Wpływ stresu na zdrowie

Wpływ stresu na zdrowieWpływ silnego stresu na kobiety

W życiu codziennym każdy z nas doświadcza sytuacji stresujących, które odbijają się na naszym zdrowiu fizycznym oraz psychicznym.

Stres definiowany jest jako reakcja, mająca na celu zaadaptowanie się danej jednostki do wymogów sytuacji, w której się znalazła. W większości przypadków w sytuacji stresującej pacjent ma zachwianą równowagę psychiczną i fizyczną lub jej brak.

Wszelkie próby poradzenia sobie z tą sytuacją mają za zadanie przywrócenie prawidłowej równowagi. Dla większości pacjentów, stres, zwłaszcza długotrwały ma bardzo negatywny wpływ na organizm.

Stąd warto uczyć się radzenia sobie w sytuacjach stresujących.

Jakie znamy definicje stresu oraz typy reakcji na niego?

W chwili obecnej można wyróżnić kilka definicji stresu, poczynając od stresu jako reakcji, która jest odpowiedzią na działanie stresorów (reakcja psychologiczna oraz fizjologiczna), stres jako proces (relacje pomiędzy daną osobą a otoczeniem) oraz stres jako bodziec (prowadzi do wywołania w naszym organizmie określonych emocji). Zagadnienie stresu jak widać jest bardzo skomplikowane. W chwili obecnej wyróżnia się także dwie podstawowe definicja stresu, są to:- eustres (ten, który pozytywnie mobilizuje nas do działania) oraz

– dystres (który ma działanie negatywne i jest reakcją organizmu na różnego rodzaju zagrożenia)

  • Wpływ stresu na zdrowiefot. panthermedia
  • Wpływ stresu na organizm człowieka 

Współcześnie jesteśmy każdego dnia narażeni na stres (w szkole, pracy, na ulicy, w banku czy na nauce pływania). Jeśli stres jest długotrwały prowadzi do osłabienia naszego organizmu. W szczególności cierpi na tym układ immunologiczny co przekłada się na pojawianie się różnych objawów i ich zaostrzania. Przewlekłe napięcie nerwowe może prowadzić między innymi do:

  • problemów z zasypianiem
  • częstym budzeniem się w nocy
  • trudności z koncentracją, zapamiętywaniem oraz odtwarzaniem zasłyszanych niedawno informacji
  • pogorszeniem pamięci
  • rozkojarzenia, nerwowości
  • lękliwości, ospałości
  • problemów z pobieraniem pokarmów oraz ich trawieniem
  • pojawiania się częstych infekcji różnego pochodzenia
  • płaczliwości i wiele innych.

 Żadnego z wyżej wymienionych sygnałów nie powinniśmy bagatelizować. Długotrwały stres może wyrządzić w naszym organizmie nieodwracalne zmiany.

W sytuacji gdy sami nie radzimy sobie z napięciem nerwowym (wysiłek fizyczny, relaks, prawidłowa dieta itp.), powinniśmy zgłosić się do specjalisty i np.

udać do psychoterapeuty w celu nauczenia się radzenia sobie w sytuacjach stresujących. Terapie takie prowadzone są grupowo bądź indywidualnie.  

  • Tagi: 
  • stres,
  • wpływ stresu na organizm

Jak stres wpływa na zdrowie i samopoczucie – SUPER-ego

Stres jest stanem fizjologicznym związanym z ewolucyjną reakcją walki i ucieczki. Kiedyś, w zamierzchłych czasach, mechanizm ten pozwalał na szybszą i skuteczniejszą reakcję na zagrożenia czyhające na człowieka.

Obecnie nadal jest przydatny, na krótką metę bywa mobilizujący, ale długotrwałe przebywanie w trybie „walki i ucieczki” powoduje negatywne zmiany fizjologiczne i psychologiczne.

Stres a zdrowie – jaki mają związek i jak redukować niekorzystne skutki stresu?

Wpływ stresu na zdrowie

Krótkotrwały stres jest sygnałem dla organizmu do wydzielenia dodatkowej dawki adrenaliny oraz innych związków, powodujących: zwiększony poziom cukru we krwi, szybsze bicie serca, podwyższenie ciśnienia tętniczego, lepszą wydajność organizmu. To dzięki temu w chwilach grozy wydaje nam się, że jesteśmy szybsi, silniejsi i zdolni do nieludzkiego wysiłku.

Na krótką metę nie wpływa negatywnie na zdrowie, choć gdy emocje opadną pojawia się zmęczenie i złe samopoczucie, gdyż związane z nim procesy powodują eksploatację zasobów organizmu.

W normalnych warunkach ciało potrafi sobie z tym poradzić i szybko wraca do równowagi.

Gorzej, gdy taki stan utrzymuje się długo, a niestety całkiem sporo ludzi pozostaje niemal w ciągłym trybie walki i ucieczki.

Długotrwały stres jest niekorzystny dla zdrowia, a najgroźniejszy jest ukryty, przewlekły, który nie objawia się nagłymi skokami adrenaliny, lecz pozostaje na niskim, ale zauważalnym poziomie.

Złe samopoczucie od stresu, huśtawka nastrojów, ciągłe napięcie emocjonalne to wszystko sprawia, że organizm zaczyna szwankować.

Wpływ stresu na zdrowie najpierw odczuwalny jest w psychice, a z czasem pojawiają się fizjologiczne symptomy:

  • Wpływ stresu na zdrowie
  • kołatanie serca,
  • problemy z niestrawnością,
  • bóle brzucha,
  • bóle w klatce piersiowej
  • chudnięcie lub tycie,
  • wrzody żołądka,
  • napięcie mięśniowe prowadzące do urazów i stanów zapalnych
  • inne.

Większość z tych zmian jest odwracalna na wczesnym etapie, jednak stale utrzymujący się, silny stres może spowodować ciężkie choroby przewlekłe, a nawet zagrażające życiu, należą do nich zwłaszcza zawał serca, udar mózgu czy nowotwory.

Napięcie emocjonalne może być groźne dla kobiety w ciąży, zarówno dla niej samej, jak i dla dziecka. Hormonalna huśtawka nastrojów, stres związany z sytuacją w rodzinie czy z pracą może powodować komplikacje, a w krytycznych sytuacjach stanowić zagrożenie dla zdrowia dziecka. Stres w ciąży jest więc bardzo niebezpieczny.

Oczywiście najłatwiej byłoby stwierdzić: „zrelaksuj się i wypoczywaj”, jednak dobrze wiemy, że to tak nie działa. Jeżeli poszukujesz skutecznych wskazówek na redukcję stresu, zajrzyj tutaj. Jeżeli natomiast nie możesz poradzić sobie z emocjami, koniecznie sprawdź, w czym możemy Ci pomóc w SUPER-ego, Dolnośląskim Centrum Psychiatrii i Psychoterapii.

Stres a zdrowie psychiczne

Wpływ stresu na zdrowieCzy wiesz, że nadmiar negatywnych emocji może wywoływać zaburzenia emocjonalne, a nawet choroby psychiczne? Najprostszym przykładem jest złe samopoczucie od stresu i huśtawka nastrojów, które objawiają się bólami głowy, bezsennością i drażliwością. W dłuższej perspektywie zaburzenia mogą powodowaćnerwice, zachowania agresywne i autoagresywne, a takżedepresję.

Wszystko to odbija się na sytuacji prywatnej i rodzinnej, gdyż ujawniają się zmiany w zachowaniu. Stres powoduje, że jest się ciągle podrażnionym, nabuzowanym, skłonnym do kłótni, skupiania się na swoich problemach i niedostrzeganiu innych. To sprawia, że cierpią wszyscy dookoła. Oprócz

Stres – zdrowie na pierwszym miejscu

Negatywne emocje oddziałują na układ nerwowy i zmieniają gospodarkę hormonalną, co wywołuje nie tylko zmiany w organizmie, ale też rozpoczyna samonapędzający się mechanizm – stres powoduje zaburzenia nerwicowe, hormonalne i zdrowotne, te zaś intensyfikują złe samopoczucie i przyczyniają się do zwiększenia nerwicy, co jeszcze bardziej pogarsza sytuację. W pewnym momencie trzeba przerwać tę pętlę. Pomocna jest psychoterapia z doświadczonym psychoterapeutą lub leczenie psychiatryczne. W leczeniu nasilonego przewlekłego czasami stosuje się leki przeciwlękowe i i antydepresyjne. Przydatne są także zajęcia relaksacyjne, uprawianie aktywności fizycznej i znalezienie hobby, które pozwoli zapomnieć o codziennych zmartwieniach. Wszystko po to, by organizm mógł powrócić do równowagi i uwolnić się od złych emocji.

Stres – jak wpływa na nasz organizm? Jakie choroby wyzwala? Co robi z naszą skórą?

Stres osłabia układ odpornościowy, a potem jak domino mogą pojawiać się choroby układu krążenia, problemy z układem pokarmowym i bóle niewyjaśnionego pochodzenia. Skutki długotrwałego stresu i życia w stałym napięciu mogą być poważniejsze niż mogłoby ci się wydawać. Jak stres wpływa na zdrowie? I jak się nie stresować?

Stres jest określany jako reakcja organizmu powstała na skutek wydarzeń lub czynności, z którymi ciężko sobie poradzić emocjonalnie. W codziennym życiu towarzyszy człowiekowi nieustannie.

Może być czynnikiem motywującym nas do osiągania celów, ale gdy osiągnie zbyt duże nasilenie, staje się problemem powodującym niekorzystne zmiany w naszym nastroju, relacjach z innymi, stanie zdrowia.

Nieumiejętność radzenia sobie ze stresem u wielu osób doprowadza do pojawienia się szeregu dolegliwości ze strony poszczególnych układów w organizmie. Stres ma wpływ m.in. na układ odpornościowy, krążenia, pokarmowy, hormonalny.

Stres – przyczyny

Do odczuwania stresu predysponuje wiele czynników, które określa się mianem stresorów. Do czynników stanowiących przyczynę stresu należą często:

  • praca – stres w pracy może być wywołany np. zbyt dużą liczbą obowiązków; czasami silnym stresorem jest również brak zatrudnienia lub przejście na emeryturę,
  • rodzina – problemy w relacjach z innymi, ślub, opieka nad dzieckiem lub osobą chorą, rozwód, ciąża i narodziny dziecka,
  • problemy ze zdrowiem – choroba lub uraz, śmierć kogoś bliskiego,
  • problemy finansowe.
You might be interested:  Mięśniaki macicy – objawy, leczenie, usuwanie operacyjne

Wpływ stresu na zdrowie Wpływ stresu na zdrowie

Stres ze względu na czas trwania możemy podzielić na ostry i przewlekły.

Ten pierwszy charakteryzuje się reakcją organizmu na zasadzie „walcz lub uciekaj”, odczuwany jest intensywnie, związany często z odpowiedzią na niespodziewaną sytuację postrzeganą jako kryzysową.

Stres przewlekły może towarzyszyć człowiekowi każdego dnia. Jego źródło stanowią problemy, które oddziałują na nas przez dłuższy czas, np. związane z finansami lub wychowywaniem dzieci.

Eustres i dystres to inne rodzaje stresu. Eustres jest typem stresu, który ma za zadanie mobilizować do działania i dodawać energii. Możemy go odczuwać w np.

uznawanych przez nas za pozytywne sytuacjach, które wiążą się z silnymi emocjami, np. podczas ślubu, po awansie w pracy.

Dystres ma z kolei negatywne konotacje, wynika z nadmiernego obciążenia organizmu i wyczerpania, związany jest z frustracją, niepokojem, zamartwianiem się, żalem.

Objawy stresu

Objawy stresu są często błędnie interpretowane ze względu na ich podobieństwo do schorzeń zupełnie niezwiązanych z emocjami.

Symptomy fizjologiczne, które mogą świadczyć o stresie, to:

  • bóle głowy, bóle w klatce piersiowej,
  • mroczki przed oczami (zaburzenia widzenia),
  • trudności z pamięcią i koncentracją,
  • płytkie oddychanie,
  • wysokie ciśnienie krwi,
  • drżenie rąk,
  • zaburzenia snu (bezsenność, stany lękowe),
  • nadmierna potliwość,
  • dolegliwości ze strony układu pokarmowego – biegunka, zaparcia, mdłości,
  • obniżenie libido,
  • kłopoty ze skórą,
  • częste infekcje.

U niektórych pacjentów nagły i bardzo silny stres prowadzi do utraty przytomności.

Stres wpływa także na nastrój i sposób zachowania. Osoba znajdująca się pod wpływem stresu może:

  • mieć trudności w podejmowaniu decyzji,
  • bezustannie martwić się,
  • unikać sytuacji powodujących napięcie,
  • jeść zbyt mało lub przejadać się,
  • pić więcej alkoholu,
  • być rozbiegana, nerwowa, nadmiernie ruchliwa,
  • być płaczliwa.

Stres powoduje, że człowiek może czuć się zirytowany, niecierpliwy, mieć wrażenie niemożliwej do zatrzymania gonitwy myśli w głowie. Dodatkowo, osoby zestresowane tracą często zdolność do cieszenia się tym, co do tej pory lubiły, zanika u nich umiejętność przeżywania radości.

Kiedy odczuwamy stres, nasz organizm uwalnia hormony – kortyzol i adrenalinę. Duża ilość wydzielanych hormonów stresu może powodować, że w danym momencie czujemy się źle fizycznie, a w dłuższej perspektywie czasowej wywiera negatywny wpływ na stan naszego zdrowia. Jakie mogą być skutki przewlekłego stresu?

Chroniczne bóle jako skutek przewlekłego stresu

Nadmierne i długotrwałe napięcia mięśni spowodowane podwyższonym poziomem kortyzolu i adrenaliny objawiają się silnymi bólami głowy, splotu barkowego, pleców, a nawet uczucia ścisku w gardle. W sytuacji nagłego stresu może się pojawić tętniący, napięciowy ból w skroniach. Nie jest on zwykle zbyt silny, ale powtarza się czasem nawet kilka razy dziennie i trwa przez wiele tygodni, a nawet lat, powodując skrajne zmęczenie.

W wyniku działania adrenaliny na mięśnie, stają się one napięte, przeciążone i twarde. Często nieświadomie i automatycznie przyjmujemy postawę obronną lub gotowości do ataku.

Ile razy zdarzyło ci się zauważyć, że podczas pozornie relaksującego spaceru masz zaciśnięte pięści albo podniesione ramiona? To wynik długotrwałego stresu.

Nienaturalna pozycja schowanej w ramionach i odchylonej głowy, uniesionych ramion, napięcia mięśni w obrębie klatki piersiowej skutkują licznymi skurczami mięśni i silnym bólem.

Również mięśnie gardła i krtani napinają się podczas stresu, ale uczucie trudności z przełykaniem czy wrażenie, jakby w gardle utknęła nam piłeczka golfowa, mogą pozostawać nawet długo po wystąpieniu sytuacji stresowej. Przyjmowane środki przeciwbólowe działają krótkotrwale jedynie na objaw. Nie są w stanie poradzić sobie z prawdziwym źródłem problemu, jakim jest stres.

Problemy trawienne wywołane stresem

Podwyższony poziom adrenaliny powoduje zwiększoną produkcję kwasów trawiennych i napięcie błony śluzowej dwunastnicy i żołądka.

Zaburzony zostaje proces regeneracji komórek nabłonkowych. Możemy wówczas odczuwać zgagę lub kłujący ból.

Dochodzi do zapalenia śluzówki, rozwoju nadżerek i wrzodów, przewlekłych zaparć lub biegunek.

Stres może wyzwalać choroby, nasilać istniejące zaostrzenie objawów lub skracać okres remisji. Wysoki poziom adrenaliny i kortyzolu wpływa na podwyższenie poziomu glukozy we krwi i jednocześnie upośledza wykorzystanie jej przez komórki.

To prosta droga do rozwoju insulinooporności i w konsekwencji cukrzycy typu 2.

Wysoki poziom kortyzolu wpływa również na zwiększenie magazynowania tłuszczu w komórkach tłuszczowych – tyjemy wtedy w okolicy brzucha niekoniecznie dlatego, że jemy więcej, choć faktycznie „zajadanie stresu” jest równie powszechnym zjawiskiem.

Jak stres wpływa na procesy poznawcze i zdolność do adaptacji?

Zaburzenia pamięci, koncentracji uwagi oraz kontroli emocji. Spadek produktywności i kreatywności w pracy. Ciągłe zmęczenie i problemy zdrowotne, a także wzrost skłonności do zachowań ryzykownych i uzależniających.

Brzmi znajomo? Nic dziwnego, bo to powszechne przejawy doznawania stresu. Na krótką metę spokojnie dajemy sobie z tym radę. Sprawa się jednak komplikuje, gdy atmosfera stresu staje się codzienna dla naszego umysłu.

Bo to, co przeżywa umysł, odciska ślad na tym, jak wygląda mózg. A w długotrwałym stresie mózg zmienia się znacząco.

Naukowcy ze Stockholm Brain University i Stockholm University wspólnie przyjrzeli się mózgom osób, które doznawały długotrwałego stresu w pracy. Zauważono ubytek substancji szarej kory mózgu, w której zachodzą wszystkie wyższe procesy myślowe człowieka.

 Zmniejsza się szczególnie liczba neuronów w korze przedczołowej – informuje prof. Rajita Sinha, psychiatra i neurobiolog Medical School of Yale University. To część związana z kontrolą emocji i metabolizmu, z planowaniem i podejmowaniem decyzji.

 Zanik neuronów tej części obniża zdolności adaptacyjne człowieka w nowych sytuacjach.

Wpływ stresu na zdrowie skóry

Silny i przewlekły stres zostawia również ślad na skórze w postaci licznych zmian, czerwonych plam, pokrzywki, trądziku. Zmiany te powstają w wyniku zaburzeń gospodarki hormonalnej.

Zależność pomiędzy stresem a chorobami skóry jest jednak większa.

Na przykład występowanie objawów atopowego zapalenia skóry, jednej z chorób autoimmunologicznych, może być związane ze stanem psychicznym.

Pacjenci zgłaszają wysoką liczbę stresujących sytuacji tuż przed wystąpieniem lub nawrotem objawów choroby. Również w przypadku łuszczycy jednym z czynników wywołujących objawy choroby jest stres.

Długotrwały stres prowadzi do wielu chorób i zaburzeń psychicznych. Typuje się, że depresja będzie chorobą XXI wieku.

Lawinowo rośnie zachorowalność na choroby układu sercowo-naczyniowego, wzrasta liczba pacjentów onkologicznych, choroby autoimmunologiczne, które niegdyś były rzadkością, teraz stają się codziennością.

Silny i długotrwały stres jest jednym z czynników wywołujących te choroby. Dlatego właśnie niezwykle istotne jest obserwowanie u siebie reakcji związanych ze stresem i nauka jego opanowywania.

Skutkom stresu da się zapobiegać, a niektóre z nich nawet odwrócić. Jak poradzić sobie ze stresem tak, żeby nie wpływał on negatywnie na nasze zdrowie?

Jeśli możesz coś zrobić – zadziałaj, jeśli nie – zaakceptuj sytuację

Opanowanie stresu rozpocznij od zidentyfikowania jego przyczyny i zastanowienia się nad tym, czy sytuacja, która go powoduje może być przez ciebie kontrolowana. Jeśli tak – zaplanuj, co zrobisz.

Duże zadania, które cię przytłaczają rozbij na mniejsze, łatwiejsze do realizacji. Jeśli sytuacja jest poza twoją kontrolą, pomocne będzie uznanie swojej bezradności.

Chociaż może wydawać się to nieintuicyjnym podejściem, akceptacja tego, że nie wszystko zależy od nas i nie na wszystko mamy wpływ uwalnia energię i czas, by zająć się tym, co możemy zmienić.

Warto też pamiętać, że chociaż nie nad wszystkim posiadamy kontrolę, zawsze możemy decydować o tym, jak w danej sytuacji zareagujemy. Ze stresem wywołanym okolicznościami, na które nie mamy wpływu możemy poradzić sobie poprzez zmianę sposobu myślenia o problemie.

W jednym z badań uczestników nauczono postrzegać stres jako czynnik, który lepiej przygotowuje ich do stawianych przed nimi wyzwań, a nie jako coś, co ich niszczy. Jak się okazało, reakcja fizjologiczna badanych na stres była po tym mniej destrukcyjna dla zdrowia – choć mieli przyspieszony puls, ich naczynia krwionośne pozostawały rozluźnione.

You might be interested:  Czym jest zwapnienie kości? jakie są przyczyny tego zjawiska?

Odpowiedź organizmu bardziej przypominała pod tym kątem stan ekscytacji niż lęku czy napięcia.

Praktykowanie uważności jako sposób na stres

W tym, by się nadmiernie nie stresować pomaga również praktykowanie uważności (mindfulness).

Ta praktyka opiera się na dążeniu do życia w bardziej świadomy sposób i rozwijaniu ciekawości wobec emocji, jakie odczuwamy w poszczególnych sytuacjach, nieuciekanie od tych, które postrzegamy jako negatywne.

Nasze myśli są tylko czymś, czego doświadczamy w danej chwili, a nie obiektywnym odzwierciedleniem rzeczywistości. Dzięki regularnej praktyce uważności, emocje i myśli pojawiające się, gdy odczuwamy stres, mają nad nami mniejszą kontrolę.

Możemy łatwiej skoncentrować się na przeżywaniu tego, co dzieje się w danej chwili, bez zamartwiania się o przyszłość i bez rozpamiętywania przeszłości. Taka zmiana perspektywy pozwala opanować stres w wielu sytuacjach.

Aktywność fizyczna w walce ze stresem

Jako metodę na pokonywanie stresu zaleca się także różne techniki zajęć fizycznych, treningu relaksacyjnego oraz ćwiczeń oddechowych. Joga jako sposób na radzenie sobie ze stresem zdobywa w ostatnich latach dużą popularność. Nie bez powodu.

Badania pokazują, że ta forma aktywności fizycznej powoduje zmniejszenie stężenia hormonu stresu (kortyzolu) we krwi. Może redukować także subiektywnie postrzegany stres w ciąży. Ankietowane kobiety ciężarne po zajęciach jogi raportowały m.in.

obniżone odczuwanie niepokoju, niepewności oraz zmęczenia.

Wsparcie społeczne pomaga pokonać stres

Rozwijanie i podtrzymywanie więzi społecznych, a więc życzliwa komunikacja, również pomaga obniżyć poziom kortyzolu we krwi. Czasem trzeba się po prostu wygadać. Skuteczna w walce ze stresem okazuje się też działalność w drugą stronę – nasza troska o innych, zarówno ludzi, jak i zwierzęta, np. w postaci wolontariatu.

Osoby, które nie wiedzą, jak sobie radzić ze stresem, mogą skorzystać z pomocy specjalisty. Terapia psychologiczna pomaga poznać przyczyny powstawania stresu w codziennym życiu i poradzić sobie z odczuwanymi emocjami.

Warunki, w których funkcjonujemy i zdarzenia, które nas spotykają, mogą mieć negatywny wpływ, skutkujący konkretnymi objawami chorobowymi. Radzenia sobie ze stresem nie odkładajmy na czas, gdy problemy zaczną nas silnie przytłaczać.

W walce z nim jako codzienne rytuały wprowadźmy praktykę uważności, techniki relaksacyjne, medytację, aktywność fizyczną, np.

jogę – sposoby, które pozwolą nam łagodnie radzić sobie z bieżącym stresem tak, żeby nie przerodził się w przewlekły, odbierający nam zdrowie.

Bibliografia:

  1. MIND (2017) Stress.
  2. The American Institute of Stress What is stress?.
  3. National Health Service (2019) Stress.
  4. Urbaszek A. Jak radzić sobie ze stresem [w:] Śliż D., Mamcarz A. (red.) (2018) Medycyna stylu życia.
  5. Kusaka M., Matsuzaki M., Shirashi M., Haruna M. (2016) Immediate stress reduction effects of yoga during pregnancy: One group pre-post test, Women and Birth, 29(5):e82-e88.

Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Stres przyczyną chorób. Nie zgadniesz, jak wielu

  • POLEĆ
  • TWEETNIJ
  • UDOSTĘPNIJ
  • Pobierz

Rys. Krzysztof “Rosa” Rosiecki

Wiele osób myśli, że główną przyczyną powszechnie występujących chorób są predyspozycje genetyczne, zanieczyszczenia występujące w środowisku czy też szkodliwe mikroorganizmy. To jednak tylko część prawdy. Okazuje się, że większość chorób i dolegliwości trapiących współczesnych ludzi ma pośredni lub bezpośredni związek ze stresem.

Według doktora Stanisława Gołby, specjalisty chorób wewnętrznych i wieloletniego ordynatora Szpitala Miejskiego nr 1 w Katowicach, ponad 40 proc.

wszystkich osób dorosłych w krajach rozwiniętych cierpi z powodu niepożądanych działań stresu, a dolegliwości z nim związane stanowią 70-80 proc. wszystkich powodów wizyt u lekarzy osób w wieku produkcyjnym.

Z kolei eksperci z amerykańskiego Kansas State University szacują, że nawet 85 proc. wizyt u lekarzy jest spowodowanych dolegliwościami, do których przyczynił się stres.

Zestresowany jak Polak

Przeciętnemu człowiekowi przytoczone wyżej statystyki mogą się wydawać nieprawdopodobne. Nie dziwią one już jednak ani lekarzy, ani psychologów, według których rosnący odsetek wizyt lekarskich powiązanych ze stresem jest znakiem naszych czasów.

– Gwałtowne przemiany społeczno-gospodarcze, jakie dokonały się w Polsce w ciągu ostatnich 20 lat (dziki kapitalizm, agresywna rywalizacja), spowodowane z jednej strony transformacją ustrojową, a z drugiej także rewolucją technologiczną (rozwój internetu, komórki, smartfony) mocno wpłynęły na jakość i tempo życia. Wzrost liczby osób żyjących w biegu, napięciu, niepewności, pod ciągłą presją, a więc w przewlekłym stresie, przełożył się na wzrost częstości występowania różnych dolegliwości związanych ze stresem – mówi dr Agnieszka Jarosz, lekarz internista, ekspert Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej.

Jako przykład podaje m.in. nadciśnienie tętnicze, zespół jelita drażliwego czy ogólne osłabienie organizmu (wypalenie). Na tym jednak nie koniec.

– Silny i przewlekły stres obniża też naszą odporność, co skutkuje zwiększoną podatnością na infekcje. Ponadto, może też nasilać przebieg wielu chorób lub wywoływać ich nawrót (np. astma, alergie) – dodaje dr Agnieszka Jarosz.

Długa lista zdrowotnych skutków przewlekłego stresu 

W jaki sposób stres przyczynia się do rozwoju chorób?

– Choroba rzadko jest kwestią przypadku. Na jej rozwój wpływa wiele czynników, ale najczęściej to wcale nie geny, ani inne czynniki obiektywne są głównymi sprawcami. Kluczowe znaczenie mają: nasz styl życia (m.

in. sposób żywienia, poziom aktywności fizycznej), ale także sposób radzenia sobie ze stresem i emocjami – reagowania na to, co się nam przydarza – przekonuje dr Ewa Jarczewska-Gerc, psycholog z Uniwersytetu SWPS.

Według niej, ludzie bardzo często podupadają na zdrowiu wtedy, gdy przeżywają trudne sytuacje życiowe (jak np. rozwód, utrata bądź zmiana pracy), ponieważ towarzyszący im stres, silne emocje, przeciążenie i nieefektywne radzenie sobie pośrednio przyczyniają się, poprzez różne fizjologiczne mechanizmy, do rozwoju dolegliwości i chorób.

– W takiej sytuacji mówimy o psychosomatycznym podłożu rozwoju chorób. Odpowiadają za to mobilizujące nas do działania w sytuacjach trudnych hormony stresu (kortyzol, adrenalina, noradrenalina).

Jeśli oddziałują one na nasz organizm przez zbyt długi czas, to rozregulowują nasz układ hormonalny i odpornościowy.

A to otwiera drogę dla wystąpienia lub zaostrzenia szeregu chorób i dolegliwości – tłumaczy dr Ewa Jarczewska-Gerc.

Na długiej liście przypadłości, do rozwoju których w mniejszym lub większym stopniu przyczynia się przewlekły stres, znajdują się m.in.:

  • infekcje (grypa, przeziębienie, opryszczka),
  • stany zapalne,
  • bóle (głowy, mięśni, kręgosłupa, szyi, ramion, żołądka),
  • bezsenność,
  • dolegliwości żołądkowo-jelitowe (zgaga, zaparcia, biegunki, wrzody),
  • zaburzenia seksualne,
  • obniżenie płodności,
  • choroby skóry
  • choroby autoimmunologiczne.

Rzecz jasna, osoby narażone na przewlekły stres są też bardziej podatne na zaburzenia i choroby psychiczne (depresja, zaburzenia lękowe), a także zachowania antyspołeczne (agresja, wrogość).

Na tym nie koniec. Lekarze zwracają uwagę na fakt, że stres jest też istotnym czynnikiem ryzyka rozwoju bardzo groźnych dla zdrowia chorób przewlekłych, takich jak:

  • miażdżyca (prowadząca do zawałów i udarów),
  • nowotwory
  • otyłość.

Długotrwały stres niszczy też komórki mózgowe, przyczyniając się do zaniku neuronów w hipokampie, co powoduje m.in. osłabienie pamięci.

Z badań naukowych wynika więc, że przewlekły stres, poprzez swoje mechanizmy biologiczne, szkodliwie oddziałuje przede wszystkim na układ odpornościowy, pokarmowy, sercowo-naczyniowy, oddechowy, nerwowy i hormonalny, a także na metabolizm. 

Jak żyć żeby nie zwariować: wyluzuj albo zgiń!

Choć stres jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka, to jednak każdy z nas może nauczyć się nad nim lepiej panować i ograniczać jego negatywne skutki. Z korzyścią dla ogólnego zdrowia.

You might be interested:  Wady narządów płciowych a seks u kobiet

Skąd bierze się stres?

Reakcję stresową (zwaną też reakcją „walcz albo uciekaj”) może wywołać dowolna sytuacja lub działanie, wiążące się z zagrożeniem (obiektywnym lub subiektywnym), pośpiechem, zaskoczeniem, silnymi emocjami lub nadmiernym wysiłkiem (przeciążeniem).

– Najlepszym anty-stresowym sposobem zapobiegawczym jest samoświadomość emocjonalna, a więc prawidłowe rozpoznawanie przeżywanych emocji, właściwe ich nazywanie i wyrażanie (np. w rozmowie z przyjacielem lub terapeutą czy też w formie pisemnej, pamiętnikowej).

Najmniej efektywną strategią radzenia sobie, a dość powszechną, jest udawanie przed samym sobą i światem, że dajemy radę i nic złego się nie dzieje. Nie warto zamiatać problemów pod dywan czy też od nich uciekać (np. w nałogi).

Lepiej jest wyjść ze strefy komfortu i się z nimi skonfrontować, szukając rozwiązań – radzi dr Ewa Jarczewska-Gerc.

Ale to nie wszystko. Wojciech Eichelberger, znany psychoterapeuta, współtwórca i dyrektor Instytutu Psychoimmunologii (IPSI) w Warszawie, jako skuteczne narzędzia do radzenia sobie ze stresem i minimalizowania jego negatywnych skutków poleca również m.in.

regularną aktywność fizyczną, ćwiczenia oddechowe oraz praktykę uważności (znaną też jako mindfulness). Według niego skuteczne „zarządzanie stresem” musi być kompleksowe i prowadzić do efektywnego zarządzania energią życiową (m.in.

dzięki umiejętności odreagowywania stresów, odpoczywania, odmawiania i odpuszczania, a także zdrowego odżywiania).

Prawda nas wyzwoli!

Najmniej efektywną strategią radzenia sobie ze stresem jest udawanie przed samym sobą i światem, że dajemy radę i nic złego się nie dzieje. Nie warto zamiatać problemów pod dywan czy też od nich uciekać. Lepiej jest wyjść ze strefy komfortu i się z nimi skonfrontować.

A jeśli ktoś chciałby się odstresować już teraz, może to zrobić wykonując proste ćwiczenie oddechowe, które poleca dr Stanisław Gołba.

Oddychanie przeponowe na stres

Weź głęboki wdech powietrza przez nos, tak aby wygięła się do przodu nie tylko cała klatka piersiowa, ale także cały brzuch. Wdech wykonujemy licząc powoli w myślach do dwóch, czyli przez dwie sekundy.

Następnie zatrzymujemy nabrane powietrze na 3 sekundy w płucach, po czym układając wargi jak do gwizdania wypuszczamy je cienką strużką przez około 8 sekund. Ćwiczenia takie należy wykonywać rano i wieczorem, a zwłaszcza po każdym silniejszym stresie.

Naukowcy udowodnili, że takie ćwiczenia zapobiegają wielu negatywnym skutkom stresu.

Wiktor Szczepaniak (www.zdrowie.pap.pl)

Źródła:

– Książka pt. „Jak żyć zdrowo: katechizm zdrowia”, dr Stanisław Gołba

– Książka pt. „Psychologia stresu”, prof. Irena Heszen

– Artykuł ze strony internetowej Kansas State University 

Przewlekły stres i jego wpływ na organizm

Czynniki psychologiczne wpływają ponadto na początek, rozwój i utrzymywanie zaburzeń przewodu pokarmowego, takich jak zaparcia/biegunka/wzdęcie/dyspepsja czynnościowa.

Wyniki badań prowadzonych przez Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne (American Psychological Association) wskazują, że do najczęstszych przyczyn stresu należą kwestie finansowe, poza tym źródłem dużego napięcia emocjonalnego bywa opieka zdrowotna, praca i życie rodzinne.

Przewlekły stres – wpływ na układy narządowe

Od lat nie ma wątpliwości, że długotrwały stres odpowiada za zaburzenia snu, depresję, bóle głowy i zaburzenia lękowe. Czynniki psychologiczne wywierają również duży wpływ na przebieg chorób.

Stres u młodych kobiet z chorobą niedokrwienną serca może 3-krotnie zmniejszyć przepływ wieńcowy[1], w przypadku pacjentek po zawale serca może znacznie wydłużać okres rekonwalescencji i utrudniać powrót do zdrowia[2].

Objawy lękowe w przebiegu łagodnych zaburzeń poznawczych stanowią niezależny czynnik ryzyka progresji do choroby Alzheimera[3]. Poza tym stres zwiększa ryzyko cukrzycy typu II, otępienia, upośledza jakość spermy i redukuje płodność u kobiet.

Reakcją na ciężkie sytuacje stresowe są zmiany patofizjologiczne, m.in. w układzie nerwowym autonomicznym (unerwiającym narządy wewnętrzne) lub na osi podwzgórze-przysadka-nadnercza.

Zmiany te oddziałują na czynność układu immunologicznego (odpornościowego). Wyniki nowych badań obserwacyjnych wskazują, że stres wiąże się z większą częstotliwością występowania chorób autoimmunologicznych[4] (tzn.

związanych z nieprawidłowym funkcjonowaniem układu odpornościowego), w tym:

  • chorób tarczycy, m.in. choroby Hashimoto – przewlekłego autoimmunologicznego zapalenia tarczycy, w przebiegu którego układ odpornościowy organizmu wytwarza przeciwciała skierowane przeciw „własnym” komórkom – komórkom tarczycy (ich niszczenie prowadzi do niedoczynności gruczołu).
  • chorób zapalnych jelit (związanych z upośledzeniem mechanizmów odpowiedzi immunologicznej)
  • reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), czyli uwarunkowanego immunologicznie schorzenia tkanki łącznej.

Chroniczny stres i czynnościowe zaburzenia przewodu pokarmowego

Wyniki dużych, randomizowanych badań klinicznych[5] wskazują, że czynniki psychospołeczne mogą odgrywać istotną rolę w powstawaniu i przebiegu licznych schorzeń, również czynnościowych zaburzeń przewodu pokarmowego (Functional Gastrointestinal Disorders; FGD).

Dowiedziono, że stres, lęk lub depresja w wielu przypadkach poprzedzają lub współwystępują z FGD. Patofizjologia czynnościowych zaburzeń przewodu pokarmowego (FGD) nie została dokładnie wyjaśniona, jednak z pewnością w ich powstaniu uczestniczą zaburzenia regulacji nerwowej, przede wszystkim osi mózgowo-jelitowej.

stres i napięcie emocjonalne wywierają istotny wpływ na układ nerwowy.

Zespół jelita drażliwego (irritable bowel syndrome – IBS) jest jednym z najczęstszych zaburzeń przewodu pokarmowego ­– występuje u ok. 11 proc. populacji[6]. Częściej chorują kobiety i pacjenci przed 50. rokiem życia.  IBS manifestuje się nawracającymi bólami brzucha związanymi z:

  • wypróżnianiem
  • zmianą częstości wypróżnień
  • zmianą konsystencji stolców.

Przewlekły stres wymieniany jest w grupie najważniejszych czynników, które mogą zaostrzyć objawy zespołu jelita drażliwego.

IBS bardzo często towarzyszą objawy spoza układu pokarmowego, jak niepokój psychiczny i zaburzenia snu; u znacznego odsetka pacjentów stwierdza się objawy depresji i zaburzenia lękowe.

Dyspepsja czynnościowa może dotyczyć nawet 30 proc. całej populacji[7]. Objawia się uciążliwym uczuciem pełności poposiłkowej, wczesnej sytości, bólem/pieczeniem w nadbrzuszu. Zaburzenie może przyjmować postać:

  • zespołu zaburzeń poposiłkowych (dolegliwości występują po posiłku);
  • zespołu bólu w nadbrzuszu (ból/pieczenie w nadbrzuszu – niekoniecznie po posiłku);
  • współistnienia dwóch w/w zespołów (i związanych z nimi objawów).

Długotrwały stres i zaparcia czynnościowe

W zaparciach czynnościowych dominują dolegliwości związane z utrudnionym wypróżnianiem, do którego dochodzi zbyt rzadko i/lub towarzyszy mu uczucie niepełnej defekacji.

Znamienny jest też wysiłek w trakcie oddawania stolca oraz dyskomfort w jamie brzusznej. U części pacjentów mogą pojawić się bóle brzucha i wzdęcia. Według szacunków zaparcia czynnościowe mogą dotyczyć nawet 8 proc.

populacji; częściej występują u kobiet.  

Wyniki badań[8] potwierdzają, że pacjenci z przewlekłymi zaparciami na tle czynnościowym częściej są narażeni na większy stres psychiczny niż osoby zdrowe. Więcej o zaparciach i ich przyczynach przeczytać można na http://www.stopzaparciom.pl/.

Leczenie zaparć czynnościowych obejmuje:

  • zmianę diety na bogatoresztkową – należy zwiększyć spożycie błonnika do 20–30 g w kilku porcjach dziennie (owoce, warzywa, musli produkty, otręby pszenne i inne produkty zbożowe)
  • nawadnianie organizmu: większą ilość przyjmowanych płynów (>3 l dziennie)
  • regularną aktywność fizyczną.

Jeśli metody niefarmakologiczne okażą się nieskuteczne w leczeniu zaparć czynnościowych, można zastosować leczenie farmakologiczne.

Bisakodyl należy do grupy leków pobudzających, działających miejscowo w jelicie grubym, stosowanych w doraźnym leczeniu zaparć.

Bisakodyl stymuluje perystaltykę jelitową, hamuje wchłanianie wody i elektrolitów, przyczyniając się do upłynnienia (zmiękczenia) mas kałowych, pobudzając i ułatwiając wypróżnienie.

Źródła:

Song H, Fang F, Arnberg FK et al. Stress related disorders and risk of cardiovascular disease: population based, sibling controlled cohort study. BMJ. 2019;365:l1850.

Vaccarino V, Goldberg J, Rooks C, et al. Post-traumatic stress disorder and incidence of coronary heart disease: a twin study. J Am Coll Cardiol 2013;62:970-8.

Gradus JL, Antonsen S, Svensson E, Lash TL, Resick PA, Hansen JG. Trauma, comorbidity, and mortality following diagnoses of severe stress and adjustment disorders: a nationwide cohort study. Am J Epidemiol 2015;182:451-8.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *