Drenaż opłucnej – wskazania i powikłania odbarczenia opłucnej

Drenaż opłucnej polega na wprowadzeniu przez przestrzeń międzyżebrową do opłucnej drenu, czyli plastikowej rurki o średnicy około 0,5–1 cm.

Przygotowanie do drenażu opłucnej

Jeśli zabieg jest wykonywany planowo, chory powinien być na czczo. Przed zabiegiem zakłada się dostęp dożylny (wenflon). U pacjentów ze współistniejącymi chorobami płuc w razie potrzeby w trakcie zabiegu podaje się tlen.

Wskazania do drenażu opłucnej

Drenaż opłucnej wykonuje się w celu usunięcia ropy (np. w zakażeniach opłucnej), krwi (po urazie klatki piersiowej lub pozostawiany planowo po zabiegach chirurgicznych) albo powietrza (w przypadku odmy opłucnowej).

Opis drenażu opłucnej

Zabieg drenażu opłucnej wykonuje się u chorego leżącego na plecach lub na boku. Zwykle pacjent powinien również trzymać nad głową rękę po stronie wprowadzania drenu (powoduje to poszerzenie przestrzeni międzyżebrowych, co ułatwia zabieg).

Przed zabiegiem stosuje się premedykację drogą dożylną (najczęściej krótko działający lek nasenny oraz przeciwbólowy). Drenaż opłucnej – wskazania i powikłania odbarczenia opłucnejFot. 1. Zestaw do drenażu opłucnejDrenaż opłucnej – wskazania i powikłania odbarczenia opłucnejFot. 2. Umocowanie drenu

Okolicę zabiegu lekarz przemywa kilkakrotnie środkiem odkażającym i okłada jałowymi chustami w celu zmniejszenia ryzyka zakażenia. Miejsce wprowadzania drenu znieczula się lidokainą aplikowaną za pomocą strzykawki z igłą wkłuwaną w międzyżebrze. Prawidłowe znieczulenie znacznie zmniejsza dolegliwości bólowe w czasie wprowadzania drenu. Następnie operator nacina skórę i preparuje głębiej położone tkanki, w końcu docierając do opłucnej.

Dzięki znieczuleniu chory na ogół nie czuje bólu, a jedynie nacisk lub pociąganie po operowanej stronie klatki piersiowej.

W chwili przebicia opłucnej przez powstały otwór do opłucnej może się dostawać powietrze, ciśnienie w opłucnej wyrównuje się z ciśnieniem atmosferycznym i płuco po operowanej stronie zostaje wyłączone z wymiany gazowej.

Towarzyszy temu nieprzyjemne wrażenie dla chorego, a u osób z chorobą płuc i zmniejszonymi rezerwami wentylacyjnymi może się pojawić albo nasilić duszność. Następnie lekarz wprowadza do opłucnej dren, który przymocowuje do skóry za pomocą szwu. Dren jest przyłączany do tzw.

zastawki wodnej, czyli układu pozwalającego na wydostawanie się powietrza z opłucnej, ale uniemożliwiającemu cofanie się do opłucnej powietrza lub płynu (fot. 1.). Po wprowadzeniu dren wygląda jak na fotografii 2.

Po podłączeniu wprowadzonego drenu do zastawki wodnej u większości chorych następuje rozprężenie płuca i powrót jego prawidłowej czynności.

Po wprowadzeniu drenu do opłucnej często wskazana jest kontrola jego położenia za pomocą radiogramu klatki piersiowej. Dren pozostawia się na ogół w opłucnej na kilka, wyjątkowo kilkanaście dni.

Bezpieczeństwo drenażu opłucnej

Możliwe powikłania zabiegu drenażu opłucnej są następujące: 1. powikłania w czasie zabiegu:

  • uszkodzenie płuca
  • krwawienie do jamy opłucnej (krwiak opłucnej)
  • uszkodzenie nerwu międzyżebrowego

2. powikłania po zabiegu:

  • ból – jeśli chory nie przyjmie leku przeciwbólowego, po ustąpieniu znieczulenia miejscowego niemal u wszystkich chorych pojawia się ból w miejscu wprowadzenia drenu lub w szczycie klatki piersiowej (zwykle 1–3 godz. po zabiegu). Zasadniczo nie jest to powikłanie zabiegu, a jedynie jego konsekwencja, której zwykle można uniknąć (lub zmniejszyć jej nasilenie) dzięki podaniu leków przeciwbólowych
  • odma podskórna (obecność powietrza pod skórą) nie jest groźna dla zdrowia, ale zwykle budzi duży niepokój pacjenta.

Data aktualizacji: 4.09.2018

Odbarczenie odmy opłucnowej u dzieci

Drenaż opłucnej – wskazania i powikłania odbarczenia opłucnej Drenaż opłucnej – wskazania i powikłania odbarczenia opłucnej Odbarczenie odmy opłucnowej u dzieci Synonimy 

Nakłucie jamy opłucnowej, drenaż opłucnowy

Powrót  Wskazania do zabiegu 

Odma opłucnowa (czyli przedostanie się powietrza pomiędzy ścianę klatki piersiowej a płuco) powodująca poważne zaburzenia oddechowe. Odma opłucnowa może wystąpić u pacjentów wentylowanych mechanicznie (respirator), a sporadycznie u dzieci oddychających samodzielnie (tzw. odma samoistna), co jest zwykle związane z nieprawidłową budową płuc lub przewlekłym procesem chorobowym w płucach.

Powrót  Przeciwwskazania do zabiegu 

Nie ma przeciwwskazań do zabiegu, ponieważ odbarczenie odmy jest zabiegiem ratującym życie. Czasami, w przypadku niewielkiej odmy, odstępuje się od zakładania drenażu, ponieważ taka odma może sama ustąpić.

Powrót  Cel zabiegu 

Celem zabiegu jest ewakuacja powietrza z jamy opłucnowej i umożliwienie prawidłowego oddychania.

Powrót  Przygotowanie 

Przygotowanie do zabiegu polega na odkażeniu miejsca nakłucia.

Powrót  Opis zabiegu 

Ściana klatki piersiowej jest nakłuwana i do jamy opłucnej wprowadza się specjalny dren, podłączony do układu butli i źródła wytwarzającego niewielkie podciśnienie. Pozwala to na szybsze usunięcie nagromadzonego powietrza. Zwykle wykonanie drenażu odbarczającego przynosi znaczną ulgę pacjentowi i pomaga mu sprawniej oddychać.

Powrót  Przebieg  Powrót  Możliwe powikłania 

  • Krwawienie w miejscu nakłucia
  • Uszkodzenie dużego naczynia w klatce piersiowej
  • Uszkodzenie ściany oskrzela lub tkanki płuca
  • Powrót  Podpis 

    Opracowaładr n. med. Iwona Maruniak-Chudek

    Powrót 

    Nota prawna

    Prezentowane strony mają charakter edukacyjny. Ogólne informacje na temat chorób i zasad postępowania w żadnym stopniu nie zastępują fachowej porady lekarskiej.

    Pomimo rygorystycznego przestrzegania ogólnie przyjętych zasad tworzenia serwisów medycznych ustalonych przez Health on the Net Foundation i weryfikacji prezentowanych treści przez uznane Autorytety medyczne, twórcy serwisu nie biorą żadnej odpowiedzialności, ani pośredniej ani bezpośredniej, za sposób wykorzystania i interpretowania informacji zawartych w serwisie.

    Ostatnia aktualizacja: 10 lutego 2013 roku

    Wszelkie prawa zastrzeżone © emedica.pl 2001-2013

    Stosujemy się do standardu HONcode dla wiarygodnej informacji zdrowotnej –sprawdź tutaj.

    Na czym polega odbarczanie jamy opłucnej?

    Drenaż opłucnej – wskazania i powikłania odbarczenia opłucnej

    Odbarczenie jamy opłucnej polega na wprowadzeniu igły przez powłoki ściany klatki piersiowej do jamy opłucnowej. Pokonać trzeba skórę, tkankę podskórną, mięśnie oraz blaszkę ścienną opłucnej.

    Co to jest jama opłucnej?

    Jama opłucnej to wąska szczeliny znajdująca się pomiędzy opłucną płucną (błoną, która okrywa płuca) i opłucną ścienną (błoną wyściełającą wewnętrzną ścianę klatki piersiowej).

    Jest ona wypełniona niewielką ilością płynu surowiczego (opłucnowego), który podczas oddychania zwilża ocierające się o siebie blaszki opłucnej.

    Jama opłucna od góry jest zamknięta ścianami klatki piersiowej (z żebrami), a od podstawy przeponą.

    Odbarczenie jamy opłucnej – jakie są wskazania do odbarczenia jamy opłucnej?

    Nakłucie jamy opłucnej wykonuje się w celu wyciągnięcia (aspiracji) płynu lub powietrza. Pobrany z jamy opłucnej płyn można poddać dalszej ocenie – można określić jego skład chemiczny lub sprawdzić, jakie bakterie powodują zmiany chorobowe, co pomaga w doborze odpowiedniej antybiotykoterapii.

    Na podstawie badania można określić rodzaj płynu zgromadzonego w opłucnej – czy jest wynikiem toczącego się zapalenia, choroby nowotworowej lub krwią.Nakłucie oprócz wskazań diagnostycznych, wykonywane jest w celach leczniczych, np. usunięcia nadmiernej ilości płynu z jamy opłucnej, co pozwala na rozprężenia się płuc i poprawę ich funkcjonowania.

    Stosowane jest również w celu ewakuacji powietrza z jamy opłucnowej (w przypadku odmy).Nakłucie może być prowadzone w celu podania leku doopłucnowo lub umożliwia założenie drenu i prowadzenie drenażu ssącego.

    Nakłucie zwykle poprzedzone jest wykonaniem podstawowych badań laboratoryjnych (morfologia krwi, układ krzepnięcia) oraz badaniami diagnostycznymi, takimi jak zdjęcie klatki piersiowej, badanie ultrasonograficzne (USG).

    Wskazaniem do nakłucia jest:

    • płyn zgromadzony w jamie opłucnowej,
    • ropniak opłucnej,
    • krwiak opłucnej,
    • odma opłucnej.

    Odbarczenie jamy opłucnej – jaki jest przebieg odbarczenia jamy opłucnej?

    Jeżeli to możliwe, zabieg należy wykonać na czczo. Choremu zakłada się wenflon (dostęp do żyły). Podczas zabiegu chory najczęściej siedzi okrakiem na krześle, opierając przedramiona o oparcie krzesła lub stół.Nakłucie jamy opłucnej wykonuje się na ogół na plecach lub boku chorego.

    Miejsce nakłucia lekarz odkaża, 2–3-krotnie przemywając je specjalnym środkiem (niektóre środki są zabarwione i po zabiegu na skórze zostaje przebarwienie, którą trudno zmyć). Najpierw znieczula się miejscowo skórę i opłucną ścienną za pomocą strzykawki z cienką igłą.

    Znieczulenie jest nieprzyjemne, ale po prawidłowym znieczuleniu reszta zabiegu jest zwykle bezbolesna. Po znieczuleniu lekarz nakłuwa opłucną (najczęściej wenflonem). Po wkuciu do opłucnej musi usunąć z wenflonu igłę i podłączyć do niego kranik trójdrożny, umożliwiający dalszą bezpieczną ewakuację płynu.

    W czasie usuwania igły z wenflonu prosi chorego o nabranie powietrza i parcie (jak przy oddawaniu stolca) – manewr taki podwyższa ciśnienie w jamie opłucnej i zapobiega powstaniu odmy (czyli dostaniu się powietrza do opłucnej) .

    Następnie lekarz ewakuuje płyn, co trwa od kilku do kilkunastu minut, podczas których chory powinien siedzieć spokojnie, unikając gwałtownych ruchów.

    You might be interested:  Astereognozja – przyczyny, objawy, leczenie

    Odbarczenie jamy opłucnej – jakie mogą być powikłania po zabiegu odbarczenia jamy opłucnej?

    Podczas zabiegu mogą niekiedy wystąpić następujące problemy / powikłania:

    • ból w miejscu wkłucia i kaszel,
    • uczucie osłabienia i zawroty głowy spowodowane niewielkim spadkiem ciśnienia tętniczego,
    • przejściowe odpluwanie krwistej plwociny,
    • zakażenie skóry w miejscu wkłucia lub zakażenie płynu znajdującego się w jamie opłucnej,
    • powierzchowne uszkodzenie płuca z wydostaniem się większej ilości powietrza do jamy opłucnej (odma opłucnowa) wymagające założenia drenażu opłucnej,
    • krwawienie do jamy opłucnej z naczyń ściany klatki piersiowej,
    • znaczny spadek ciśnienia tętniczego i / lub obrzęk płuc spowodowany szybkim usunięciem dużej ilości płynu z jamy opłucnej wymagający intensywnej terapii.

    W celu umówienia się na konsultację u onkologa w Poradnii Nowotworów Płuca i Torakochirurgii skontaktuj się z placówką Onkolmed Lecznica Onkologiczna pod numerem telefonu: +48226434503 lub +48797581010

    Szanowni Pacjenci,

    Przed zapisem do onkologa bardzo prosimy o dokładne zapoznanie się z zakresem działalności danego lekarza (każdy lekarz onkolog leczy inną część ciała).

    W przypadku problemu z wyborem właściwego specjalisty onkologa, prosimy o kontakt z Recepcją Onkolmed. Chętnie służymy pomocą. W celu prawidłowego zapisu do specjalisty, przeprowadzamy wywiad z Pacjentem.

    Mając tę wiedzę łatwiej jest nam zaoferować konkretną pomoc i wybór odpowiedniego lekarza.

    Ze względu na długą listę oczekujących w przypadku rezygnacji z wizyty prosimy o wcześniejsze jej odwołanie. 

    Szanujmy się wzajemnie.

    Wykonanie konikopunkcji, odbarczenie odmy prężnej oraz wykonanie dojścia doszpikowego

    Cel kształceniaPielęgniarka, w sytuacjach szczególnych, w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego wykona konikopunkcję, odbarczy odmę prężną oraz wykona dojście doszpikowe

    w celu podania leków.

    • Czas kształceniaŁączna liczba godzin przeznaczonych na realizację programu kształcenia kursu specjalistycznego Wykonanie konikopunkcji, odbarczenie odmy prężnej oraz wykonanie dojścia doszpikowego (Nr 05/08) wynosi 40 godzin dydaktycznych,w tym:zajęcia teoretyczne –  15 godzin,
    • ćwiczenia w warunkach symulowanych –  25 godzin.
    • Wykaz umiejętności będących przedmiotem kształceniaW wyniku realizacji programu kształcenia kursu specjalistycznego Wykonanie konikopunkcji, odbarczenie odmy prężnej oraz wykonanie dojścia doszpikowego(Nr 05/08) pielęgniarka powinna:rozpoznać, ocenić stan nagłego zagrożenia zdrowotnego i podjąć działania ratunkowe na miejscu zdarzenia,wykonać konikopunkcję w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego,odbarczyć odmę prężną w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego,wykonać dojście doszpikowe i doszpikowo podać leki zgodniez obowiązującymi standardami,monitorować stan zdrowia poszkodowanego w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego,
    • rozpoznać i przeciwdziałać następstwom stanów nagłego zagrożenia zdrowotnego.
    • PROGRAM NAUCZANIA
    • MODUŁ I KONIKOPUNKCJA JAKO METODA UDRAŻNIANIA DRÓG ODDECHOWYCH

    Cel modułuPielęgniarka wykona konikopunkcję w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego,w których nie ma możliwości zapewnienia drożności dróg oddechowych innymi metodami.

    Wykaz umiejętności wynikowych:W wyniku realizacji treści nauczania pielęgniarka powinna:omówić przyczyny zaburzeń drożności dróg oddechowych w zależnościod wieku poszkodowanego,wymienić objawy niedrożności dróg oddechowych,omówić metody udrażniania dróg oddechowych,wskazać miejsce wykonania konikopunkcji,wymienić wskazania i przeciwwskazania do wykonania konikopunkcji,przygotować zestaw i wykonać konikopunkcję,omówić metody monitorowania układu oddechowego w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego,wymienić powikłania i niebezpieczeństwa konikopunkcji,omówić postępowanie z poszkodowanym po usunięciu konikopunkcji.Treści nauczania1. Przyczyny zaburzeń drożności dróg oddechowych u niemowląt, dziecii osób dorosłych.2. Objawy niedrożności dróg oddechowych.3. Metody udrażniania dróg oddechowych:1) bezprzyrządowe;2) przyrządowe.4. Konikopunkcja jako metoda udrażniania dróg oddechowych:1) wskazania;2) przeciwwskazania;3) miejsce wykonania konikopunkcji;4) zestaw do wykonania konikopunkcji;5) technika wykonania z uwzględnieniem wieku i budowy ciała poszkodowanego;6) powikłania i niebezpieczeństwa konikopunkcji;7) postępowanie z poszkodowanym podczas założonej konikopunkcji;8) monitorowanie stanu zdrowia poszkodowanego, ze szczególnym uwzględnieniem układu oddechowego;

    9) postępowanie po usunięciu konikopunkcji.

    MODUŁ II ODBARCZENIE ODMY PRĘŻNEJ

    Cel modułuPielęgniarka, w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego, odbarczy odmę prężną drogą nakłucia jamy opłucnowej.

    Wykaz umiejętności wynikowychW wyniku realizacji treści nauczania pielęgniarka powinna:omówić rodzaje odmy opłucnowej,omówić przyczyny odmy prężnej,wymienić czynniki ryzyka odmy prężnej,omówić patofizjologię zmian zachodzących w postępującej odmie prężnej,wymienić objawy odmy prężnej,omówić diagnostykę różnicową odmy prężnej,rozpoznać odmę prężną,omówić postępowanie przy rozpoznaniu odmy prężnej,przygotować zestaw i odbarczyć odmę prężną,wymienić powikłania i niebezpieczeństwa zabiegu odbarczenia odmy prężnej,przedstawić sposób postępowania z chorym po założeniu drenażu jamy opłucnej.Treści nauczania1. Odma opłucnowa:1) rodzaje;2) przyczyny;3) czynniki ryzyka.2. Patofizjologia zmian zachodzących w postępującej odmie prężnej.3. Objawy odmy prężnej z uwzględnieniem diagnostyki różnicowej.4. Postępowanie w przypadku rozpoznania odmy prężnej.5. Powikłania i niebezpieczeństwa odbarczenia odmy prężnej.6. Drenaż jamy opłucnej:1) wskazania;2) zestaw;

    3) postępowanie.

    MODUŁ III DOSZPIKOWE PODAWANIE LEKÓW W STANACH NAGŁEGO ZAGROŻENIA ZDROWOTNEGO

    Cel modułuPielęgniarka, w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego, wykona dojście doszpikowe przy użyciu gotowego zestawu oraz drogą doszpikową poda leki.

    Wykaz umiejętności wynikowychW wyniku realizacji treści nauczania pielęgniarka powinna:wymienić drogi podawania leków w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego,omówić wskazania i przeciwwskazania do wykonania dojścia doszpikowego,przedstawić technikę wykonania dojścia doszpikowego,wykonać dojście doszpikowe i doszpikowo podać leki zgodniez obowiązującymi standardami,wymienić leki i płyny podawane doszpikowo,omówić powikłania wykonania dojścia doszpikowego i podawania leków drogą doszpikową.Treści nauczania1. Drogi podawania leków w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego:1) dożylna:a) żyły obwodowe (żyły kończyn górnych, żyły kończyn dolnych, żyła szyjna zewnętrzna),b) żyły centralne (żyła podobojczykowa, żyła szyjna wewnętrzna);2) dotchawicza (przez rurkę intubacyjną);3) doszpikowa.2. Technika wykonania dojścia doszpikowego:1) wskazania;2) przeciwwskazania;3) miejsca wykonania dojścia doszpikowego;4) zestaw do wykonania dojścia doszpikowego.3. Podawanie leków i płynów drogą doszpikową w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego:1) zalety i wady podawania leków drogą doszpikową;2) rodzaje leków i płynów;3) zasady dawkowania i rozcieńczania;4) szybkość przetaczania płynów;

    5) powikłania.

    Drenaż opłucnej – wskazania i powikłania odbarczenia opłucnej

    Akredytację Wielkopolskiego Kuratora Oświaty

    Specjalny List Referencyjny ZDZ dla osób kończących kurs z oceną celującą. Wszyscy uczestnicy kończący szkolenie, otrzymają zaświadczenie o ukończeniu kursu i certyfikat w języku angielskim/niemieckim.

    Programy dydaktyczne, jakimi dysponujemy, mają budowę modułową, dlatego większość oferowanych przez nas pozycji może być łączona w większe formy kształcenia kursowego, dopasowane do indywidualnych potrzeb zleceniodawcy.

    Nakłucie klatki piersiowej

    Nakłucie klatki piersiowej (torakocenteza) polega na wprowadzeniu igły przez powłoki ściany klatki piersiowej do jamy opłucnowej. Pokonać trzeba skórę, tkankę podskórną, mięśnie oraz blaszkę ścienną opłucnej.

    Charakterystyka opłucnej

    Opłucna jest błoną surowiczą pokrywającą płuca. Składa się z dwóch blaszek: ściennej (znajduje się od strony ścian klatki piersiowej i przepony) i trzewnej (przylegającej do tkanki płucnej).

    Między blaszkami znajduje się jama opłucnej.

    W warunkach fizjologicznych w jamie tej znajduje się niewielka ilość płynu surowiczego, który jest jałowy (czyli nie zawiera bakterii, wirusów czy grzybów), a panuje tam podciśnienie, czyli ciśnienie niższe niż atmosferyczne.

    Wskazania do nakłucia klatki piersiowej

    Nakłucie jamy opłucnej wykonuje się w celu wyciągnięcia (aspiracji) płynu lub powietrza. Pobrany z jamy opłucnej płyn można poddać dalszej ocenie – można określić jego skład chemiczny lub sprawdzić, jakie bakterie powodują zmiany chorobowe, co pomaga w doborze odpowiedniej antybiotykoterapii.

    Na podstawie badania można określić rodzaj płynu zgromadzonego w opłucnej – czy jest wynikiem toczącego się zapalenia, choroby nowotworowej lub krwią.

    Nakłucie oprócz wskazań diagnostycznych, wykonywane jest w celach leczniczych, np. usunięcia nadmiernej ilości płynu z jamy opłucnej, co pozwala na rozprężenia się płuc i poprawę ich funkcjonowania. Stosowane jest również w celu ewakuacji powietrza z jamy opłucnowej (w przypadku odmy).

    Nakłucie może być prowadzone w celu podania leku doopłucnowo lub umożliwia założenie drenu i prowadzenie drenażu ssącego.

    Nakłucie zwykle poprzedzone jest wykonaniem podstawowych badań laboratoryjnych (morfologia krwi, układ krzepnięcia) oraz badaniami diagnostycznymi, takimi jak zdjęcie klatki piersiowej, badanie ultrasonograficzne (USG).

    Wskazaniem do nakłucia jest:

    • płyn zgromadzony w jamie opłucnowej,
    • ropniak opłucnej,
    • krwiak opłucnej,
    • odma opłucnej.

    Przebieg nakłucia klatki piersiowej

    Zabieg jest wykonywany przez lekarza, najczęściej w znieczulenie miejscowym.

    Zabieg wykonywany jest w pozycji siedzącej, z oparciem rąk na przykład na stoliku, czasem w pozycji leżącej na boku, z uniesioną ręką do góry. Chory rozebrany jest do połowy.

    Przed przystąpieniem do zabiegu lekarz dokładnie opukuje i osłuchuje klatkę piersiową w celu ustalenia, gdzie znajduje się płyn (pomocne są również badania obrazowe).

    Skóra w miejscu zabiegu zostaje odkażona, kolejno zostaje podany środek znieczulający w formie zastrzyku. Następnie lekarz prosi o wstrzymanie oddechu i specjalną igłą punkcyjną służącą do wykonywania tego typu zabiegów nakłuwa klatkę piersiową. Nakłucia dokonuje się głównie w VI lub VII międzyżebrzu w linii pachowej tylnej lub środkowej.

    Igłę wprowadza się po górnym brzegu żebra (pod dolna krawędzią biegną nerwy i naczynia, więc wykonanie punkcji mogłoby doprowadzić do uszkodzenia biegnących tam struktur).

    Po przejściu skóry, tkanki podskórnej, mięśni i blaszki ściennej opłucnej igła znajduje się w jamie opłucnowej, gdzie strzykawką można zaaspirować (czyli pobrać) płyn lub powietrze. Pobrany materiał jest następnie oglądany i poddawany badaniom mikroskopowym i chemicznym. Zakładany jest opatrunek.

    You might be interested:  Erytroplazja queyrata – przyczyny, objawy, leczenie

    Jeżeli w trakcie badania wystąpią dolegliwości (ból, duszność, osłabienie, zawroty głowy) należy zgłosić to lekarzowi wykonującemu zabieg.

    W przypadku ewakuacji z jamy opłucnej powietrza zabieg wykonywany jest w II międzyżebrzu w linii środkowo-obojczykowej.

    Gdy przyczyną wykonywania nakłucia jest otorbiony płyn w jamie opłucnej, nakłucia wykonuje się w miejscu jego występowania.

    Zabieg zwykle nie jest długi i trwa kilka minut. Po zabiegu chory przez kilka godzin znajduje się pod kontrolą lekarską. Jeśli w tym czasie pojawią się niepokojące dolegliwości należy je zgłosić.

    Przeciwwskazaniem do wykonania zabiegu są zaburzenia krzepnięcia, liczne zrosty w opłucnej, brak współpracy chorego, mała ilość płynu, zakażenie skóry w miejscu wkłucia, ropień i zgorzel płuca.

    Powikłania nakłucia klatki piersiowej

    Możliwe powikłania nakłucia płuca:

    • krwioplucie, które najczęściej samoistnie ustępuje.

    Możliwe powikłania nakłucia naczyń międzyżebrowych:

    • odma opłucnowa,
    • krwawienie do jamy opłucnowej,
    • zakażenie.

    Jeżeli jest taka konieczność zabieg może być wielokrotnie powtarzany. Jest procedurą bezpieczną i związaną z małą ilością powikłań.

    Może być również wykonywany w każdym wieku (u dzieci czasami konieczne jest znieczulenie ogólne).

    Jest zabiegiem krótkim, nie wymaga skomplikowanego sprzętu medycznego, a badanie jest niejednokrotnie pomocne w diagnostyce chorób lub w ich leczeniu.

    Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa

    Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa służy do pobierania materiału do badania. Wykonywana jest przez nakłucie klatki piersiowej nad spodziewaną zmianą i pobraniem wycinka zmienionej tkanki.

    Wykonywana jest pod kontrolą monitora RTG, tomografu lub ultrasonografu. Zabieg może być również wykonywany w trakcie bronchoskopii. Stosuje się znieczulenie miejscowe.

    Po wykonywanym zabiegu wykonywane jest kontrolne zdjęcie radiologiczne klatki piersiowej.

    Lekarz Joanna Gładczak

    Bibliografia:

    • Chirurgia, J. Fibak.
    • Chirurgia, pod red. W. Noszczyka.

    Pediatria po Dyplomie – Zapalenie płuc powikłane zapaleniem opłucnej

    Leczenie drenażem powinno być prowadzone wyłącznie w ośrodkach wysokospecjalistycznych.1 Szczegółowe informacje dotyczące techniki wykonania drenażu oraz punkcji opłucnej zamieszczono w czerwcowym numerze Pediatrii po Dyplomie. Po założeniu drenu do jamy opłucnej i pobraniu płynu na badania dren powinien być natychmiast podłączony do systemu drenażowego.

    Obecnie odchodzi się od tradycyjnych zestawów butlowych, które zostały zastąpione przez bezpieczniejsze i łatwiejsze w obsłudze jednorazowe zestawy kompaktowe (ryc. 2). W leczeniu pleuropneumonii u dzieci konieczne jest stosowanie drenażu czynnego (system drenażowy należy podłączyć do próżni).

     W ciągu godziny od założenia drenu należy wykonać RTG klatki piersiowej, aby skontrolować jego położenie oraz wykluczyć obecność ewentualnych powikłań wczesnych (odmy opłucnowej czy podskórnej).

     W celu rozpuszczenia złogów włóknika i ułatwienia ewakuacji patologicznej treści z opłucnej chorzy z powikłanym wysiękiem lub ropniakiem opłucnej często wymagają podania fibrynolityku doopłucnowo. Takie postępowanie znacząco skraca pobyt chorego w szpitalu i pozwala uniknąć związanych z nim powikłań.

     W chwili obecnej u dzieci rekomendowane jest podawanie urokinazy, ponieważ jako jedyny fibrynolityk wykazała ona skuteczność i bezpieczeństwo w tej grupie w badaniach randomizowanych kontrolowanych placebo (obecnie trwają badania nad innymi lekami z tej grupy).

    Drenaż prowadzi się do momentu, kiedy nie uzyskuje się lub uzyskuje jedynie śladowy wypływ płynu z jamy opłucnej. U większości chorych taka terapia jest zakończona pełnym wyleczeniem. Jako przykład prezentujemy RTG klatki piersiowej chorego leczonego w naszej klinice (ryc. 3-8).

     Z powodu niepowodzenia leczenia lub powikłań niektórzy chorzy wymagają niestety interwencji torakochirurgicznej. Ze względu na dużą traumatyzację i możliwe powikłania nie zaleca się obecnie otwartej torakotomii. Metodą z wyboru jest operacja wideotorakoskopowa (video-assisted thoracoscopic surgery, VATS), której skuteczność i bezpieczeństwo w wielu badaniach zostały ocenione na równi z drenażem połączonym z miejscowym podawaniem fibrynolityków. Jest to metoda z wyboru u dzieci, u których standardowe postępowanie nie przyniosło rezultatu.7

    Problemy kliniczne i powikłania leczenia zapalenia płuc z wysiękiem do opłucnej

    U dzieci chorych na zapalenie płuc z wysiękiem do jamy opłucnej o średnim i ciężkim przebiegu mogą wystąpić cechy niewydolności oddechowej, zaburzenia jonowe w postaci hiponatremii będącej wynikiem zespołu nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego (syndrome of inappropriate anti-diuretic hormone, SIADH), hipoalbuminemia związana z „ucieczką” albumin do jamy opłucnej, a w przypadku ropniaka opłucnej wtórna nadpłytkowość. Liczba płytek krwi osiąga najwyższy poziom około drugiego tygodnia trwania choroby (może wynosić >1000 x 109) i normalizuje się zazwyczaj po trzecim tygodniu. Ponieważ stan wtórnej nadpłytkowości u dzieci z pleuropneumonią jest przejściowy i, jak dotąd, nie obserwowano powikłań zakrzepowych, leczenie przeciwpłytkowe nie jest konieczne. Pozostałe opisane powyżej zaburzenia leczy się objawowo.

    Przedłużająca się gorączka jest najczęstszym objawem możliwego niepowodzenia w zastosowanym leczeniu.

    Należy wówczas zrewidować wybór antybiotykoterapii (zakres działania, dawka, droga podania, możliwość penetracji do jamy opłucnej), a w przypadku objawów świadczących o dobrej reakcji na zastosowane leczenie (poprawa stanu ogólnego chorego, malejące stężenie CRP, mniejsza leukocytoza w badaniach kontrolnych) przyjąć postawę wyczekującą, ponieważ gorączka może być wynikiem masywnego stanu zapalnego lub martwicy części miąższu płucnego. Martwicze zapalenie płuc wiąże się najczęściej z cięższym przebiegiem choroby, większym ryzykiem znacznej niedokrwistości i koniecznością przetoczenia koncentratu krwinek czerwonych, natomiast ostateczne wyniki leczenia są porównywalne. Obecność martwicy czy pnaumatocele nie zmienia postępowania z chorym i nie stanowi wskazania do rutynowego wykonywania tomografii komputerowej.

    Kolejnym możliwym powikłaniem pleuropneumonii jest ropień płuca. Podstawowym sposobem postępowania jest leczenie zachowawcze polegające na przedłużonej antybiotykoterapii. Wskazaniem do interwencji chirurgicznej jest brak wyniku leczenia przeciwbakteryjnego.

    Odma opłucnowa może być powikłaniem samej choroby – wówczas może być skutkiem zarówno wytworzenia przetoki oskrzelowo-opłucnowej, jak i leczenia miejscowego. W każdym przypadku należy ją odbarczyć za pomocą drenażu. Czasami chory wymaga założenia drugiego drenu do jamy opłucnej.

     W przypadku przetoki oskrzelowo-opłucnowej należy stosować mniejszą siłę ssania, w celu umożliwienia zagojenia uszkodzonej tkanki. Bardzo rzadko zachodzi konieczność chirurgicznego zamknięcia przetoki. Zbyt szybkie zdrenowanie dużej objętości płynu z opłucnej grozi rozprężeniowym obrzękiem płuc.

    Aby zapobiec temu powikłaniu, należy ściśle stosować się do wytycznych podczas zakładania drenu (czy wykonywania punkcji opłucnej) i w pierwszych godzinach leczenia drenażem. Podczas zakładania i stosowania drenażu może również dojść do wytworzenia odmy podskórnej, która ustępuje samoistnie.

    Ważne, aby w takich przypadkach pamiętać o skorygowaniu pozycji drenu przed zastosowaniem fibrynolityków, ponieważ ich podaż podskórna grozi miejscową martwicą. Innym powikłaniem drenażu i stosowania fibrynolityków jest krwawienie do jamy opłucnej, zazwyczaj jest ono jednak niewielkie i samoograniczające.

    Do bardzo rzadkich, ale bardzo ciężkich powikłań pleuropneumonii należy atypowy zespół hemolityczno-mocznicowy, do którego może dojść w przypadku zakażenia szczepem Streptococcus pneumoniae wytwarzającym neuraminidazę.

    Opieka nad chorym po przebytym zapaleniu płuc z wysiękiem do opłucnej

    Rokowanie u dzieci chorych na zapalenie płuc z wysiękiem do opłucnej w krajach rozwiniętych jest bardzo dobre. Zdecydowana większość dzieci całkowicie powraca do zdrowia.

     U części obserwuje się nieistotne klinicznie niewielkie odchylenia w badaniach czynnościowych układu oddechowego o charakterze zmian restrykcyjnych i obturacyjnych, które najczęściej ustępują samoistnie.

    Po wypisaniu ze szpitala dzieci pozostają pod okresową kontrolą pediatry pulmonologa do czasu całkowitego lub prawie całkowitego ustąpienia zmian w badaniu radiologicznym klatki piersiowej.

    Typowo w momencie wypisu ze szpitala w RTG klatki piersiowej widoczne są różnego stopnia zgrubienia opłucnej, które u większości dzieci ustępują w ciągu 3-6 miesięcy, jednak u części obraz radiologiczny klatki piersiowej może się normalizować do 18 miesięcy.

    Przez jakiś czas po chorobie w badaniu przedmiotowym klatki piersiowej u zdrowego już dziecka można stwierdzić niewielkie ściszenie szmeru pęcherzykowego oraz pewnego stopnia stłumienie odgłosu opukowego nad obszarem płuca, w którym toczył się proces zapalny. Objawy te są wynikiem miejscowego zgrubienia opłucnej i nie są powodem do niepokoju.

    Skrzywienie boczne kręgosłupa obserwowane w czasie trwania choroby jest spowodowane przyjmowaniem przez dziecko pozycji łagodzącej ból z powodu podrażnienia opłucnej.

    Jest to zjawisko przemijające i poza zwracaniem uwagi na prawidłową postawę ciała nie wymaga leczenia, a jedynie obserwacji i potwierdzenia ustąpienia skoliozy w kontrolnym RTG klatki piersiowej. Rutynowe badania w kierunku niedoborów odporności czy mukowiscydozy nie są zalecane u uprzednio zdrowych dzieci. Poszerzenie diagnostyki jest zarezerwowane dla wybranych przypadków, szczególnie dla dzieci z nawracającymi ciężkimi zakażeniami bakteryjnymi. Po pełnym powrocie do zdrowia należy uzupełnić ewentualne brakujące szczepienia. Poliwalentna skoniugowana szczepionka przeciwko pneumokokom jest zalecanym szczepieniem uzupełniającym u dzieci po przebytym zapaleniu płuc z wysiękiem do opłucnej, również wtedy, kiedy czynnikiem etiologicznym choroby był Streptococcus pneumoniae.

    You might be interested:  Ból kolana po wewnętrznej stronie – przyczyny, objawy, leczenie, ćwiczenia, rehabilitacja, domowe sposoby

    Podsumowanie

    Wysiękowe zapalenie opłucnej oraz ropniaki opłucnej są coraz częstszymi powikłaniami zapalenia płuc u dzieci. Są to choroby, których przebieg może być ciężki, a diagnostyka i leczenie często stanowią duże wyzwanie. W krajach rozwiniętych rokowanie w przypadku tych schorzeń jest jednak dobre.

    Zdecydowana większość chorych, przy wcześnie wdrożonym i prawidłowo prowadzonym leczeniu, całkowicie powraca do zdrowia.

    Stąd bardzo ważne, aby pediatra konsultujący dzieci w poradni, w warunkach nocnej pomocy lekarskiej lub w szpitalnej izbie przyjęć brał pod uwagę to rozpoznanie przy prowadzeniu diagnostyki różnicowej oraz na bardzo wczesnym etapie choroby kierował dziecko na konsultację do pulmonologa dziecięcego.

    • Wszystkie dzieci z zapaleniem płuc z wysiękiem do opłucnej powinny być leczone w szpitalu.• Pojawienie się wysięku w jamie opłucnej należy podejrzewać u każdego dziecka leczonego z powodu zapalenia płuc, u którego po 48 godzinach od wdrożenia typowej antybiotykoterapii nie obserwuje się ustąpienia gorączki i poprawy stanu klinicznego.

    • Badaniem pierwszego wyboru jest RTG klatki piersiowej PA lub AP. Nie zaleca się rutynowego wykonywania bocznego RTG klatki piersiowej.• W celu dokładnej oceny ilości oraz charakteru płynu należy wykonać USG jamy opłucnej. Za pomocą USG wyznacza się miejsce ewentualnej punkcji lub założenia drenu oraz nadzoruje te zabiegi w czasie rzeczywistym.

    • Wykonywanie tomografii komputerowej klatki piersiowej nie powinno być postępowaniem rutynowym.• Wszystkie dzieci chore na zapalenie płuc z wysiękiem do jamy opłucnej powinny otrzymać empiryczną antybiotykoterapię drogą dożylną. Leczenie empiryczne powinno obejmować swoim zakresem Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes i Staphylococcus aureus.

    Wybór antybiotyku powinien zawsze być podyktowany danymi z wywiadu, sytuacją epidemiologiczną oraz opornością bakterii na antybiotyki w danym regionie.• Wszystkie dzieci chore na zapalenie płuc z wysiękiem do opłucnej, u których wskazany jest drenaż jamy opłucnej, powinny być leczone w ośrodku specjalistycznym.

    • Każdy płyn w jamie opłucnej, którego warstwa w potencjalnym miejscu nakłucia ma grubość min. 10 mm (oceniany za pomocą USG), wymaga wykonania punkcji diagnostycznej lub założenia drenu.• W leczeniu pleuropneumonii u dzieci stosuje się drenaż czynny.

    • W ciągu godziny od założenia drenu należy wykonać RTG klatki piersiowej, aby skontrolować jego położenie oraz wykluczyć obecność wczesnych powikłań.• Pacjenci z powikłanym wysiękiem lub ropniakiem opłucnej często wymagają podania fibrynolityku doopłucnowo. Obecnie u dzieci rekomendowane jest stosowanie urokinazy.

    • Po zakończeniu leczenia należy wykonać kontrolne RTG klatki piersiowej.• Rehabilitacja oddechowa u dzieci chorych na zapalenie płuc z wysiękiem do opłucnej nie jest zalecana. Wczesne uruchamianie pacjentów jest korzystne.

    • Po wypisaniu ze szpitala dzieci pozostają pod okresową kontrolą pediatry pulmonologa do czasu całkowitego lub prawie całkowitego ustąpienia zmian w badaniu radiologicznym klatki piersiowej.

    Wyjaśnienie do artykułu: Wytyczne brytyjskie i amerykańskie zalecają w przypadku uczulenia na penicylinę zastosowanie klindamycyny w monoterapii, co wynika z dużego udziału CA-MRSA (pozszpitalnych szczepów MRSA w dużym odsetku wrażliwych na ten antybiotyk) w pozaszpitalnym zapaleniu płuc.1-3 W Polsce w takiej sytuacji klindamycyna w monoterapii nie jest postępowaniem zalecanym.4

    1. Balfour-Lynn IM, Abrahamson E, Cohen G, et al. BTS guidelines for the management of pleural infection in children. Thorax 2005;60(Suppl 1):i1-21.2. Harris M, Clark J, Coote N, et al. British Thoracic Society guidelines for the management of community acquired pneumonia in children: update 2011. Thorax.

    2011;66(Suppl 2):ii1-23.3. Bradley JS, Byington CL, Shah SS, et al. Executive summary: the management of community-acquired pneumonia in infants and children older than 3 months of age: clinical practice guidelines by the Pediatric Infectious Diseases Society and the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis.

    2011;53(7):617-630.

    4. Hryniewicz W, Ozorowski T, Radzikowski A. i wsp. Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego. Narodowy Instytut Leków, Warszawa 2010.

    Odma opłucnowa: przyczyny, objawy, leczenie

    2020-08-11 13:55 Bożena Klukowska

    Odma opłucnowa (opłucna) ma miejsce wówczas, gdy powietrze lub inne gazy dostają się do jamy opłucnej. To schorzenie zaliczane jest do tzw. stanów nagłych, wymagających zwykle pilnej, natychmiastowej interwencji chirurgicznej. Jakie są przyczyny i objawy odmy opłucnowej? Jak się ją leczy?

    Odma opłucnowa to inaczej obecność powietrza w jamie opłucnej. W normalnych warunkach między dwiema blaszkami opłucnej jest próżnia, która warunkuje wypełnienie pęcherzyków płucnych powietrzem. Gdy do jamy opłucnej dostają się gazy, zaczynają one uciskać pęcherzyki płucne, co prowadzi do uszkodzenia płuca. W rezultacie przestaje ono pracować.

    Spis treści

    Odma opłucnowa – przyczyny

    Odma opłucnowa może powstać na skutek urazu klatki piersiowej, ze złamaniem żeber, a może też być wynikiem przebicia klatki piersiowej ostrym narzędziem z zewnątrz.

    Wyróżnia się odmę:

    • zamkniętą
    • otwartą
    • zastawkową
    • samoistną
    • pourazową.

    Odma opłucnowa – rodzaje

    • Odma zamknięta – to jednorazowe wtargnięcie pewnej ilości powietrza do jamy opłucnej. Najczęściej dochodzi do niej na skutek pęknięcia pęcherza rozedmowego lub też przebicia miąższu płucnego lub ściany klatki piersiowej przez ciało obce lub żebro. Odma zamknięta może być mała lub duża. Ta pierwsza zazwyczaj nie wymaga leczenia. Druga (spadniecie więcej niż 25 proc. płuca po jednej stronie), wymaga odbarczenia, czyli odessania powietrza. Zabieg polega na nakłuciu jamy opłucnej igłą lub drenem, najczęściej w drugiej przestrzeni międzyżebrowej, w linii środkowo-obojczykowej i podłączeniu do układu ssącego. Istnieje jednak ryzyko, że ten rodzaj odmy będzie nawracać, na skutek pękania kolejnych lub tego samego pęcherza rozedmowego lub też na skutek przebijania miąższu płucnego przez fragment kostny. Wówczas konieczna jest pilna interwencja chirurgiczna.
    • Odma otwarta ma miejsce wówczas, gdy dochodzi do przebicia ściany klatki piersiowej i utworzenia się ziejącej rany, która ma połączenie z jamą opłucną. Na skutek wzrostu ciśnienia w jamie opłucnej płuco ulega zapadnięciu (prawidłowe ciśnienie w jamie opłucnej jest niższe od ciśnienia atmosferycznego). Ten rodzaj odmy stanowi bezpośrednie zagrożenie życia, gdyż jedno płuco przestaje pracować. Ponadto dochodzi wówczas do tzw. oddechu paradoksalnego – to zjawisko polegające na wahadłowym przemieszczaniu gazów z jednego płuca do drugiego, co w konsekwencji pogłębia ograniczenie pojemności oddechowej.
    • Odma zastawkowa (wentylowa) inaczej zwana jest odmą prężną. W tym przypadku powietrze, na skutek pęknięcia małego fragmentu tkanki płucnej podczas wdechu, przedostaje się z miąższu płucnego do jamy opłucnej. Z każdym kolejnym wdechem do tej zamkniętej przestrzeni przedostaje się kolejna porcja powietrza, zwiększając ciśnienie w jamie. Zaawansowana odma zastawkowa uciska na zdrowe płuco, upośledzając jego funkcję.
    • Odma samoistna – jej przyczyny są często nieznane. Jednym z powodów może być samoistne pęknięcie pęcherzyka rozedmowego, np. u osób, które paliły przez długie lata. U młodych, niepalących osób może to być niedobór alfa-1-antytrypsyny. Zaś drugą przyczyną powstawania odmy samoistnej u młodych osób może być tzw. zespół Marfana (choroba genetyczna tkanki łącznej).
    • Odma pourazowa – jest wynikiem przedostania się powietrza do jamy opłucnej w wyniku urazu.

    Odma opłucnowa – objawy

    Objawy odmy opłucnowej są dość charakterystyczne:

    W badaniu wyczuwa się nasilony lub bębenkowy odgłos opukowy.

    Odma opłucnowa – leczenie

    Duże odmy leczy się chirurgicznie, zakładając do jamy opłucnej dren i odsysając powietrze, aby wytworzyć stałe podciśnienie. Małe odmy mogą być leczone odessaniem powietrza strzykawką i leżeniem, a nierzadko pomaga jedynie samo leczenie. 

    W przypadku odmy wtórnej może być wskazany zabieg torakotomii lub videotorakoskopii (VATS), połączony z pleurodezą. 

    Osoby, które przeszły odmę opłucnową powinny unikać nagłych zmian ciśnienia (lotów na dużych wysokościach, nurkowania, skoków na bungee lub ze spadochronem). Zalecany jest w takich przypadkach jogging i długie spacery.

    Powikłaniem odmyopłucnowej  mogą być zrosty opłucnej i tworzenie się płynu.

    Czytaj też:

    Czy artykuł był przydatny?

    Więcej z działu Układ oddechowy

    Leave a Comment

    Your email address will not be published. Required fields are marked *