Chłoniak nieziarniczy – przyczyny, objawy, rokowanie, leczenie

Chłoniak nieziarniczy należy do grupy chłoniaków złośliwych i stanowi około 2% ogółu nowotworów złośliwych w Polsce. Rocznie notuje się blisko 3000 zachorowań i 1500 zgonów (niektóre statystyki mówią nawet o 6 tys. nowych przypadków rocznie).

Są to coraz częściej występujące nowotwory układu limfatycznego. Częstość występowania chłoniaka nieziarniczego na świecie wzrastała pod koniec ubiegłego wieku o prawie 5% rocznie.

Tendencja ta może wynikać w pewnym stopniu z udoskonalenia technik diagnostycznych, jednak przyczyny tak istotnego wzrostu zachorowalności na tego typu nowotwory limfatyczne nie są znane.

Chłoniak nieziarniczy występuje nieco częściej u mężczyzn niż u kobiet. Ryzyko zachorowania na nowotwór limfatyczny rośnie wraz z wiekiem, osiągając szczyt w siódmej dekadzie życia. Zaobserwowano związek częstości występowania niektórych rodzajów chłoniaków nieziarniczych z rejonami geograficznymi.

W przypadku chłoniaków nieziarniczych nowotwór może powstać z różnych rodzajów komórek, a komórki te znajduję się w wielu narządach.

Nowotwór limfatyczny

Chłoniaki to określenie dotyczące szerokiej grupy nowotworów układu chłonnego.

Istnieją różne rodzaje chłoniaków, zarówno ze względu na ich lokalizację, jak i nazwę komórek z których się wywodzą. Mianem chłoniaki określa się raczej grupę chorób aniżeli jeden konkretny nowotwór limfatyczny.

Wyróżnia się chłoniaki o mniejszej  i większej złośliwości, a także chłoniaki typu B i T. Istnieje również podział chłoniaków według kryteriów morfologicznych, przykładowo chłoniaki limfocytowe, plazmocytowe i centrocytowe.

Chłoniak nieziarniczy – rodzaje i podział

Z klinicznego punktu widzenia chłoniaki, jako nowotwory limfatyczne dzieli się na trzy grupy:

  • Chłoniak o powolnym przebiegu. Należą tu m.in. przewlekła białaczka limfatyczna z komórek B, chłoniaki grudkowy, złośliwości G1 i G2, chłoniaki z komórek płaszcza, chłoniaki strefy brzeżnej. Chłoniaki te cechuje generalnie dobre rokowanie i mają wieloletnie przebieg, a przeżycia pacjentów są dość długie.
  • Chłoniak nieziarniczy o agresywnym przebiegu. Do grupy tej należy np. rozlany chłoniaki z dużych limfocytów B – najczęstszy wśród chłoniaków oraz obwodowy chłoniaki T-komórkowy. Charakteryzują się one szybkim wzrostem, tendencją do ekspansywnego wzrostu w krytycznych umiejscowieniach i wtórną opornością na leczenie. Średni czas przeżycia osób, u których wykryto ten nowotwór limfatyczny szacuje się na 4 lata, 30-40% długotrwałych remisji (wyleczeń).
  • Chłoniak o bardzo agresywnym przebiegu m.in. chłoniak limfoblastyczny. Są to bardzo złośliwe nowotwory limfatyczne o burzliwym przebiegu, prowadzące do zgonu w ciągu kilku tygodni w przypadku braku odpowiedzi na leczenie. Szybko zajmują śródpiersie, ośrodkowy układ nerwowy i rozsiewają się do szpiku i krwi obwodowej. Występują najczęściej u dzieci i młodych dorosłych. Część pacjentów dorosłych i większość dzieci udaje się wyleczyć

Chłoniak nieziarniczy – przyczyny, objawy, rokowanie, leczenie

Przyczyny powstawania chłoniaków nieziarniczych

Wprawdzie chłoniaki nieziarnicze występują niezależnie od wieku, ale uważa się, że ryzyko zachorowania na nowotwór limfatyczny wzrasta w miarę upływu czasu. Coraz częściej notowane są zachorowania  również u dzieci.

Istotną rolę w powstawaniu chłoniaków odgrywają czynniki środowiskowe.

Szkodliwe działanie wywierają związki chemiczne, szczególnie herbicydy, insektycydy, pochodne węglowodorów aromatycznych, rozpuszczalniki, pył drzewny i bawełniany).

Bardziej narażeni na rozwój nowotworów limfatycznych są pracownicy przemysłu chemicznego, gumowego, materiałów syntetycznych czy drzewnego oraz przetwórstwa żywności. Do czynników ryzyka należy immunosupresja (po przeszczepach narządów) oraz zakażenia (w Afryce częsty jest chłoniak Burkitta u chorych na malarię lub zakażenie wirusem Epsteina-Barr).

Poznano kilka typów wirusów, które biorą udział w patogenezie chłniaków: EBV, HTLV-1, wirus opryszczki typu 8, HCV.

Zakażenie żołądka bakterią Helicobacter pylori ma związek z rozwojem  chłoniaków w tym narządzie, podobnie jak zakażenie wirusem HIV oznacza u nosicieli większe zagrożenie wystąpienia tego typu nowotworu limfatycznego.

Niedobory odporności zarówno wrodzone jak i nabyte oraz choroby z autoagresji wielokrotnie zwiększają ryzyko zachorowania nowotór limfatyczny w postaci chłoniaka nieziarniczego.

Chłoniak nieziarniczny objawy

Na wczesnym etapie zaawansowania choroby nowotworowej układu limfatycznego najważniejszymi objawami chłoniaki są powiększone węzły chłonne w okolicy szyi, pod pachami, w pachwinach. Węzły są zazwyczaj niebolesne, rosną powoli, często zrastają się w pakiety.

Jako niepokojący symptom we wczesnej fazie rozwoju nowotworu limfatycznego pojawia się nocna gorączka, nocne poty, zmęczenie, osłabienie, utrata wagi i swędzenie skóry. Inne objawy chłoniaka to: ból brzucha, zaburzenia morfologii krwi (niedokrwistość, leukopenia, małopłytkowość), żółtaczka, zaburzenia trawienia, objawy neurologiczne.

Chłoniak nieziarniczy o powolnym przebiegu i małym stopniu złośliwości cechuje się niebolesnymi i powoli powiększającymi się węzłami chłonnymi. Objawy ogólne występują rzadko.

  • Objawy chłoniaków agresywnych – obraz kliniczny zróżnicowany.  U pacjentów, u których zostanie zdiagnozowany agresywny nowotwór limfatyczny stwierdza się  powiększone węzły chłonne; u około 1/3 występują postaci pozawęzłowe – głównie przewód pokarmowy, pierścień Waldeyera, skóra, szpik, zatoki przynosowe, tarczyca, ośrodkowy układ nerwowy. Objawy ogólne chłoniaków dotyczą 40% pacjentów.
  • Chłoniaki nieziarnicze bardzo agresywne – objawy:  chłoniaki limfoblastyczny często zajmuje górne, przednie śródpiersie, powodując zespół żyły głównej górnej, nacieka mózg, opony i nerwy czaszkowe. Chłoniak Burkitta występuje często jako nowotwór limfatyczny w postaci dużej masy brzusznej, powodując niedrożność jelit.

Diagnostyka chłoniaka nieziarniczego

W diagnostyce chłoniaka niezierniczego poza badaniem lekarskim, wykonaniem badania krwi i moczu, najważniejsze w ustaleniu rozpoznania tego typu nowotworu limfatycznego jest pobranie węzła chłonnego do badania histopatologicznego.

Pozwala to określić stopień złośliwości chłoniaka. W celu zdefiniowania odrębnych jednostek patomorfologiczno-klinicznych oprócz badania morfologicznego i immunologicznego pobranej próbki zalecanej jest w niektórych przypadkach wykonanie badań cytogenetycznych i molekularnych.

Dodatkowym, ważnym badanie u niektórych chorych z chłoniakami nieziarniczymi jest ocena płyny mózgowo-rdzeniowego. Inne badania wykonuje się w specjalistycznym ośrodku i pozwalają one ocenić stopień zaawansowania choroby nowotworowej układu limfatycznego.

Dużą wartość, zwłaszcza w diagnostyce zmian resztkowych po leczeniu, ma pozytonowa tomografia emisyjna PET. Niestety prawidłowe rozpoznanie chłoniaki następuje często ze znacznym opóźnieniem. Przyczyną takiego stanu jest nie branie pod uwagę możliwości takiego rozpoznania przez lekarza pierwszego kontaktu lub przez patologa oceniającego materiał diagnostyczny.

Dodatkowym utrudnieniem w diagnozowani tak niespecyficznej choroby, jaką jest nowotwór limfatyczny, jest zróżnicowany obraz kliniczny i nierzadko zbyt długotrwałe lub zbędne leczenie antybiotykami.

Rozpoczęcia leczenia w oparciu o błędne rozpoznanie może prowadzić do utraty przez chorego szansy na wyleczenie w związku z zastosowaniem niewłaściwego programu chemioterapii pierwszej linii, która wywołuje oporność na inne leki. W związku z tym rozpoznanie histopatologiczne chłoniaka powinno być ustalone w zakładzie patologii o wysokim stopniu referencyjności.

Leczenie chłoniaków nieziarniczych

Metoda leczenia chłoniaków zależy od ich rodzaju, a ze względu na różnorodność nowotworów limfatycznych istnieje wiele schematów terapii. Podstawową metodą leczenia chorych na chłoniaki nieziarnicze jest chemioterapia. Jej intensywność powinna być uzależniona od przebiegu klinicznego choroby oraz wieku chorego.

  • Chłoniak nieziarniczy o powolnym przebiegu – chorzy we wczesny stadium mogą być napromieniani miejscowo, najczęściej w. skojarzeniu z chemioterapią. Stosuje się steroidy, monoterapię (bendamustyna, cyklofosfamid, chlorambucyl, fludarabina) lub polichemioterapię (CVP, CHOP). U chorych w fazie objawowej wdraża się leczenie z założeniem uzyskania stabilnej remisji. Kolejne nawroty stają się zwykle oporne na stosowane zestawy leków. Niedawno dopuszczona do leczenia chłoniaków dwa nowe leki stosowane w terapiach biologicznych. Są to przeciwciała rituksymab i ibritumab, które pomagają komórkom układu immunologicznego zlokalizować i zniszczyć komórki nowotworu. U osób, u których zostanie zdiagnozowany nowotwór limfatyczny o powolnym przebiegu, leki można podawać razem lub osobno.
  • Chłoniak o agresywnym przebiegu – podstawową metoda leczenia tego rodzaju nowotworu limfatycznego jest chemioterapia wielolekowa z założeniem osiągnięcia całkowitej remisji. Powszechnie stosowany jest program CHOP, który pozwala uzyskać 50-80% całkowitej remisji, ale daje tylko 30-40% wyleczeń.
  • Chłoniak nieziarniczy o bardzo agresywnym przebiegu – stosowane są bardzo intensywne programy wielolekowe połączone z profilaktyką lub terapią ośrodkowego układu nerwowego (napromienianie mózgu, podawania metotreksatu lub arabinozydu cytozyny). U chorych na chłoniaki limfoblastyczne stosuje się długotrwałe leczenie podtrzymujące.

ZOBACZ: ONKOHEMATOLOGIA

Chłoniak – objawy i leczenie chłoniaków

Do rozrostu nowotworowego dochodzi, kiedy  w trakcie dojrzewania limfocytów pojawia się błąd, w wyniku którego powstaną nieprawidłowe komórki. Następnie te nieprawidłowe komórki nowotworowe ulegają nagromadzeniu w różnych częściach organizmu

Chłoniak objawy

Klasyczne objawy chłoniaka:

Chłoniaki mogą atakować wszystkie układy i narządy. Z tego powodu możliwe jest wystąpienie szeregu objawów, które mogą sugerować, gdzie doszło do nacieczenia nowotworowego i ucisku chorobowo zmienionych węzłów chłonnych.

Objawy chłoniaka i lokalizacja nowotworu
Objaw Gdzie może być umiejscowiony chłoniak
bóle i opuchnięcie nóg mogą sugerować obecność chłoniaka w okolicach dużych naczyń
bóle głowy i kręgosłupa, porażenie nerwów czaszkowych, osłabienie kończyn, parestezje, ból typu korzeniowegomogą wskazywać na umiejscowienie nowotworu w mózgu i/lub kręgosłupie
bolesność w obrębie jamy brzusznej, powiększenie wątroby, powiększenie śledziony, żółtaczka, krwawienie z przewodu pokarmowego, utrata wagi, czy niestrawnośćmogą sugerować obecność chłoniaka w przewodzie pokarmowym
duszność, kaszel, ból w klatce piersiowej, trudności w połykaniumogą sugerować zajęcie węzłów w okolicy klatki piersiowej
niedokrwistość i małopłytkowośćmogą być wyrazem  zajęcia przez komórki chłoniaka szpiku kostnego

Chłoniak rodzaje

Chłoniaki ziarnicze, chłoniaki nieziarnicze

Najbardziej ogólny podział chłoniaków to podział na chłoniaki ziarnicze (ziarnica złośliwa, znana również jako choroba  Hodgkina) i chłoniaki nieziarnicze, które wywodzą się z limfocytów B, T oraz komórek natural killers – NK.

Chłoniaki agresywne, chłoniaki łagodne

Chłoniaki  różnią się między innymi szybkością przebiegu choroby. Zależnie od tego dzielimy je na chłoniaki agresywne, które mogą doprowadzić do śmierci chorego (oczywiście jeśli się nie podejmie leczenia) w ciągu kilku lub  kilkunastu miesięcy oraz łagodne (indolentne) przebiegające powoli. Ich rozwój może trwać nawet kilkanaście lat.

Do tej pory nie udało się odkryć, co konkretnie jest przyczyną rozwoju chłoniaków. Możliwe jest natomiast wskazanie czynników ryzyka, które sprzyjają rozwojowi choroby.              

Zarówno w przypadku chłoniaków nieziarniczych, jak i chłoniaka Hodgkina, czynniki te są podobne.

Chłoniak nieziarniczy – przyczyny, objawy, rokowanie, leczenie

Chłoniak czynniki ryzyka

  • choroby autoimmunologiczne – zauważono, że u osób chorych na reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), celiakię, toczeń, chorobę Hashimoto czy zespół Sjorgena występuje zwiększone ryzyko rozwoju chłoniaków;
  • zakażenia wirusowe – istnieją dane potwierdzające onkogenne znaczenie wirusów Epsteina-Barr (EBV) i ostrej T-komórkowej białaczki/chłoniaka osób dorosłych (HTLV-I), zapalenia wątroby typu C (HCV), cytomegalii (CMV), ludzkiego wirusa opryszczki typu 8 (HHV-8) oraz SV-40 i HTLV-II;
  • zakażenia bakteryjne – zakażenie Helicobacter pylori, krętkiem boreliozy czy Campylobacter jejuni;
  • obniżenie sprawności funkcjonowania układu odpornościowego u osób przyjmujących leki immunosupresyjne oraz u osób zakażonych wirusem HIV, także z powodu wrodzonych niedoborów odporności;
  • stosowania radio- lub chemioterapii z powodu konieczności leczenia innego nowotworu może czasem prowadzić do rozwoju wtórnego nowotworu;
  • narażenie na promieniowanie jonizujące;
  • narażenie na substancje chemiczne i toksyny obecne w rozpuszczalinkach, nawozach, opryskach roślin, benzen, azbest, lakiery, farby, pyły;
  • predyspozycje genetyczne.
You might be interested:  Kłucie w podbrzuszu – przyczyny kłującego bólu w podbrzuszu

Statystyki dowodzą, że zapadalność w przypadku chłoniaka Hodgkina wynosi 2 na 100 tys. osób. Najczęściej chorują młodzi dorośli w wieku 20–30 lat oraz osoby po 50. roku życia.

Z kolei chłoniaki nieziarnicze zbierają żniwo w wysokości kilkunastu zachorowań na 100 tys. Najczęściej zachorowaniu ulegają młodzi dorośli w wieku 20–30 lat oraz 60–70-latkowie. Możliwe jest także wystąpienie chłoniaków nieziarniczych u dzieci.

Chłoniak Hodgkina

Zachorowalność na chłoniaka Hodgkina (HL) wynosi 2 na 100 tys. osób. Najczęściej chorują młodzi dorośli w wieku 20–30 lat oraz osoby po 50. roku życia.

Chłoniak Hodgkina objawy

Zdecydowana większość chorych zgłasza się do lekarza z powodu powiększenia węzłów chłonnych. Najczęściej są to powiększone węzły chłonne  obwodowe znajdujące się powyżej przepony-szyjne, nadobojczykowe, pachowe. Węzły chłonne zwykle nie są bolesne, skóra nad nimi nie jest zaczerwieniona. W zaawansowanym stadium choroby dochodzi do powiększenia śledziony (30 proc. chorych).

W ok. 60–70 proc. przypadków zachorowań zauważa się też powiększenie węzłów śródpiersia, co może się objawiać przewlekłym kaszlem, dusznością czy bólami zamostkowymi.

Nacieki pozawęzłowe chłoniaka Hodgkina zdarzają się rzadko. Choroba może się wtedy szerzyć przez ciągłość lub rozsiewać drogą krwionośną. Do najczęściej zajmowanych narządów pozalimfatycznych należą: płuca, wątroba, szpik kostny, kości.

Tylko 30 proc. chorych w momencie rozpoznania ma objawy ogólne takie jak:

  • gorączka,
  • nocne poty,
  • zmniejszenie masy ciała (> 10 proc. w ciągu 6 mies.),
  • chorobie może też towarzyszyć uporczywy świąd skóry.

Chłoniaki nieziarnicze

Chłoniaki o małej złośliwości (łagodne, indolentne)

Mają one łagodny przebieg, który wiąże się z wieloletnim okresem przeżycia bez leczenia. Często nie wymagają rozpoczęcia leczenia – obowiązuje natomiast systematyczna kontrola węzłów chłonnych i morfologii („watch and wait”).

Wskazaniem do rozpoczęcia terapii może być pojawienie się objawów ogólnych choroby (gorączka, poty, utrata masy ciała), znaczne powiększenie węzłów chłonnych śledziony, wątroby, istotne nacieczenie szpiku kostnego, czego wyrazem może być niedokrwistość i małopłytkowość.

U części chorych (3–10 proc.) po różnym czasie trwania choroby obserwuje się transformację w bardziej agresywnego chłoniaka.

Najczęściej występujące chłoniaki indolentne to: przewlekła białaczka limfocytowa, chłoniak limfocytowy, chłoniak grudkowy.

Chłoniaki o dużym stopniu złośliwości (agresywne)

Przeżycie chorych na tego typu chłoniaki bez leczenia wynosi od kilku do kilkunastu miesięcy.Najczęściej występującym chłoniakiem z tej grupy to chłoniak rozlany z dużych komórek B (DLBCL). Chłoniaki agresywne zawsze wymagają podjęcia pilnego leczenia.

Podstawą diagnostyki chłoniaków nieziarniczych, jest podobnie , jak w HL  badanie histopatologiczne (węzła chłonnego, nacieku tkankowego, szpiku)

Leczenie chłoniaków nieziarniczych

Wybór metody leczenia jest zdeterminowany przez:

  • typ histopatologiczny chłoniaka,
  • stopień zaawansowania choroby, przez który rozumiemy wielkość i lokalizację nacieku,
  • wiek,
  • stan ogólny chorego.

Leczenie obejmuje radioterapię (często wystarczającą dla niewielkich zlokalizowanych nacieków chłoniaka indolentnego), chemioterapię, złożoną najczęściej z kilku cytostatyków, immunoterapię (przeciwciała monoklonalne, które w precyzyjny sposób odnajdują komórki nowotworowe i następnie je niszczą).

Najczęściej stosowany standard rozpoczynający leczenie to kombinacja chemio- i  immunoterapii. W przypadku zachorowania na chłoniaka skóry stosuje się fotochemioterapię PUVA i promieniowanie ultrafioletowe.

Ponadto w leczeniu chłoniaków stosuje się tzw. leczenie wspomagające, które ma na celu chronić chorego przed zakażeniami, pomagać w namnażaniu zdrowych leukocytów czy też przeciwdziałać bólowi i wymiotom, które mogą wystąpić, jako działanie niepożądane leczenia nowotworu.

Leczenie chłoniaków agresywnych, w przeciwieństwie do chłoniaków indolentnych  powinno być wdrożone jak najszybciej.

Odsetek uzyskiwanych całkowitych remisji przekracza 60 proc.

Pacjenci, u których wystąpiła remisja po leczeniu muszą się zgłaszać na zaplanowane kontrole oraz wykonywać zalecone badania. Chorzy muszą być pod stałą kontrolą, ponieważ należy obserwować stan zdrowia pacjenta, aby na czas zauważyć nawrót lub postęp choroby.

Chłoniak leczenie

  • Leczenie polega na zastosowaniu chemioterapii lub w skojarzeniu chemio- i radioterapii.
  • W ostatniej dekadzie dokonał się znaczący postęp w leczeniu chłoniaka Hodgkina.
  • Wprowadzono bowiem do terapii leki celowane (działające wybiórczo na komórki nowotworowe), takie jak: brentuksymab vedotin, nivolumab.

Chłoniak rokowania

Rokowanie w chłoniaku Hodgkina jest dobre, a odsetek wyleczeń sięga 80 proc., Niemniej u  20–30 proc. pacjentów, którzy początkowo uzyskali odpowiedź na leczenie, dochodzi do nawrotu choroby.

Chłoniak diagnostyka

  • Badanie  histopatologiczne

Podstawą rozpoznania pozostaje ocena histopatologiczna węzła chłonnego lub innej nacieczonej tkanki.

Charakterystyczne dla chłoniaka Hodgkina jest stwierdzana w nacieku obecność komórek Reed-Sternberga oraz komórek Hodgkina.

Biopsja aspiracyjna nie jest miarodajną  metodą diagnostyczną ze względu na mały odsetek tych komórek  znajdujących się w masie guza.

Badanie histopatologiczne pozwala ustalić typ HL, co ma znaczenie tak dla rokowania, jak i wyboru sposobu leczenia.

  • Badania laboratoryjne
  • Ustalenie stopnia zaawansowania choroby

Ocena rozmiaru choroby, a więc ilości, lokalizacji powiększonych węzłów, nacieków pozawęzłowych. Badanie, które temu służy, standardowo stosowane w diagnostyce HL to PET (pozytronowa tomografia emisyjna).

Warto wiedzieć

  • Bardzo duże znaczenie ma rozpoznanie choroby w najwcześniejszym stadium choroby, gdyż szanse całkowitego wyleczenia są wówczas znacznie większe.
  • Jeśli wyczuwasz u siebie zmianę, która może być powiększonym węzłem chłonnym, koniecznie zgłoś się do lekarza.
  • Powiększenie węzłów chłonnych  utrzymujące się powyżej trzech tygodni wymaga konsultacji specjalistycznej oraz oceny w USG.
  • Jedynym miarodajnym badaniem w przypadku podejrzenia chłoniaka jest badanie histopatologiczne wyciętego w całości węzła , bądź nacieczonej tkanki. Biopsja nie jest badaniem miarodajnym.
  • Badaj przynajmniej raz w roku morfologię.
  1. Wczesna diagnoza i podjęte leczenie mogą uratować ci życie.

  2. Dowiedz się więcej
  3. Wczesna diagnostyka i leczenie postaci opornych i nawrotowych klasycznego chłoniaka Hodgkina

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0001581415005277

Chłoniaki o wysokiej agresywności klinicznej

https://s3.amazonaws.com/academia.edu.documents/

Instytut Hematologii i Transfuzjologii

Zespół lekarzy różnych specjalności uczestniczy w planowaniu leczenia. W przebiegu leczenia chłoniaków nieziarniczych stosuje się szereg metod, do których należą: chemioterapia, radioterapia oraz terapia przeciwciałem monoklonalnym.

  • W przebiegu leczenia można stosować jeden rodzaj terapii lub kilka metod jednocześnie. Planując optymalny schemat indywidualnego leczenia specjaliści uwzględniają następujące czynniki:
  • • Rodzaj chłoniaka• Stadium zaawansowania choroby• Które części ciała są zajęte• Ogólny stan zdrowia
  • • Wiek pacjenta
  • Rodzaje leczenia
  • Aktywna obserwacja

Niektóre typy chłoniaków nieziarniczych rozwijają się bardzo powoli i  przez dłuższy czas nie dają żadnych niepokojących objawów. Z tego względu rozpoczęcie leczenia nie zawsze jest konieczne. Trzeba jednak zgłaszać się do lekarza na regularne wizyty kontrolne, a leczenie zostanie rozpoczęte dopiero wówczas, gdy pojawią się objawy choroby. Jest to metoda tzw. „aktywnej obserwacji”.

  1. Chemioterapia
  2. Najczęściej stosowana metoda leczenia chłoniaków nieziarniczych.
  3. Terapia sterydami
  4. Można stosować w połączeniu z chemioterapią, dla poprawienia skuteczności jej działania.
  5. Terapia przeciwciałem monoklonalnym

Często stosowana równolegle z chemioterapią, a czasami podawana po zakończeniu chemioterapii. Przeciwciała monoklonalne wyszukują komórki nowotworowe i niszczą je, przy czym nie uszkadzają zdrowych komórek.

Radioterapia

Czasami stosowana po zakończeniu chemioterapii w leczeniu powiększonych węzłów chłonnych lub powiększonej śledziony. Jeśli rozpoznano u Państwa łagodną odmianę chłoniaka (zajęta tylko jedna grupa węzłów chłonnych), zastosowanie radioterapii może wystarczyć.

Przeszczepienie komórek macierzystych

Metoda rzadziej stosowana, głównie w przypadku nawrotu chłoniaka. Przeszczepienie  komórek macierzystych  bywa skuteczne, gdy inne metody leczenia (np. standardowa chemioterapia) zawiodą. Jest to metoda intensywna, dlatego można ją stosować tylko w przypadku pacjentów, którzy są w stanie uporać się ze skutkami ubocznymi.

Zabiegi operacyjne

Metoda rzadko stosowana, ponieważ na ogół potrzebne jest leczenie oddziałujące równocześnie na kilka obszarów ciała (np. chemioterapia). Interwencja chirurgiczna ma sens tylko wtedy, gdy chłoniak zlokalizowany jest tylko w jednym obszarze, np. w przypadku rzadkiego typu chłoniaka strefy brzeżnej śledziony. Można wówczas rozważyć usunięcie śledziony.

Inne metody leczenia

W przebiegu leczenia chłoniaka łagodnego czasami stosuje się antybiotyki, np. w leczeniu chłoniaka typu MALT.

  • Planowanie leczenia
  • W szpitalu, zespół specjalistów przedstawi Państwu propozycje dotyczące optymalnego sposobu leczenia. W skład takiego zespołu wielodyscyplinarnego mogą wchodzić:
  • • Specjalista od chorób nowotworowych z doświadczeniem w leczeniu chłoniaków. Może to być hematolog (specjalista od chorób krwi) lub onkolog (specjalista od  nowotworów)• Radiolog (specjalista od badań obrazowych i rentgenowskich)• Patolog (rozpoznaje nowotwór na podstawie badań mikroskopowych)
  • • Specjalista od przeszczepiania komórek macierzystych
  • W skład takiego zespołu wielodyscyplinarnego mogą chodzić także: wykwalifikowana pielęgniarka, dietetyk, fizjoterapeuta oraz psycholog.
  • Chłoniak łagodny czy agresywny

Jednym z najważniejszych czynników decydujących o wyborze metody leczenia jest rodzaj chłoniaka – łagodny bądź agresywny. Jeśli nie macie Państwo pewności co do rodzaju rozpoznanego chłoniaka, należy spytać lekarza. Znając dokładne rozpoznanie można zwrócić się do specjalisty po dalsze informacje.

Chłoniak z komórek płaszcza jest rodzajem chłoniaka na pograniczu łagodnego i agresywnego. Ten typ chłoniaka najczęściej traktowany jest jak chłoniak agresywny i odpowiednio leczony.

Leczenie łagodnych chłoniaków nieziarniczych

Chłoniaki łagodne we wczesnym stadium

W chwili rozpoznania u jednej osoby na pięć choroba występuje we wczesnym stadium i jest zlokalizowana w jednym obszarze. Najczęściej stosuje się radioterapię węzłów chłonnych zajętych przez chorobę. Na ogół leczenie jest skuteczne. Jeśli nastąpi nawrót chłoniaka, można zastosować chemioterapię, która pozwoli kontrolować chorobę latami.

Chłoniaki łagodne w zaawansowanym stadium

U większości pacjentów w chwili rozpoznania chłoniak nieziarniczy występuje w stopniu zaawansowanym (3-4 stadium). Ponieważ łagodne chłoniaki zazwyczaj rozwijają się powoli, często nie trzeba rozpoczynać leczenia natychmiast  po rozpoznaniu.

Jeśli nie ma niepokojących objawów, lekarz może stwierdzić, że zamiast rozpoczynać leczenie wystarczą regularne wizyty kontrolne. Procedura taka nazywa się aktywną obserwacją.

Pozwala pacjentowi uniknąć dyskomfortu związanego z leczeniem oraz skutkami ubocznymi do momentu, kiedy leczenie okaże się naprawdę konieczne.

Oznacza to, również, że lekarz trzyma w rezerwie leczenie, które będzie można rozpocząć, gdy choroba zacznie stanowić problem.

Jeśli lekarz zdecyduje, że leczenie jest potrzebne, najprawdopodobniej zleci chemioterapię – jako jedyny sposób leczenia lub w skojarzeniu z podawaniem przeciwciała monoklonalnego. Skutkuje to na ogół skurczeniem chłoniaka i ustąpieniem objawów (remisja). Po uzyskaniu remisji niekiedy kontynuuje się leczenie przeciwciałem monoklonalnym. Jest to tzw. leczenie podtrzymujące.

Po okresie remisji (który może trwać nawet kilka lat), chłoniak powraca. Po zastosowaniu kolejnego leczenia chłoniak ponownie się cofa i znowu jest okres remisji. W ten sposób nowotwór jest pod kontrolą nawet przez dziesiątki lat, przy zachowaniu dobrej jakości życia.

You might be interested:  Pokrzywka barwnikowa – przyczyny, objawy, leczenie

Przekształcanie chłoniaków łagodnych w agresywne

Chłoniaki łagodne czasami przybierają postać bardziej agresywną. Dotyczy to  jednej na trzy osoby z rozpoznaniem łagodnego chłoniaka nieziarniczego. Taka postać chłoniaka wymaga leczenia takiego, jak postać agresywna.

Leczenie agresywnych chłoniaków nieziarniczych

Chłoniak agresywny zazwyczaj rozrasta się szybko i wymaga leczenia natychmiast po rozpoznaniu. Celem leczenia jest całkowite usunięcie nowotworu (remisja całkowita) i w wielu przypadkach pacjent zostaje wyleczony.

Najczęściej stosowaną metodą leczenia jest chemioterapia podawana dożylnie. Chemioterapię często podaje się w połączeniu z przeciwciałem monoklonalnym. Leczenie zazwyczaj odbywa się w trybie ambulatoryjnym.

W wyniku stosowania chemioterapii w krótkim czasie może dojść do obkurczenia guza. Przy wysokim ryzyku nawrotu choroby, lekarz może zlecić bardziej intensywne leczenie.

Czasami po zakończeniu chemioterapii stosuje się radioterapię; szczególnie, gdy nowotwór zlokalizowany jest w jednym obszarze ciała lub jeśli przed chemioterapią węzły chłonne były znacznie powiększone.

Niektóre odmiany chłoniaków agresywnych mogą rozprzestrzeniać się do mózgu. Jeśli stwierdzono obecność chłoniaka w mózgu lub istnieje ryzyko, że może nastąpić rozrost chłoniaka do mózgu, lekarz może zastosować dodatkowe leczenie. Do takich dodatkowych sposobów leczenia należy podawanie cytostatyków dokanałowo bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego lub dotętniczo do guza w mózgu.

Wiele osób z rozpoznaniem chłoniaka agresywnego udaje się wyleczyć, u innych nowotwór powraca. W takim przypadku stosuje się dalsze leczenie i doprowadza do kolejnej remisji.

Niektórym pacjentom proponuje się leczenie bardziej intensywne niż za pierwszym razem. Terapia może obejmować wysokodawkowaną chemioterapię z przeszczepieniem komórek macierzystych. Przeszczepienie własnych komórek macierzystych pacjenta nazywamy przeszczepem autologicznym, a komórek macierzystych pochodzących od innego dawcy nazywamy przeszczepem allogenicznym.

Leczenie dzieci

U dzieci z rozpoznaniem chłoniaka nieziarniczego nowotwór prawie zawsze ma postać agresywną. Stosuje się najczęściej wysokodawkowaną (intensywną) chemioterapię. Konieczna może być radioterapia.

W trakcie intensywnej chemioterapii dzieci najprawdopodobniej nie będą mogły uczęszczać do szkoły. Mogą martwić się, czy będą w stanie nadrobić zaległości. Należy wyciszać ich obawy i udzielać wsparcia. Warto zaproponować nauczycielom lub wychowawcom dziecka, aby zorganizowali przekazywanie prac do domu. W szpitalu także istnieją możliwości kontynuowania nauki.

Decyzje dotyczące leczenia

Jeśli lekarz zaproponuje Państwu leczenie, które ma duże szanse powodzenia i doprowadzenia do remisji choroby, wówczas podjęcie decyzji o rozpoczęciu leczenia nie jest trudne. Jeśli natomiast wiadomo, że szanse na skuteczne leczenie są mniejsze, decyzja taka może być znacznie trudniejsza.

Warto omówić z lekarzem prowadzącym wszystkie dostępne w Państwa przypadku opcje leczenia. Jeśli nie zdecydujecie się Państwo na podjęcie leczenia, możecie skorzystać z opieki paliatywnej, która pomoże kontrolować objawy choroby.

Niektóre typy chłoniaków rozwijają się powoli, toteż lekarz może zaproponować odroczenie leczenia do chwili, gdy choroba zacznie wywoływać odczuwalne objawy. Badania kliniczne wykazały, że odroczenie leczenia nie stanowi ryzyka dla pacjenta.

Wiele osób cieszy się z decyzji odroczenia leczenia, u innych decyzja taka wzbudza niepokój. Warto omówić wszystkie wątpliwości z lekarzem, który powinien wziąć pod uwagę Państwa zdanie.

Jeśli w przypadku rozpoznanego nowotworu i stopnia jego zaawansowania istnieje możliwość zastosowania kilku równie skutecznych sposobów leczenia, lekarz może poprosić Państwa o wybór jednej z opcji. Nie jest to decyzja łatwa. Warto zdobyć jak najwięcej informacji na temat proponowanych metod, stosowanych leków oraz ich działań ubocznych. Ułatwia to podjęcie decyzji.

Należy wyjaśniać z lekarzem wszelkie wątpliwości. Warto omówić zalety i ewentualne skutki uboczne każdej oferowanej opcji. 

Korzyści i skutki uboczne leczenia

Leczenie stosuje się z różnych powodów i dla każdego pacjenta potencjalne korzyści wynikające z zastosowanego leczenia mogą być inne. Skutki uboczne w większości przypadków zazwyczaj można skutecznie kontrolować. Chłoniaki łagodne na ogół dobrze reagują na chemioterapię i radioterapię. U wielu pacjentów chłoniaka można kontrolować przez wiele lat przy zachowaniu dobrej jakości życia.

Nie leczone chłoniaki agresywne zazwyczaj rosną szybko i rozprzestrzeniają się, ale wiele przypadków można wyleczyć.

Jeśli chłoniak nie reaguje na leczenie lub następuje nawrót choroby, warto spróbować innego rodzaju leczenia, który może okazać się bardziej skuteczny. Pozwoli to wyleczyć pacjenta lub kontrolować chorobę poprzez łagodzenie objawów oraz polepszenie jakości życia. Zdarza się jednak, że nowotwór nie reaguje na leczenie, a pacjent boleśnie odczuwa skutki uboczne.

Druga opinia

Przy doborze optymalnej metody leczenia wielodyscyplinarny zespół lekarzy kieruje się krajowymi międzynarodowymi wytycznymi. Niezależnie od tego, możecie Państwo odczuwać potrzebę zasięgnięcia innej opinii. Możecie poprosić o skierowanie do innego specjalisty.

Czasami pacjenci obawiają się, że lekarz prowadzący poczuje się urażony tym, że jego pacjent ma wątpliwości i chce zasięgnąć opinii innego specjalisty. Nie należy się tym przejmować; sami lekarze często odbywają konsultacje z kolegami po fachu, aby wybrać najlepsze opcje lecznicze.

Oczekiwanie na opinię drugiego specjalisty może opóźnić rozpoczęcie leczenia, dlatego trzeba być przekonanym, że na taką drugą opinię warto czekać i, że wniesie ona coś nowego.

Udając się na wizytę z zamiarem zasięgnięcia drugiej opinii warto zadbać o to, aby towarzyszył Państwu ktoś z rodziny lub przyjaciel. Warto również przygotować listę pytań, do lekarza, która obejmie wszystkie wątpliwe kwestie. 

Zgoda pacjenta

Przed rozpoczęciem leczenia lekarz poinformuje Państwa o celu terapii i możliwych skutkach ubocznych. Poprosi Państwa o wyrażenie pisemnej zgody na leczenie w szpitalu. Przed podpisaniem zgody powinniście Państwo uzyskać wyczerpujące informacje na temat:

  1. • Rodzaju oraz zasięgu leczenia• Korzyści leczenia oraz skutków ubocznych• Ryzyka i skutków ubocznych
  2. • Innych opcji leczenia

W razie jakichkolwiek wątpliwości należy prosić personel szpitala o dokładne wyjaśnienia. Procedura leczenia nowotworu jest niezwykle skomplikowana, dlatego nikogo nie powinno dziwić, że pacjent oczekuje wyjaśnień.

warto mieć przy sobie kogoś z rodziny lub przyjaciela i przygotować listę pytań, zawierających wszystkie kwestii budzących wątpliwości.

Czasami pacjenci odnoszą wrażenie, że personel szpitala nie ma czasu na rozmowę z nimi, tym niemniej uzyskanie odpowiedzi na dręczące pytania ma niezwykle istotne znaczenie. Zawsze można poprosić o czas do namysłu w kwestii wyboru sposobu leczenia.

Pacjent ma także prawo odmówić leczenia. Personel szpitala wyjaśni wówczas, jakie mogą być tego konsekwencje.

O swojej decyzji powinniście Państwo powiadomić lekarza lub pielęgniarkę, tak, aby informacja znalazła się w Państwa dokumentacji medycznej.

Podanie przyczyny odmowy leczenia nie jest konieczne, ale może pomóc lekarzowi zrozumieć decyzję pacjenta. Pozwoli to wyjaśnić wątpliwości i udzielić cennych rad.

Ostatnia aktualizacja: 04.2012Następna planowana aktualizacja: 2014

® Macmillan Cancer Support [2010].Niniejsza publikacja oparta jest na informacji opublikowanej na stronie www.macmillan.org.uk przez Macmillan Cancer Support, 89 Albert Embankment, London SE1 7UQ, United Kingdom.

Macmillan nie ponosi odpowiedzialności za dokładność niniejszego tłumaczenia, ani za kontekst, w jakim treści te się ukazują. Pełną odpowiedzialność za tłumaczenie ponosi Instytut Hematologii i Transfuzjologii, ul.

Indiry Gandhi 14, Warszawa, Polska.

Chłoniak nieziarniczy – przyczyny, objawy, rokowanie, leczenie

Chłoniak — rodzaje, objawy, przyczyny, leczenie, rokowania

Chłoniak to rak złośliwy układu limfatycznego. Przebieg choroby może być przewlekły lub ostry. Zazwyczaj pierwsze objawy są niecharakterystyczne, dlatego też niepokojące symptomy, które trwają powyżej 3 tygodni powinny być zgłoszone lekarzowi. Jak rozpoznać chłoniaka? Czy chłoniaka można wyleczyć? Jakie są rokowania?

Chłoniak

Chłoniak jest chorobą nowotworową, wywodzącą się z rozrostu komórek układu chłonnego (limfatycznego). Wszystkie odmiany nowotworu węzłów chłonnych stanowią złośliwe odmiany. Warto zaznaczyć jednak, że niektóre z chłoniaków charakteryzują się stosunkowo łagodnym i przewlekłym przebiegiem, inne zaś mają postać ostrą.

Przewlekła odmiana nowotworu rozwija się długo i przez długi czas nie wymaga podjęcia leczenia, które mogłoby przynieść więcej szkód niż korzyści. Całkowite wyleczenie jednak przeważnie jest niemożliwe.

Chłoniaki o ostrym przebiegu cechuje bardzo szybki rozwój i konieczność szybkiej interwencji, ale wyleczenie jest możliwe.

Na chłoniaka w zasadzie może zachorować każdy, zarówno młodzi ludzie, osoby w podeszłym wieku, jak i dzieci.

Chłoniak — rodzaje

Chłoniaki zasadniczo można podzielić na dwie grupy: ziarniczego (Hodgkina) i nieziarniczego. Chłoniaki nieziarniste pojawiają się w dwóch odmianach B-komórkowych oraz T/NK-komórkowych.

Wsród chłoniaków B-komórkowych wymienić można między innymi: białaczkę limfoblastyczną B-komórkową, przewlekłą białaczkę limfatyczną, białaczkę włochatokomórkową, chłoniak z komórek płaszcza, szpiczak plazmocytowy, chłoniak grudkowy, makroglubelinemię Waldenströma, chłoniak rozlany czy limfoplazmocytowy. Do chłoniaków T/NK-komórkowych z kolei należą: białaczka limfoblastyczna T-komórkowa, chłoniak z obwodowych komórek T, ziarniak grzybiasty czy anaplastyczny chłoniak wielokomórkowy.

Chłoniak Hodgkina pojawia się przede wszystkim u młodych osób w przedziale wiekowym od 20. do 40. lat, a także po 50. roku życia. Chłoniak nieziarniczy z kolei występuje głównie u starszych osób, które mają powyżej 60 lat. Pojawiają się tu jednak wyjątki, gdyż niektóre typy częściej dotyczą dużo młodszych pacjentów.

Chłoniak — objawy

Pierwsze objawy chłoniaka są niecharakterystyczne, zazwyczaj mylone są ze stanem przeziębienia lub grypy. Wczesne objawy nowotworu układu chłonnego stanowią:

  • gorączka lub stany podgorączkowe,
  • nocne poty,
  • znaczny spadek masy ciała w niedługim czasie,
  • osłabienie organizmu, męczliwość,
  • uporczywy kaszel,
  • powiększenie (rozrost) węzłów chłonnych, przy jednoczesnym braku dolegliwości bólowych,
  • zaburzenia układu pokarmowego,
  • żółtaczka (w sytuacji chłoniaka wątroby),
  • zaburzenia krzepnięcia (w przypadku powiększenia śledziony),
  • swędzenie skóry całego ciała,
  • kaszel i utrzymujące się duszności (w przypadku chłoniaka klatki piersiowej).

Chłoniak — przyczyny

Jednoznaczne przyczyny pojawiania się chłoniaków nie są dokładnie znane. Wyróżniono natomiast czynniki ryzyka, które wpływają na pojawianie się tego typu nowotworów.

Wśród możliwych przyczyn wymienia się między innymi czynniki genetyczne, promieniowanie jonizujące, powikłania po radioterapii i chemioterapii, zaburzenia układu odpornościowego i przyjmowanie leków immunosupresyjnych.

You might be interested:  Osad na zębach – przyczyny, usuwanie i domowe sposoby na osad nazębny

Czynnikami ryzyka ponadto mogą być narażenie na pestycydy, choroby autoimmunologiczne oraz infekcje bakteryjne i wirusowe.

Chłoniak — rokowania

Rokowania uzależnione są od typu chłoniaka. W przypadku chłoniaków nieziarniczych bardzo rzadko istnieje szansa na całkowite wyleczenie. Możliwe jest osiągnięcie stanu remisji choroby, jednak chłoniak może nawracać.

Charakteryzuje je, co istotne, przewlekły rozwój, który przez długi czas nie wymaga leczenia. Dlatego też czas przeżycia może osiągnąć nawet kilkanaście lat od momentu rozpoznania choroby. Chłoniaki nieziarnicze o ostrym przebiegu, paradoksalnie charakteryzują się większą wyleczalnością.

Całkowite wyleczenie możliwe jest nawet u połowy chorych na ten rodzaj chłoniaka.

Najlepsze rokowania jednak dotyczą chłoniaka ziarniczego (Hodgkina), szanse na trwałe wyleczenie ma nawet 9 na 10 chorych, z rozpoznanym nowotworem.

Nieziarnicze chłoniaki: przyczyny, objawy, leczenie

Nieziarnicze chłoniaki (ang. non-Hodgkin lymphoma, NHL) należą do grupy nowotworów złośliwych wywodzących się z komórek krwi i tkanki limfatycznej. Chłoniaki nieziarniste zajmują szóste miejsce na świecie wśród chorób dotykających dorosłych ludzi. U dzieci to około 5-7 procent schorzeń.

Chłoniaki związanne są z mieprawidłowościami w komórkach zwanych limfocytami. Te komórki są częścią układu odpornościowego i mają za zadanie bronić organizmu przed chorobami, ale czasem same stają się jej źródłem. Zdarza się tak, gdy w wyniku zmian w budowie któregoś z licznych limfocytów dochodzi do niekontrolowanego ich podziału i rozsiania się po organizmie.

Wśród chłoniaków wyróżnia się dwa rodzaje: chłoniaki Hodgkina (czyli ziarnicę złośliwą) i chłoniaki nieziarnicze (NHL). Termin NHL dotyczy wielu różnych typów chłoniaków, które jednak mają pewne wspólne cechy. Chłoniak nieziarniczy zaczyna się zwykle w węzłach chłonnych lub innej tkance limfatycznej obecnej w niemal każdym miejscu naszego ciała.

Układ limfatyczny jest częścią układu odpornościowego, który pomaga zwalczać infekcje i niektóre inne choroby. To dzięki układowi limfatycznemu przemieszczają się po ciele różne płyny.

Główne miejsca to, gdzie grupują się komórki limfatyczne to:

  • węzły chłonne – połączone systemem naczyń limfatycznych skupiska limfocytów i innych komórek układu odpornościowego. Rozmieszczone są w całym ciele, w tym w klatce piersiowej, brzuchu i miednicy. Mają wielkość fasoli.
  • śledziona – organ położony pod dolnymi żebrami po lewej stronie ciała. To tam produkowane są limfocyty i inne komórki układu immunologicznego, a także przechowywane zdrowe komórki krwi i odfiltrowywane uszkodzone, a także bakterie i szkodliwe pozostałości po przemianach komórkowych.
  • szpik kostny – gąbczasta tkanka znajdująca się w środku największych kości. W szpiku kostnym powstają nowe komórki krwi (w tym niektóre limfocyty).
  • grasica – mały narząd umiejscowiony za górną częścią mostka, przed sercem. Tam skupiają się limfocyty T.
  • migdałki podniebienne i migdałek gardłowy – skupiska tkanki limfatycznej w tylnej części gardła. Są zaangażowane w produkcję przeciwciał przeciwko wdychanym lub połykanym zarazkom.
  • przewód pokarmowy jest pełen tkanki limfatycznej

Rodzaj chłoniaka zależy między innymi od tego, jaki typ limfocytów został dotknięty mutacją, czy limfocyty B czy T, jak dojrzałe są te rakowe komórki (czyli na którym etapie rozwoju komórek doszło do mutacji).

Komórki B (czyli limfocyty B) zajmują się wytwarzaniem białek zwanych przeciwciałami, które z kolei walczą z zarazkami. Robią to przyczepiając się do patogena, zwykle wirusa lub bakterii i “pokazując” go innym komórkom, wyspecjalizowanym w niszczeniu obcych ciał.

Komórki T (limfocyty T) dzielą się na kilka typów. Część z nich niszczy zarazki lub nieprawidłowe komórki w organizmie, inne wzmacniają lub spowalniają aktywność innych komórek układu immunologicznego.

Chłoniak może rozpocząć się od nieprawidłowości w każdym rodzaju komórek, najczęściej jednak dotyczy komórek typu B. Zatem jeden podział nieziarniczych chłoniaków to chłoniaki z komórek B i chłoniaki z komórek T.

Inny podział dotyczy szybkości z jaką postępuje choroba. Spotykamy zatem chłoniaki powolne oraz agresywne.

Powolne chłoniaki rosną i rozprzestrzeniają się powoli. Czasem zmiany są tak niewielkie, że początkowo nie wymagają leczenie, a jedynie obserwacj, dopóki nie staną się goźniejsze. Najczęściej spotykany wśród nich to chłoniak grudkowy.

Chłoniaki agresywne rosną i rozprzestrzeniają się błyskawicznie. Wymagają natychmiastowego leczenia. Najczęściej spotykany to chłoniak rozlany z dużych komórek B (DLBCL).

Istnieje jeszcze jeden rodzaj chłoniaka, pozostający jakby poza powyższym podziałem. Jest to chłoniak z komórek płaszcza (MCL, ang. Mantle Cell Lymphoma). Prekursorem komórek nowotworowych są limfocyty B znajdujące się w strefie płaszcza, otaczającej grudkę chłonną. MCL należy do grupy chłoniaków o niepewnym rokowaniu.

Wszystkie chłoniaki nieziarnicze mogą przenosić się na inne części układu chłonnego i inne organy, jeżeli nie są leczone, a zatem choroba może się przenieść na szpik kostny, mózg, wątrobę itd.

Obecnie obowiązuje klasyfikacja chłoniaków nieziarniczych według WHO. Grupuje się tutaj chłoniaki na podstawie rodzaju limfocytów, od których zaczyna się chłoniak, tego, jak wygląda pod mikroskopem, jakie są cechy chromosomowe komórek chłoniaka oraz jakie białka znajdują się na powierzchni komórek rakowych.

Chłoniaki B-komórkowe:

  • chłoniak/białaczka limfoblastyczna B-komórkowa (B-LBL/ALL)
  • przewlekła białaczka limfatyczna (chłoniak z małych limfocytów, CLL/SLL)
  • białaczka włochatokomórkowa
  • chłoniak z komórek płaszcza (MCL)
  • chłoniak strefy brzeżnej (MZL)
  • chłoniak grudkowy (FL)
  • chłoniak rozlany z dużych komórek B (DLBCL)
  • szpiczak plazmocytowy (MM)
  • chłoniak limfoplazmocytowy/makroglobulinemia Waldenströma
  • chłoniak Burkitta

Chłoniaki T/NK-komórkowe:

  • chłoniak/białaczka limfoblastyczna T-komórkowa (T-LTL/ALL)
  • chłoniak z obwodowych komórek T
  • ziarniniak grzybiasty
  • anaplastyczny chłoniak wielkokomórkowy

Przyczyny rozwoju chłoniaków nieziarniczych nie są znane. Prawdopodobne pewną rolę grają predyspozycje genetyczne, a także czynniki genetyczne, środowiskowe oraz infekcyjne. Różne typy chłoniaka nieziarniczego mogą być powiązane z innymi czynnikami ryzyka.

Główne czynniki ryzyka rozwoju chłoniaka nieziarniczego to:

  • wiek – większość chłoniaków rozwija się po 60-tym roku życia (ale istnieją też typy chłoniaków występujące częściej u młodych ludzi)
  • płeć – ryzyko jest wyższe u mężczyzn niż u kobiet, ale pewne typy choroby atakują częściej kobiety
  • rasa, pochodzenie etniczne, miejsce zamieszkania – szacuje się, że to rasa biała częściej choruje na chłoniaki, generalnie ta choroba częściej pojawia się w krajach rozwiniętych (Stany Zjednoczone i Europa maja najwyższe wskaźniki zachorowań). Niektóre typy chłoniaków są powiązane z zakażeniami, typowymi dla wybranych regionów na świecie.
  • historia choroby w rodzinie – większe ryzyko zachorowania ma ktoś, kto posiada krewnego pierwszego stopnia, kto doświadczył tej choroby (a więc rodziców, dziecko lub rodzeństwo)
  • narażenie na niektóre chemikalia, takie jak benzen, niektóre herbicydy i środki owadobójcze
  • prawdopodobnie leki stosowane w chemioterapii, niektóre leki stosowane przy reumatoidalnym zapaleniu stawów, takie jak metotreksat i inhibitory czynnika martwicy nowotworu (TNF) – ale to nie zostało do końca udowodnione
  • narażenie na promieniowanie (na przykład większe ryzyko rozwoju choroby mają osoby leczone radioterapią i chemioterapią z powodu innych nowotworów)
  • osłabiony układ immunologiczny – osoby po przeszczepach, a także zakażone wirusem HIV, osłabienie układu odpornościowego przez niektóre choroby genetyczne
  • choroby autoimmunologiczne, takie jak reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, choroba Sjorgena, celiakia i inne
  • niektóre infekcje – szczególnie te, w których atakujące wirusy bezpośrednio przekształcają limfocyty (czyli wpływają na DNA limfocytów). Są to: ludzki wirus limfotropowy z komórek T (HTLV-1) czyli wirus ludzkiej białaczki z komórek T, wirus Epsteina-Barra (EBV), ludzki wirus opryszczki 8 (HHV-8)
  • niektóre choroby, w tym AIDS, niektóre długotrwałe infekcje
  • zakażenie bakterią Helicobacter pylori, bakterią Chlamydia psittaci, Campylobacter jejuni, długotrwałe zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV)
  • otyłość – chociaż ten czynnik ryzyka wymaga jeszcze badań
  • implanty piersi (może rozwinąć się anaplastyczny chłoniak wielokomórkowy w piersi – ALCL)

Zobacz wideo “Żyję dzięki WOŚP… No i lekarzom, którzy dostarczoną przez WOŚP aparaturę obsługiwali”

Jak objawia się nieziarniczy chłoniak? Objawy choroby mogą być następujące:

  • powiększenie węzłów chłonnych – na szyi, pod pachami, w pachwinach i innych miejscach pojawiają się na węzłach chłonnych niewielkie (do 2 cm) i niebolesne guzki, powoli się powiększające
  • ból brzucha, krwawienie z przewodu pokarmowego, żółtaczka – mogą wskazywać na chłoniaka (ale nie tylko)
  • bóle głowy i kręgosłupa, gdy dojdzie do nacieków nowotworowych na struktury mózgu i kręgosłupa
  • duszności spowodowane powiększeniem węzłów chłonnych w piersi
  • osłabienie, bladość skóry, większa podatność na infekcje, duże krwawienie po urazie lub bez większej przyczyny
  • obrzęk kończyn dolnych
  • objawy ogólne takie jak gorączka bez wyraźnej przyczyny, poty nocne, utrata masy ciała
  • w czasie badania lekarskiego stwierdza się powiększenie wątroby, powiększenie śledziony, czasem obecność płynu w jamie brzusznej lub płucach, nieprawidłowości neurologiczne.

Tego typu dolegliwości powinny nas skłonić do wizyty u lekarza, który zleci morfologię krwi, a także badania obrazowe, takie jak RTG płuc czy USG jamy brzusznej. Ponadto wykonuje się badania histopatologiczne (pobiera się w tym celu zmieniony chorobowo węzeł chłonny lub fragment chorego narządu).

Aby rozpoznać z którym z kilkudziesięciu chłoniaków mamy do czynienia, zleca się ponadto cały szereg innych specjalistycznych badań, w tym molekularnych. Bada się ponadto, jak bardzo rak rozsiał się już po organizmie.

Pomocna jest wtedy tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, pozytronowa tomografia emisyjna, a także nakłucie lędźwiowe, badanie endoskopowe (w zależności od podejrzenia, który rodzaj chłoniaka zaatakował organizm).

Chłoniaki agresywne wymagają wszczęcia natychmiastowego leczenia. Chłoniaki o powolnym przebiegu przez wiele lat można pozostawić bez leczenia, a jedynie obserwować. Nieziarniste chłoniaki leczy się różnymi metodami, w zależności od typu oraz zaawansowania choroby.

Metody leczenia:

  • chemioterapia
  • leki uzupełniające chemioterapię, w tym glikokortykosteroidy, przeciwciała monoklonalne
  • przeszczep szpiku kostnego (stosowane dość rzadko)
  • radioterapia
  • operacja chirurgiczna (rzadko stosowana przy nieziarnistych chłoniakach)
  • antybiotyki w przypadku zakażenia Helicobacter pylori
  • chłoniaki skóry leczy się naświetlając fragmenty skóry światłem ultrafioletowym lub z zastosowaniem PUVA (fotochemioterapia)
  • leczenie wspomagające (np. szczepienia ochronne, wzmacnianie układu odpornościowego, przetaczanie krwi, leki przeciwbólowe, przeciwwymiotne)

W okresie choroby istotna jest właściwa dieta, aby nie dopuścić do nadmiernej utraty masy ciała. Chłoniaki nieziarniste można całkowicie wyleczyć, jeśli odpowiednio wcześnie rozpocznie się leczenie. Rokowanie zależy od rodzaju chłoniaka i stadium zaawansowania choroby.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *