Anaplazmoza – przyczyny, objawy, powikłania, leczenie

Dane dotyczące poziomu zarażenia kleszczy bakterią A. phagocytophilum w Polsce są dość rozbieżne, ale z reguły mieszczą się w przedziale 1-8%. Warto jednak wspomnieć, że niektóre źródła donoszą nawet o 14-procentowym poziomie zainfekowania kleszczy przez tę groźną bakterię.

Sposoby zarażenia anaplazmozą

Do zarażenia anaplazmozą dochodzi poprzez ukąszenie kleszcza zainfekowanego Anaplasma phagocytophilum.

Natomiast słabo udokumentowana jest możliwość przeniesienia bakterii poprzez transfuzję krwi od bezobjawowych dawców.

W związku z tym nie ma obecnie unijnych ani polskich regulacji dotyczących anaplazmozy, jako czynnika dyskwalifikującego do honorowego oddawania krwi.

Anaplazmoza – przyczyny, objawy, powikłania, leczenie

W jaki sposób rozwija się anaplazmoza?

Do infekcji dochodzi zazwyczaj między kwietniem a październikiem, z największym natężeniem w lipcu. Na rozwój choroby najbardziej narażone są osoby z upośledzonym układem immunologicznym oraz osoby starsze.

Okres wylęgania anaplazmozy wynosi od 5 do 21 dni, a objawy u większości pacjentów ustępują po około miesiącu.

Choroba może mieć różnoraki przebieg – począwszy od bezobjawowego zakażenia aż do bardzo ciężkich przypadków, obciążonych ryzykiem zgonu nawet na poziomie 2-10%. Jednymi z najpoważniejszych powikłań anaplazmozy są:

  • niewydolność nerek,
  • zaburzenia funkcjonowania serca,
  • objawy neurologiczne.

Odnotowane objawy anaplazmozy są dość mało charakterystyczne, co może utrudniać postawienie prawidłowej diagnozy. Zaniepokoić powinny nas następujące dolegliwości:

  • ból głowy,
  • osłabienie i nudności,
  • bóle mięśni i stawów,
  • gorączka,
  • wzmożona potliwość,
  • kaszel i zapalenie płuc,
  • ból brzucha i biegunka,
  • powiększenie śledziony i wątroby,
  • plamisto-grudkowa wysypka,
  • zmiany w morfologii krwi.

Diagnostyka i leczenie anaplazmozy

Anaplazmoza jest chorobą najczęściej współistniejącą z innymi chorobami odkleszczowymi, takimi jak borelioza czy babeszjoza, dlatego diagnostyka powinna być wykonana przez wysoko wyspecjalizowany personel medyczny. W pierwszych dniach po zakażeniu u pacjentów obserwowane są:

  • leukopenia (obniżenie stężenia leukocytów we krwi),
  • trombocytopenia (spadek liczby płytek krwi),
  • wzrost stężenia bilirubiny, białka CRP i kreatyniny,
  • zmiany w aktywności enzymów: ALAT, AspAT, fosfatazy alkalicznej i LDH.

Do podstawowych badań diagnostycznych w kierunku anaplazmozy należą:

  • ocena zabarwionych rozmazów krwi na obecność skupisk bakterii (wtrętów) w granulocytach,
  • oznaczenie miana przeciwciał w surowicy krwi metodą immunofluorescencji pośredniej,
  • przeprowadzenie testów immunoenzymatycznych ELISA,
  • metody genetyczne wykorzystujące reakcję łańcuchową polimerazy (PCR, ang. Polymerase Chain Reaction) oraz sekwencjonowanie, które służą do namnożenia i zidentyfikowania 16S rRNA bakterii Anaplasma phagocytophilum,
  • hodowla A. phagocytophilum z materiału pobranego od pacjenta na kulturach tkankowych ludzkich komórek promielocytarnych.

W leczeniu stosuje się antybiotyki, takie jak doksycyklina, którą należy podawać przez 5-14 dni.

Ważne jest, by jak najszybciej rozpocząć farmakoterapię, gdyż w przeciwnym przypadku może okazać się ona nieskuteczna. Antybiotykiem tzw. drugiego rzutu jest rifampicyna.

Nie powinno się prowadzić leczenia antybiotykami beta-laktamowymi, cefalosporynami, makrolidami oraz aminoglikozydami.

Choroby odkleszczowe – co dalej?

Rosnąca w ostatnim czasie zachorowalność na choroby odkleszczowe w Europie, jak i na całym świecie, staje się poważnym problemem epidemiologicznym.

Konieczne jest podnoszenie świadomości społecznej oraz kompetencji lekarzy wielu specjalizacji, by wspólnie przeciwdziałać rozpowszechnianiu się niebezpiecznych patogenów.

Po odnotowaniu licznych przypadków boreliozy głównie w Europie, coraz częstszym problemem stają się też inne choroby przenoszone przez kleszcze, takie jak babeszjoza czy ludzka anaplazmoza granulocytarna.

Niestety mało charakterystyczne objawy, jak i trudności w podstawowej diagnostyce sprawiają, że choroby te pozostają nadal słabo rozpoznawane. Dlatego tak ważne jest rozpowszechnianie wiedzy i poszukiwanie wciąż nowych technik laboratoryjnych, by prowadzić skuteczną profilaktykę chorób odkleszczowych, obejmujących m.in. anaplazmozę granulocytarną.

Źródła:

  • Kmieciak, W., Ciszewski, M., & Szewczyk, E. M. (2016). Choroby odkleszczowe w Polsce–występowanie i trudności diagnostyczne. Medycyna Pracy, 67(1), 73-87,
  • Pancewicz, S. A., Garlicki, A. M., Moniuszko-Malinowska, A., Zajkowska, J., Kondrusik, M., & Grygorczu, S. (2015). Diagnostyka i leczenie chorób przenoszonych przez kleszcze rekomendacje polskiego towarzystwa epidemiologów i lekarzy chorób zakaźnych. Przegl Epidemiol, 69, 421-428,
  • Pogłód, R., Rosiek, A., Siński, E., & Łętowska, M. (2011). Choroby odkleszczowe w aspekcie bezpiecznego krwiodawstwa. Journal of Transfusion Medicine, 4(1), 4-22,
  • Pokora-Pachowicz, A., Bryłowska, E., Stempkowska, J., & Tomasiewicz, K. (2014). Human granulocytic anaplasmosis (HGA) – diagnostic and therapeutic recommendations. Analysis of clinical case. Postępy Nauk Medycznych, XXVII, 11, 758-760,
  • Sinski, E., & Welc-Faleciak, R. (2012). Ryzyko zakażeń przenoszonych przez kleszcze w ekosystemach leśnych Polski. Zarządzanie Ochroną Przyrody w Lasach, 6,
  • https://www.pzh.gov.pl/

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Anaplazmoza

Anaplazmoza granulocytarna (początkowo znana jako ehrlichioza granulocytarna) jest chorobą odzwierzęcą, której czynnikiem etiologicznym są niewielkich rozmiarów (0,5-1,5µm), Gram-ujemne bakterie Anaplasma phagocytophilum, zaliczane do riketsji. Wektorem zakażeń są kleszcze, głównie z rodzaju Ixodes. Za źródło zakażenia uważane są drobne gryzonie oraz ssaki jeleniowate.

Anaplasma phagocytophilum jest pasożytem obligatoryjnym, wewnątrzkomórkowym, który po wniknięciu rozprzestrzenia się drogą naczyń chłonnych i krwionośnych, atakując komórki docelowe układu krwiotwórczego i siateczkowo-śródbłonkowego.

Namnażając się w granulocytach (przede wszystkim neutrofilach) krwi obwodowej  bakterie te wytwarzają charakterystyczne wtręty, będące zlepkami komórek, nazywane morulami.

Diagnostyka

Obraz kliniczny anaplazmozy granulocytarnej jest zróżnicowany i może mieć przebieg bezobjawowy, łagodny oraz bardzo ciężki. Okres wylęgania choroby wynosi od 5 do 21 dni, a czas jej trwania od kilku dni do nawet kilku miesięcy.

W pierwszej fazie choroba objawia się złym samopoczuciem, zmęczeniem, gorączką powyżej 39°C, bólami mięśni, głowy, stawów. Następnie pojawiają się nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha, kaszel połączony z napadową dusznością, a niekiedy zaburzenia świadomości.

Rzadziej występują rumieniowe zmiany skórne, niewydolność nerek oraz objawy neurologiczne. W badaniach laboratoryjnych obserwowana jest trombocytopenia, leukopenia, anemia oraz podwyższony poziom aminotransferaz.

Wcześnie wykryta i leczona anaplazmoza nie powoduje powikłań, jednak późno rozpoznana może być bezpośrednią przyczyną zgonu. Śmiertelność, według różnych źródeł, wynosi od 1 do 10%.

Leczenie

Osoby zakażone Anaplasma phagocytophilum wykazują szybką odpowiedź immunologiczną wobec komórek patogenu. Wykrywalne stężenia przeciwciał IgM pojawiają się we krwi już po kilku dniach od zakażenia i utrzymują przez następne 30-60 dni.

Przeciwciała klasy IgG pojawiają się około 7-10 dnia od zakażenia, osiągając maksymalne stężenie około 14-21 dnia i utrzymują się latami. Mimo iż zakażonych jest zwykle około 20% granulocytów krwi obwodowej, wykrywanie bakterii w tych komórkach nie jest zalecaną metodą diagnostyki zakażenia.

Najczęściej stosowane są testy serologiczne, obecnie test immunofluorescencji pośredniej wykrywający swoiste przeciwciała klasy IgG. Dostępne są także metody detekcji DNA bakterii w materiale biologicznym (głownie we krwi) z wykorzystaniem reakcji PCR lub Real Time PCR.

Skuteczność leczenia zależy od długości stosowanej antybiotykoterapii. Najczęściej wybieranymi są leki z grupy tetracyklin, np. doksycyklina lub tetracyklina.

You might be interested:  Cladosporium – pylenie, objawy alergii, testy i odczulanie

Profilaktyka

Zarówno profilaktyka, jak i leczenie anaplazmozy są analogiczne jak w przypadku boreliozy. Zapobieganie zachorowaniom polega przede wszystkim na szybkim i prawidłowym usunięciu kleszcza ze skóry.

Anaplazmoza granulocytarna

Anaplazmoza (HGA – Human Granulocytic Anaplasmosis) – jest to ostra, choroba gorączkowa przenoszona przez ukłucie kleszcza I. ricinus, a wywoływana przez zakażenie A. phagocytophilum. Główną rolę w krążeniu A. phagocytophilum w przyrodzie odgrywają małe i średniej wielkości ssaki, także jeleniowate.

W 1994 roku zidentyfikowanao A. phagocytophilum jako czynnik ludzkiej granulocytarnej anaplazmozy (HGA).

 Zakażenia ludzi wywołane przez te bakterie nie są tak powszechne jak borelioza, a ich transmisja- mniej intensywna.

Przyczyn może być wiele: w cyklu rozwojowym Anaplasma bakterie rzadko są przekazywane transowarialnie, nie opisywano także zakażania w czasie wspólnego żerowania kleszczy na jednym żywicielu.

Bakterie te są zwykle przenoszone na ludzi przez ukąszenia zakażonych kleszczy, które nabyły infekcję w czasie żerowania z krwi od zakażonych dzikich zwierząt. A. phagocytophilum i E. chaffeensis infekują granulocyty i monocyty, które krążą w organizmie i mogą wywołać choroby układowe.

Podczas ukłucia przez kleszcza patogen ten dostaje się do krwi i szybko osiąga środowisko wewnątrzkomórkowe, niezbędne do kolonizacji i dalszej replikacji. Zajmuje leukocyty i komórki śródbłonka.

Uważa się, że zakażenie śródbłonka jest pierwszym etapem zakażenia zanim dojdzie do zakażenia granulocytów.

Objawy zakażenia człowieka wykryto w USA w 1990 roku, zaś opublikowano cztery lata później. Pierwszych polskich pacjentów – byli to leśnicy – opisano w Białymstoku w 2001 roku.

Dotychczas ludzka anaplazmoza granulocytarna została rozpoznana i zgłoszona u ponad 2960 osób w USA.

W Europie opisuje się przypadki występujące głównie w Słowenii, Szwecji, Austrii i w Polsce oraz pojedyncze zachorowania we Francji, Hiszpanii, Włoszech, Holandii, Norwegii, Litwie, Łotwie.

Główne objawy choroby

Okres wylęgania wynosi ok. dziewięciu dni. Objawy ludzkiej anaplazmozy granulocytarnej są nieswoiste.

Najczęściej jest to nagła gorączka, której towarzyszą: ból głowy, dreszcze, złe samopoczucie i bóle mięśni. Mogą one być bardzo dotkliwe.

Rzadziej występuje upośledzenie łaknienia, nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka, kaszel czy splątanie. Nasilenie objawów różnicuje się od postaci łagodnej do ciężkiej.

Zakażenie jest niebezpieczne i może prowadzić do bardzo poważnych skutków u osób z upośledzeniem odporności. U ok. 30 proc. pacjentów w Europie współistnieją one z kleszczowym zapaleniem mózgu lub boreliozą z Lyme. Najczęściej dochodzi do wyleczenia, nawet bez stosowania właściwej antybiotykoterapii.

Rokowanie pogarsza jednak podeszły wiek chorych, przewlekłe choroby współistniejące (nowotwory, immunosupresja) oraz opóźnione stosowanie właściwych antybiotyków. Poprawa kliniczna i spadek gorączki po 24-48 godzinach stosowania doksycykliny są dowodem prawidłowego rozpoznania.

Gdy stan chorego nie poprawia się po upływie tego czasu, należy szukać innej przyczyny choroby.

Diagnostyka

  • wywiad epidemiologiczny – ukłucie lub ekspozycja na kleszcze;
  • badania laboratoryjne – zmiany w badaniu morfologicznym krwi: obniżenie ilości białych krwinek, płytek krwi, niewysoki wzrost aktywności enzymów wątrobowych. Badanie cienkiego rozmazu krwi uwidacznia charakterystyczne zmiany w białych krwinkach. Istnieją również metody serologiczne. Badania molekularne z wykryciem bakteryjnego DNA we krwi obwodowej pełnej lub „kożuszku granulocytarnym” technikami PCR łącznie z sekwencjonowaniem produktu reakcji.

Leczenie

Lekiem z wyboru jest antybiotyk, doksycyklina. Dzieci powyżej 8. roku życia oraz o ciężkim przebiegu zakażenia niezależnie do wieku, powinny być również leczone doksycykliną w dawce zależnej od wagi. Alternatywnie, dzieci młodsze niż 8 lat i o lekkim przebiegu zakażenia oraz kobiety ciężarne, mogą być leczone ryfampicyną.

ativaninfo24x7.com ambieninfo24x7.com

ANAPLAZMOZA

Autor dr n. wet. Grzegorz Madajczak

,,Zagrożenie ze strony kleszy dla psów i kotów przyjmuje różne oblicza. Najbardziej znane z nich to oczywiście babeszjoza – groźne w konsekwencjach i trudne w leczeniu zakażenie pierwotniakami Babesia canis.

Równie niebezpieczną w skutkach, a nawet groźniejszą, biorąc pod uwagę długofalowe efekty, jest borelioza – czyli choroba z Lyme (zakażenie krętkiem Borelia burgdorferi). Oprócz tych dwóch patogenów jest jeszcze wiele, wiele innych, które nie ustępują dwóm poprzednim, jeśli porównamy ciężkość zachorowania.

Jednym z tych drobnoustrojów są bakterie z rodzaju Anaplasma.”

Co to jest anaplazmoza?

Anaplazmoza jest chorobą bakteryjną, która może przebiegać u psa w dwóch formach. Pierwsza z nich wywoływana jest przez Anaplasma fagocytophilium i przebiega w postaci zakażenia białych krwinek.

Jest to forma zakażenia występująca również u ludzi, znana jako ludzka anaplazmoza granulocytarna. Drugi typ anaplazmozy psów jest wywoływany przez Anaplasma platys i przebiega pod postacią zakażenia płytek krwi.

Bakterie z rodzaju Anaplasma to drobnoustroje dawniej klasyfikowany jako Ehrlichia. Są to ściśle wewnątrzkomórkowe pasożyty, co oznacza, że do życia zawsze potrzebują żywej komórki gospodarza.

Oznacza to, iż bakterie te nie występują w środowisku w stanie wolnym – w wodzie, czy w glebie. Anaplazmy są blisko spokrewnione z riketsjami – bakteriami wywołującymi śmiertelną chorobę – tyfus plamisty.

Wektory zakażenia

Z riketsjami i erlichiami opisywane drobnoustroje poza zbliżonym cyklem rozwojowym i podobną biologią łączy przede wszystkim fakt, iż zakażenia wywoływane przez te bakterie przenoszone są przez wektory – różnego rodzaju stawonogi. W przypadku Anaplasma są to kleszcze. Istnieją jednak pewne różnice w częstości występowania Anaplasma sp.

u poszczególnych gatunków kleszczy, w dużej mierze mające uwarunkowania geograficzne. W Stanach Zjednoczonych Ameryki najczęstszym wektorem przenoszącym ten zarazek jest to kleszcz psi (ang. Brown tick – Rhipicephalus sanguineus), od którego najczęściej izoluje się Anaplasma platys.

Drobnoustroje z gatunku Anaplasma phagocytophylium w USA przenoszone są przez kleszcza jeleniego (Ixodes scapularis lub Ixodec pacifici – w zależności od szerokości geograficznej). W Polsce, jaki i w całej Europie, najczęściej jest to kleszcz pospolity (Ixodes ricinus).

Możliwe jest jednak występowanie anaplazm także u innych gatunków kleszczy, co zostało potwierdzone w różnych badaniach naukowych. Tak na przykład, badania przeprowadzone na Sardynii wykazały, iż wśród wszystkich zbadanych próbek tkanek kleszczy, w których stwierdzono obecność DNA Anaplasma phagocytophilium, połowa pochodziła od kleszczy psich Rhipicephalus sanguineus).

Badania przeprowadzone w centralnej Europie wykazały natomiast obecność anaplazm w próbkach pobranych od kleszczy gryzoni – Ixodes trianguliceps, które również sporadycznie mogą atakować duże ssaki, w tym psy.

You might be interested:  Zespół möbiusa – przyczyny, objawy i leczenie

Występowanie Anaplasma sp.

Anaplazmoza to choroba występująca we wszystkich regionach zamieszkiwanych przez psy. Badania poziomu przeciwciał dla tych drobnoustrojów, wykonane na obszarze wschodniej Polski, na próbkach pochodzących od zwierząt gospodarskich (bydło, świnie) oraz od psów, wykazały powszechny kontakt monitorowanych zwierząt z bakteriami Anaplasma sp.

Daje to przesłanki do postawienia tezy o wysokim narażeniu zwierząt domowych (bydła, świń i psów) na kontakt z przedstawicielami rodzaju Anaplasma. Inne zaś badania wykazały częste występowanie DNA tych drobnoustrojów w tkankach pochodzących od kleszczy zbieranych na terenie całej Polski.

Wyniki te świadczą o znacznym ryzyku zakażenia opisywanymi drobnoustrojami w wyniku pokąsania przez kleszcze.

Anaplasma fagocytophilium jest wykrywana z różną częstością u badanych kleszczy. Wykryto ją w próbkach kleszczy gatunku Ixodes ricinus w ponad 30 europejskich krajach. Częstość występowania w poszczególnych krajach charakteryzowała się dużą różnorodnością.

Tak na przykład w Norwegii odsetek kleszczy, u których wykryto DNA anaplazm wynosił od 0,4 do 17,1%, w Estonii od 3 do 6,5%, na Słowacji od 1,1 do 8,3%, a w Niemczech od 1,0 do 17,4%.

Wielkości te są znacząco wyższe od danych pochodzących z USA, gdzie badania wykazały, iż około 1% kleszczy było wektorami Anaplasma sp.

Rozbieżność wysokiego występowania Anaplasma fagocytophilum u kleszczy oraz znaczny odsetek ssaków z dodatnim wynikiem badań serologicznych w kierunku anaplazmozy w porównaniu do wyników uzyskiwanych w USA, z jednocześnie dużą różnicą przypadków klinicznych w USA, została wyjaśniona przez potencjalnie różną chorobotwórczość szczepów Anaplasma sp. pochodzących z Europy i z USA. Prawdopodobnie szczepy pochodzące z Europy wykazują mniejszą chorobotwórczość w porównaniu do pobratymców pochodzących z USA. Natomiast różnice w liczbie przypadków związane są z obowiązkiem zgłaszania anaplazmozy w USA i wiążącą się z tym wyższą świadomością lekarzy co do opisywanej choroby. Oznacza, to, iż w krajach europejskich psy są zdecydowanie bardziej narażone na zarażenie anaplazmami, jednak należy spodziewać się lżejszego przebiegu choroby, w porównaniu do opisanych przypadków klinicznych pochodzących z USA.

Anaplazmoza występuje niezależnie od płci zwierzęcia, choć podejrzewa się zwiększoną podatność niektórych ras psów na tą chorobę. Do grupy tej zalicza się Golden retrievery oraz Labradory. Chociaż należy wziąć pod uwagę, iż rasy te należą do najbardziej popularnych, co zmniejsza wiarygodność tych danych.

Przyjmuje się ponadto, iż wrażliwość na zakażenia Aanaplasma phagocytophilum może być związana z wiekiem zwierząt.

37% psów, u których stwierdzono zakażenie tym drobnoustrojem (na podstawie danych pochodzących ze stanów Wisconsin i Minnesota w USA), stanowiły osobniki w wieku 8-10 lat, z czego 56% zwierzęta w wieku powyżej 10 lat.

Przebieg choroby, objawy zakażenia

Jak wspomniano powyżej, do zakażenia bakteriami z rodzaju Anaplasma dochodzi w wyniku pokąsania przez kleszcze. W przypadku kleszczy z rodzaju Ixodes musi minąć od 24 do 48 godzin od momentu ich przytwierdzenia się do gospodarza do wprowadzenia chorobotwórczych bakterii do organizmu gospodarza.

Bakterie Anaplasma sp. posiadają złożone mechanizmy obrony przed mechanizmami układu odpornościowego gospodarza. Okres inkubacji choroby wynosi od jednego do dwóch tygodni. Bakterie po przedostaniu się do krwiobiegu wnikają do właściwych sobie komórek krwi – Anaplasma phagocytophilium do neutrofili, zaś A.

platys do płytek krwi.

Większość zarażonych psów pozostaje zdrowa klinicznie, jednak może również rozwinąć się ostra forma choroby. Możliwy jest również subkliniczny przebieg choroby, gdy jedyne obserwowane objawy są nieswoiste i lekko wyrażone.

Taka postać zakażenia może utrzymywać się przez wiele miesięcy, doprowadzając do stopniowego wyniszczenia zwierzęcia i znaczącego pogorszenia się stanu zdrowia na skutek powikłań. Nie obserwuje się natomiast przypadków śmiertelnych tej choroby. Najczęstsze objawy kliniczne zakażenia to gorączka, osłabienie lub letarg.

Obserwuje się je u około 90% wszystkich zakażonych zwierząt. Niekiedy występować może brak apetytu. Istotnym objawem jest powiększenie obwodowych węzłów chłonnych (lymphadenomegalia) oraz powiększenie śledziony (splenomegalia).

Objawy te są obok ogólnego osłabienia najczęstszymi przyczynami, z powodu których właściciele zgłaszają się do lecznic z psami zakażonymi Anaplasma phagocytophilium. Częstym objawem obserwowanym w przebiegu anaplazmozy jest niechęć do ruchu na skutek zapalenia wielostawowego oraz bóli mięśniowo-szkieletowych.

Są to objawy bardzo charakterystyczne dla innej choroby przenoszonej przez kleszcze – boreliozy (choroba z Lyme). Stąd możliwe jest postawienie fałszywej diagnozy, tylko w oparciu o wywiad (obecność kleszcza) i zaobserwowane objawy (zapalenie stawów).

Zdecydowanie rzadziej obserwuje się takie objawy, jak wymioty, biegunka, ból brzucha. Czasami dołączają się poliuria (wielomocz), polidipsia (zwiększone łaknienie), tachypnea (zwiększona częstotliwość oddechów) oraz duszność i kaszel.

Dość istotnym objawem jest skaza krwotoczna, mogąca wskazywać na zakażenie Anaplasma paletes.

Niekiedy do opisanych objawów dołączają się zaburzenia neurologiczne pod postacią napadów padaczkowych, ataksji i objawów przedsionkowych, co może wskazywać na zapalenie mózgu i opon mózgowych.

Diagnostyka zakażeń

Diagnostyka anaplazmozy w głównej mierze opiera się na diagnostyce laboratoryjnej, ze względu na brak swoistych dla choroby objawów oraz częsty przebieg subkliniczny. Pierwszą podstawową metodą badawczą jest badanie krwi, w którym określa się parametry morfologiczne, jak i biochemiczne.

Szczególne znaczenie ma wykonanie rozmazu krwi, w którym to obserwuje się charakterystyczne zmiany w obrazie białokrwinkowym. Najczęstszą nieprawidłowością jest trombocytopenia (małopłytkowość, czyli zmniejszenie liczby płytek krwi). Występuje ona u około 90% przypadków. Dalsze nieprawidłowości to łagodna, przemijająca anemia, zwiększenie lub zmniejszenie liczby białych krwinek.

Możliwe jest także (ale rzadziej) stwierdzenie nieprawidłowości w parametrach wątrobowych.

Niekiedy możliwe jest stwierdzenie w neutrofilach charakterystycznych skupisk bakterii we wnętrzu cytoplazmy komórek gospodarza.

Wymienione powyżej objawy i zmiany we krwi nie zawsze są łatwo dostrzegalne. Dlatego podstawą diagnostyki zakażeń Anaplasma sp. są testy serologiczne oraz oznaczanie DNA bakterii we krwi gospodarza.

Zapobieganie anaplazmozie

W przypadku anaplazmozy, podobnie jak i dla wielu innych chorób odkleszczowych brak jest swoistej immunoprofilaktyki w postaci szczepień. Dlatego też stosować należy pośrednie formy profilaktyki.

Najlepszym sposobem ochrony jest bezwzględne zapobieganie pokąsaniu przez kleszcze. Należy przy tym pamiętać, iż naturalne zabiegi, środki zapobiegania kleszczom są zazwyczaj mało skuteczne, szczególnie w obszarach o wysokiej endemiczności (lokalnym występowaniu kleszczy w znacznej liczbie).

Dostępne są natomiast liczne skuteczne środki chemiczne do stosowania miejscowego (w aerozolu, w formie kropli), obroże przeciw kleszczom, a także zdobywające co raz większą popularność preparaty doustne. Tak więc każdy z właścicieli jest w stanie dobrać skuteczny środek, który będzie najlepiej odpowiadał potrzebom psa.

Środki te są łatwo dostępne zarówno u lekarzy weterynarii, jak i w dobrych sklepach zoologicznych.

Należy przy tym zwrócić uwagę, iż substancje czynne zawarte w preparatach przeciwkleszczowych nie działają na same anaplazmy, lecz wykazują efekt odstraszający lub bójczy w stosunku do kleszczy i innych przewidzianych przez producenta stawonogów. Jednak eliminacja jedynego wektora roznoszącego Anaplasma sp. jest skuteczną drogą, aby ustrzec psa przed zakażeniem tym drobnoustrojem.

Pomimo regularnego stosowania środków chemicznych, psa należy sprawdzać na obecność kleszczy każdego dnia.

Możliwe jest bowiem, iż stosowany środek jest mniej skuteczny wobec lokalnie występujących kleszczy lub jego skuteczność została ograniczona przez nieprawidłowe podanie lub czas, który minął od ostatniej aplikacji.

W szczególności należy zwrócić uwagę na psy o długiej sierści, a także sprawdzić miejsca najczęstszego występowania kleszczy – przestrzenie między palcami, pod obrożą (nawet przeciwkleszczową), a także za uszami i w pachach.

W przypadku odnalezienia kleszcza, należy ostrożnie go usunąć. Nieodpowiednio wykonana procedura grozi jednak rozerwaniem ciała kleszcza, co oprócz zakażenia miejscowego (w miejscu pozostawienia resztek kleszcza) grozi zwiększeniem ryzyka zakażenia wieloma groźnymi patogenami, w tym anaplazmami.

Leczenie

Procedury leczenia psa z potwierdzoną klinicznie i laboratoryjnie anaplazmozą są zbliżone do procedur stosowanych np. w przypadku ehrlichiozy. Lekiem z wyboru jest doksycyklina podawana przez bardzo długi czas – aż do 30 dni. Należy przy tym pamiętać, iż tak długotrwała antybiotykoterapia nie pozostaje bez wpływu na stan zdrowia psa.

Nie stosuje się profilaktycznego podawania antybiotyków u zwierząt z niepotwierdzoną laboratoryjnie anaplazmozą. Krótsze stosowanie antybiotyków doprowadzić może do nawrotów choroby, z cięższym przebiegiem i stwarza ryzyko dodatkowych powikłań.

Podczas dobierania metody leczenia trzeba wziąć pod uwagę możliwość występowania zakażenia mieszanego przenoszonego przez kleszcze – z innymi bakteriami lub pierwotniakami.

Podsumowanie

Chociaż anaplazmoza nie jest chorobą tak groźną jak inne zakażenia przenoszone przez kleszcze (borelioza, ehrlichioza, babeszjoza), to nadal pozostaje ona poważną chorobą psów i jest rozpoznawana ze co raz to większą częstotliwością, zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Europie, w tym i w Polsce.

Ważne jest, również aby pamiętać, że pies z rozpoznaną jedną chorobą przenoszoną przez kleszcze (np. borelioza) może być zakażony również innym patogenem, np. bakteriami Anaplasma sp. Zakażenie to może pochodzić z tego samego kleszcza.

Dobrą wiadomością jest natomiast to, iż wszelkim chorobom odkleszczowym można zapobiegać z dużą skutecznością poprzez stosowanie profilaktyki przeciw kleszczom.

Anaplazmoza

Anaplazmoza (ludzka anaplazmoza granulocytarna) jest, podobnie jak borelioza, chorobą odkleszczową.

Anaplazmoza jest niezwykle rzadko diagnozowaną chorobą – w Polsce do 2004 roku odnotowano zaledwie trzy przypadki.

Nie oznacza to jednak, że można ją bagatelizować, ponieważ nieleczona może doprowadzić do ciężkiej niewydolności krążenia, niewydolności wielonarządowej, a w konsekwencji -śmierci.

Anaplazmoza jest odkleszczową chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterie Gram-ujemne Anaplasma phagocytophilum. Po raz pierwszy ludzką granulocytarną anaplazmozę zdiagnozowano na początku lat 90. XX w. w USA, gdzie u pacjenta na skutek ukąszenia przez kleszcza wystąpiła ostra reakcja gorączkowa.

Bakteria A. phagocytophilum występuje głównie na obszarze Ameryki Północnej, Europy i Azji. Jej zasięg ma związek z rozprzestrzenianiem się drobnoustroju dzięki ptakom przenoszącym na duże odległości zakażone kleszcze.

Specyfiką tej choroby jest to, że drobnoustroje mogą żyć w organizmie żywiciela przez wszystkiego stadia jego rozwoju, co pozwalabakterii na szerokie rozprzestrzenienie i infekowanie kręgowców, będących źródłem zakażenia kolejnych pokoleń kleszczy.

Głównym rezerwuarem A. phagocytophilum są dzikie zwierzęta kopytne (jelenie, sarny itp.) oraz gryzonie (myszy, ryjówki, nornice), także owce. Z kolei konie, kozy, psy (jak również ludzie) prawdopodobnie zakażane są przypadkowo i nie ma to związku z dalszym rozprzestrzenianiem się infekcji.

Choroba jest trudna do zdiagnozowania, ponieważ nie jest znana lekarzom, ma niespecyficzne objawy, a także istnieje niewiele laboratoriów diagnostycznych wykonujących badania w kierunku wykrycia tego mikroorganizmu.

Rozpoznanie

Identyfikacja zakażenia A.

phagocytophilum wymaga przeprowadzenia starannego wywiadu epidemiologicznego i przeprowadzenia dokładnych badań diagnostycznych potwierdzających wstępne podejrzenie choroby.

Ponieważ choroba nie ma jednoznacznego i charakterystycznego przebiegu, objawy są niecharakterystyczne, a także jest możliwość wystąpienia koinfekcji z innymi chorobotwórczymi czynnikami odkleszczowymi

Główną metodą wykrywania anaplazmozy jest badanie krwi – we wczesnym etapie choroby w badaniach laboratoryjnych często stwierdza się trombocytopenię, limfopenię oraz leukopenię.

Leczenie

Kluczowe dla leczenie jest jak najwcześniejsze zdiagnozowanie anaplazmozy na podstawie zarówno objawów klinicznych, jak i danych epidemiologicznych. Ponieważ opóźnienie terapii lub też podanie niewłaściwych leków może prowadzić do ciężkiego przebiegu infekcji i powikłań, a nawet śmierci chorego.

Zobacz również objawy tej choroby: Objawy anaplazmozy

Kleszcze mają zdolność przenoszenia różnych chorób na człowieka. Biorąc pod uwagę wszystkie rodzaje kleszczy, chorób tych można naliczyć kilkanaście. Jednak nie wszystkie rodzaje kleszczy występują w Polsce i w związku z tym katalog chorób przenoszonych przez te bezkręgowce ogranicza się głównie do trzech: Boreliozy z Lyme, zap… czytaj więcej

Lekarstwo to, idebenon, poprawia widzenie i postrzeganie kolorów u pacjentów, którzy cierpią na dziedziczną neuropatię nerwu wzrokowego Lebera. Ta choroba genetyczna powoduje stopniową utratę widzenia centralnego, najpierw w jednym oku, a następnie w drugim…. czytaj więcej

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *