Zespół proteusza (syndrom) – czym jest, objawy, przyczyny, leczenie

Zespół Proteusza (syndrom) – czym jest, objawy, przyczyny, leczenieJeśli podobnie jak mi jest Wam bliska twórczość Davida Lyncha zapewne znacie film „Człowiek Słoń”. Jeśli nie to należy się tu kilka słów wprowadzenia. Scenariusz filmu został oparty na faktach: tytułowy bohater cierpi z powodu ogromnych deformacji ciała, które sprawiają, że staje się „dziwolągiem” pokazywanym ciekawskim za opłatą. Przedstawione wydarzenia mają miejsce w Anglii pod koniec XIX wieku. Wobec „Człowieka Słonia” nie sposób przejść obojętnie – ja widziałem go ostatni raz wiele lat temu, a niektóre sceny mogę przywołać oczyma wyobraźni do dzisiaj. Na wiele osób właśnie to dzieło Lyncha miało bardzo inspirujący wpływ. Ponoć sam Bradley Cooper po obejrzeniu „Człowieka Słonia” postanowił zostać aktorem. Wiedząc, że przedstawiona w filmie historia jest prawdziwa, postanowiłem ostatnio zgłębić medyczne podstawy stanu głównego bohatera. Poznajcie krótką (niestety) historię jego życia i niezwykłą chorobę, która uczyniła go sławnym po dziś dzień i jednocześnie dostarczyła niewiarygodnie wiele cierpień.

Joseph Merrick, bo tak naprawdę nazywał się tytułowy „Człowiek Słoń”, urodził się w 1862 r jako zupełnie zdrowy bobas, który normalnie rósł i się rozwijał. Jednak około 5 roku życia jego ciało zaczęło się zmieniać.

Na czole pojawił się podejrzany guzek, a skóra różnych okolic ciała stała się jakby za duża, luźna, a jednocześnie pogrubiała. Kolejne zmiany nadeszły lawinowo. Ciało chłopca zaczęło asymetrycznie przerastać, tzn. jedna z kończyn górnych i obie stopy bardzo się powiększyły.

Na skórze pojawiły się guzkowate, brodawkowate zmiany; wargi stały się tak duże, że utrudniały poprawne mówienie. Na domiar złego, kiedy Merrick miał 11 lat zmarła jego matka, a ojciec ponownie się ożenił.

Niestety druga żona była typowym przykładem złej macochy jaki znamy z baśni i wyszydzała (zresztą na spółkę z ojcem) chłopca. Jak można się domyślić, nasz bohater dość szybko opuścił niegościnne rodzinne gniazdo. Po różnych perturbacjach znalazł ostatecznie pracę w Leicester Union Workhouse, gdzie spędził cztery lata.

Po tym czasie zrezygnował i sam skontaktował się z człowiekiem, który organizował widowiska z udziałem „dziwolągów”. Tak rozpoczęła się kariera „Człowieka Słonia”. Jednak w Anglii kończyła już się wtedy moda na podobne występy, więc nie był to szczególnie dochodowy biznes.

W tym czasie na Merricka natrafił chirurg, niejaki Frederick Treves (w filmie grany przez Anthony’ego Hopkinsa). Zaprosił go do London Hospital, gdzie przeprowadził badania i wykonał kilka zdjęć (jedno z nich możecie zobaczyć poniżej).

Fotografia Merricka z 1888 roku.

Później Merrick wyjechał do Europy, gdzie został okradziony z oszczędności życia przez towarzysza podróży, który miał organizować jego pokazy. Udało mu się z trudem powrócić do Londynu, gdzie tułał się bez celu, ponieważ nikt nie był w stanie zrozumieć jego mowy. Ostatecznie dzięki korzystnemu zbiegowi okoliczności trafił ponownie do dr Trevesa.

Między panami nawiązała się nić porozumienia i lekarz zorganizował fundusze, żeby pokryć koszty pobytu nieuleczalnie chorego człowieka w jego szpitalu. Tam spędził ostatnie lata swojego życia, które z pewnością były lepsze od tego, co doświadczył do tej pory. Przede wszystkim odwiedziło go wiele życzliwych osób, w tym nawet sama księżna Aleksandra.

Niestety żywot Merricka zakończył się zmarł w bardzo przykry i wymowny sposób. Mianowicie próbował spać tak jak „normalni” ludzie, tzn. na leżąco. Sam zawsze musiał spać na siedząco, z głową położoną na kolanach. W pozycji horyzontalnej jego głowa była za ciężka i za bardzo obciążała szyję, co mogło doprowadzić do uszkodzenia kręgosłupa szyjnego lub do uduszenia.

Według zapisu sekcyjnego przyczyną zgonu miała być właśnie asfiksja.

Tutaj koniec biografii, a czas na kwestie medyczne. Na przestrzeni lat powstało wiele teorii, które miały tłumaczyć stan Merricka. On sam był głęboko przekonany, że jego wygląd jest pokłosiem tego, że matka została przestraszona przez cyrkowego słonia i się „zapatrzyła”.

Był to dość powszechny sposób myślenia w ówczesnych czasach, który zresztą w niektórych środowiskach kwitnie po dziś dzień. Nauka proponuje oczywiście inne wyjaśnienia.

Wśród nich dwie najważniejsze jednostki chorobowe to nerwiakowłókniakowatoś typu 1 (choroba von Recklinghausena) oraz zespół Proteusza.

 Ta pierwsza spowodowana jest mutacją w genie NF1, która skutkuje przede wszystkim powstawaniem plam skórnych typu kawy z mlekiem (cafe-au-lait), nerwiakowłókniaków skóry, nerwiaków splotowatych oraz zniekształceń układu kostnego. Z kryteriami rozpoznania nerwiakowłókniakowatości możecie zapoznać się poniżej.

Zespół Proteusza (syndrom) – czym jest, objawy, przyczyny, leczenie

Źródło: Zespół von Recklinghausena (Neurofibromatoza typu 1) – najczęstszy uwarunkowany genetycznie zespół prowadzący do powstawania mięsaków tkanek miękkich. M. Sałamacha, H. Koseła, S. Falkowski, B. Cybulska-Stopa, Z. I. Nowecki, P. Rutkowski. Nowotwory. Journal of oncology. 2011;61(1):1-108

Może nie zdajecie sobie z tego sprawy, ale jest to jedna z najczęstszych chorób genetycznych człowieka. Dziedziczy się autosomalnie dominująco, ale cechuje ją zmienna ekspresywność.

Oznacza to, że u jednej osoby mogą pojawić się tylko niewielkie plamki typu cafe-au-lait, podczas gdy inna osoba z tą samą mutacją genową może rozwinąć pełnoobjawowy zespół objawów z ogromnymi deformacjami ciała spowodowanymi obecnością nerwiakowłókniaków.

Obecnie badacze skłaniają się jednak ku twierdzeniu, że Merrick chorował raczej na zespół Proteusza. Nazwa schorzenia pochodzi od greckiego morskiego bożka, Proteusza, który potrafił zmieniać swój kształt. Przyczyna zaś leży mozaikowej aktywującej mutacji w genie AKT1. Brzmi skomplikowanie? Już wyjaśniam.

Po połączeniu normalnej komórki jajowej z całkowicie normalnym plemnikiem, powstaje zygota, która następnie zaczyna się intensywnie dzielić. Na tym etapie, w jednej z powstałych komórek dochodzi do powstania wspomnianej mutacji. Ta komórka, podobnie jak pozostałe, nie obarczone mutacją, dalej się dzieli.

W rezultacie część komórek jest „zdrowych”, a część z mutacją, więc rozwijający się organizm staje się mozaiką. Po urodzeniu wygląd dziecka i wszystkie jego parametry życiowe są prawidłowe. Jednakże, po jakimś czasie (miesiące, lata) mutacja daje o sobie znać.

Nadmierna aktywność białka AKT1 skutkuje zwiększoną częstością podziałów komórkowych i rozwinięcia charakterystycznych objawów choroby. Zmiany rozwijają się jednak tylko w tych obszarach, gdzie znajdują się komórki potomne do tej, w której doszło do mutacji. Wynikiem tego jest mozaikowa dystrybucja zmian chorobowych – np. jedna ręka jest zdeformowana, a druga całkowicie prawidłowa.

Patogenezea zespołu Proteusza

You might be interested:  Objawy cukrzycy – pierwsze symptomy, nietypowe i skórne

Należą do nich objawy skórne, tj. niezwykłe znamiona wywodzące się z tkanki łącznej typu cerebriform nevus (tzn. „mózgopodobne”) oraz znamiona naskórkowe. Mogą one osiągać bardzo duże rozmiary. Zaburzona jest też struktura tkanki tłuszczowej – może być jej lokalnie „za dużo” (tłuszczaki, depozyty tłuszczowe) albo za mało (lipohypoplasia).

Zespół Proteusza (syndrom) – czym jest, objawy, przyczyny, leczenie

Znamię typu „cerebriform”. CC BY-NC-SA 3.0 Lal NR, Bandyopadhyay D, Sarkar AK. Unilateral hypertrophic skin lesions, hemimegalencephaly, and meningioma: The many faces of Proteus syndrome. Indian Dermatology Online Journal. 2015;6(5):348-351.

Dochodzi też do asymetrycznego rozrostu jednej połowy ciała lub konkretnych kończyn. Spowodowane jest to przede wszystkim przyspieszonym wzrostem kości długich, jednak ich warstwa korowa jest cienka, a otaczające kość tkanki miękkie zanikają. Nadaje to kończynom charakterystyczny wygląd.

Hiperostoza, czyli nadmierny rozrost tkanki doprowadza do deformacji czaszki, a jeśli obejmie kanał słuchowy zewnętrzny – do niedosłuchu. Dość charakterystyczne jest występowanie niektórych typów nowotworów, np. jajnika (torbielakogruczolak) czy ślinianki przyusznej (gruczolak jednopostaciowy).

Wszystkie wymienione wcześniej zmiany oczywiście obniżają jakość życia, ale nie niosą ze sobą bezpośredniego zagrożenia. Tym, co naprawdę zagraża pacjentom z zespołem Proteusza jest zakrzepica żylna. Powstaje ona na podłożu malformacji naczyniowych (tzn.

wrodzonego nieprawidłowego ich rozwoju) i wiąże się z ryzykiem nagłej śmierci w mechanizmie zatorowości płucnej. Dodatkowym czynnikiem, który zwiększa ryzyko zakrzepicy u tych chorych, jest fakt, że przez deformacje mają często ograniczoną ruchomość.

Zespół Proteusza (syndrom) – czym jest, objawy, przyczyny, leczenie

Asymetryczne kończyny u 4 letniego chłopca z z. Proteusza. CC BY 3.0 Popescu M, Burnei G, Draghici L, Draghici I. Proteus Syndrome: a difficult diagnosis and management plan. Journal of Medicine and Life. 2014;7(4):563-566.

Dotychczas leczenie zespołu Proteusza było jedynie objawowe i polegało na chirurgicznym oraz ortopedycznym zaopatrywaniu powstających zniekształceń. U niektórych pacjentów stosuje się też profilaktykę przeciwkrzepliwą.

Jednak pod koniec poprzedniego roku rozpoczęła się rekrutacja pacjentów do badania klinicznego leku, który miałby wpływać na przyczynę choroby, czyli nadaktywność białka AKT1. Takim lekiem ma być ARQ 092, bezpośredni inhibitor AKT1.

Wcześniej badacze osiągnęli obiecujące wyniki stosując ów inhibitor na liniach komórkowych pochodzących od chorych z zespołem Proteusza.

Zakończeniem tego wpisu niech będzie wiersz, którym zwykł kończyć swoje listy Joseph Merrick:

‚Tis true my form is something odd,But blaming me is blaming God;Could I create myself anew

I would not fail in pleasing you.

  • If I could reach from pole to poleOr grasp the ocean with a span,I would be measured by the soul;
  • The mind’s the standard of the man.
  • Zajrzyjcie też na fanpejdża Zebry w galopie.
  • Referencje:

Proteus syndrome review: molecular, clinical, and pathologic features. Cohen, M Michael (2014) Clinical genetics vol. 85 (2) p. 111-9

A mosaic activating mutation in AKT1 associated with the Proteus syndrome. Lindhurst, Marjorie J;  Sapp, Julie C;  Teer, Jamie K;  Johnston, Jennifer J;  Finn, Erin M et al. (2011) The New England journal of medicine vol. 365 (7) p. 611-9

Repression of AKT signaling by ARQ 092 in cells and tissues from patients with Proteus syndrome. Lindhurst, Marjorie J;  Yourick, Miranda R;  Yu, Yi;  Savage, Ronald E;  Ferrari, Dora et al. (2015) Scientific reports vol. 5 p. 17162

Unilateral hypertrophic skin lesions, hemimegalencephaly, and meningioma: The many faces of Proteus syndrome. Lal, Niharika R;  Bandyopadhyay, Debabrata;  Sarkar, Asim K Indian dermatology online journal vol. 6 (5) p. 348-51

Joseph Merrick. (2016, March 19). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 22:24, April 3, 2016, from https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Joseph_Merrick&oldid=710936219

Zespół Turnera – objawy. Jak żyć z zespołem Turnera?

Zespół Turnera zaliczany jest to tzw. aberracji chromosomów płciowych. Dotyka jedynie płeć żeńską i polega na braku lub nieprawidłowej budowie jednego z chromosomów X. Istnieje wiele rodzajów uszkodzeń chromosomu, co wpływa na obraz kliniczny choroby.

  Najczęstszą odmianą są kariotypy mozaikowe, czyli występowanie wady tylko w części komórek. Zdarza się, że u niektórych pacjentek istnieją linie komórkowe, zawierające pojedynczy chromosom X oraz takie, w których występuje zarówno chromosom X, jak i Y.

Taki typ mutacji skutkuje podwyższonym ryzykiem rozwoju nowotworów w obrębie gonad.

ZOBACZ TEŻ: Zespół Klinefeltera a problem z płodnością u mężczyzn

Objawy Zespołu Turnera

Ze względu na wiele odmian genotypowych choroby, Zespół Turnera może mieć różny przebieg u poszczególnych pacjentek. Ma wpływ nie tylko na układ rozrodczy, ale sprzyja też zaburzeniom ze strony innych układów.

Cechy fizyczne

Pacjentki cierpiące na zespół Turnera charakteryzują się niskim wzrostem, koślawością łokci oraz kolan, krótką płetwiastą szyją, a także skróconą czwartą kością śródręcza i śródstopia. U wielu z nich zauważyć można nisko przebiegającą tylną linię włosów oraz trójkątny kształt twarzy.

Klatka piersiowa jest lejkowata, co wynika z zapadnięcia się mostka. Obserwuje się również szeroko rozstawione brodawki sutkowe. Zespół Turnera objawiać się może tzw. zmarszczką nakątną, opadającą na wewnętrzny kącik oka. Na skórze często pojawiają się zmiany określane jako znamiona barwnikowe.

Układ sercowo-naczyniowy

Zespół Turnera niesie ze sobą wysokie ryzyko wad układu sercowo-naczyniowego. Do najczęstszych należą nieprawidłowości w budowie zastawek, zwężenie cieśni aorty oraz nadciśnienie tętnicze.

Niebezpiecznym powikłaniem jest rozwarstwienie aorty, które stanowi zagrożenie życia. Duży odsetek pacjentek cierpi również z powodu arytmii – głównie o charakterze tachykardii, a także innych zaburzeń elektrokardiograficznych.

Z tego względu Zespół Turnera wymaga regularnych konsultacji u kardiologa i dbałości o zdrowy styl życia.

ZOBACZ TEŻ: Ginekomastia – czym jest i jak się ją leczy?

Wpływ na płodność

Większość kobiet cierpiących na Zespół Turnera jest bezpłodnych. Wynika to z nieprawidłowego ukształtowania jajników, określanego jako dysgenezja gonad. Zazwyczaj dojrzewanie płciowe jest zaburzone, nie dochodzi do rozwoju gruczołów piersiowych, ani pojawienia się miesiączki. Częste są również zaburzenia hormonalne.

Rozwój intelektualny

W znaczącej większości przypadków, rozwój intelektualny u dziewcząt z Zespołem Turnera jest prawidłowy.

Najczęstszym powikłaniem jest obniżenie zdolności wzrokowo-przestrzennych, co skutkować może trudnościami w obrębie przedmiotów ścisłych.

You might be interested:  Menopauza – wiek – czy i kiedy jest możliwa w młodym wieku?

Niestety, dyskryminacja z powodu choroby i obniżona samoocena może prowadzić do zaburzeń na tle emocjonalnym, stąd w razie potrzeby należy zasięgnąć opinii psychologa.

ZOBACZ TEŻ: Udar niedokrwienny – czym jest i jak się go leczy?

Inne schorzenia towarzyszące Zespołowi Turnera

Obecność Zespołu Turnera zwiększa ryzyko wystąpienia niektórych schorzeń, zwłaszcza chorób endokrynologicznych (insulinooporność, cukrzyca, niedoczynność tarczycy) i autoimmunologicznych.

Obserwuje się również zaburzenia dotyczące narządu wzroku i słuchu. W licznych przypadkach stwierdza się wady układu moczowego, szczególnie w obrębie nerek. Każda pacjentka wymaga indywidualnie dopasowanej opieki specjalistycznej.

Wizytę u specjalisty umówić można za pośrednictwem portalu LekarzeBezKolejki.pl.

Diagnostyka Zespołu Turnera

Ustalenie diagnozy w przypadku Zespołu Turnera wymaga przeprowadzenia badań genetycznych. W tym celu od pacjentki pobiera się krew obwodową i oznacza kariotyp. Jeśli podejrzenie Zespołu Turnera istnieje już na etapie ciąży, można potwierdzić lub wykluczyć je za pośrednictwem badań prenatalnych.

ZOBACZ TEŻ: Cukrzyca typu 1 i cukrzyca typu 2 – czym się różnią?

Czy Zespół Turnera można leczyć?

Zespół Turnera jest obecnie chorobą nieuleczalną, w którym sosuje się jedynie odpowiednio dopasowane leczenie objawowe.

Regularne kontrole u lekarzy specjalistów i farmakoterapia znacząco poprawiają jakość życia pacjentek. Należy zadbać o to, by potrafiły zaakceptować swoją chorobę, w czym nieocenione znaczenie ma wsparcie rodziny.

W Polsce funkcjonują też stowarzyszenia, w których można zasięgnąć pomocy.

ZOBACZ TEŻ: Oznaczanie bilirubiny – kiedy wykonać badanie? Jakie problemy może zwiastować jej nieprawidłowy poziom?

Wszystkie treści zamieszczone w Serwisie, w tym artykuły dotyczące tematyki medycznej, mają wyłącznie charakter informacyjny. Dokładamy starań, aby zawarte informacje były rzetelne, prawdziwe i kompletne, jednakże nie ponosimy odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o nie, w szczególności informacje te w żadnym wypadku nie mogą zastąpić wizyty u lekarza.

(PDF) Klippel-Trenaunay Syndrome follow up – case report

  • 
  • 73
  • Vol. 25/2016, nr 51
  • 

[1] Żarowski M., Zgorzalewicz M.,Steinborn B.: Zespół Klippela-Trenaunaya

– opis przypadku. Neurol Dziec 2004; 13: 51–54.

[2] Wassef M., Blei F., Adams D., et al.: Vascular Anomalies Classication:

Recommendations From the International Society for the Study of

Vascular Anomalies. Pediatrics 2015; 136: 203–214.

[3] Falkowski A., Miernik M., Cnotliwy M., et al.: Zespół Klippel-Trenaunay

– problem diagnostyczny i leczniczy. Polish Journal of Radiology 2002;

67: 45–47.

[4] Jacob A.G., Driscoll D.J., Shaughnessy W.J., et al.: Klippel-Trenaunay

syndrome: spectrum and management. Mayo Clin Proc 1998; 73: 28–36.

[5] Volz K.R., Kanner C.D., Evans J., et al.: Klippel-Trenaunay Syndrome:

Need for Careful Clinical Classication. J Ultrasound Med 2016; 35:

2057–2065.

[6] Jones K.L., Jones M.C., Campo M.D.: Smith’s recognizable patterns of

human malformation 7th. Elsevier Saunders, Philadelphia 2013.

[7] Goldstein S.J., Lee C., Young A.B., et al.: Aplasia of the cervical internal

carotid artery and malformation of the circle of Willis associated with

Klippel-Trenaunay syndrome. Case report. J Neurosurg 1984; 61: 786–

789.

[8] Redondo P., Bastarrika G., Sierra A., et al.: Efcacy and safety of

microfoam sclerotherapy in a patient with Klippel-Trenaunay syndrome

and a patent foramen ovale. Arch Dermatol 2009; 145: 1147–1151.

[9] Bergan J., Pascarella L., Mekenas L.: Venous disorders: treatment with

sclerosant foam. J Cardiovasc Surg (Torino) 2006; 47: 9–18.

[10] Renard D., Campello C., Taieb G., et al.: Neurologic and vascular

  1. abnormalities in Klippel-Trenaunay-Weber syndrome. JAMA Neurol
  2. 2013; 70: 127–128.
  3. [11] Mokri B.: Klippel-Trenaunay-Weber syndrome (KTWS) and spontaneous

spinal CSF leak: coincidence or link. Headache 2014; 54: 726–731.

[12] Beume L.A., Fuhrmann S.C., Reinhard M., et al.: Coincidence of

ischemic stroke and recurrent brain haemorrhage in a patient with

Klippel-Trenaunay Syndrome. J Clin Neurosci 2013; 20: 1454–1455.

[13] Renard D., Larue A., Taieb G., et al.: Recurrent cerebral infarction in

Klippel-Trenaunay-Weber syndrome. Clin Neurol Neurosurg 2012; 114:

1019–1020.

[14] Kentab A.Y.: Klippel-Trenaunay and Sturge-Weber overlapping

syndrome in a Saudi boy. Sudan J Paediatr 2016; 16: 86–92.

[15] Howes J.A., Setty G., Khan A., et al.: A rare paediatric case of Klippel-

Trenaunay-Weber syndrome. J Pediatr Neurosci 2015; 10: 87–88.

[16] Demir C.F., Yildiz M., Ozdemir H., et al.: Paraplegia in pregnancy: a case

of spinal vascular malformation with Klippel-Trenaunay syndrome.

Spine (Phila Pa 1976) 2012; 37: 1218–1220.

[17] Yazaki M., Kaneko K., Tojo K., et al.: An unusual case of Klippel-

Trenaunay-Weber syndrome presenting with portosystemic

encephalopathy. Intern Med 2008; 47: 1621–1625.

[18] Verhelst H.,Van Coster R.: Neuroradiologic ndings in a young patient

with characteristics of Sturge-Weber syndrome and Klippel-Trenaunay

syndrome. J Child Neurol 2005; 20: 911–913.

[19] Torregrosa A., Marti-Bonmati L., Higueras V., et al.: Klippel-Trenaunay

syndrome: frequency of cerebral and cerebellar hemihypertrophy on

MRI. Neuroradiology 2000; 42: 420–423.

[20] Vahidnezhad H., Youssean L., Uitto J.: Klippel-Trenaunay syndrome

  • belongs to the PIK3CA-related overgrowth spectrum (PROS). Exp
  • Dermatol 2016; 25: 17–19.
  • [21] Headache Classication Committee of the International Headache S.:
  • The International Classication of Headache Disorders, 3rd edition

(beta version). Cephalalgia 2013; 33: 629–808.

[22] Aromaa M., Rautava P., Sillanpaa M., et al.: Familial occurrence of

headache. Cephalalgia 1999; 25: 49–52.

[23] Russell M.B., Ostergaard S., Bendtsen L., et al.: Familial occurrence of

chronic tension-type headache. Cephalalgia 1999; 19: 207–210.

[24] Anttila P., Metsahonkala L., Sillanpaa M.: School start and occurrence

of headache. Pediatrics 1999; 103: 80.

[25] Nachit-Ouinekh F., Chrysostome V., Henry P., et al.: Variability of

reported headache symptoms and diagnosis of migraine at 12 months.

Cephalalgia 2005; 25: 117–123.

[26] Craven N., Wright A.L.: Familial Klippel-Trenaunay syndrome: a case

report. Clin Exp Dermatol 1995; 20: 76–79.

[27] Lee A., Driscoll D., Gloviczki P., et al.: Evaluation and management of

You might be interested:  Muszyca – przyczyny, objawy, leczenie larw w ciele człowieka

pain in patients with Klippel-Trenaunay syndrome: a review. Pediatrics

2005; 115: 744–749.

[28] Lorda-Sanchez I., Prieto L., Rodriguez-Pinilla E., et al.: Increased

parental age and number of pregnancies in Klippel-Trenaunay-Weber

syndrome. Ann Hum Genet 1998; 62: 235–239.

[29] Dimopoulos A., Sicko R.J., Kay D.M., et al.: Copy number variants in

a population-based investigation of Klippel-Trenaunay syndrome. Am J

Med Genet A 2017; 173: 352–359.

[30] Zhang T., Yao Y., Wang J., et al.: Haploinsufciency of Klippel-Trenaunay

  1. syndrome gene Aggf1 inhibits developmental and pathological
  2. angiogenesis by inactivating PI3K and AKT and disrupts vascular
  3. integrity by activating VE-cadherin. Hum Mol Genet 2016; 25: 5094–
  4. 5110.

[31] Timur A.A., Sadgephour A., Graf M., et al.: Identication and molecular

  • characterization of a de novo supernumerary ring chromosome 18 in
  • a patient with Klippel-Trenaunay syndrome. Ann Hum Genet 2004; 68:
  • 353–361.

[32] Tian X.L., Kadaba R., You S.A., et al.: Identication of an angiogenic

factor that when mutated causes susceptibility to Klippel-Trenaunay

syndrome. Nature 2004; 427: 640–645.

[33] Gutierrez S., Magano L., Delicado A., et al.: The G397A (E133K) change

in the AGGF1 (VG5Q) gene is a single nucleotide polymorphism in the

Spanish population. Am J Med Genet A 2006; 140: 2832–2833.

[34] Barker K.T., Foulkes W.D., Schwartz C.E., et al.: Is the E133K allele

of VG5Q associated with Klippel-Trenaunay and other overgrowth

syndromes? J Med Genet 2006; 43: 613–614.

[35] Luks V.L., Kamitaki N., Vivero M.P., et al.: Lymphatic and other vascular

malformative/overgrowth disorders are caused by somatic mutations

in PIK3CA. J Pediatr 2015; 166: 1048–1054.

[36] Frieden I.J.,H Chu D.: Klippel-Trenaunay syndrome: Clinical manifestations,

diagnosis, and management. 2016, Address: www.uptodate.com/

  1. contents/klippel-trenaunay-syndrome-clinical-manifestations-diagnosis-
  2. and-management?source=search_result&search=klippel%20trenau-
  3. nay%20syndrome&selectedTitle=1~74.

[37] Ogrodnik M., Sadowski K., Jóźwiak S.: Neurological manifestations of

Proteus syndrome – review of the literature. Neurol Dziec 2015; 24:

47–53.

[38] Nguyen D., Turner J.T., Olsen C., et al.: Cutaneous manifestations of

proteus syndrome: correlations with general clinical severity. Arch

Dermatol 2004; 140: 947–953.

Zespół Proteusza: przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Proteusza (ang. Proteus syndrome) jest bardzo rzadką chorobą genetyczną, objawiającą się asymetrycznym przerostem tkanki skórnej i mięśniowej oraz deformacją kości.

Pierwsze symptomy choroby zauważa się dopiero u kilkumiesięcznych lub kilkuletnich dzieci. Bezpośrednio po urodzeniu noworodek wygląda zupełnie normalnie.

Niestety, po kilku miesiącach pojawiają się pierwsze objawy choroby, które nasilają się i pogłębiają bardzo szybko.

Zespół Proteusza to ciężkie zaburzenie budowy ciała, polegające na nieproporcjonalnym, asymetrycznym przeroście niektórych części ciała, w tym tkanki łącznej, skóry, rozregulowania tkanki tłuszczowej oraz pojawieniem się wad w budowie naczyń. Dochodzi też do zaburzenia architektury kości.

Za przyczynę choroby uznaje się mutację punktową genu AKT1 (czyli mutację jednej zasady nukleinowej) powiązaną z tzw. mozaikowatością (mozaicyzm). Mozaikowatość oznacza, że u jednej osoby współwystępują co najmniej dwie linie komórkowe, które zawierają różne genotypy.

Mutacja genu AKT1 pojawia się w trakcie rozwoju embrionalnego i powoduje nadmierną produkcję jednego z białek, co z kolei stymuluje szybki i niekontrolowany wzrost niektórych komórek ciała. Do nadmiernego rozrostu dochodzi tylko w tych komórkach, a w konsekwencji tkankach, które wywodzą się od tej jednej komórki, w której zaszła mutacja genu AKT1.

Stąd współwystępowanie różnych linii komórkowych: zdrowych oraz tych z mutacjami. W zależności od momentu w rozwoju embrionalnym, w którym dochodzi do mutacji, objawy zespołu Proteusza mogą być nieco różne. Mutacja punktowa genu AKT 1 może także współwystępować z innymi mutacjami. Zespół Proteusza nie jest uznawany za chorobę dziedziczną.

Etiologia choroby pozostaje nadal nieznana.

Jako jednostka chorobowa zespół Proteusza funkcjonuje od 1979 roku, a nazwa została ukuta od imienia tytana z mitologii greckiej o imieniu Proteusz.

Jednym z najsłynniejszych nosicieli tej mutacji był, żyjący ponad 100 lat wcześniej, Joseph Merrick, którego losy stały się kanwą słynnego filmu Davida Lyncha pt. ‘Człowiek słoń’.

Joseph był pokazywany jako dziwoląg w cyrku, gdy jego przypadkiem zainteresował się dr Frederick Treves, brytyjski chirurg pracujący w Królewskim Szpitalu w Londynie.

Jedną z cech charakterystycznych tej choroby genetycznej jest to, że pierwsze objawy zauważa się dopiero po pewnym czasie od urodzenia. Noworodki są więc z pozoru zdrowe.

Jednak gdy już choroba się ujawni, zmiany postępują bardzo szybko i są praktycznie nie do zatrzymania. Objawy są ponadto zróżnicowane i nie u wszystkich chorych znajdziemy te same symptomy. Przerost może dotyczyć dowolnej tkanki ciała.

Charakterystyczne jest to, że jest asymetryczny oraz postępuje zatrważająco szybko. Najczęściej rozpoczyna się w wieku 6–18 miesięcy.

Objawy choroby obejmują:

  • pogłębiający się, nieproporcjonalny przerost kości, skóry, tkanki tłuszczowej (przerost lub atrofia), a także mięśni, naczyń i niekiedy ośrodkowego układu nerwowego, a także niektórych narządów wewnętrznych (wątroby, śledziony, tarczycy, grasicy, okrężnicy)
  • asymetryczny przerost niektórych części ciała, takich jak dłonie, stopy, nogi (przerost połowiczy)
  • pojawianie się i rozrost guzów podskórnych, które deformują sylwetkę oraz głowę i twarz
  • zaburzenia w budowie i działaniu wielu organów, w tym płuc, układu naczyniowego, powodujące m.in. zatorowość płucną, zakrzepicę żył głębokich i inne powikłania
  • zdarzają się ponadto makrocefalia lub mikrocefalia (małomózgowie) oraz inne zaburzenia w budowie czaszki
  • dysmorfia (zniekształcenie) twarzy
  • niektórzy chorzy są ponadto niepełnosprawni intelektualnie

Główną przyczyną zgonów chorych z zespołem Proteusza są zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna, powodowana malformacją naczyń krwionośnych, czyli zaburzeniami w ich strukturze w wyniku nieprawidłowego rozwoju. U chorych występuje ponadto zwiększone ryzyko rozwoju nowotworów.

Chorobę diagnozowano dawniej na podstawie objawów klinicznych. W tej chwili bada się także mutacje punktowe genu AKT1 oraz inne mutacje tego genu. Do badań pobierane są komórki z co najmniej dwóch tkanek, ponieważ u chorego współwystępują różne linie komórkowe.

Nie istnieje lekarstwo na tę chorobę. Stosuje się jedynie leczenie objawowe, mające poprawić jakość życia chorego. Pacjenci wymagają bowiem leczenia specjalistycznego z wielu dziedzin, w tym chirurgii ogólnej i naczyniowej, pulmonologii, a także diagnostyki genetycznej.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *