Wzdęcia brzucha – przyczyny i sposoby na wzdęty brzuch

Wzdęcia brzucha – przyczyny i sposoby na wzdęty brzuch
fot. Adobe Stock

Wzdęty brzuch (wzdęcia, nazywane też bębnicą) to dolegliwość występująca w układzie pokarmowym.

Polega na nagromadzeniu się gazów w jelitach (czasami w żołądku), powstałych na skutek zwolnienia ich pracy i fermentacji spożywanego pokarmu.

Czasem wzdęcia towarzyszą zaparciom lub biegunkom. Miewają charakter kurczowy lub kolkowy. Charakterystyczne jest również nadmierne oddawanie gazów.

Spis treści:

Jakie są przyczyny wzdętego brzucha?

Wzdęty brzuch może być konsekwencją błędów dietetycznych, np. spożywania tłustych, ciężkostrawnych, pikantnych potraw, picia napojów gazowanych, ale też nadmiernych procesów gnilnych w jelitach związanych często z indywidualną nietolerancją niektórych produktów spożywczych.

Do wzdęcia brzucha może też prowadzić spowolniona perystaltyka jelit wynikająca z różnych przyczyn, np.

chorób (stanów zapalnych jelit, zapalenia wyrostka robaczkowego, cukrzycy, chorób tarczycy, choroby Parkinsona, stwardnienia rozsianego), zażywania niektórych leków (antybiotyków, przeciwbiegunkowych), a także ze stresu.

Możliwe przyczyny wzdętego brzucha to:

  • nadmiar powietrza połykanego podczas jedzenia,
  • określone pokarmy: kapusta, brokuły, kalafior, brukselki, groch, fasola, szparagi, cebula, czosnek, rzodkiewka, pieczywo razowe, nabiał, piwo, wody gazowane, cola, słodycze,
  • tłuste, ciężkostrawne potrawy,
  • alkohol, kofeina (kawa, napoje energetyczne) i palenie tytoniu,
  • przejadanie się i jedzenie w pośpiechu,
  • silne emocje i stres,
  • choroby pasożytnicze (np. lamblioza, glistnica),
  • choroby ośrodkowego układu nerwowego,
  • choroby, np. trzustki, wątroby, dróg żółciowych i jelit (niedrożność jelit, zespół jelita drażliwego),
  • niektóre leki (przeciwbiegunkowe, antybiotyki)
  • łączenie węglowodanów z białkiem.

​Objawy wzdętego brzucha

Wzdęty brzuch może objawiać się jako:

  • uczucie pełności w brzuchu, rozpieranie, rozdęcie,
  • słyszalne i odczuwalne przelewanie i burczenie w jamie brzusznej,
  • ból kurczowy brzucha w różnych miejscach, o różnym nasileniu, najczęściej napadowy,
  • trudności w oddychaniu i bóle w klatce piersiowej w wyniku ucisku napełnionych gazami jelit na przeponę.

Należy pilnie skontaktować się z lekarzem, gdy wzdęcie brzucha nie ustępuje przez dłuższy czas, oddawanie gazów i stolca jest utrudnione, pojawiają się wymioty lub gdy bóle brzucha są wyjątkowo silne.

Sposoby na wzdęty brzuch

Aby pozbyć się wzdęć brzucha, najkorzystniej jest wyeliminować czynnik wywołujący te dolegliwości. Należy unikać przejadania się, potraw ciężkostrawnych, ostrych, tłustych oraz wzdymających.

Jeśli dieta jest bogata w błonnik (znaczne ilości zawierają kasze, owoce, warzywa, produkty z pełnego ziarna), to należy pamiętać regularnym i dostatecznym piciu wody.

Oprócz poprawienia nawyków żywieniowych, istnieją inne pomocne metody na wzdęty brzuch.

Zioła na wzdęty brzuch

Na wzdęty brzuch pomagają takie zioła, jak mięta, rumianek, tymianek, koper włoski, dziurawiec, anyż, rozmaryn, owoce jałowca, kminek i imbir. Zioła należy zaparzyć i pić doraźnie lub zapobiegawczo. W przypadku kłącza imbiru, należy odciąć 3-5-milimetrowy plasterek i wrzucić do wrzątku. Można również zastosować kieliszek anyżówki lub orzechówki.

Zapobiegawczo na wzdęty brzuch działają: majeranek, kminek, koperek i zioła prowansalskie. Można dodawać je do potraw, które mogą później powodować wzdęcia.

Istotnym aspektem radzenia sobie ze wzdęciami jest samoobserwacja. Warto zwracać uwagę na to, jak i na co reagują nasze jelita.

Dodatkowo zadbać o higienę spożywania posiłku (spokój i ograniczenie rozmów, które sprzyjają połykaniu powietrza).

Okłady i masaż na wzdęcia

W radzeniu sobie ze wzdętym brzuchem przydatne jest zastosowanie zabiegów fizykalnych z wykorzystaniem ciepła: ciepły natrysk, ciepły okład, termofor.

Dobrym sposobem niwelującym wzdęcia jest masaż brzucha. Wykonujemy go, leżąc na wznak z ugiętymi nogami w kolanach. Ruchy głaszczące powinny mieć swój początek przy wątrobie i przesuwać się do pępka.

Ruch na wzdęty brzuch

Skutecznym sposobem walki ze wzdęciami brzucha jest aktywność fizyczna. W przyspieszeniu perystaltyki jelit pomoże prosta gimnastyka (skłony, przysiady, brzuszki), spacerowanie, jogging, jazda na rowerze i pływanie. Można również co jakiś czas w różnych pozycjach napinać mięśnie brzucha. Systematyczny wysiłek fizyczny usprawnia motorykę jelit.

Leki i suplementy na wzdęcia

W aptece dostępne są również leki i suplementy dostępne bez recepty na wzdęty brzuch. Zawierają m.in.: symetykon, węgiel aktywny, wyciągi z ziół (np. kopru włoskiego, kminku, karczocha, mięty, cykorii, arcydzięgla, rumianku), krople (np. miętowe, żołądkowe) oraz zioła i mieszanki ziół o działaniu rozkurczowym i wspomagającym trawienie. 

Diagnostyka wzdętego brzucha

W celu rozpoznania przyczyn wzdętego brzucha lekarz powinien przeprowadzić przede wszystkim dokładny wywiad z pacjentem.

Jeżeli wzdęcia brzucha pojawiają się sporadycznie u osoby młodej, która ogólnie czuje się dobrze, nie chudnie niepokojąco, raczej nie podejrzewa się wówczas choroby organicznej.

Taki obraz wskazuje na indywidualną wrażliwość jelit, zwłaszcza zespół jelita drażliwego. U osób starszych powtarzające się lub przewlekłe wzdęcia brzucha mogą wskazywać na istnienie choroby.

W niektórych przypadkach, gdy pacjentowi dokucza wzdęty brzuch, przeprowadza się poszerzoną diagnostykę, m.in. badania obrazowe, jak USG jamy brzusznej, kolonoskopię czy badanie rentgenowskie.

Jeżeli wzdęciom towarzyszą kurcze i kolki jelitowe, biegunki, uporczywe zaparcia, mocno wzdęty i bolesny brzuch, krwawienie czy nadmierne wydalanie śluzu przez odbyt, konieczna jest konsultacja z lekarzem.

Treść artykułu została pierwotnie opublikowana 23.07.2009

Więcej na temat problemów z brzuchem:Ból brzucha – co oznacza, umiejscowienie bólu, niezbędne badania i leczenieDomowe sposoby na wzdęcia – 3 sposoby jak naturalnie leczyć wzdęciaJak pokonać wzdęcia?Zaparcia – przyczyny i leczenieZaparcia – jak je pokonać

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Pytania i odpowiedzi – Espumisan®

Wzdęcia brzucha – przyczyny i sposoby na wzdęty brzuch

Wzdęcia i gazy to nieprzyjemne i uciążliwe dolegliwości, które potrafią przysporzyć sporo problemów oraz narazić nas na dyskomfort. Podobnie jak wielu innym schorzeniom, przypadłości wzdęć można zapobiegać także domowymi, często najbardziej sprawdzonymi sposobami.

Poniżej przedstawiamy najbardziej sprawdzone sposoby na wzdęcia brzucha oraz metody walki ze wzdęciami, uczuciem pełności i ciężkości w brzuchu.

Regularne spożywanie 4-5 posiłków dziennie, bez pośpiechu oraz stresu, z dokładnym rozgryzaniem pokarmu wspomaga właściwe oraz kompleksowe procesy trawienne.

Ograniczanie w diecie kalafioru, kapusty, cebuli, fasoli, czy razowego pieczywa oraz odpowiednie doprawianie posiłków np. majerankiem, imbirem lub tymiankiem jest skutecznym rozwiązaniem zapobiegania wzdęciom.

Zwiększanie aktywności fizycznej np. półgodzinny spacer po posiłku poprawia samopoczucie i przemianę materii.

Wykluczenie spożywania dużej ilości napojów gazowanych oraz gum do żucia, które powodują połykanie powietrza i współtworzą wzdęcia.

Do ciekawych sposobów zapobiegania wzdęciom należą metody stosowane indywidualnie, często rzadko spotykane i mniej znane. Mamy polecają swoim dzieciom na przykład wypicie połowy szklanki soku z cytryny rozcieńczonej z wodą.

Spożycie takiego napoju każdego ranka na czczo, żucie plasterków imbiru lub mięty po posiłku, stosowanie miodu naturalnego zamiast cukru nie tylko zapobiega powstawaniu gazów, ale także korzystnie wpływa na zdrowie organizmu.

Na wzdęcia nasze babcie z kolei polecają także polskie specjały – jak sok z kapusty kwaszonej czy wodę z kiszonych ogórków.

Wydaje się, że domowe sposoby na wzdęcia brzucha nie wymagają wielu poświęceń. Wystarczy przygotowywać lekkostrawne posiłki, dodawać do nich szczyptę odpowiednich ziół, a całość popijać naparami wspomagającymi trawienie.

Praktyka pokazuje jednak, że trudno nam regularnie stosować dietę i prowadzić zdrowy tryb życia.

Dobór odpowiednich składników, przygotowanie posiłków i spożywanie ich w spokoju kosztuje nas dużo wysiłku i czasu, którego tak często nam po prostu brakuje.

Co wziąć na wzdęty brzuch jeśli domowe sposoby zawodzą?

Z drugiej strony, szczególnie przy częstych i silniejszych wzdęciach, domowe sposoby mogą okazać się również niewystarczające. W takich sytuacjach zaleca się wspomaganie środkami dostępnymi w aptece. Bezpieczne i łatwo dostępne leki na wzdęcia ułatwią wydalanie gazów i zmniejszają napięcie jelit, w dużym stopniu ograniczając uczucie pełności.

Domowe metody zwalczania wzdęć to niewątpliwie rozbudowane i bardzo często skuteczne sposoby podejmowania walki z tą dolegliwością.

Należy jednak pamiętać, że ich stosowanie zalecane jest tylko w przypadku sporadycznego występowania i szybkiego mijania objawów.

W razie przewlekłych i bardziej bolesnych schorzeń, które zakłócają codzienne funkcjonowanie, należy zgłosić się do lekarza.

Ciężki brzuch

To zmiany cywilizacyjne doprowadziły do coraz częstszego występowania tego problemu. Duża ilość pracy, siedzący tryb życia, nieregularne posiłki spożywane w pośpiechu – to wszystko przyczynia się do faktu, że coraz więcej osób cierpi na zaparcia.

Dla wielu to wstydliwy problem, który skutecznie potrafi skomplikować życie. Może też źle wpływać na zdrowie i samopoczucie.  

Kiedy mamy do czynienia z zaparciami

Zaparcie rozpoznajemy wtedy, gdy stolec jest oddawany 2 razy w tygodniu lub rzadziej, albo jeśli jest on twardy, oddawany z wysiłkiem. Gdy pacjent oddaje 2 lub mniej stolców na miesiąc, rozpoznajemy zaparcie ciężkie. Z powodu zaparć cierpi aż 20-30 proc.

You might be interested:  Co wywołuje napad astmy?

populacji krajów zachodnich, i niecałe 10 proc. osób mieszkających w Azji. Tak częste występowanie tego objawu sprawia, że 20 proc. dorosłych Europejczyków stosuje środki przeczyszczające.

Zaparcia częściej występują u kobiet, a także u osób starszych i z niską aktywnością fizyczną.

Sprawdź, czy to zaparcia

Prawdopodobnie jest to zaparcie, jeśli:

  • Ty lub Twoje dziecko nie mieliście wypróżnienia co najmniej 3 razy w tygodniu
  • stolec jest często trudny do wypchnięcia i większy niż zwykle
  • stolec jest często suchy, twardy lub grudkowaty.
  • Możesz także odczuwać ból brzucha, wzdęcia lub nudności.

Problemy, na które należy zwrócić uwagę u niemowląt i małych dzieci, bo mogą świadczyć o problemach z wypróżnianiem się:

  • brak energii
  • rozdrażnienie, złość lub smutek
  • brudzenie ubrań
  • bycie mniej głodnym niż zwykle
  • napięty brzuch.

Co powoduje zaparcia

Zaparcia u dorosłych mają wiele możliwych przyczyn. Czasami nie ma oczywistego powodu. Najczęstsze typy zaparć to:

  • zaparcia o podłożu psychicznym na skutek: nieregularnego trybu życia – pośpiechu, w trakcie podróży, zmiany diety, niechęci do korzystania z publicznych toalet
  • zaparcia czynnościowe – powodowane zaburzeniami motoryki jelita grubego na skutek nieprawidłowej diety bądź regularnym przyjmowaniem leków (przeciwbólowych, przeciwdepresyjnych, preparatów bogatych w żelazo, leków przeciw nadciśnieniu tętniczemu, chorobie refluksowej, środków przeciw niestrawności czynnościowej); w tym:
    • atoniczne rozleniwienie jelit, na skutek diety z małą ilością błonnika, braku ruchu, stosowania środków przeczyszczających, odwodnienia. W tym przypadku należy zwiększyć ilość błonnika w diecie (mniej białego pieczywa, a więcej: grubych kasz, brązowego ryżu, mąki z pełnego przemiału; warzyw: marchwi, buraków, selera, pietruszki, kalafiora, pomidorów; surówek, owoców) i płynów – zwłaszcza wody oraz zwiększyć aktywność fizyczną
    • spastyczne (nadmierna skłonność do skurczu jelit powodująca wzdęcia i bóle brzucha) Uwaga! W przeciwieństwie do zaparć atonicznych w tym przypadku w diecie należy ograniczyć błonnik nierozpuszczalny, podrażniający jelita, występujący np. w pieczywie razowym, z ziarnami, roślinach strączkowych, warzywach kapustnych
  • zaparcia spowodowane chorobami, w tym chorobami przewodu pokarmowego lub nieprawidłowościami w jego budowie, jak np. rak jelita grubego, niedoczynność tarczycy, choroba Parkinsona, szczelina odbytu
  • zaparcia na skutek stosowania niektórych leków – przeciwbólowych, przeciwdepresyjnych, przeciw nadciśnieniu tętniczemu, chorobie refluksowej, środków przeciw niestrawności czynnościowej, a także preparatów bogatych w żelazo. Porozmawiaj z lekarzem, zanim przestaniesz przyjmować przepisane leki
  • zaparcia spowodowane przez stały pośpiech, stres.

Zaparcia są również powszechne w czasie ciąży i przez 6 tygodni po porodzie.

Jak samemu leczyć zaparcia

Proste zmiany w diecie i stylu życia mogą pomóc w leczeniu zaparć. Możesz bezpiecznie wypróbować te proste środki, gdy jesteś w ciąży. Za kilka dni możesz zauważyć różnicę. Czasami na poprawę trzeba czekać kilka tygodni.

Wprowadź zmiany w swojej diecie:

  • pij dużo płynów i unikaj alkoholu
  • zwiększ ilość błonnika w diecie
  • dodaj do diety trochę otrębów pszennych, owsa lub siemienia lnianego
  • regularnie się wypróżniaj i daj sobie dużo czasu na skorzystanie z toalety
  • nie zwlekaj, jeśli czujesz potrzebę pójścia do toalety
  • aby ułatwić sobie wypróżnianie, będąc w toalecie spróbuj oprzeć stopy na niskim stołku. Jeśli to możliwe, podnieś kolana powyżej bioder
  • zwiększ swoją aktywność. Codzienny spacer lub bieg może pomóc.

Niemowlęta i małe dzieci: co powoduje zaparcia

Zaparcia u niemowląt i małych dzieci mają wiele możliwych przyczyn. Czasami nie ma oczywistego powodu.

Zwykle dzieje się tak, gdy Twoje dziecko:

  • zaczyna jeść mleko modyfikowane lub przetworzoną żywność
  • jest uczone korzystania z nocnika
  • właśnie zaczęło chodzić do szkoły.

Najczęstsze przyczyny to:

  • niewystarczająca ilość błonnika – na przykład owoców, warzyw i produktów zbożowych pełnoziarnistych
  • picie niewystarczającej ilości płynów
  • niewłaściwy trening korzystania z nocnika – taki jak uczucie presji lub regularne przerywanie.

Zaparcie u dziecka może też wskazywać na poważną chorobę czy zaburzenie. W przypadku jego przewlekłego występowania należy wykluczyć: alergie pokarmowe, celiakię, niedoczynność tarczycy, choroby przewodu pokarmowego (np.

choroba Hirschsprunga, rzekoma niedrożność jelit), wady anatomiczne lub zaburzenia rdzenia kręgowego, zaburzenia psychologiczne (np. fobia toaletowa), hipokalemię (obniżone stężenia potasu we krwi) czy zatrucie witaminą D.

Dzieci karmione piersią rzadko mają zaparcia.

Jak leczyć zaparcia u małych dzieci

Proste zmiany w diecie dziecka i nauka korzystania z nocnika mogą pomóc w leczeniu zaparć. Czasami jednak mija kilka tygodni, zanim objawy ustąpią.

Wprowadź zmiany w diecie swojego dziecka:

  • jeśli twoje dziecko jest karmione mieszanką, możesz zaoferować mu dodatkowe picie między karmieniami
  • spróbuj delikatnie poruszać nogami dziecka ruchem rowerowym lub ostrożnie masować jego brzuszek, aby pobudzić jelita
  • daj starszym dzieciom dużo płynów i zachęcaj je do jedzenia owoców. Pokrój lub zmiksuj je na purée, jeśli jest im łatwiej jeść. Najlepsze owoce na zaparcia to jabłka, winogrona, gruszki i truskawki
  • nie zmuszaj dziecka do jedzenia, ponieważ może to powodować stres
  • niektóre dzieci odczuwają niepokój lub stres związany z korzystaniem z toalety. Zwykle dzieje się to podczas nauki korzystania z nocnika lub gdy zmienił się ich zwyczajowy sposób korzystania z toalety, na przykład po przeprowadzce lub rozpoczęciu przedszkola. Daj dziecku dużo czasu na skorzystanie z toalety. Pochwal je, kiedy sobie poradziło.

Czy potrzebne jest leczenie farmakologiczne

Farmaceuta może pomóc w przypadku zaparć. Może zaproponować odpowiedni środek przeczyszczający. Są to leki, które pomagają regularnie wypróżniać się. Większość środków przeczyszczających działa w ciągu 3 dni. Powinny być używane tylko przez krótki czas.

Środki przeczyszczające nie są zalecane dla dzieci, chyba że zostały przepisane przez lekarza rodzinnego.

Skontaktuj się z lekarzem rodzinnym, jeśli:

  • leki nie działają
  • regularnie masz zaparcia, które utrzymują się przez długi czas
  • masz wzdęty brzuch przez długi czas
  • masz krew w kale
  • niespodziewanie chudniesz lub dziecko nie rośnie lub nie przybiera na wadze
  • czujesz się bardzo zmęczony przez cały czas.

Jak zmienić problem na zawsze

Zmiana trybu życia i diety pozwoli rozwiązać problem, jeśli jego przyczyną nie jest choroba:

  • Zmień swój sposób odżywiania. Wybieraj chleb pełnoziarnisty i grube kasze. Zwiększ ilość warzyw (do każdego posiłku). Pij mleczne napoje fermentowane, jak: kefir i jogurt zawierające żywe kultury bakterii.
  • Unikaj: czekolady, kakao, słodyczy, białego ryżu, żywności przetworzonej, cukierków, ciast czy ciasteczek, potraw tłustych, ciężkostrawnych, smażonych, nadmiernego jedzenia jaj, a także roślin strączkowych jak groch, fasola, bób i alkoholu.
  • Jedz regularnie małe posiłki, bez pośpiechu, dokładnie przeżuwając, bez wykonywania w tym czasie innych czynności, jak np. oglądanie telewizji czy praca przy komputerze
  • Ostatni posiłek spożywaj najpóźniej 2-3 godziny przed snem i w tym czasie nie podjadaj nawet niewielkich przekąsek.
  • Więcej się ruszaj. Począwszy od chodzenia po schodach zamiast korzystania z windy, codziennie kilkuminutowa choćby poranna gimnastyka, spacer co najmniej 30 minut w ciągu dnia. Istotne są również ćwiczenia wzmacniające mięśnie brzucha, które odgrywają dużą rolę w efektywnych wypróżnieniach.
  • Pij więcej wody – zaleca się picie wody niegazowanej co najmniej 2–2,5 litra dziennie.
  • Dbaj o czas na relaks i sen.
  • Nie nadużywaj leków, przede wszystkim przeczyszczających. Ich długie stosowanie przyzwyczaja jelita do takiego wspomagania i organizm traci zdolność samodzielnego wypróżniania się.
  • W szczególnych przypadkach, po konsultacji lekarskiej, warto rozważyć zastosowanie probiotyków lub prebiotyków w formie preparatów.

Zwiększanie ilości błonnika w jedzeniu należy przeprowadzać stopniowo. Na początku lepiej zwiększyć spożywanie gotowanych warzyw, przetartych owoców, a surówki włączać powoli. Dążymy do tego, aby większość warzyw i owoców jeść na surowo, powinny być one składnikiem każdego posiłku.

Owoce najlepiej jeść ze skórką. Warto pamiętać o owocach suszonych, a zwłaszcza o suszonych śliwkach (kilka owoców należy namoczyć na noc w szklance przegotowanej wody i zjeść je następnego dnia na czczo, popijając wodą, w której się moczyły).

Istotną rolę odgrywa jedzenie ciemnego pieczywa, wytworzonego z pełnego ziarna, gdyż zawiera wówczas dużo błonnika (nie należy mylić z pieczywem, którego ciemna barwa pochodzi od dodanego słodu lub karmelu). Pieczywo ciemne, np.

z mąki razowej i typu graham, zawiera więcej okrywy nasiennej ziarna bogatej w błonnik, a także witaminy z grupy B. Można się też wspomóc otrębami.

U osób z tzw. zaparciami atonicznymi, u których występuje znacznie osłabiona perystaltyka jelit, zaleca się podawanie około 6-12 łyżek stołowych otrębów (tj. 30-60g).

Należy rozpocząć od podawania 3 łyżek na dobę i stopniowo tę ilość zwiększać.

Można mieszać otręby z płatkami owsianymi, jogurtem, korzystnie na perystaltykę jelit wpływa także spożywanie razowego chleba i gruboziarnistych kasz, wskazane jest również picie kawy.  

U pacjentów z zaparciami przebiegającymi ze wzmożoną perystaltyką i kurczami jelit należy ograniczyć przyjmowanie zbyt dużej ilości surowych warzyw i owoców, korzystne jest zaś spożywanie ich po ugotowaniu lub w postaci soków. Tej grupie pacjentów zaleca się spożywanie niewielkiej ilości pieczywa z jasnej mąki pszennej oraz kasz z niską zawartością błonnika, tj. kaszy mannej, kukurydzianej czy drobnej krakowskiej.

Pobierz poradnik: Zaparcia – zalecenia dietetyczne 

Jak poradzić sobie z dzieckiem, które nie chce pić

  • Warto pokazać dziecku, ile dziennie powinno wypić. Dzienną porcję wody można wlać do dużej butelki, z której dziecko lub rodzic będą napełniali kubek.
  • warto, żeby dziecko piło z kolorowych naczyń, ozdobionych ulubionymi postaciami z bajek.
  • można zaproponować picie przez słomkę lub strzykawkę.
  • początkowo należy przypominać dziecku co jakiś czas o piciu i podawać mu bidon lub kubek, zachęcając do wypicia choć kilku łyków.
  • pamiętaj o zabieraniu picia ze sobą, jeśli planujesz wyjście z domu.
  • w codziennym jadłospisie dziecka zaplanuj zupy.
You might be interested:  Dystymia – przyczyny, objawy i leczenie przewlekłej depresji

Bibliografia

Problem zaparć u dzieci, mgr Ewa Ehmke vel Emczyńska-Seliga, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, Warszawa 2018

Żywienie w zaparciach stolca, lek. med. Anna Grodowska, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, Warszawa 2017

Zaparcia, mgr inż. Barbara Wojda, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, Warszawa 2016

Wzdęcia – przyczyny i sposoby na wzdęty brzuch

Wzdęcia objawiają się uczuciem rozpierania – czujesz się jakbyś połknęła balon, który rozszerza się i uciska brzuch. Z pewnością każdy to kiedyś przeżył. Wzdęcia stanowią jedną z najczęstszych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Uczucie wzdętego brzucha pojawia się niezależnie od płci i wieku. Skąd się biorą wzdęcia i jak się ich pozbyć?

Gazy jelitowe to mieszanina substancji – tlenu, związków siarkowodoru, azotu i innych związków znajdujących się naturalnie w przewodzie pokarmowym człowieka. Dostają się one do organizmu przez jamę ustną, są także produkowane przez żyjące w jelitach bakterie.

Wiele osób choć raz spotkało się z uczuciem rozsadzania jamy brzusznej, powiększeniem obwodu brzucha, uczuciem pełności. Objawy wzdęć często są związane z nadmierną ilością gazu w jelitach. Mogą one gromadzić się na skutek spożywania pokarmów gazotwórczych oraz zaburzeń motoryki jelit.

Nie zawsze jednak uczucie wzdęcia wynika ze zbyt dużej ilości nagromadzonych w przewodzie pokarmowym gazów. Czasami przyczyną dolegliwości są zaburzenia czucia trzewnego. Pacjent odczuwa wtedy dyskomfort pomimo prawidłowej ilości gazów. Z taką sytuacją możemy mieć do czynienia, np. u osób z zespołem jelita drażliwego.

Poniżej znajdziesz listę czynników, najczęściej skutkują pojawianiem się wzdęć.

Z pewnością każdemu zdarzyło się przynajmniej raz w życiu poczuć się źle po posiłku. Wzdęty brzuch po jedzeniu, gazy, ociężałość i dyskomfort w obrębie jamy brzusznej mogą być spowodowane zbyt dużą ilością przyjętego pokarmu lub doborem żywności, która sprzyja produkcji gazów.

Produkty, których spożywanie najczęściej skutkuje występowaniem wzdęć to:

  • warzywa, takie jak: cebula, kalafior, kapustka, brukselka, brokuły, szparagi, kalarepa, fasola i inne nasiona roślin strączkowych,
  • mleko i produkty mleczne,
  • cukier i słodycze,
  • produkty tłuste, smażone,
  • substancje słodzące,
  • soki owocowe,
  • napoje gazowane (w tym piwo),
  • guma do żucia.

Nie tylko to, co jemy wpływa na nasze samopoczucie, ale również to, jak spożywamy posiłki. Przejadanie się i spożywanie większych ilości pokarmu niż wymaga tego organizm prowadzi do zalegania niestrawionych resztek w przewodzie pokarmowym.

Następnie dochodzi do fermentacji i wydzielania gazów, które dają uczucie wzdętego brzucha.

Nawet sam sposób jedzenia, a konkretnie szybkie, łapczywe spożywanie posiłków, może prowadzić do wzdęć, ponieważ dochodzi wtedy do połykania powietrza, które gromadzi się potem w jelitach.

Z nietolerancją pokarmową możemy mieć do czynienia, gdy organizm nie produkuje wystarczającej ilości enzymów odpowiadających za trawienie określonej substancji zawartej w pożywieniu.

Nietolerancja laktozy zawartej w mleku i produktach mlecznych jest relatywnie częstym powodem występowania wzdęć i innych objawów ze strony przewodu pokarmowego, takich jak biegunki, bóle brzucha.

Zmiany stężenia hormonów w trakcie cyklu miesiączkowego wpływają nie tylko na samopoczucie i zachowanie, ale również na pracę układu pokarmowego.

Można powiedzieć, że podczas miesiączki kluczowe są dwa hormony – estrogen i progesteron. Estrogen odpowiada za pierwszą połowę cyklu. Do owulacji jego stężenie wzrasta, podczas gdy progesteron pozostaje na niskim poziomie.

Następnie role się odwracają i po owulacji spada stężenie estrogenu, a wzrasta poziom progesteronu.

Jakie to ma znaczenie dla układu pokarmowego? W jelitach znajdują się receptory dla progesteronu, a jak wiadomo, hormony nie działają wybiórczo.

Oznacza to, że jeżeli dana tkanka lub narząd ma receptory dla hormonu, to będzie on na nią oddziaływał.

W ten sposób progesteron wpływa nie tylko na rozwój endometrium w czasie cyklu, ale również na rozluźnienie mięśni gładkich jelit, co sprzyja zaparciom i większej produkcji gazów.

W pracy spędzamy znaczną część życia, dlatego ma ona duży wpływ na nasze zdrowie. Praca biurowa czy jakakolwiek inna, która wymaga siedzenia przez kilka bądź kilkanaście godzin, zdecydowanie nie służy dobremu funkcjonowaniu układu pokarmowego.

Wzdęciom wywołanym siedzącym trybem życia dość łatwo zaradzić. Zwykle wystarczy ćwiczyć 3-4 razy w tygodniu przez około 30 minut. Nieważne, czy będzie to bieganie, gra w tenisa, siatkówkę, czy zajęcia w klubie fitness.

Nawet regularnie wykonywany szybki spacer może poprawić funkcjonowanie jelit i zapobiegać zaparciom, które stanowią jedną z przyczyn wzdęć.

W dzisiejszych czasach wydaje się, że nie ma pracy i życia bez stresu, a niestety coraz częściej okazuje się, że właśnie stres jest czynnikiem, który sprzyja wielu dolegliwościom, m.in. związanym z układem pokarmowym. Ból brzucha przed ważną rozmową lub egzaminem? Biegunka tuż przed prezentacją dla klienta? Właśnie tak objawia się stres.

Zwiększone napięcie i podenerwowanie wpływają negatywnie na pracę jelit i zaburzają ich perystaltykę. Dochodzi wtedy do zaburzenia całego procesu trawienia i wchłaniania pokarmu, a w rezultacie – do zalegania resztek pokarmowych. To może skutkować pojawianiem się dolegliwości bólowych, uczucia ciężkości i wzdęcia brzucha.

Niezależnie od tego, czy wybieramy się na urlop samochodem, pociągiem, samolotem, czy innym środkiem transportu, jesteśmy bardziej narażeni na wzdęcia niż zwykle.

Nie chodzi tu o nieregularne jedzenie lub niezdrowe przekąski, po które sięgamy podczas podróży, raczej o samo ułożenie ciała. Siedząc przez kilka godzin w jednej pozycji, utrudniamy prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego.

Mówiąc najprościej, jelita są za bardzo uciśnięte, by swobodnie pracować. Uczucie wzdętego brzucha pojawia się najczęściej po podróży samolotem, ponieważ tu nakłada się kilka czynników.

Po pierwsze, mechaniczny ucisk, ze względu na siedzenie w jednej pozycji, a po drugie – zmiana ciśnienia podczas lotu i rozprężenie gazów znajdujących się w przewodzie pokarmowym.

Zaburzenia pracy układu pokarmowego mogą być działaniem niepożądanym stosowania różnych leków. Weźmy na przykład niesteroidowe leki przeciwzapalne, czyli powszechnie stosowane leki przeciwbólowe i przeciwzapalne bez recepty.

Objawy dyspeptyczne, takie jak nudności, wzdęcia, wymioty czy zaburzenia rytmu wypróżnień to jedne z najczęstszych efektów ubocznych. Tego typu dolegliwości często pojawiają się też po antybiotykoterapii.

Dlaczego? Antybiotyki działają nie tylko na bakterie, które chcemy zniszczyć, ale również na florę znajdującą się w jelitach, która jest potrzebna do prawidłowego trawienia pokarmu.

  1. Choroba układu pokarmowego

Wzdęty brzuch i gazy mogą być nie tylko następstwem złej diety i braku ruchu, ale również objawem choroby.

 Zespół jelita drażliwego, nieswoiste zapalenie jelit, celiakia, choroby wrzodowe lub pasożytnicze, a także stan po operacji, często prowadzą do wzdęć.

Właśnie dlatego zaleca się konsultację lekarską, jeżeli objawy pojawiają się często, są bardzo dokuczliwe lub współistnieją z innymi dolegliwościami.

Ciągle wzdęty brzuch to objaw, który może wynikać z obecności poważniejszego problemu zdrowotnego. Porady lekarskiej warto zasięgnąć, jeśli oprócz wzdęć:

  • odczuwasz przewlekły ból brzucha,
  • dochodzi do nawracających epizodów biegunek i zaparć,
  • straciłaś w ostatnim czasie masę ciała w niezamierzony sposób,
  • zauważyłaś krew w oddawanym stolcu,
  • masz objawy infekcji: gorączkę, wymioty, dreszcze, bóle stawów i mięśni.

Jak diagnozuje się przyczynę wzdęć?

Podczas wizyty u lekarza w pierwszej kolejności zostanie przeprowadzony wywiad lekarski dotyczący częstości i intensywności dolegliwości oraz lokalizacji bólu. Dodatkowym pytaniem jest na ogół to, czy w ciągu ostatnich miesięcy doszło do widocznego spadku masy ciała. Badania, jakie pomagają postawić odpowiednią diagnozę to m.in.:

  • badania kału,
  • test oddechowy wodorowo-metanowy (stosowany w diagnostyce nietolerancji laktozy),
  • kolonoskopia i/lub gastroskopia,
  • USG jamy brzusznej,
  • oznaczenie poziomu przeciwciał w kierunku celiakii.

Jeśli przyczyną wzdęć nie jest poważna choroba, tylko czasowe zaburzenia w pracy jelit, to możliwe jest samodzielne poradzenie sobie z dolegliwościami za pomocą domowych metod lub leków bez recepty. Sposobów na wzdęcia jest wiele, warto wypróbować kilka, aby wybrać te najbardziej skuteczne.

Po pierwsze, bardzo często pomocna w eliminowaniu dolegliwości jest dieta na wzdęcia, która obejmuje ograniczenie lub całkowite wyeliminowanie produktów sprzyjających produkcji i gromadzeniu się gazów (listę tych produktów znajdziesz powyżej, w części artykułu dotyczącej przyczyn wzdęć). Znajdujące się na liście mleko spróbuj zastąpić fermentowanymi produktami mlecznymi (jogurtem, kefirem, maślanką) lub roślinnymi alternatywami mleka wzbogacanymi w wapń.

You might be interested:  Pękające kąciki ust – przyczyny i leczenie zajadów

Jeśli pomimo wykluczenia z diety produktów gazotwórczych nadal zmagasz się z problemem wzdętego brzucha, zalecane może być wprowadzenie diety FODMAP, która eliminuje produkty zawierające substancje fermentujące w jelicie.

Nie stosuj tej diety na własną rękę – skonsultuj się z dietetykiem lub lekarzem przed jej rozpoczęciem.

W diecie FODMAP eliminowane jest wiele produktów, które stanowią typowe artykuły składające się na zdrowy jadłospis – pomoc specjalisty może być niezbędna, żeby ten sposób żywienia nie skutkował dietą ubogą w istotne składniki odżywcze.

Innym sposobem na wzdęcia jest zastosowanie terapii farmakologicznej. Popularnym lekiem na wzdęcia dostępnym bez recepty jest simetykon. Nie wchłania się on do krwi, działa miejscowo w przewodzie pokarmowym, rozbijając pęcherzyki powietrza.

Simetykon występuje w formie kropelek i kapsułek. Inne leki na wzdęcia to m.in. dostępne w aptekach tabletki, które zawierają kompleksy roślin (m.in. karczoch, kurkuma, rozmaryn). Zioła na wzdęcia to sposób znany i stosowany od wieków.

Dolegliwości złagodzić może mięta, rumianek i koper włoski.

Przed zakupem jakichkolwiek leków na wzdęcia (także preparatów roślinnych) skonsultuj się z farmaceutą lub lekarzem. Pamiętaj, że niektóre zioła mogą wchodzić w interakcje z innymi środkami farmaceutycznymi, np. antybiotykami czy lekami kardiologicznymi.

Wzdęcia u dzieci

U niemowląt wzdęcia występują bardzo często. Przyczyna może tkwić m.in. w niedojrzałości układu pokarmowego maluchów lub połykaniu przez nie powietrza przy karmieniu i płakaniu.

Co na wzdęcia u noworodka lub niemowlaka jest skutecznym i bezpiecznym sposobem? Rodzic może delikatnie masować brzuszek malucha (zgodnie z ruchem wskazówek zegara), a także nosić go na rękach w pozycji pionowej, tak aby dziecku się odbiło. U dzieci karmionych piersią warto zadbać o odpowiednią pozycję laktacyjną – zapobiec to może połykaniu nadmiernej ilości powietrza.

Na wzdęcia u dzieci zastosować można także leki dostępne bez recepty, m.in. kropelki zawierające simetykon. Innym sposobem jest podanie probiotyku pomagającego utrzymać prawidłową florę bakteryjną jelit.

Ponad połowa kobiet ciężarnych zgłasza dolegliwości związane z perystaltyką jelit. Należą do nich między innymi wzdęcia i gazy. Najczęstszą przyczyną tych dolegliwości są zmiany hormonalne. Istnieje wiele bezpiecznych metod, które pomagają złagodzić lub wyeliminować ten problem.

Do najczęstszych objawów nagromadzenia się nadmiaru gazów w jelitach należą:

  • twardy brzuch,
  • kłujący ból brzucha,
  • rozdęty i tkliwy brzuch,
  • ogólne złe samopoczucie,
  • mdłości,
  • uczucie pełności w jelitach.

Co na wzdęcia w ciąży może okazać się skutecznym sposobem? Pierwszą, podstawową metodą unikania wzdęć przez kobiety ciężarne jest zmiana diety. Warto unikać przede wszystkim:

  • napojów gazowanych,
  • warzyw kapustnych, cebulowych, nasion roślin strączkowych,
  • cukru, miodu, słodzików, słodyczy spożywanych w nadmiernych ilościach,
  • soków owocowych,
  • żywności typu fast food,
  • produktów tłustych, smażonych,
  • produktów zawierających dużą ilość soli.

Kolejnymi sposobami radzenia sobie z wzdęciami w ciąży są:

  • spożywanie częstszych, ale mniejszych posiłków,
  • powolne, spokojne spożywanie posiłków,
  • zaprzestanie żucia gumy,
  • regularna aktywność fizyczna (należy oczywiście zadbać o wybór formy aktywności, która będzie bezpieczna dla dziecka),
  • stosowanie wyrobów farmaceutycznych na wzdęcia (podczas zakupu jakichkolwiek środków medycznych koniecznie należy poinformować farmaceutę o ciąży i upewnić, się preparat nie zawiera składników, które mogą być szkodliwe dla płodu),
  • delikatne i krótkotrwałe masowanie brzucha w celu przyspieszenia perystaltyki jelit,
  • noszenie wygodnej, nieuwierającej odzieży,
  • unikanie długotrwałego siedzenia w jednym miejscu.
  • W przypadku bardzo uciążliwych, bolesnych wzdęć, a także wystąpienia innych dolegliwości w okresie ciąży należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym.
  • Powyższy artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.
  • Bibliografia:
  1. Abraczinskas D. (2019) Patient education: Gas and bloating (Beyond the Basics), UpToDate.
  2. Abraczinskas D. (2018) Overview of intestinal gas and bloating, UpToDate.
  3. Wolańska-Buzalska D. (2018) Brzuch pod kontrolą – bez wzdęć, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej,
  4. National Health Services (2019) Beat the bloat.

Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Wzdęty brzuch po jedzeniu – przyczyny i sposoby na pozbycie się wzdęć

Wzdęty brzuch to często spotykana dolegliwość.

Wiąże się z produkowaniem przez jelita nadmiernej ilości gazów (głównie dwutlenku węgla), które wytwarzają się podczas procesu trawienia, a następnie zalegają w organizmie.

Sporadycznie występujące wzdęcia nie powinny stanowić jednak powodów do obaw, tym bardziej, że z przykrymi objawami można poradzić sobie naprawdę szybko i skutecznie. Istnieje wiele domowych metod na walkę ze wzdęciami.

Wzdęty brzuch – przyczyny

Jakie są przyczyny wzdęć ? Jeśli problem wzdętego brzucha pojawia się często, może być to sygnał informujący o poważnych zaburzeniach w funkcjonowaniu organizmu, m.in. o niedrożności jelit, chorobie trzustki lub wątroby.

Niektóre ze schorzeń wymagają pilnej interwencji chirurgicznej i mogą stać się zagrożeniem dla życia. Ciągle wzdęty brzuch może być spowodowany również chorobą autoimmunologiczną, celiakią, która związana jest z nietolerancją glutenu.

Mogą wywoływać go również przyczyny ginekologiczne. Jeśli podejrzewasz, że występowanie wzdęć ma związek ze spożywaniem glutenu, zdecyduj się na wykonanie badań, które rozwieją Twoje wątpliwości.

Aby walka ze wzdęciami za pomocą domowych metod była skuteczna, najpierw należy wykluczyć istnienie chorobowego podłoża pojawiającego się problemu.

Częstą przyczyną wzdęć jest spożywanie zbyt dużych ilości jedzenia. Lepiej jeść mniej, ale regularnie niż najadać się raz w ciągu dnia.

Przejedzenie prowadzi do zalegania resztek w układzie pokarmowym, czego efektem jest nadmierne wydzielanie się gazów, które z kolei stają się czynnikiem wpływającym bezpośrednio na pojawienie się wzdęć.

Wzdęty brzuch po jedzeniu może pojawić się także po zbyt szybkim i łapczywym spożywaniu posiłku, które prowadzi do zasysania do żołądka dużych ilości powietrza.

Nie bez znaczenia są również same pokarmy. Wzdęcia pojawiają się najczęściej po spożywaniu posiłków złożonych głównie z cukrów lub tłuszczów, takich jak: smażone mięso, tłusta śmietana, przetwory mięsne, orzechy, sery, czekolada i inne słodycze.

  • Duże ilości gazów w jelitach, prowadzących do pojawienia się wzdętego brzucha, gromadzą się także podczas spożywania produktów ciężkostrawnych, do których należą, przede wszystkim, fasola, groch, soczewica, kapusta, brokuły, ciecierzyca.
  • Wzdęty brzuch – jak się go pozbyć?
  • W domowych warunkach można zmniejszyć dyskomfort związany ze wzdęciami za pomocą kilku różnych metod. Oto najskuteczniejsze sposoby na wzdęty brzuch:

· Najprostszą czynnością, która pomoże złagodzić objawy wzdęć, jest delikatny masaż brzucha. Jeśli masz taką możliwość, przebierz się w wygodny strój i nie uciskaj żołądka i jelit. To również pomoże Ci szybciej pozbyć się nieprzyjemnego uczucia pełnego brzucha.

· Zrezygnuj ze zbyt częstego picia napojów słodkich i gazowanych, takich jak cola, oranżada, czy nawet piwo. Wzdęty brzuch u dziecka również często ma związek z nieprawidłowym odżywianiem i spożywaniem zbyt dużej ilości cukrów.

· Na częste gazy i wzdęty brzuch pomoże także picie naparów z ziół po każdym posiłku (szczególnie z dań złożonych z produktów ciężkostrawnych) lub dodawanie ich w surowej, świeżej postaci w formie dodatku do potrawy. W walce ze wzdęciami najlepiej sprawdzi się bazylia, mięta pieprzowa oraz imbir.

· Twardy wzdęty brzuch może być objawem zbyt małej aktywności fizycznej. Dlatego, zamiast leżeć po obfitym obiedzie na kanapie, o wiele lepszym pomysłem jest wybranie się na spacer. Nawet niewielki wysiłek fizyczny jest w stanie skutecznie zniwelować przykre objawy. Ruch jest również formą profilaktyki, zapobiegającą pojawianiu się wzdęć w przyszłości.

· Prawidłowa dieta i regularność posiłków są kluczowe w walce ze wzdętym brzuchem. Wzdęty brzuch u mężczyzny i u kobiety można zmniejszyć lub zlikwidować poprzez wprowadzenie zasady spożywania 4-5 mniejszych posiłków w ciągu dnia, zamiast 2-3 obfitych. Trawienie pokarmów odbywa się wtedy znacznie sprawniej, co w rezultacie nie prowadzi do gromadzenia się gazów i uczucia ciężkości.

· Dobrym nawykiem, który pomoże na wzdęty brzuch, jest zrezygnowanie z częstego żucia gumy oraz używania słomki do picia. Dzięki temu zapobiega się gromadzeniu powietrza w przewodzie pokarmowym.

· Bardzo wzdęty brzuch po jedzeniu może być wynikiem nieprawidłowego przeżuwania posiłków. Staraj się nie zjadać wszystkiego łapczywie, dokładnie rozdrabniaj pokarm w ustach, a dopiero później go połykaj.

· Jeśli problem wzdęć nasila się w drugiej połowie dnia i masz wzdęty brzuch wieczorem, ostatni posiłek w ciągu dnia spożywaj co najmniej 2 godziny przed snem. Zrezygnuj z jedzenia na kolację potraw tłustych i smażonych, wyklucz także słodycze.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *