyłki traw

Znajdź najbliższe laboratorium

Alergia na pyłki traw należy do najczęstszych przyczyn sezonowo występujących objawów alergii na pyłki roślin, czyli tzw. pyłkowicy. Przyczyną alergii na trawy są alergenne składniki pyłku, zwykle białka, które u osób uczulonych wywołują nadmierną reakcję układu odpornościowego, co w konsekwencji prowadzi do typowych objawów alergii.

Okres pylenia traw jest stosunkowo długi. Zaczyna się w maju i może trwać do początku września. Sezon pylenia traw jest ściśle związany z aktualnymi warunkami pogodowymi oraz regionem geograficznym Polski i w każdym roku wygląda nieco inaczej. Dodatkowo, wegetacja w regionach górskich oraz np.

północno-wschodniej Polsce następuje nieco później w porównaniu z innymi obszarami Polski, dlatego niebezpieczne dla alergików stężenie pyłków traw będzie tam zwykle opóźnione o kilka tygodni. Szczyt pylenia traw przypada w Polsce od drugiej połowy maja do początku lipca, wtedy obserwujemy największe stężenie pyłków w powietrzu.

Jest to również najgorszy czas dla osób cierpiących na uczulenie na trawy, ponieważ wiąże się z występowaniem mocnych objawów. Już 20 ziaren pyłku w 1 m3 powietrza może wywołać objawy kliniczne u osoby uczulonej.

Największe stężenia pyłków traw obserwuje się poza miastami – w bezpośrednim sąsiedztwie pól, jednak należy pamiętać, że pyłki traw i zbóż są obecne również w miastach.

W strefie klimatu umiarkowanego, w której leży Polska, dominują pyłki traw z podrodziny wiechlinowe (Pooideae). Jej przedstawicielami są m.in.

: tymotka łąkowa (Phleum pratense), kupkówka pospolita (Dactylis glomerata), życica trwała (Lolium perenne), tomka wonna (Anthoxanthum odoratum) czy wiechlina łąkowa (Poa pratensis).

Jedną z głównych traw użytkowych w Polsce jest żyto, którego pyłek również jest przyczyną sezonowej alergii.

Pyłki tych traw charakteryzują się bardzo dużym podobieństwem w budowie, co jest przyczyną reakcji krzyżowych pomiędzy różnymi gatunkami.

Oznacza to, że jeśli dana osoba jest pierwotnie uczulona na jeden gatunek trawy, np.

tymotkę łąkową, to z dużym prawdopodobieństwem można podejrzewać, że będzie prezentowała objawy alergii również po kontakcie z innym pyłkiem z tej podrodziny, np. pyłkiem kupkówki pospolitej.

Jakie są objawy alergii na trawy?

Główne objawy alergii na trawy związane są z błoną śluzową nosa, spojówek, gardła i oskrzeli. Należą do nich: intensywny katar sienny, nieżyt nosa, kichanie, kaszel, świąd, zapalenie spojówek, łzawienie oczu, astma pyłkowa, ogólne problemy z koncentracją. Objawy alergii na pyłki traw mają charakter sezonowy i są ściśle skorelowane z okresem pylenia.

You might be interested:  Menopauza – wiek – czy i kiedy jest możliwa w młodym wieku?

Jak badać alergię na pyłki traw?

Osoby, które podejrzewają u siebie alergię na trawy, mogą wykonać testy alergiczne z krwi. Polegają one na wykryciu we krwi pacjenta specyficznych przeciwciał klasy IgE, które, skorelowane z objawami klinicznymi, potwierdzają alergię na pyłki traw.

Do przeprowadzenia testu wystarczy niewielka ilość krwi, a z jednego pobrania możliwa jest diagnostyka nie tylko alergenów wziewnych, do których należą pyłki, ale również alergenów zwierzęcych czy pokarmowych, ponieważ testy EUROLINE zgrupowane są w tzw. panele.

Jeden panel to diagnostyka od 2 do nawet 54 różnych alergenów w jednym badaniu.

Jeśli podejrzewasz u siebie uczulenie na trawy, skorzystaj z wyszukiwarki i znajdź laboratorium wykonujące testy do diagnostyki alergii na pyłki traw. Wystarczy wpisać miasto i ulicę, a jako wynik wyszukiwania otrzymasz 3 najbliższe lokalizacje, w których wykonasz diagnostykę alergii.

Alergia na pyłki – JAK unikać tego alergenu? – Zdrowegeny.pl

Pierwszy alergen pyłku został opisany i sklonowany 25 lat temu, a był alergen brzozy Bet v 1. Od tamtej pory zidentyfikowano powyżej 50 alergenów pochodzących od drzew, a jest jeszcze długa lista alergenów traw czy chwastów. Ogółem za najbardziej alergizujące uznaje się rośliny z rodzajów bukowców, jasnotowców, srebrnikowców i sosnowców. W Polsce natomiast najczęściej uczulają:

  • chwasty – babka, komosa, bylica pospolita,
  • trawy i zboża uprawne – kupkówka pospolita, żyto, kostrzewa łąkowa, tymotka łąkowa, wiechlina łąkowa,
  • drzewa – olsza, leszczyna, brzoza, grab, jesion.

Szacuje się, że alergia na pyłki dotyczy 40% alergików.

Jak objawia się uczulenie na pyłki roślin?

Wiosna i lato to okres pylenia traw, chwastów i drzew, czyli czas występowania ostrego nieżytu nosa i zapalenia spojówek u osób uczulonych na te alergeny, a u niektórych również mogą pojawiać się napady astmy oskrzelowej. Często alergicy mają również cienie i worki pod oczami.

Objawy alergiczne u chorych pojawiają się regularnie o tej samej porze roku i nasilają się w przypadku kontaktu bezpośredniego z alergenami, np. pobyt na łące czy polach uprawnych, przebywanie w pobliżu koszonej trawy szczególnie w suche słoneczne dni.

Ustępowanie objawów zauważa się po deszczu oraz w pomieszczeniach z ograniczonym dostępem zanieczyszczonego pyłkami powietrza.

Do typowych dolegliwości w przebiegu alergii na pyłki należą:

  • napady kichania,
  • obecność wodnistej wydzieliny z nosa,
  • zatkanie i świąd nosa,
  • świąd i łzawienie oczu,
  • obrzęk powiek,
  • przekrwienie w obrębie spojówki i rogówki,
  • napady duszności.

Istotne jest, aby taki okresowy alergiczny nieżyt nosa wywołany ekspozycją na alergeny pyłków roślin różnicować z przeziębieniem, który to trwa tylko kilka z towarzyszącą podwyższoną temperaturą, a dolegliwości nie mają związku z ekspozycją bądź izolacją od alergenów.

Alergia krzyżowa z pyłkami – zespół alergii jamy ustnej

Zespół alergii jamy ustnej jest rodzajem zespołu objawów, który jest charakterystyczny dla znacznej grupy uczulonych na pyłki roślin i ma związek z rozwojem reakcji krzyżowej z pokarmami.

Reakcje krzyżowe spowodowane są, że niektóre alergeny pokarmów i pyłków mają identyczne fragmenty białkowe (epitopy), które mają zdolność do wiązania się z przeciwciałami.

Wówczas przeciwciała IgE specyficzne dla pyłków wykrywają zbliżone białka w alergenach pokarmowych i wiążą się z nimi w kompleksy na powierzchni bazofili i mastocytów, co powoduje wydzielenie histaminy, a w konsekwencji pojawienie się nagłych objawów zespołu alergii jamy ustnej.

Zespół alergii jamy ustnej charakteryzuje się takimi objawami jak drętwienie, swędzenie i opuchlizna warg, języka, podniebienia i gardła. Rzadko współistnieją z tym objawy ogólnoustrojowe. Dolegliwości te mają charakter zazwyczaj dość łagodny i przejściowy.

Reakcje krzyżowe pyłki-pokarmy występują przede wszystkim w okresie pylenia uczulających roślin, kiedy to układ immunologiczny jest silniej nastawiony na zwalczanie alergenów.

Najczęściej reakcje krzyżowe ujawniają się w przypadku uczulenia na brzozę – reakcje są możliwe z wieloma owocami (np. Jabłko, gruszka, kiwi, mango) i warzywami (seler, marchew, pomidor) oraz z lateksem.

Alergia na pyłki roślin – jak zdiagnozować?

Pyłki roślin to liczna grupa alergenów, które mogą się charakteryzować różnymi okresami pylenia. Dlatego ważne jest szczegółowe określenie, które nas uczulają, aby przygotować się na ewentualne nasilenie dolegliwości. W tym celu wykonuje się różnorodne testy alergiczne.

Dość często stosowaną metodą diagnostyczną jest test skórny punktowy, który opiera się na nakłuciu skóry w miejscu nałożonych roztworów alergenowych. Zazwyczaj na skórę przedramienia nakłada się kilka-kilkanaście takich alergenów (np. różne rodzaje pyłków i inne alergeny wziewne) oraz dwie próby kontrolne – histaminę i sól fizjologiczną.

Po nakłuciu należy odczekać około 20 minut, po czym odczytywany jest wynik. Jeśli przy którymś z alergenów pojawi się rumień z bąblem o średnicy co najmniej wielkości odczynu dla histaminy, świadczy to o uczuleniu na dany alergen.

Warto również wspomnieć, że przeprowadzenie skórnego testu punktowego wymaga dwutygodniowego odstawienia leków antyhistaminowych i sterydowych.

Łatwą metodą diagnostyczną, która wymaga wyłącznie pobrania niewielkiej próbki krwi żylnej, jest pomiar przeciwciał IgE swoistych dla alergenów oddechowych, w tym najbardziej rozpowszechnionych pyłków roślin takich jak: olcha, leszczyna, tomka wonna, tymotka łąkowa, kubkówka pospolita, brzoza brodawkowa, dąb, żyto, bylica, babka lancetota czy ambrozja bylicolistna.

Znacznie szerszy zakres ma badanie molekularne ALEX. Test ten oprócz określenia stężenia przeciwciał dla całej rośliny (156 ekstraktów alergenowych) wykrywa również, których dokładnie molekuł białkowych (spośród 126 molekuł) dotyczy uczulenie.

Jest to niezwykle pomocne w określaniu ryzyka alergii krzyżowej, ponieważ wywołać ją mogą jedynie konkretne alergeny białkowe. Ma to szczególne znaczenie w przypadku chorych, u których obserwowany jest zespół alergii jamy ustnej.

Tak precyzyjny wynik jest możliwy dzięki wykorzystaniu najnowocześniejszych technologii diagnostycznych.

W ramach zakresu testu ALEX badanie są pyłki roślin, alergeny roztoczy, owady (w tym ich jady), pokarmy, alergeny zwierząt domowych (np. alergeny kota) czy pleśnie.

Sam zakres badanych pyłków jest niezwykle szeroki i obejmuje następujące rośliny: morwa czerwona, akacja, topola czarna, komosa biała, pomurnik, brzoza brodawkowata, buk zwyczajny, olsza czarna, kukurydza, wiąz pospolity, fikus, platan klonolistny, pokrzywa zwyczajna, ambrozja bylicolistna, babka lancetowata, cyprys, jesion wyniosły, bylica pospolita, trawa bermudzka, tymotka łąkowa, oliwka europejska, orzech włoski, palma daktylowa, leszczyna, gruszka, trzcina pospolita, lilak pospolity, jałowiec, życica, szczyr roczny, dąb szypułkowy, żyto, liquster pospolity, szarłat szorstki, sorgo, szczaw polny, solanka kolczysta, kryptomeria japońska, paspalum notatum.

Jak można sobie radzić z alergią na pyłki?

Aby odpowiednio zapobiegać reakcji alergicznej, konieczna jest szczegółowa znajomość uczulających pyłków oraz kalendarzy ich pylenia. W tym celu warto skorzystać ze specjalnych aplikacji, które po zainstalowaniu na smartfonie powiadamiają o stężeniu pyłków w powietrzu. Tą informację można wykorzystać do zastosowania różnych metod redukujących ryzyko objawów:

  • Objawy zmniejsza stosowanie leków antyhistaminowych (ustępują po ok. 2 godzinach od przyjęcia) w okresie ekspozycji na alergen. Dodatkowo może być konieczne stosowanie donosowych lub wziewnych glikokortykosteroidów.
  • Unikanie przebywania poza domem w okresie pylenia.
  • Zalecane są spacery po deszczu jako lepsze niż w czasie suchym.
  • Stosowanie oczyszczaczy powietrza w domu i ograniczenie wietrzenia pomieszczeń.
  • Mycie się i przebieranie po powrocie do domu.
  • Zmniejszenie kontaktu ze zwierzętami, które mogą na sobie przenosić pyłki roślin.
  • Unikanie produktów spożywczych, które mogą wywołać reakcję krzyżową w trakcie pylenia uczulających roślin. Warto jednak pamiętać, że część z tych alergenów denaturuje się w wysokiej temperaturze, np. w trakcie gotowania czy pieczenia.

Ponadto wysoką skuteczność w leczeniu alergii wykazuje immunoterapia swoista (podskórna bądź podjęzykowa), która polega na podawaniu alergenu w niewielkich stężeniach celem uzyskania tolerancji. Odczulanie trwa od trzech do pięciu lat.

Autor merytoryczny: Mgr Katarzyna Startek, Dietetyk

Aktualizacja: 2019-06-13

Bibliografia:

  1. Assam C. et al.: Tree pollen allergens—an update from a molecular perspective. Allergy 2015; 70 (10): 1201–1211.
  2. Alergiczny nieżyt nosa w: Interna Szczeklika. Medycyna Praktyczna, Kraków 2017.
  3. Czajkowski J., Groblewska A.: Etiologiczny podział alergicznych chorób oczu. W: Czajkowski J. (red.): Alergiczne choroby oczu. Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2003.
  4. Samoliński B.: Postępowanie w alergicznym nieżycie nosa Med. Prakt., 2015.
  5. Kar Kurt Ö., Erkoçoğlu M., Kurt M.: Pollen food allergy syndrome. Tuberk Toraks. 201; 65(2):138-145.
  6. Price A. et al.: Oral Allergy Syndrome (Pollen-Food Allergy Syndrome). Dermatitis 2015; 26 (2): 78–88.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *