Wrzody dwunastnicy – objawy i leczenie wrzodów na dwunastnicy

Ulgę przynosi spożycie pokarmu lub przyjęcie leków zobojętniających kwas solny. Należy jednak pamiętać, że ból w nadbrzuszu nie jest objawem charakterystycznym i może być oznaką wielu innych jednostek chorobowych. Możliwe jest również występowanie mdłości i wymiotów.

Wiele przypadków wrzodów trawiennych przebiega bez wywoływania żadnych objawów. Czasem pierwszym symptomem ich obecności jest wystąpienie któregoś z powikłań, na przykład perforacji przewodu pokarmowego.

Co jest przyczyną powstawania wrzodów trawiennych?

Najczęstszą przyczyną powstawania wrzodów trawiennych jest zakażenie bakterią Helicobacter Pylori. Drobnoustrój ten, dzięki enzymowi ureazie, jest w stanie wytwarzać jony amonowe neutralizujące kwas solny w jego otoczeniu. Dzięki temu, może bytować w żołądku człowieka, środowisku niedostępnym dla większości bakterii.

Wywołuje w nim stan zapalny błony śluzowej, zlokalizowanej w części przedodźwiernikowej – dalszym odcinku żołądka. Powoduje to wzrost wydzielania gastryny – hormonu pobudzającego wydzielanie kwasu solnego. Zwiększona ilość kwasu solnego obniża pH treści trafiającej do dwunastnicy i sprzyja powstawaniu wrzodów trawiennych.

Kolejną ważną przyczyną powstawania wrzodów jest sięganie po NLPZ – niesteroidowe leki przeciwzapalne. Są to powszechnie dostępne i często stosowane środki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe, do których należą: ibuprofen, ketoprofen czy nimesulid.

NLPZ-em jest również kwas acetylosalicylowy, stosowany jako lek przeciwpłytkowy w profilaktyce zawałów i udarów. Leki te hamują enzym biorący udział w syntezie mediatorów stanu zapalnego.

Niestety hamowany enzym odpowiada również za syntezę prostaglandyn – substancji oddziałujących ochronnie na błonę śluzową żołądka poprzez regulację jej ukrwienia, wydzielania śluzu i zmniejszanie wytwarzania kwasu solnego.

Niedobór prostaglandyn prowadzi do osłabienia mechanizmów ochronnych błony śluzowej żołądka i sprzyja powstawaniu wrzodów trawiennych. Ponadto działanie przeciwpłytkowe wymienionych leków wywołuje zwiększoną tendencję do krwawień.

Ryzyko wystąpienia uszkodzenia błony śluzowej podczas stosowania NLPZ jest większe u pacjentów, u których w przeszłości stwierdzono obecność wrzodu trawiennego, pacjentów powyżej 60 roku życia, przyjmujących glikokortykosteroidy łącznie z NLPZ oraz zakażonych wspomnianą wyżej bakterią H.pylori.

Powyższe przyczyny odpowiadają za większość przypadków wrzodów trawiennych. Rzadko występują inne, na przykład ostre wrzody wywołane ciężkimi stanami, takimi jak uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego czy rozległe oparzenia, mnogie wrzody w Zespole Zollingera i Ellisona czy wrzody wywołane działaniem leków, takich jak bisfosfoniany czy mykofenolan mofetylu.

Wrzody dwunastnicy – objawy i leczenie wrzodów na dwunastnicy

Jakie powikłania mogą wystąpić w przebiegu choroby wrzodowej?

  • Krwotok z górnego odcinka przewodu pokarmowego – wynika z uszkodzenia naczynia przebiegającego w dnie wrzodu trawiennego. Objawia się wymiotami o fusowatym lub krwistym wyglądzie oraz smolistymi stolcami.
  • Perforacja – przedziurawienie ściany żołądka lub dwunastnicy. Objawia się bardzo silnym bólem w nadbrzuszu. Prowadzi do szybkiego rozwoju zapalenia otrzewnej.
  • Zwężenie odźwiernika – jest to zwężenie przewodu pokarmowego w końcowej części żołądka, w okolicy połączenia z dwunastnicą. Może wynikać z obrzęku wywołanego obecnością świeżego wrzodu lub być konsekwencją bliznowacenia po wyleczeniu wcześniej występujących. Prowadzi do utrudnienia przechodzenia pokarmu z żołądka do dwunastnicy, wymiotów, a co za tym idzie możliwych zaburzeń elektrolitowych.

Na czym polega diagnostyka choroby wrzodowej?

Rozpoznanie wrzodu trawiennego ustala się na podstawie obrazu uzyskanego w czasie badania endoskopowego górnego odcinka przewodu pokarmowego, czyli gastroskopii. Nie jest to badanie przyjemne, ze względu na występujący odruch wymiotny, jednak nie jest ono bolesne.

Przed rozpoczęciem badania znieczula się gardło za pomocą aerozolu z lidokainą. Pacjent otrzymuje ustnik, który umieszcza się pomiędzy górnymi i dolnymi zębami. Następnie lekarz wprowadza do jamy ustnej pacjenta gastroskop, pacjent zaś wykonuje ruchy połykania.

Następnie przyrząd zostaje przeprowadzony przez przełyk do żołądka, potem do opuszki i części zstępującej dwunastnicy. Tor wizyjny, w jaki wyposażony jest gastroskop, umożliwia uwidocznienie i ocenę wnętrza przewodu pokarmowego na monitorze.

Dodatkowo istnieje możliwość pobrania wycinków z błony śluzowej przy pomocy szczypczyków pod kontrolą wzroku.

W czasie gastroskopii można pobrać wycinek, który poddaje się tzw. testowi ureazowemu. Jest to badania służące wykryciu obecności w błonie śluzowej enzymu wytwarzanego przez Helicobacter Pylori. Metoda ta jest najczęściej stosowanym inwazyjnym sposobem diagnozowania zakażenia nadmienioną bakterią.

Jak leczy się wrzody trawienne?

Obecnie najczęściej stosuje się terapię farmakologiczną. U pacjentów, u których stwierdzono zakażenie Helicobacter Pylori, wykorzystuje się schematy eradykacji bakterii, złożone z antybiotyków i substancji zmniejszających wydzielanie kwasu solnego. U pacjentów niezakażonych stosuje się tylko leki zmniejszające wydzielanie kwasu solnego przez okres 1-2 miesięcy.

W przypadku wrzodów niepoddających się leczeniu farmakologicznemu można zastosować leczenie operacyjne. Znajduje ono zastosowanie również w przypadkach, w których wystąpiły powikłania.

U wszystkich pacjentów istotne jest przestrzeganie kilku zasad. Zgodnie z nimi należy:

  • regularnie spożywać posiłki,
  • unikać pokarmów powodujących dolegliwości,
  • unikać NLPZ lub, jeśli konieczne jest ich stosowanie, pamiętać o lekach gastroprotekcyjnych,
  • nie palić papierosów, ponieważ utrudnia to gojenie wrzodów,
  • ograniczyć spożywanie alkoholu i kawy, choć nie ma dowodów na wpływ takich restrykcji na gojenie wrzodów.

Wrzody żołądka i dwunastnicy to poważne schorzenie wywołane zazwyczaj przez bakterię Helicobacter Pylori.

Do jego powstania może przyczynić się również częste sięganie po popularne leki przeciwbólowe, przeciwzapalne czy przeciwgorączkowe.

Aby nie dopuścić do rozwoju wrzodów, warto stosować je z umiarem, a przy pierwszych objawach choroby zgłosić się do lekarza, który wykona odpowiednie badania.

Źródła:

W. Bartnik, „Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy” w: Interna Szczeklika 2017, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2017.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Wrzody żołądka i dwunastnicy – leczenie naturalne

Wrzody układu pokarmowego powstają w wyniku uszkodzenia śluzówki wyściełającej górne części układu pokarmowego, najczęściej żołądek lub dwunastnicę, niekiedy przełyk.

16 wrzesień 2019 Artykuł na: 4-5 minut

Wrzody dwunastnicy – objawy i leczenie wrzodów na dwunastnicy

Objawami choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy są bóle brzucha po jedzeniu lub w nocy, uczucie pełności, wzdęcia, odbijanie się, zgaga, mdłości, a owrzodzenia przełyku – suchy kaszel, chrypka (najczęściej rano), ból gardła, ból zamostkowy i świszczący oddech.

Choroba wrzodowa może dotknąć w którymś okresie życia aż jedną na dziesięć osób. Mężczyźni chorują częściej niż kobiety.

  • zakażenie bakterią Helicobacter pylori (80% przypadków wrzodów żołądka i dwunastnicy);
  • nieodpowiedni poziom kwasu w żołądku – zbyt wysoki poziom kwasu solnego może uszkadzać ściany przewodu pokarmowego; natomiast gdy jego poziom jest zbyt niski, może dojść do namnażania się drobnoustrojów, takich właśnie jak Helicobacter pylori, albo do niestrawności, która z kolei może powodować refluks, uszkadzający przełyk;
  • nadużywanie niektórych leków, zwłaszcza niesteroidowych leków przeciwzapalnych – częste przyjmowanie takich środków jak ibuprofen lub aspiryna także może uszkadzać śluzówkę przewodu pokarmowego; w przypadku ryzyka choroby wrzodowej w razie konieczności lepszym wyborem jest paracetamol;
  • zła dieta/styl życia – do powstania lub pogorszenia się wrzodów mogą prowadzić: palenie papierosów i dieta obfitująca w tłuste smażone potrawy, cukier, kawę, alkohol oraz kwaśne lub ostre potrawy;
  • stres – według wielu badań stres nasila wytwarzanie kwasu solnego, a jednocześnie osłabia nasz układ odpornościowy, co może prowadzić do choroby.

Diagnostyka polega przede wszystkim na wykonaniu gastroskopii, czyli badania, podczas którego lekarz może obejrzeć ściany przewodu pokarmowego od przełyku do dwunastnicy. Może on także pobrać wycinki do badania histopatologicznego oraz do przeprowadzenia testu w kierunku Helicobacter pylori.

Leczenie konwencjonalne to antybiotyki (jeśli stwierdzono obecność Helicobacter pylori), blokery pompy protonowej lub blokery receptorów H2 (oba typy leków zmniejszają wydzielanie kwasu solnego). W najpoważniejszych przypadkach, kiedy leczenie farmakologiczne nie przynosi rezultatu, stosowane jest leczenie operacyjne.

You might be interested:  Hipertyreoza – co to jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie?

Wrzody żołądka i dwunastnicy – leczenie naturalne

W leczeniu holistycznym zaleca się pacjentom probiotyki, takie jak jogurt, kiszonki czy suplementy diety z probiotykami. Nie mogą one zabić Helicobacter pylori, ale zmniejszają jej ilość, przyśpieszają leczenie i poprawiają niektóre objawy.

Jogurt może ponadto wyściełać ściany żołądka, kojąc ból.

Zalecana jest zrównoważona, odżywcza dieta, przy jednoczesnym unikaniu potraw podrażniających błonę śluzową układu pokarmowego (kofeiny, napojów gazowanych, żywności przetworzonej i ostrych potraw).

Dobrze jest obserwować, jak organizm reaguje na poszczególne produkty, i unikać tych, po których czujemy się gorzej. Oczywiście wskazane jest rzucenie palenia i odstawienie alkoholu. Warto także postarać się obniżyć poziom stresu dzięki aktywności fizycznej, masażom, modlitwie lub medytacji.

Pomocne w leczeniu mogą być:

  • sok z surowej kapusty – środek stosowany na chorobę wrzodową w medycynie tradycyjnej; istnieją badania potwierdzające jego skuteczność;
  • miód – zapobiega rozrostowi Helicobacter pylori i pomaga chronić ściany żołądka, dając mu czas na wyzdrowienie;
  • czosnek – ma właściwości antybiotyczne, może więc zwalczać Helicobacter pylori;
  • kolorowe owoce – zwierają flawonoidy, które zwiększają produkcję śluzu chroniącego żołądek;
  • kurkuma – zawiera kurkuminę, która według wstępnych badań może pomagać w leczeniu wrzodów;
  • rumianek – według badań może zapobiegać wrzodom i skracać czas ich leczenia;
  • lukrecja – może zwalczać Helicobacter pylori;
  • aloes – według badań na szczurach ma podobne działanie jak leki na chorobę wrzodową;
  • koniczyna czerwona lub liść feronii słoniowej – napary z tych ziół zawierają dużo tanin, które redukują stan zapalny wrzodów.

tagi:

  • medycyna naturalna
  • więcej tagów

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy

Do najczęstszych przyczyn choroby wrzodowej należą zakażenie bakterią Helicobacter pylori i niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ).

Helicobacter pylori odpowiada za 75–90% wrzodów dwunastnicy i około 70% wrzodów żołądka. Do zakażenia dochodzi drogą pokarmową. Początkowo bakteria wywołuje reakcję zapalną i zwiększenie wydzielania hormonu gastryny, co prowadzi do większej produkcji kwasu solnego. Ostra faza zapalenia może przejść w fazę przewlekłą, skutkując zanikiem błony śluzowej i bezkwaśnością.

W populacji chorób dorosłych częstość infekcji Helicobacter pylori jest duża i wynosi około 80%, jednak nie u wszystkich zakażonych występują wrzody żołądka lub wrzody dwunastnicy.

Drugą co do częstości przyczyną choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy są leki, głównie niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ). To powszechnie stosowane środków przeciwbólowych, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne, np. aspiryna, diklofenak, ibuprofen, ketoprofen.

Do powstania wrzodów żołądka i dwunastnicy w mniejszym stopniu predysponują również czynniki genetyczne, palenie tytoniu czy grupa krwi 0.

Jakie są objawy choroby wrzodowej?

Głównym objawem wrzodów żołądka lub/i dwunastnicy jest ból lub dyskomfort w nadbrzuszu, zwykle na czczo (często nocą lub nad ranem) lub 1-3 godziny po posiłku i ustępujący po spożyciu pokarmu lub przyjęciu leków zobojętniających kwas solny.Choroba może się również objawiać uczuciem ‘pełności’ lub rozpierania po posiłkach, nudnościami, odbijaniem, zgagą, lub wymiotami. Przebieg może być także całkiem bezobjawowy.

Jak się stawia rozpoznanie?

Za najważniejsze badanie wykonywane w toku diagnostyki choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy uważa się badanie endoskopowe – gastroskopię.

Umożliwia ona potwierdzenie choroby, wykrycie obecności Helicobacter pylori oraz pobranie wycinków na badania diagnostyczne: szybki test ureazowy (wycinek tkanki pobrany w trakcie gastroskopii umieszcza się na specjalnym krążku zawierającym mocznik oraz barwnik, który zmienia kolor przy obecności ureazy – enzymu produkowanego przez H. pylori – zmiana zabarwienia potwierdza obecność ureazy, a tym samym bakterii produkujących ten enzym), badanie histopatologiczne (badanie pod mikroskopem) bądź hodowlę bakteryjną.

Do nieinwazyjnych testów wykrywania Helicobacter pylori zaliczamy:

  • test oddechowy z użyciem węgla 13C,
  • test wykrywający antygeny Helicobacter pylori w kale,
  • test z krwi na obecność przeciwciał przeciwko Helicobacter pylori.

Należy pamiętać, że powyższe testy wykrywają zakażenie bakterią, a nie wrzody żołądka i wrzody dwunastnicy.

Kiedy należy zwrócić się do lekarza?

W razie występowania przewlekłych bólów brzucha, nawracających nudności, wymiotów, dokuczliwego uczucia pełności, należy zgłosić się do lekarza POZ w celu przeprowadzenia podstawowej diagnostyki w kierunku choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy.

Jak leczymy chorobę wrzodową?

Zalecenia ogólne obejmują regularne spożywanie posiłków z wyłączeniem potraw, które nasilają lub wywołują dolegliwości, zaprzestanie palenia tytoniu oraz unikanie przyjmowania niektórych leków (kwasu acetylosalicylowego i innych NLPZ).

Główną metodą leczenia choroby wrzodowej osób zakażonych baterią helicobacter pylori jest jej usunięcie (eradykacja) przez zastosowanie antybiotykoterapii i leków zmniejszających wydzielanie kwasu żołądkowego. O schemacie leczenia decyduje lekarz.

Ulgę w dolegliwościach mogą przynieść dostępne bez recepty leki zobojętniające sok żołądkowy lub blokery receptorów histaminowych H2 (famotydyna, ranitydyna).

Większą skutecznością charakteryzują się inhibitory pompy protonowej (esomeprazol, lanzoprazol, omeprazol, pantoprazol), które hamują wytwarzanie kwasu solnego. Leki te jednak należy przyjmować według zaleceń lekarza.

Leczenie chirurgiczne obejmuje zwykle zaopatrzenie powikłań wrzodów żołądka i dwunastnicy.

Powikłania choroby wrzodowej

W przebiegu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy może dojść do poważnych powikłań. Krwotok z wrzodu może potencjalnie zagrażać życiu pacjenta, natomiast przewlekłe krwawienie prowadzić do niedokrwistości z powodu niedoboru żelaza.

Blizny tworzące się w okolicy wygojonych wrzodów, głównie połączenia żołądkowo-dwunastniczego, mogą prowadzić do niedrożności mechanicznej, uniemożliwiając przesuwanie się treści pokarmowej do dalszych odcinków przewodu pokarmowego.

Kolejnym groźnym powikłaniem jest perforacja (czyli przedziurawienie) ściany żołądka lub dwunastnicy przez wrzód, co stanowi wskazanie pilnej interwencji chirurgicznej.

UWAGA!

W przypadku wystąpienia:

  • wymiotów treścią krwistą lub „fusowatą”
  • czarnych, smolistych stolców
  • objawów wstrząsu (osłabienie, spadek ciśnienia tętniczego, zimna, spocona skóra)
  • silnego bólu brzucha z towarzyszacym napięciem mięśni brzusznych

należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza lub do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego, ponieważ w takich przypadkach konieczna jest hospitalizacja.

Literatura:

Wrzody żołądka: jak rozpoznać i leczyć?

Wrzody trawienne to niewielkie ubytki występujące w śluzówce żołądka lub dwunastnicy, którym towarzyszy zapalny naciek i martwica.

Najczęściej lokalizuje się je w żołądku oraz opuszce dwunastnicy, niekiedy występują w pętli dwunastnicy lub dolnej części przełyku. Mają powierzchnię od kilku do kilkunastu milimetrów, tworząc powierzchowne uszkodzenia.

Zdarza się jednak, że prowadzą do perforacji, czyli uszkodzenia wszystkich warstw błony śluzowej żołądka lub dwunastnicy.

Choroba wrzodowa jest jednym z najczęściej diagnozowanych schorzeń układu pokarmowego. Według szacunków dotyka około 5-10% osób dorosłych. Mężczyźni ponad dwukrotnie częściej niż kobiety chorują na wrzody dwunastnicy. W przypadku wrzodów żołądka nie ma takie zróżnicowania.

ZOBACZ TEŻ: Helicobacter pylori – jak pozbyć się uciążliwej bakterii?

Przyczyn zapadalności na wrzody żołądka i dwunastnicy jest wiele, niemniej najczęstszą z nich jest zakażenie bakterią Helicobacter pylori. Szacuje się, że bakteria ta odpowiada za nawet 75-90% wrzodów dwunastnicy i 70% wrzodów żołądka.

Niemniej nie u wszystkich zakażonych stwierdza się obecność wrzodów żołądka lub dwunastnicy.

Chorobę wrzodowa może być też skutkiem ubocznym przewlekłego stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), czyli środków przeciwbólowych na bazie ibuprofenu, ketoprofenu, naproksenu, diklofenaku czy kwasu acetylosalicylowego (popularnej aspiryny). 

Wśród innych przyczyn warto wskazać palenie papierosów, które nie tylko przyczynia się do większej zapadalności na wrzody, ale także jest sprawcą częstszych nawrotów choroby i utrudnia leczenie.

Wpływ mogą mieć także: spożywanie alkoholu, silny i przewlekły stres, dieta obfitująca w ostre przyprawy, łączenie leków z grupy NLPZ z glikokortykosteroidami, zespół Zollingera-Ellisona.

You might be interested:  Dysfunkcja stawu skroniowo-żuchwowego – przyczyny, objawy, leczenie

Są również pacjenci, u których czynniki genetyczne zwiększają ryzyko choroby wrzodowej.

Objawy choroby wrzodowej

Choroba wrzodowa następuje w wyniku zaburzeń równowagi pomiędzy czynnikami, które drażnią błonę śluzową żołądka i dwunastnicy oraz czynnikami, których zadaniem jest tę śluzówkę chronić.

Wiele osób chorujących na wrzody przez długi czas nie zdaje sobie sprawy z tego problemu, nie odczuwając żadnych niepokojących objawów.

W zdecydowanej większości przypadków pojawiają się jednak takie dolegliwości, jak:

  • piekący ból i dyskomfort w nadbrzuszu, pojawiający się na czczo (w przypadku wrzodów dwunastnicy) lub około 1 do 3 godzin po posiłku (w przypadku wrzodów żołądka), który ustępuje po spożyciu pokarmu lub przyjęciu preparatów zobojętniających kwas solny w żołądku,
  • zgaga,
  • nudności i wymioty,
  • kwaśnie odbijanie się,
  • nieprzyjemny, kwaśny lub gorzki posmak w ustach,
  • uczucie gniecenia lub palenia w żołądku,
  • nawracająca czkawka,
  • uczucie pełności w nadbrzuszu.

Jeżeli zaobserwowaliśmy u siebie podobne objawy, najlepiej skonsultować je ze swoim lekarzem rodzinnym, który zadecyduje, czy konieczna jest wizyta u gastrologa. Reagować trzeba, gdyż nieleczona choroba wrzodowa może prowadzić do groźnych powikłań.

Teraz na wizytę do lekarza możesz się umówić za pomocą swojego smartfona! Ściągnij aplikację VisiMed

Wrzody żołądka i dwunastnicy – objawy, leczenie

  • Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy – obecność wrzodów trawiennych czyli ubytków w ścianie żołądka lub dwunastnicy. Występują one najczęściej w dwunastnicy. Częściej chorują mężczyźni. Najczęstszymi przyczynami są zakażenie Helicobacter pylori i nadużywanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Głównym objawem jest ból w nadbrzuszu.

    Gastroskopia jest badaniem, które ostatecznie rozstrzyga o obecności wrzodów. W leczeniu główną rolę odgrywa właściwa dieta, zaprzestanie palenia papierosów, unikanie niektórych leków a także leczenie zakażenia Helicobacter pylori oraz stosowanie blokerów pompy protonowej i H2-blokerów. W przypadku nieskuteczności leczenia zachowawczego jedynym sposobem jest leczenie operacyjne.

    Epidemiologia

    Jest jedną z najczęstszych chorób przewodu pokarmowego. Występuje u około 5-10% całej dorosłej populacji.

    Mężczyźni chorują ponad dwukrotnie częściej niż kobiety (dotyczy to tylko wrzodu dwunastnicy, u osób chorych na wrzód żołądka nie ma zróżnicowania w stosunku do płci[1]). Ponad 60% wrzodów zlokalizowanych jest w dwunastnicy[2]. Od lat 50.

    ubiegłego wieku w rozwiniętych krajach Europy Zachodniej i Ameryki Północnejzachorowalność na wrzód dwunastnicy[3]. sukcesywnie zmniejsza się

    Etiopatogeneza

      Wrzód żołądka

    Do przyczyn występowania choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy zalicza się:

    • zakażenie Helicobacter pylori Odpowiada za 92% przypadków występowania wrzodów dwunastnicy i około 70% wrzodów żołądka[4]. W Polsce zakażonych jest większość dorosłych i około 1/3 dzieci. Najczęstszym miejscem bytowania bakterii jest część przedodźwiernikowa żołądka. Początkowo w wyniku zakażenia dochodzi do ostrego zapalenia żołądka (nacieki ściany żołądka przez neutrofile, uwalnianie enzymów proteolitycznych i rodników tlenowych, z towarzyszącą hipochlorhydrią, która dodatkowo ułatwia dalszą kolonizację Helicobacter pylori), które po kilku tygodniach przechodzi w przewlekłe (nacieki z limfocytów, monocytów, bez hipochlorhydrii, z wytworzeniem przeciwciałantygenom bakteryjnym). Towarzyszy temu nadmierne wydzielanie gastryny przez komórki G na skutek pobudzenia przez cytokiny – TNF-α, INF-γ i IL 8. Jednocześnie następuje zmniejszenie liczby komórek D wytwarzających somatostatynę, hormon hamujący wydzielanie gastryny (przyczyną tego może być zwiększona aktywność metylotransferazy bakteryjnejhistaminy w N-α-metylohistaminę, która silnie hamuje wydzielanie somatostatyny). Bezpośrednim skutkiem hipergastrynemii jest zwiększone wydzielanie kwasu solnego. przeciwko odpowiedzialnej za przekształcanie
    • czynniki genetyczne Większa częstość występowania choroby wrzodowej jest związana z genetycznie uwarunkowaną zwiększoną ilością komórek okładzinowych wytwarzających kwas solny oraz z ich zwiększoną wrażliwością na działanie gastryny.Obserwuje się zwiększoną częstość występowania wrzodów dwunastnicy u osób z grupą krwi 0. Ma to prawdopodobnie związek z obecnością antygenu Lewis b, który jest receptorem na komórkach nabłonka żołądka ułatwiającym przylegania do nich Helicobacter pylori.U osób z wrzodem dwunastnicy zaobserwowano zwiększone występowanie antygenu HLA-B5.
    • palenie papierosów Składniki dymu tytoniowego mają bezpośredni wpływ na powstawanie wrzodów. Poza tym u palaczy tytoniu częściej dochodzi do nawrotów a także do trudniejszego gojenia wrzodu.
    • niesteroidowe leki przeciwzapalne Dotyczy głównie żołądka.Choroba wrzodowa w wyniku spożywania tych leków jest spowodowana ich miejscowym i ogólnoustrojowym działaniem. Powodują bezpośrednie uszkodzenie komórek nabłonka żołądka. Poprzez zahamowanie aktywności cykloksygenazy typu I (COX-1) zmniejszają wytwarzanie prostaglandyn (PGE1, PGE2, PGI2) w śluzówce żołądka (mają działanie ochronne).Najbardziej toksyczne działanie w stosunku do śluzówki żołądka wykazują piroksykam, indometacyna i ketoprofen. Relatywnie najmniej szkód wywołują ibuprofen i nabumeton.

    Rzadsze przyczyny:

    • zespół Zollingera-Ellisona
    • choroba Leśniowskiego-Crohna
    • glikokortykosteroidy Wywierają działanie wrzodotwórcze w skojarzeniu z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymiNSAID zwiększają to ryzyko 4-krotnie[5]). (jednoczesne podawanie leków z obu grup zwiększa ryzyko powstania wrzodu 15-krotnie; same
    • nadczynność przytarczyc
    • mastocytoza układowa
    • zespół rakowiaka
    • bazofilia w zespołach mieloproliferacyjnych
    • przerost komórek G w części przedodźwiernikowej żołądka
    • zakażenie wirusami HSV i CMV
    • zakażenie Helicobacter heilmanni
    • leki
      • chlorek potasu
      • bisfosfoniany
      • mykofenolan mofetylu
    • zwężenie dwunastnicy
    • napromienianie
    • chemioterapia
    • sarkoidoza
    • przyczyny idiopatyczne

    Nie udowodniono wpływu alkoholu etylowego, sposobu odżywiania, roli stresu ani czynników psychologicznych w powstawaniu choroby wrzodowej. Mogą jednak zaostrzać jej przebieg.

    Umiejscowienie

    4/5 wrzodów żołądka lokalizuje się na krzywiźnie małej, głównie w odźwierniku i w okolicy kąta. Jeśli chodzi o wrzody dwunastnicy to najczęściej dotyczą one przedniej ściany opuszki.Liczne wrzody w żołądku i dwunastnicy, o nietypowej lokalizacji, oporne na leczenie budzą podejrzenie zespołu Zollingera-Ellisona.

    Objawy

    • ból zlokalizowany w nadbrzuszu – pojawia się zwykle 1-3 h po posiłku (wrzody żołądka), ustępuje po spożyciu pokarmu lub zażyciu leków zobojętniających kwas solny. Często bóle występują w nocy lub nad ranem – na czczo (wrzody dwunastnicy). Nawracają co kilka miesięcy (nasilenie dolegliwości wiosną i jesienią).
    • pieczenie występujące za mostkiem (tzw. zgaga)
    • nudności, wymioty
    • kwaśne lub gorzkie odbijanie
    • brak apetytu
    • niesmak w ustach
    • zaparcia na przemian z biegunkami
    • spadek masy ciała
    • wzdęcie
    • czkawka

    Wrzód żołądka w gastroskopii

    Diagnostyka

    Endoskopia (gastroskopia) jest badaniem bezpośrednio potwierdzającym obecność wrzodów. W przypadku lokalizacji żołądkowej niezbędne jest pobranie wycinków ze zmiany do badania histopatologicznego w celu wykluczenia obecności nowotworu złośliwego. Pobieranie wycinków z dwunastnicy jest wskazane tylko przy podejrzeniu innej etiologii niż Helicobacter pylori.

    Obecność Helicobacter pylori można potwierdzić za pomocą metod inwazyjnych i nieinwazyjnych. Do metod inwazyjnych zaliczamy:

    • test ureazowy – pobrany wycinek umieszcza się na płytce zawierającej mocznik z dodatkiem barwnego wskaźnika (np. czerwieni fenolowej). Przy obecności bakterii, a konkretnie ureazy bakteryjnej, mocznikamoniaku, powodując alkalizację podłoża i zmianę jego barwy. Czułość i swoistość ulega rozkładowi do testu wynoszą 95%.
    • badanie histopatologiczne wycinka pobranego z dwunastnicy
    • hodowla bakteryjna

    Metody nieinwazyjne:

    • ureazowy test oddechowy – polega na spożyciu przez pacjenta porcji mocznika znakowanego izotopemwęgla 13C lub 14C. W wyniku działalności bakteryjnej ureazy następuje hydrolizacja do dwutlenku węgla, który jest wydalany przez płuca i oznaczany.
    • testy serologiczne – obecność swoistych przeciwciał przeciwko antygenom Helicobacter pylori
    • test na antygeny Helicobacter pylori w kale – czułość i swoistość wynoszą > 90%

    Obecnie praktycznie nie wykonuje się już badań rentgenowskich żołądka i oceny wydzielania kwasu solnego (z wyjątkiem podejrzenia zespołu Zollingera-Ellisona). Mają one obecnie znaczenie historyczne.

    Powikłania

        • krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego

    Występuje u ok. 15-20% chorych na chorobę wrzodową.

        W przypadku przyjmowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych ryzyko znacznie wzrasta.
      Objawy: krwiste bądź fusowate wymioty, stolce smoliste, objawy wstrząsu hipowolemicznego
    • perforacja ściany Dotyczy 2-7% chorych.Częściej występuje u osób zażywających niesteroidowe leki przeciwzapalne i palaczy papierosów. Najczęściej perforacji ulegają wrzody zlokalizowane na przedniej ścianie opuszki dwunastnicy.Objawy: gwałtowny ból brzucha, nudności, wymioty, deskowato napięte mięśnie jamy brzusznej, w rtg obecność wolnego gazu pod kopułą przepony, objawy rozlanego zapalenia otrzewnej.
    • zwężenie odźwiernika Występuje u 2-4% chorych.Jest spowodowane wrzodem umiejscowionym w okolicy przedodźwiernikowej lub przewlekłymi zmianami bliznowatymi kanału odźwiernika.Objawy: nudności, obfite wymioty, hipokaliemia, zasadowica.
    You might be interested:  Przykurcz volkmanna – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja, ćwiczenia

    Nie ma dowodów na związek choroby wrzodowej ze zwiększoną częstością występowania raka żołądka[8]. Prawdopodobnie zezłośliwiały wrzód żołądka jest od początku zmianą nowotworową naśladującą obraz wrzodu trawiennego. Badaniem rozstrzygającym jest gastroskopia.

    Różnicowanie

    • choroba refluksowa
    • rak żołądka
    • kamica pęcherzyka żółciowego
    • zapalenie trzustki
    • rak trzustki
    • choroby jelita grubego
    • choroba niedokrwienna serca
    • tętniak aorty brzusznej
    • zapalenie dróg żółciowych
    • choroba uchyłkowa
    • zapalenie przełyku
    • zapalenie żołądka
    • zapalenie wątroby
    • zator tętnicy płucnej
    • kamica nerkowa

    Leczenie

    W leczeniu główną rolę odgrywa właściwa dieta, zaprzestanie palenia papierosów, unikanie niektórych leków a także leczenie zakażenia Helicobacter pylori oraz stosowanie blokerów pompy protonowej i H2-blokerów. W przypadku nieskuteczności leczenia zachowawczego jedynym sposobem jest leczenie operacyjne.

    Dieta

    Produkty nasilające dolegliwości:

    • kawa, herbata, napoje gazowane
    • potrawy ciężkostrawne
    • cebula
    • pikantne przyprawy
    • smażone oraz tłuste potrawy

    Produkty dopuszczalne:

    • twarożki
    • chude, gotowane mięso
    • kisiel, galaretki
    • kasza
    • ciasto, nie zawierające tłuszczów
    • jasne, czerstwe pieczywo
    • kawa zbożowa (kawa „Inka”)

    Należy zaprzestać palenia papierosów – utrudnia gojenie wrzodu i powoduje zwiększone ryzyko jego nawrotu.

    W miarę możliwości należy unikać przyjmowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych – w razie konieczności leczenia przeciwbólowego lekiem o stosunkowo najmniejszej toksyczności dla nabłonka żołądka jest paracetamol.

    Leczenie farmakologiczne

    • leczenie zakażenia Helicobacter pylori

    Obecnie stosuje się terapię trzema lekami przez siedem dni: inhibitor pompy protonowej + dwa z trzech antybiotyków: amoksycylina, klarytromycyna, metronidazol.

    Terapia taka w 90% prowadzi do eradykacjibakterii.

    W przypadku nieskutecznej terapii lub przeciwwskazań do stosowania któregoś z powyższych leków stosuje się schemat: inhibitor pompy protonowej + sole bizmutu + metronidazol + tetracyklina.

    • leczenie chorych niezakażonych

    W terapii stosuje się:

    • inhibitory pompy protonowej (esomeprazol, lanzoprazol, omeprazol, pantoprazol) – najsilniej hamują wydzielanie kwasu solnego przez komórki okładzinowe żołądka. Blokują one wydzielanie jonów wodorowych do soku żołądkowego zależne od ATP, wiążąc się błonową H+/K+ ATP-azą (pompą protonową).
    • H2-blokery (cymetydyna, famotydyna, ranitydyna). Blokują one wydzielanie kwasu solnego stymulowane histaminą.
    • leki osłaniające (ventrisol) – tworzą na powierzchni wrzodów ochronną warstewkę, zapobiegająca podrażnieniom.
    • M1-blokery (pirenzepina) – zmniejszają wydzielanie kwasu żołądkowego przez blokowanie receptorów muskarynowych
    • prostaglandyny działają osłaniająco na śluzówkę żołądka oraz zmniejszają produkcję kwasu żołądkowego.

    Leczenie operacyjne

    • Leczenie chirurgiczne wrzodu żołądka polega na wycięciu części żołądka razem z wrzodem. Odtworzenie ciągłości przewodu pokarmowego wykonuje się dwiema metodami. Pierwszym sposobem jest sposób Rydygiera, który polega na łączeniu końca dwunastnicy z żołądkiem. Drugim sposobem jest sposób Billroth II, który polega na zespoleniu żołądka z pierwszą pętlą jelita cienkiego. W ten sposób dwunastnica zostaje zamknięta i stanowi pętlę doprowadzającą żółć i sok trzustkowy do przewodu pokarmowego.
    • Leczenie chirurgiczne wrzodu dwunastnicy polega na wagotomii, czyli przecięciu nerwów błędnych, które biegną wzdłuż przełyku do jamy brzusznej i pobudzają wydzielanie soku żołądkowego, pepsyny i zwiększają perystaltykę i rozluźniają napięcie zwieraczy. Po operacji często konieczna jest plastyka odźwiernika, gdyż przecięcie nerwów błędnych powoduje skurczenie się tego narządu i uniemożliwia przesuwanie się treści pokarmowej. Wykonuje się to sposobem Heinecke-Mikulicza i polega ona na podłużnym nacięciu i poprzecznym zszyciu odźwiernika.

    Psychosomatyka

    Według Alexandra centralną dynamiczną cechą osobowości chorych z rozpoznaniem wrzodu żołądka jest frustracja potrzeb oralnych. Przejawiają się one jako:

    • potrzeby zaspokajania głodu
    • zaspokojenie pragnienia miłości

    Pragnienia takie u osób z dojrzałą psychiką, powodują uczucia urażonej dumy, zagrożenia autonomii oraz braku pozytywnej oceny i akceptacji.

    Wyróżniamy dwa typy chorych z choroba wrzodową żołądka

    • typ aktywny – nadkompensacja sfrustrowanych potrzeb przejawia się jako działalność niezależna. Przejawem dziecięcego mechanizmu obronnego jest fizjologiczny głód, który powoduje zwiększone wydzielanie soków trawiennych
    • typ pasywny – W tym wypadku występuje konflikt zależność – niezależność.

    Skomentuj →

  • Choroba wrzodowa: rozpoznawanie, leczenie i zapobieganie • Postępy Nauk Medycznych 5/2009 • Czytelnia Medyczna BORGIS

    © Borgis – Postępy Nauk Medycznych 5/2009, s. 369-375

    • *Tomasz Sikorski, Ewa Marcinowska-Suchowierska
    • Choroba wrzodowa: rozpoznawanie, leczenie i zapobieganie
    • Peptic ulcer disease: diagnosis, therapy and prevention

    Klinika Medycyny Rodzinnej i Chorób Wewnętrznych Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w WarszawieKierownik: prof. dr hab. med. Ewa Marcinowska-Suchowierska

    StreszczenieChoroba wrzodowa charakteryzuje się występowaniem wrzodu trawiennego w błonie śluzowej górnego odcinka przewodu pokarmowego, najczęściej żołądka i proksymalnej dwunastnicy (opuszka), objawowego lub bezobjawowego, ze skłonnością do nawrotów i ryzykiem powikłań groźnych dla życia (krwotok, perforacja).

    Ponieważ głównym objawem wrzodu trawiennego jest ból w nadbrzuszu, dolegliwość często zgłaszana przez chorych, rozpoznawanie, leczenie i zapobieganie chorobie wrzodowej powinno być lekarzowi rodzinnemu doskonale znane.

    W okresie ostatnich 40 lat dokonał się niespotykany postęp w diagnostyce wrzodu trawiennego (upowszechnienie gastroduodenofiberoskopii i ponowne odkrycie bakteryjnej etiologii choroby związanej z zakażeniem Helicobacter pylori, uhonorowane nagrodą Nobla) i terapii antysekrecyjnej (wprowadzenie początkowo antagonistów receptora histaminowego H2, później inhibitorów pompy protonowej), który zmienił przebieg choroby i rokowanie, umożliwiając szybkie wygojenie wrzodu u większości chorych, a nawet po skutecznej eradykacji wyleczenie choroby związanej z zakażeniem H. pylori i ograniczając wskazania do leczenia chirurgicznego do powikłań wrzodu trawiennego. Najczęstszymi przyczynami wrzodu trawiennego pozostają zakażenie H. pylori i zwłaszcza wrzodu żołądka niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ). W pracy przedstawiono aktualne zasady rozpoznawania, leczenia i zapobiegania wrzodowi trawiennemu, z położeniem szczególnego nacisku na leczenie eradykacyjne i profilaktykę przeciwwrzodową przy przewlekłym leczeniu NLPZ.

    SummaryPeptic ulcer disease is characterized by development of a peptic ulcer in the upper gastrointestinal tract mucosa, mostly in stomach and proximal duodenum (bulb), which is accompanied by symptoms or not, has a tendency to recurrences and bears on a risk of life threatening complications (bleeding, perforation). Because an epigastric pain, a complaint frequently reported by patients, is a cardinal symptom of peptic ulcer, a general practitioner must be excellently familiar with diagnosis, therapy and prevention of peptic ulcer disease. In the past 40 years, there has been an unexampled advancement in peptic ulcer diagnosis (a widespread use of fiberogastroduodenoscopy and a renewed discovery of bacterial etiology of the disease related to Helicobacter pylori infection, honoured with Nobel prize) and antisecretory therapy (an introduction of H2 histamine receptor antagonists first, proton pump inhibitors then), that changed a course of the disease and its prognosis allowing prompt ulcer healing in most patients, and even, after an efficient eradication, a cure of H. pylori – related disease, and confining indications for surgery to peptic ulcer complications. An H. pylori infection, and especially in case of gastric ulcer, nonsteroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) continue to be the most frequent causes of peptic ulcer. In this article, up-to-date guidelines concerning diagnosis, therapy, and prevention of peptic ulcer are presented, while putting a special emphasis on an eradication therapy and an antiulcer prophylactics in long-term NSAIDs users.

    WPROWADZENIE

    Leave a Comment

    Your email address will not be published. Required fields are marked *